Veteranennota 2023-2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202430 139VeteranenzorgNr. 274 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 juni 2024Met genoegen bied ik u de Veteranennota 2023–2024 aan. Met deVeteranennota blikken we terug op de invulling van het veteranenbeleiddoor Defensie en partners, met als doel om erkenning en waardering vooronze veteranen te bevorderen en de bijzondere zorg voor veteranen,militaire oorlogs- en dienstslachtoffers en relaties te waarborgen. Uontvangt deze nota op een bijzonder moment: 80 jaar na D-Day. Dankzij demoed en offers van toen zijn generaties opgegroeid in vrijheid. Diezelfdevrijheid staat vandaag de dag in Europa opnieuw onder druk. Hetkoesteren en beschermen ervan rust op de schouders van een nieuwegeneratie.Het koesteren en beschermen van vrede en vrijheid gaat hand in handmet de erkenning en waardering voor onze veteranen. Daar geven wij alssamenleving met elkaar vorm aan. Nederland telt ruim 100.000 veteranen,circa 25.000 van hen in werkelijke dienst. Zij dienden Nederland onderoorlogsomstandigheden of namen deel aan missies ter handhaving enbevordering van de internationale rechtsorde en verdienen daarvoorerkenning, waardering en indien nodig passende ondersteuning. Dat geldtook voor het thuisfront, dat tijdens uitzending een eigen missie draait.Ook zij verdienen onze erkenning en waardering.In 2024 bestaat de Veteranenwet 10 jaar; sinds 2014 is de bijzonderepositie van de veteraan verankerd en zijn erkenning, waardering en zorgvaste waarden. Een feestelijke mijlpaal en tegelijkertijd ook een momentom stil te staan bij wat er beter kan. In een snel veranderende wereld ishet van belang dat wij onszelf continu de vraag blijven stellen of hetNederlands veteranenbeleid nog voldoende aansluit op de behoeftes vanonze veteranen en de verschillende vormen van inzet.Als geen ander kennen veteranen de waarde van vrede en vrijheid. Wijkunnen veel van hen leren: in de klas, op het werk, als samenleving. Latenwe dat ook doen, om weerbaarder te worden. kst-30139-274ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 139, nr. 2741 Een ding is zeker: we hebben iedereen nodig. Dit jaar werd de «Franciende Zeeuwpenning» voor het eerst uitgereikt. Francien de Zeeuw (1922–2015) was een van de eerste vrouwelijke veteranen en een verzetsheld.Deze onderscheiding is een erkenning voor en door de Defensieorgani-satie voor pioniers die zich met moed, creativiteit en doorzettingsver-mogen inzetten voor een inclusievere en dus sterkere krijgsmacht. Leaveno man behind wordt leave no one behind.Veteranenzorg is een voortdurende missie. In de eerste plaats vanDefensie als werkgever, maar ook van de samenleving. De Veteranenom-budsman wees er vorig jaar in zijn rapport gemeente, ken uw veteraan!niet voor niets op deze gedeelde verantwoordelijkheid. De afgelopenperiode laat zien dat onze veteranen worden gedragen door een groeiendnetwerk; te denken valt aan de assistentiehonden van KNGF Geleide-honden en Hulphond Nederland, het KNAK-initiatief voor en doorveteranen en aan de goede samenwerking tussen het NederlandsVeteraneninstituut en het Leger des Heils. Deze gedeelde inspanningengelden ook voor de militaire oorlogs- en dienstslachtoffers, voor wie in deEerste Kamer expliciet aandacht is gevraagd tijdens de begrotingsbehan-deling van Defensie.De komende periode zal Defensie in nauwe samenwerking met partnersblijven inzetten op passend en innovatief veteranenbeleid en lessenblijven leren en delen met partnerlanden, waaronder Oekraïne.Het notaoverleg en de begrotingsonderhandeling van vorig jaar, hebbengeleid tot een aantal moties, toezeggingen en amendementen waarop unog een reactie van mij tegoed heeft. Onderstaand informeer ik u graagover de stand van zaken.MotiesIn reactie op de motie van de leden Boswijk (CDA) en Valstar (VVD) overhet plaatsen van veroordeelde veteranen in het Militair PenitentiairCentrum (MPC) (Kamerstuk 30 139, nr. 265 van 19 juni 2023), kan ik u devolgende voortgang melden. Defensie is in gesprek met het Ministerie vanJenV en met de Dienst Justitiële Instellingen (DJI) om de voorwaardenvoor het (op eigen verzoek) kunnen plaatsen van post-actieve veteranen inhet MPC te kunnen bepalen en vaststellen. De mogelijkheid om te kunnenafwijken van de voorschriften over voorzieningen zoals beschreven in dePenitentiaire Beginselenwet (PBw), speelt daarbij een rol. Ook zijnDefensie en het Ministerie van JenV gestart met het opstellen van eenaddendum op het Convenant «huisvesting niet militaire-gedetineerden inMilitair Penitentiair Centrum te Stroe», waarin wordt geëxpliciteerd datpost-actieve veteranen op eigen verzoek kunnen worden geplaatst in hetMPC. Dit convenant is enkele jaren geleden getekend door Defensie enDJI en voorziet in specifieke afspraken inzake de plaatsing vanniet-militaire gedetineerden in het MPC.Het lid Hammelburg (D66) diende een motie in over het beter in beeldkrijgen van veteranen die later PTSS ontwikkelen (Kamerstuk 30 139,nr. 267 van 19 juni 2023). Zoals bekend zet Defensie in samenwerking methet NLVi instrumenten in die inzicht geven in het welzijn van (voormalig)militairen, die zijn gericht op duurzame gezondheid en inzetbaarheid. Ookwordt hier longitudinaal onderzoek naar verricht (dat is onderzoek waarbijmetingen worden verricht op twee of meer momenten) en wordt hetbeleid naar aanleiding van de uitkomsten hiervan doorlopend verbeterd.Naast kwantitatieve en kwalitatieve instrumenten voor medisch bevol-kingsonderzoek, heeft de directe persoonlijke omgeving van de veteraanook een belangrijke signaleringsrol en werkt Defensie er aan om ook bijhen bewustzijn te vergroten. Omdat bekend is dat niet alle veteranen hetTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 139, nr. 2742 makkelijk vinden om hulp te zoeken, heeft het NLVi een speciaal teamopgezet met als doel om contact te leggen met veteranen die doormensen uit hun sociale omgeving onder de aandacht zijn gebracht.Defensie en het NLVi zullen de inspanningen blijven richten op het zo veelmogelijk verlagen van de drempel tot het zoeken van hulp.Tijdens het tweeminutendebat Voortgang en evaluatie missies diende hetlid Boswijk c.s. een motie over het op passende wijze moderniseren vanhet decoratiestelsel (Kamerstuk 29 521, nr. 485 van 16 mei 2024) in. Dezemotie sluit aan bij de ambitie van Defensie om het decoratiebeleid temoderniseren en meer aan te laten sluiten bij de huidige en toekomstigevormen van inzet. In de Commissie Decoraties Defensie (CDD) wordt ditmomenteel verder uitgewerkt.ToezeggingenGraag informeer ik u over de wijze waarop de toezeggingen uit het vorigeNotaoverleg Veteranen zijn opgevolgd.a. Aan het lid Boswijk heb ik de toezegging gedaan om in de komendeVeteranennota meer te zullen ingaan op de particuliere initiatieven inrelatie tot reguliere activiteiten van Defensie en het NLVi met betrekkingtot de hulp aan veteranen (TZ202307-074 dd. 19 juni 2023).In de Veteranennota is dit jaar extra aandacht besteed aan de particuliereinitiatieven; ook initiatieven die niet onder de verantwoordelijkheid vanhet ministerie vallen. Deze particuliere initiatieven zijn allen op een eigenmanier belangrijk en dragen bij aan erkenning en waardering, of speleneen rol op het gebied van ondersteuning of zorg voor veteranen. Hetillustreert en bekrachtigt de betrokkenheid vanuit de samenleving. Omdatik met de veteranennota verantwoording afleg over die activiteiten waarDefensie bij betrokken is, blijft het zoeken naar een juiste balans in deweergave van particuliere initiatieven.b. Aan de leden Piri en Valstar heb ik de toezegging gedaan om intoekomstige Veteranennota’s meer in te gaan op de verschillendedeelgroepen van veteranen, mede aan de hand van daarvoor relevantonderzoek vanuit het NLVi (TZ202307-076 van 19 juni 2023).Het NLVi heeft op basis van onderzoek zeven groepen veteranen geïdenti-ficeerd, die zich onderscheiden op basis van de ervaren invloed van deuitzending op het verdere leven en op de aan- of afwezigheid vanproblemen vanwege de uitzending. Een visualisatie hiervan vindt u in deVeteranennota. Een uitgebreide beschrijving van de groepen en deverschillen hiertussen kunt u desgewenst vinden op de website van hetNLVi. Bij de uitvoering van het veteranenbeleid heeft Defensie aandachtvoor de verschillende groepen veteranen; tegelijkertijd is elke veteraanuniek en heeft elke veteraan een eigen verhaal en eigen persoonlijkeomstandigheden met daaraan gerelateerde behoeften.AmendementenHet amendement dat het lid Boswijk (CDA) indiende over extra steun aanhet Veteranen Search Team (VST) heeft er toe geleid dat er vanuitDefensie 150.000 euro beschikbaar is gesteld (Kamerstuk 36 410 X, nr. 40van 6 februari 2024). Het VST levert een waardevolle bijdrage voor depolitie bij het opsporen van vermiste personen. Daarnaast leidt de inzetvan het VST tot meer zichtbaarheid van veteranen in de samenleving,hetgeen ook een positief effect heeft op de maatschappelijke erkenning enwaardering. Bovendien kunnen veteranen door zich in te zetten voor hetTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 139, nr. 2743 VST, hun kennis en competenties inzetten en elkaar ontmoeten. Ik ben blijdat ook andere partners in het veiligheidsdomein dat inzien en waarderen.Tot slot geeft de Veteranennota een uitgebreid beeld van de inspanningendie het ministerie in nauwe samenwerking met verschillende samenwer-kingspartners ontplooit. Ik wil dan ook benadrukken dat ik de betrok-kenheid van alle collega’s die zich inzetten voor onze veteranen ontzettendop prijs stel.De Nederlandse Veteranendag vindt plaats op zaterdag 29 juni. Op die dagkunnen we allemaal onze erkenning en waardering voor al onze veteranenen hun thuisfront extra kracht bijzetten. Zij hebben zich bereid getoond opte staan voor de vrijheid van anderen. Laat het een inspiratie zijn voor onsallen.De Minister van Defensie,K.H. OllongrenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 139, nr. 2744