VAO Gaza (AO d.d. 9/1)

deagendavaststelling,watvooronsdeplanningergmoeilijkmaakt.Ikwilditonderwerpooknietafraffelen,wanthetiswetgeving.Iksteldaaromvoor,volgendeweekditdebattevervolgen,tebeginnenmethetantwoordvandeministerineerstetermijn.Volgendeweekzalwordenaangegeven,wanneerditplaatsvindt.Daartoewordtbesloten.Dealgemeneberaadslagingwordtgeschorst.Devergaderingwordtvan17.25uurtot18.00uurgeschorst.Voorzitter:TenHoopenAandeordeishetdebatnaaraanleidingvaneenalgemeenoverlegop9januari2009overGaza.Devoorzitter:Metdeledeniseenspreektijdvantweeminutenafgesproken,inclusiefhetindienenvanmoties.©DeheerPechtold(D66):Voorzitter.WijhebbenafgelopenvrijdageenoverlegmetdeministervanBuitenlandseZakengehadenwijsprekenvandaagmetdestaatssecretarisvoorEuropeseZaken.D66zietdatgeenszinsalseendegradatie.EuropabehoortwatonsbetrefteenduidighetgezamenlijkEuropeesbuitenlandsbeleidvormtegeven.EenEuropeseministervanBuitenlandseZakenbehoortdaarindetoekomstookzekerbij.DandesituatieinGaza.Dezelijktsindsafgelopenvrijdagernstigtezijnverslechterd.ZoweldehumanitairenoodvoorPalestijnenalsdedreigingvanrakettenopIsraëlisverdertoegenomen.VoorD66hetsignaaldatdehuidigeontwikkelingennietbijdragenaanvrede,nietopdelangetermijnmaarooknietopdekortetermijn.Daarhaddeministerzichwatmijbetreftwatscherperovermogenuitspreken.Ikbenbenieuwdnaarhetcommen-taarvandestaatssecretarisopdelaatsteontwikkelingen.JebehoeftnamelijkgeenpartijtekiezenomtekunnenuitsprekendatonschuldigeburgersinGazaonrechtwordtaangedaan.Enja,rechtenonrechtzijnuiteindelijkaandeinternationalerechterlijkemachtmaarookdepolitiekmagzichuitsprekenovergevoelensdiebijzoveleninNederlandleven.MaarwatgaanwijdaarinEuropaaandoen?D66heefteerdergezegd:diediscussieisvangroterbelangdanhetvingertjewijzenenruziënoverdeschuldvraag.Daaromhebikdriemotiesdiedezeregeringoproepenomconstructiefbijtedragenaandevrede.Eenmotieovereeneffectievestevigegrensmissie,eenmotieoverdeintensiveringvanderelatietussenIsraëlendeEuropeseUnieeneenmotieomtevoorkomendathetMidden-OostenconflictgeïmporteerdwordtnaarNederland.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatNederlandenDenemarkenbinnendeEuropeseUnieeenvoorstelhebbengedaanvooreeneffectiefgrenstoezichtopdeGazaans-Egyptischegrens;overwegendedateendergelijkgrenstoezichtdeinvoervanhumanitairehulpennormalegoederenmogelijkkanmakenenkanvoorkomendatHamaszichviadegrensherbewapent;verzoektderegering,bijhetuitwerkenvanditinitiatief,voorstellentedoenvooreenstevigeopdracht,omvangenmandaatvaneendergelijk(militair)grenstoezicht,opdatdezedaadwerkelijkeffectiefkanzorgdragenvoorhumanitairehulpenontwapening,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPechtold.Zijkrijgtnr.268(23432).MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatdeEuropeseUnieervoormoetwakendatdeintensiveringvanderelatiemetIsraël,inhetkadervanhetEuropeesnabuurschapsbeleid,loskomttestaanvandebasisverantwoordelijkhedendieIsraëlheeftjegensdePalestijnsebevolkingindeGazastrook;verzoektderegering,doormiddelvaneenbeheersteagenderingvandezeintensivering,rekeningtehoudenmetdeontwikkelingvandehuidigecrisisinIsraëlenGaza,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPechtold.Zijkrijgtnr.269(23432).MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatveelNederlanderszichzeerbetrokkenvoelenbijderecentegebeurtenisseninIsraëlendeGazastrookendathetpubliekedebatvelenraakt;overwegendedathetvanbelangisdatdereactieopontwikkelingeninhetMidden-OosteninbredezingeendiscriminatiebinnenNederlandenEuropatotgevolgheeft;verzoektderegering,alerttezijnopdetoenamevanantisemitisme,anti-islamismeofanderevormenvandiscriminatieenwaarnodigaccuraattotvervolgingovertegaan,HeertsTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3664 engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPechtold.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.270(23432).©DeheerDeRoon(PVV):Voorzitter.DeministervanBuitenlandseZakenheeftinhetalgemeenoverlegmetdezeKamergeweigerdomafstandtenemenvandeactiviteitenvanIsraëlindeGazastrook.Datisopzichzelfeengoedezaak,maarwijwillennuooknietdatdeministerofderegeringindekomendetijdgaatzwiebelen.Daaromhebikdevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatderaketbeschietingendoorHamasopburgerdoeleninIsraëloorlogsmisdadenopleverenendatIsraëleenlegitiemestrijdvoertomdaaraaneeneindetemaken;overwegendedatHamasdevernietigingvandestaatIsraëlnastreeft;verzoektderegering,IsraëlindiestrijdteblijvensteunentotdatHamasisuitgeschakeld,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidDeRoon.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvol-doendeondersteund.Zijkrijgtnr.271(23432).DeheerDeRoon(PVV):Voorzitter.Daneenanderekwestiewaaropdeministernietheeftgereageerdinhetalgemeenoverleg.ErzijnaanwijzingendatHamasdehulpgoederenvoordebevolkingvandeGazastrookafroomt,inbeslagneemtvooreigengebruikenvoorverkoopaandiezelfdebevolkingdiezedusgratishaddenmoetenontvangen.Tweekonvooienmetvrachtwagenszijnbijvoorbeeld,nadatzijdeKeremShalomCrossinghaddenoverschredenomGazabinnentegaan,onmiddellijkinbeslaggenomendoorHamas.Daarbijzijnbrandstof,voedselenmedischevoorradeninbeslaggenomen.Debronnendaarvanzijnheelverscheiden:hettelevisiekanaalArutzShevainIsraël,dekrantYediothAhronothenhetIsraëlNationalNews.Ikvindhetontzettendjammerdathulpgoederenenfondsendievoordeburgerbevolkingbestemdzijn,aaneenterroris-tischeorganisatietengoedekomen.Daaromdienikdevolgendemotiein.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatHamaseenterroristischeorganisatieisdieoorlogsmisdadenpleegt;overwegendedathetonaanvaardbaarisalsHamasdebeschikkingkrijgtoverhulpgoederenvoordebevolkingvandeGazastrook;overwegendedateraanwijzingenzijndatHamasdevoordebevolkingvandeGazastrookbestemdehulpgoederenafroomtvooreigengebruikenvoorverkoopaandiebevolking;verzoektderegeringomgeenfondsenenhulpgoederenvoordebevolkingvandeGazastrookbeschikbaartestellen,zolangnietisonderzochtenzekergestelddatdiefondsenenhulpgoederennietaanHamastengoedekomen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidDeRoon.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvol-doendeondersteund.Zijkrijgtnr.272(23432).DeheerVanDam(PvdA):MagikdeheerDeRoonvragenwatermetdemenseninGazamoetgebeurendieopditmomenthongerlijden,eentekorthebbenaanmedicijnenendaardoordreigenomtekomen?DeheerDeRoon(PVV):DiemoetenzosnelmogelijkvanhetHamasterreurbewindwordenverlost.©DeheerVanderStaaij(SGP):Voorzitter.AfgelopenvrijdaghebbenwijeenstevigdebatgevoerdoverdesituatieinGazaenIsraël.DeSGP-fractieheeftnaarvorengebrachtdatzijhetbegrijpelijkengerechtvaardigdvindtdatIsraëlmilitairisgaanoptreden,nadatHamasettelijkemaandenmetrakettenenmortierenIsraëlheeftbestookt.WijhebbenderegeringgesteundindeconclusiedatvanstraffenensanctiestegenoverIsraëlgeensprakekanzijn.Wijsteunenvanhartedeinzetomzosnelmogelijktoteenstaakt-het-vurentekomen.DatmoetwelonlosmakelijkverbondenzijnmetdegarantiedathetgeenopstapjebiedtvoorHamasomoverkortereoflangeretijdopnieuwonschuldigeburgersinIsraëltebestoken.Depotentiesvandezeterroristischeorganisa-tiesvoordevoortzettingvandegruwelijketerreurdadenmoetenwordenweggenomen.EeninternationalemissiedieindetoekomstmoetvoorkomendatHamasaannieuwewapenskankomen,kandaarbijeennuttigerolvervullen.Zijmoetweleenrobuustevormgevingkrijgen;geentandelozemissiewaarbijweltoegekeken,maarnietopgetredenkanworden.VanonderhandelenmetHamaskangeensprakezijnzolangzijnietaandebekendekwarteteisenheeftvoldaan.GeweldmoetwordenafgezworenendeinzetopvernietigingvanIsraëlmoetondubbelzinnigwordenopgegeven.Terreurdadenmogennietwordenbeloondmeteenplaatsaandeonderhandelingstafel.EenlaatstepuntisdatdemilitaireactiesinEuropahelaashierendaarwordenaangegrepenvoordenodigePechtoldTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3665 antisemitischeuitingen,oproepentothaat,vernielingenaansynagogenendergelijke.Hiertegenmoetkrachtigwordenopgetreden,inNederlandmaarookinanderelanden.Omditteonderstrepen,wilikdevolgendemotieindienen.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedaterinEuropasprakeisvaneentoenemendaantalernstigeantisemitischeincidenten–vernielingen,bedreigingen,ophitsing,scanderenvanhaatzaaiendeleuzenetcetera–sindshetIsraëlischeoptredentegenHamas;overwegendedatzoveelmogelijkmoetwordenvoorkomendathetconflictinhetMidden-OostenleidttotpolarisatieenconflictentussenbevolkingsgroepeninzowelNederlandalsEuropaendathetonaanvaardbaarisalswordtopgeroependanwelwordtaangezettothaatengeweld;roeptderegeringopomtebevorderendatzowelinNederlandalsinEuropageenenkeletolerantiewordtbetrachttenopzichtevanantisemitischeuitingen,gedragingenofmanifestatiesenterzakeeenactiefvervolgingsbeleidwordtgevoerd,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVanderStaaij,HaverkampenVoordewind.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.273(23432).DeheerPechtold(D66):Ikhebhetinmijnmotiebredergetrokken:nietalleenantisemitisme,maarookanti-islamisme.Ikwaakvoorbeide,voorallediscriminatie.WaaromheeftdeheerVanderStaaijeenzijdigvooralleenhetantisemitismegekozen,terwijleraanwijsbaarookanti-islamgevoelenszichtbaarzijninEuropanaaraanleidingvanditconflict?DeheerVanderStaaij(SGP):Deconcreteaanleidingvoordezemotiewasdatersprakeis–dathebbenwijallemaalkunnenzien–vanantisemitischeuitingen.Ikhebnietgeziendaterinpro-Israeldemonstratiesanti-islamitischeuitingenzijngedaan.Ikganietalleserbijhalenomhetmaarzopolitiekcorrectmogelijktedoen.Ikbenoemwatzichvoordoetenzegdatdaartegenmoetwordenopgetreden.Ikganietdehelewerelderbijhalenomhetzopolitiekcorrectmogelijktekrijgen.DeheerPechtold(D66):JuistmetuwachtergrondzouiksomswatmeerpolitiekecorrectheidrichtingdeislamwilleninplaatsvanhetaltijdeenzijdigverdedigenvanhetJodendom.ErbestaatinEuropadaadwerkelijkgeweldtegenbijvoorbeeldislamitischescholenenmoskeeën,dustegendeislam.Hetzouusierenalsuuwmotieverbreedt.Ulaadtdeverdenkingopzichdatuditconflicteenzijdigbeziet.DeheerVanderStaaij(SGP):Ikvindhetonterechtdatopdezemanierzakengelijkwordengetrokkendienietgelijkzijn.SindshetIsraëlischeoptredeninGazazienwijeenenormetoenamevanallerleiantisemitischeuitingen.Ikzienietineenseenuitbarstingvanallerleianti-islamitischeuitingen.Datisdeenigeredendatikmijnmotiezohebtoegespitst.Laatergeentwijfeloverbestaan–dathebbenwijopanderemanierenookgeuit–datwijfeltegenstanderzijnvangewelddadigeanti-islamitischeuitingen.DeheerPechtold(D66):Heelkort,voorzitter.Devoorzitter:Metallerespect,mijnheerPechtold,maarwijhebbenhetdebatalgehad.WijzijnnumethetVAObezig.Ikstaunogééninterruptietoe,maardatisweldelaatste.DeheerPechtold(D66):Voorzitter,danku.Ditisnieuwendatvindikvervelend.Dezakendieikhebgenoemdzijnallemaalookinhetdebataandeordegekomen.Uzegt:″SindshetIsraëlischeoptreden...″,mijnheerVanderStaaij.Dusactieenreactie.DeheerVanderStaaij(SGP):Datstaatookindeeersteoverwegingvandemotie,datwijnadatoptredenziendatersprakeisvanantisemitischeuitingen.Dantrekjeeengrens.Jemaghierovernatuurlijkeennegatiefoordeelhebben.Dathoortbijdevrijheidvanmeningsui-ting.Datoordeelmagjeookinkrachtigebewoordingenuiten.Wijmoetenechternietdegrensovergaan.DegrensmoethelderwordengehoudendatwijnietopgrondvanhetIsraëlischeoptredenuitdrukkingengaanbezigenals″jodenaanhetgas″.Daarkanenmagnooitenigerechtvaardigingvoorzijn.©DeheerVoordewind(ChristenUnie):Voorzitter.Deontwikkelingenvolgenzichsnelop,ooknaonsdebatvanafgelopenvrijdag.EgypteverwelkomtDuitsesteunomdeinvoervanwapenstegentegaanendeEUbevriesttijdelijkhaarbetrekkingenmetIsraël.Intussengaathetgewelddoorenloopthetaantaldodelijkeslachtoffersverderop.Wijzijnheterallemaalovereensdatditgeweldmoetstoppen.Daartoemoeterweleenrobuustemissiekomendiedebelangenvanbeidepartijendient.HetPalestijnsevolkmoeteenlevensvat-baargebiedkrijgenenermoetengarantieswordengegevenvoordeveiligheidvanIsraëlendeIsraëlischeburgers.Daartoehebikeenmotieopgesteld.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatNederlandsamenmetDenemarkenaanhetEU-voorzitterschapheeftvoorgesteldomtoteenwaarnemersmissietekomenaandegrenstussenGazaenEgypte;overwegendedathetdoelvandezemissieis,tekomentotbeëindigingvanwapensmokkeldoortunnelsofVanderStaaijTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3666 anderszinsengecontroleerdeopenstellingvangrenspos-tenvoorhumanitairehulpennormalegoederenstromen;overwegendedateendergelijkeinternationaleofEU-missieeenconstructievebijdragekanzijnbijhetkomentoteenstaakt-het-vuren;overwegendedatdehuidigeinactievegrensmissieEUBAM-RafahopdegrenstussenEgypteenGazaontoereikendis(geweest)endatdevoorliggendewaarnemingsmissieeenrobuustermandaatbehoeft;verzoektderegering,viadeEUerbijEgypte,IsraëlendePalestijnseAutoriteitopaantedringendatereeninternationalec.q.EU-missiekomt,meteenrobuustmandaattervoorkomingvanwapensmokkelviadegrens,doortunnelsofanderszinseneveneenstoezietopgecontroleerdeopenstellingvangrenspostenvoorhumanitairehulpennormalegoederenstromen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVoordewind,HaverkampenVanderStaaij.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.274(23432).DeheerVoordewind(ChristenUnie):DeDuitsershebbentechnischeassistentietoegezegdaandeEgyptenaren.DeEgyptenarenhebbendieverwelkomd.ZiethetkabinetookmogelijkhedenvoorNederlandomeenzelfdesoortaanbodtedoenophetmomentdatditeventueeleenmeerwaardezouhebben?OmdatdeministeroverhetnietaangaanvanvolwaardigecontactenmetHamassprak,hebikeenmotieopgesteldomdaarduidelijkheidovertekrijgen.Ikdiendezenuin.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,vanmeningdatHamashaarwaregezichtlaatziendoorhetstaakt-het-vurenbestandniettehebbenwillenverlengen,deraketbeschietingenopIsraëlischeburger-doelenvoortzetenzijneigenbevolkinginzetalsmenselijkschild;vanmeningdatHamasnogsteedsnietvoldoetaandedrievoorwaardenvanhetKwartet;verzoektderegering,zowelgéénbilateralecontactenaantegaanmetHamasalsbijdeEUeropaantedringen,eveneensgééncontactenaantegaanmetHamas,zolangdezeorganisatienietvoldoetaandedrievoorwaardenvanhetKwartet,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVoordewind,VanderStaaijenVanBaalen.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.275(23432).DeheerHaverkamp(CDA):DeheerVoordewindgeeftaandatdeuitlatingenvandeministerinhetdebatvoorhemaanleidingzijngeweestomdezemotieintedienen.Zouhijnaderkunnenduidenwaarhijlichtziettussendeuitlatingenvandeministerenzijneigenmotie?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Ikkomterugophetdebat.Daarinheeftdeministerinderdaadgezegdgeenaanleidingtezienvoorvolwaardigecontacten.Ikhebindelaatsteinterruptiegeprobeerdomdaaroverhelderheidtekrijgen.CollegaVanBommelheeftdattrouwenseveneensgeprobeerd.Diehelderheidkregenwijniet.Vandaardezemotie.Hetdoeldaarvanisomheelscherptekrijgen–ikzieimmersdeschuivendepanelenbinnenEuropa–datdeministervolhardtinhetstandpunt:geencontactenmetHamas,zolangnietaandedrievoorwaar-denvanhetKwartetisvoldaan.DeheerVanDam(PvdA):DeheerVoordewindbegonzijnbetoogmettezeggendatwijallemaalwillendatereeneindekomtaanhetgeweld.IndeafgelopentweejaarhebikhemindebattenveelvuldighorenpleitenvoorhetbeëindigenvanhetgeweldvandezijdevanHamas.SteedsheefthijalzijnpijlengerichtophetgeweldvandezijdevanHamas.Mijneerstevraagis:hoeveelheefthijdeafgelopentweejaargedaanomookschendingenvanhetinternationaalrechtvanIsraëlischezijdeaandeordetestellen?Mijntweedevraagis:opwelkewijzedenkthijdathetüberhauptmogelijkisomtekomentoteenbeëindigingvanhetgeweldzonderincontacttewillentredenmeteenvandetweepartijendiehetgeweldbegaan?DeheerVoordewind(ChristenUnie):OpbasisvandemotiesdiedeheerVanDamvandaagzalvoorleggenaandeKamer,constateerikdathijnaderonderzoeknaarhetgeweldvanIsraëlnietwilafwachten,maarzijnoordeelalklaarheeft.TegelijkertijdbepleithijnogeenVN-onderzoekdaarnaar.Dietweezakenlijkenmijtegenstrijdig.Maargoed,ikwachtditverderaf.Inreactieopdeaanmijgesteldevraagzegik:jammerdathijdatconcludeert,wanthijheeftzelfbijdedebattengezeten.Hijheeftookbijhetlaatstedebatgezeten,waarinikhebgeprobeerdomeenevenwichtigebenaderingtehanteren.HijheeftgehoorddatikeerderKamervragenhebgesteldoverdesituatieinHebron.DatbetrofIsraëlischoptreden.HijweetookvanmijdatikineerderedebattenscherpbengeweestoverhetgebruikvanclustermunitieinderichtingvanLibanon.DeheerVanDammoetdusgeensprookjesvertellen.Hijmoetzelfduidelijkheidgevenoverwathijwil.DeheerVanDam(PvdA):Iksteldenietvoornietseentweedevraag.DeheerVoordewindweetdathetkabinetsbeleidis:nietsprekenmetterroristischeorganisaties,tenzijdatkanbijdragenaandebeëindigingvanhetgeweld.HijheefteenmotieingediendwaarinhijdusvoorsteltomdatkabinetsbeleidaantepassenenwaarinhijsteltdaternuüberhauptnietmoetwordengesprokenmetHamas.Ikstelhemdusnogmaalsdevraag:hoekunjekomentoteenbeëindigingvanhetgeweld,alsjepertinentweigert–endeheerVoordewinddoetditaljaren–omtesprekenmeteenvandetweepartijendiehetgeweldbegaan?DeheerVoordewind(ChristenUnie):HetisgrappigdatVoordewindTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3667 deheerVanDamzelfrefereertaanhetbeleidvanditkabinetendatschijnbaarondersteunt,terwijlwijopmissiezijngeweestinSyriëendeheerVanDamzichdaarnietsvandatbeleidheeftaangetrokken.HijpraatteimmersgewoonmetHamas.HijweetookdaterinhetbeleidvanditkabinetvoorwaardenzijnopgenomenomüberhaupttotcontactenmetHamastekomen.Diezijnheelduidelijk.Dezevoorwaardenzijn:afzwerenvangeweld,onderschrijvenvandeeerdergeslotenakkoor-denenerkenningvandestaatIsraël.Alsaandievoorwaardenvooreengespreknietwordtvoldaan,zalernietgesprokenwordenmetHamas.DeheerVanDam(PvdA):HoortdeheerVoordewinddeinconsequentieinzijneigenwoordenniet?HijzegtdaterpasmetHamasgesprokenwordtoverhetbeëindigenvanhetgeweldnadatHamashetgeweldbeëindigdheeft.Opzo’nmanierrealiseerjetochnooitvrede,mijnheerVoordewind?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Tochishetheelduidelijkdateenstaakt-het-vureneenvoorwaardeisvoordeverdereinvullingvanhetbestand.Eenstaakt-het-vurenkanovereengekomenwordendoorbemiddelingvanEgypte.DaarvoorhoevenwijhelemaalgeenrechtstreeksecontactenmetHamasaantegaan.Alsereenvredesproceskomt,zalHamasaandezelfdevoorwaardenmoetenvoldoenalswaaraandePLOeerderheeftvoldaan,namelijkhetafzwerenvangeweldenheterkennenvandestaat.Anderskunjeernietmeeonderhandelen.Devoorzitter:MijnheerHaverkamp,ikhebunethetwoordgegeven.Wiltuooknogeeninterruptieplaatsennaaraanleidingvandemotie?DeheerHaverkamp(CDA):Ja,wantikvinddatdevraagonduidelijkbeantwoordis.Hetregeringsbeleidishelder:geencontactenmetHamas,tenzijdaarmeegekomenkanwordentoteenwapenstilstand.Datisheelduidelijkdeuitlatingvandeminister.WildeheerVoordewindmiddelsdezemotieafstandnemenvandezeuitlatingenvandeministerinhetdebat,jaofnee?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Danhebbenwijkennelijkeenanderdebatgevoerd.DeministerheeftnaarmijnideegezegddatergeenvolwaardigecontactenmetHamaszoudenwordengelegd,zolangHamasnietvoldoetaandedrievoorwaardenvanhetKwartet.Natuurlijkmoetereenbestandeneenstaakt-het-vurenkomen.Deministerheeftechternietgezegddatwanneerereenstaakt-het-vurenkomt,wijookallekranenencommunicatiemetHamasopenen.IkhoopnietdatdeheerHaverkampdaarvooris.DeheerHaverkamp(CDA):DeheerVoordewindverdedigtnueigenlijkhetstandpuntvandeminister.Waaromdienthijdaneenmotiein?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Ikhebtweekeergezegdwaarindenuanceverschillenzitten.Dezezitteninhetwoordje″volwaardig″.Datwoordjebrachtmijophetverkeerdebeen.Doormiddelvaneenderdetermijnhebikgeprobeerddaaroverduidelijkheidtekrijgen.Diehebiknietgekregen.Daaromhebikdezemotieingediend.MevrouwPeters(GroenLinks):IkbenerblijmeedatdeheerVoordewindterverklaringvanzijnmotienaardegeschiedenismetdePLOverwijst.Degeschiedeniswordtbijditconflictnamelijkmaarvaakvergeten.Maarmagikhemeraanherinnerendatdeinternationalegemeenschap,deEU,metdePLOheeftgepraatvóórdatdePLOtoterkenningvanIsraëloverwasgegaan?Dieerkenningwasjuisthetresultaatvanalleonderhandelin-gen.AlsdeheerVoordewindnaardezegeschiedenisverwijstendaarineenrechtvaardigingziet,hoekanhijdanmetdezemotiekomen?DeheerVoordewind(ChristenUnie):Ikgaweerterugnaardegeschiedenis.HetafzwerenvangeweldwasdevoorwaardevoorhetgesprekmetdePLO.Dathebbenwijookgezienbijderegeringvannationaleeenheid.Israëlendeinternationalegemeenschaphebbengezegddatzijbestcontactenwildenmetderegeringvannationaleeenheid,metdeHamasledenendeministersvandatkabinet,maardanzouIsraëlwelerkendmoetenwordenenhetgeweldafgezworen.WijhebbendeuitsprakenvanHaniyagehoord,ooktoenhijpremiervanzijnkabinetwas.HijginggewoondoormetoproepentotgeweldtegenoverIsraël.MevrouwPeters(GroenLinks):IkmoetmetspijtconstaterendatdeheerVoordewinddegeschiedenis-boekjesmoetlezen.MetdePLOishetandersomgegaan,zoalservakermetandereorganisatiesisgepraatvoordatdeonderhandelingenwarenbegonnen,zonderdatmenhetaleenswasmetelkaar.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Jemoetelkaardurvenenkunnenerkennen,voordatjeüberhaupteengesprekaangaat.Datistoenookgebeurd.IkhoopdatmevrouwPetersnogeensartikel1vanhetmanifestvanHamasgaatlezen.DaarinstaatnamelijkheelduidelijkwatHamaswilbereiken.Zolangdatinhunmanifeststaat,zullenonderhandelingenonmogelijkzijn.DeheerDeRoon(PVV):DeheerVoordewindhechtnogalveelwaardeaandevoorwaardenvanhetKwartet.AlsHamasdaaraanmaarvoldoet,iscontactweltoegestaan.Ikroepevendejarendertiginherinnering,toendeheerChamberlainuitMünchenterugkwammeteenvredesakkoorddatondertekendwasdoordeheerAdolfHitler.DenktdeheerVoordewindnuechtdatdehellehondenvanHamasbetrouwbaarderzijndanAdolfHitler?DeheerVoordewind(ChristenUnie):AlsHamasbereidisomartikel1vanzijnhandvestaftezweren,omgeweldaftezwerenenomIsraëlteerkennenishetwatanderswanneerjeopeninggeefttothetaangaanvangesprek-kendandatjemeteendevolgendedagdehandelmetHamasgaatopdrijvenenallepolitiekecontactenherstelt.HetiseenbeginvandecontactenmetHamas.DezemoetenuiteindelijkleidentoteenduurzaambestandmetHamas.Ikzegnietdatjenooitmetmensenmoetpraten.©DeheerVanDam(PvdA):Voorzitter.Binnen24uurzalzeerwaarschijnlijkhelaasdeduizendstedodevalleninGaza.Bijnadehelftvandeslachtoffersbestaatuitvrouwenenkinderen.DitzijngeenextremistischeVoordewindTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3668 strijders,maaronschuldigeburgers.DesondanksbleekafgelopenvrijdagdateenmeerderheidvandeKamerhetgebruiktegeweldproportioneelennietbuitensporigvindt,gerechtvaardigdzelfs.TerwijlwijvanonzeeigenmilitaireninAfghanistaneisendatzijnietvurenoptalibanstrijdersindienzijzichvoorzienvaneenmenselijkschildvanvrouwenenkinderen,weigerdezelfsonzeeigenminister-presidenteenveroordelinguittesprekenoverhetfeitdatIsraëlditweldoet.Geenanderconflictindewereldhoudtdegemoederendusdanigbezig,ookinonseigenland.Dithebbenwijdeafgelopendagen,helaasnietaltijdopeenprettigemanier,mogenervaren.Eenconflictalsditvraagtomeenevenwichtigebenaderingeneenduidelijkebeoordelingvanwatergaandeis.Mijnfractieheeftweleenoordeel.DeheerVanBaalen(VVD):DeheerVanDamnoemdehetmenselijkschildal.Hamasgebruikteenmenselijkschild.Israëlgebruiktgeenmenselijkschild,nietindeGazastrookennietinIsraëlzelf.Datiseengroot,grootverschil.DatverschilmoetdeheerVanDamerkennen.Gelukkigerkentzijnkabinethet.DeheerVanDam(PvdA):DeheerVanBaalenheeftgelijkdatheteenschandeisdatHamasburgersgebruiktalsmenselijkschild,netzogoedalsheteenschandeisdattalibanstrijdersburgersgebruikenalsmenselijkschild.Tochisereenduidelijkverschil.Inhetlaatstegevalschietenonzemilitairenniet,inheteerstegevalwordterwelgeschoten.Daarbijpasteenveroordeling.Devoorzitter:Nogeenmaal,mijnheerVanBaalen.DeheerVanBaalen(VVD):DeheerVanDamheeftwaarschijnlijkdedebatteninhetkadervanUruzganniethelemaalgevolgd.HetkomtvoordatookNederlandsemilitairenmoetenvurenterwijlzijwetendatzichburgersbevindenindenabijheidvantalibanstrijders.DeVVDerkentdit.DeVVDdúrftditteerkennen.Hetispijnlijk,maarwaar.DeheerVanDamverdraaitnudegewonewerkelijkheidinUruzgan.Hijmoetééndinghelderstellen:wijgaannietpratenmetwieeenmenselijkschildgebruikt.DeheerVanDam(PvdA):Datiseenheelanderekwestie.Devraagisofjehetmaximalemoetdoenomburgerslachtofferstevermijden.Datmoetjeinderdaaddoen.Onzemilitairendoendat.DeheerVanBaalenweetdit.Hijweetookdatindeafgelopenwekeninsoortge-lijkesituatiesanderezakenzijngebeurddandiewijonzeeigenmilitairentoestaan.Daarpasteenveroordelingbijendieveroordelingzalik,zodraikdekanskrijg,zodadelijkuitsprekenineenmotievanmijnfractie.DeheerPechtold(D66):Ikbenzeerbenieuwdnaardezemotie.DeheerVanDamspreektechternogaleenstevigeveroordelingvanpremierBalkenendeuit.VraagtdeheerVanDamdestaatssecretariszometeennamenshetkabinetomernuinanderebewoordingenovertesprekendandepremiertotnutoeheeftgedaan?DeheerVanDam(PvdA):Inmijnmotieziteenverzoekaanhetkabinet,zoalsgebruikelijkinmoties.Devoorzitter:IkstelvoordatdeheerVanDameerstzijnmotieindient.Danwetenwijwaaroverwijspreken.DeheerPechtold(D66):Datgaatmijtelangduren,voorzitter.Sinds22decemberzijnwijalbezig.Ikhebeenhoopkunnenhorenenlezen.WijhebbendecliffhangervandeheerBlomgehaddieonsafgelopenvrijdagzeidatzijnfractienogmeteentekstbezigwas.Uzoukunnenzeggen″wachtnogeenminuutdanhebjehet″,voorzitter.Ikluisterzometeennogwelnaardietekstvandemotie.Maarikvraagnuheelduidelijk:alsdeheerVanDamzostevigdepremierveroordeelt–hijspeeltdatspelheelstevig–roepthijdestaatssecretarisdanopomereenoordeeloveruittespreken?Indezesemantiekishijdatwelaanzijnstandverplicht.Devoorzitter:IkstelvoordatdeheerVanDamzijnbetoogvervolgtendemotieindient.DeheerVanDam(PvdA):Volgensmijhebikop29decemberdeministervanBuitenlandseZakeninschriftelijkevragengevraagdomeenoordeeloverhetgebruiktegeweld,alindeeerstedagenvandegeweld-dadighedeninGaza.Ikhebtoenderegeringalgevraagdomeenoordeel.Ikzouhetinderdaadopprijsstelenalsderegeringooknueenoordeelgeeft.Ikzaldaaroverookeenmotieindienen.OphetmomentdatdezemotieeenmeerderheidhaaltindeKamer,gaikervanuitdatdeKamerhetoordeelvanderegeringzalhoren.AlsdeheerPechtoldmijdekansgeeft,dienikdiemotienuin.Danhoorthijwathetoordeelvanmijnfractieis.Mijnfractieheeftnamelijkwéleenoordeel.Hetschietenvanrakettenopburgerdoelenhebbenwijaltijdonaanvaardbaargevondenendatvindenwijnog.MaarookhetdoorIsraëlgebruiktegeweldisbuitensporig.Vandaardevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,vanmeningdathetnietacceptabelisdatPalestijnsemilitantengeweldgebruikentegenIsraëlischeburgersindevormvanaanslagenofraketbeschietingen;vanmeningdathetdoorIsraëlgebruiktegeweldterverdedigingtegenderaketbeschietingenbuitensporigis;overwegendedathetwenselijkisdatderegeringeenoordeelveltoverhetgeweldgebruikvanbeidepartijen;verzoektderegering,hetbuitensporigegeweldvanbeidekantenteveroordelenenzichconformditoordeeloptestellenininternationalegremia,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidVanDam.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.276(23432).DeheerPechtold(D66):AlsditdewensvandeheerVanDamwasop29decemberenwijvandaag,op14januari,vragenommorgenderegeringdaartoeopteVanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3669 roepen,watisdanzijnoordeeloverdeafgelopentweeweken?DeheerVanDam(PvdA):IkhebnetalsdeheerPechtoldgeconstateerddateenveroordelingvanhetaanIsraëlischezijdegebruiktegeweldisuitgebleven.DeheerPechtoldzalookinhetdebatvanafgelopenvrijdaghebbengehoorddatwijeenandereopstellinghadden.Wijzijnvanmeningdatookdatgeweldbuitensporigisendatditookdoorderegeringvanbeidekantenzobestempeldhadmoetenworden.DeheerPechtold(D66):Alsudatvindt,hoeverklaartudandatuwfractieheteenweeklangnietnodigvondomhierovertepraten?Watvindtuervandatzijdagenvoorbijheeftlatengaanomderegeringtothaaroordeeltelatenkomen?WelksignaalisdaarmeeafgegevenaanIsraël?DeheerVanDam(PvdA):Volgensmijishetandersgegaan.DeKamerheeftderegeringschriftelijkomeenoordeelgevraagd.ZodradeKamerdebriefhadontvangen,heeftzijinmeerderheid,ookmetsteunvanmijnfractie,beslotenomeendebattehouden.DeheerPechtold(D66):Defeitenzijnanders.Opmaandagochtendhaduwfractiegewoondedebat-aanvraagvandeheerVanBommelkunnensteunen.Daarwasvoldoendeaanleidingtoe.Wijwetennudatzelfsdeministerdatwilde.Ikzaluwmotiesteunen,maaruwpartijhadalscoalitiepartijereerdervoorkunnenzorgendathetoordeelvandeNederlandseregering,netalshetoordeelvanveleandereninEuropa,bekendwasbijdeIsraëlischeregering.Ikweetmetudatditsymboliekis,maarikverwijtudatunudezaakzoopscherpstelt,terwijlueerderhadkunnenvoorkomendatdeslappehoudingvandeNederlandseregeringdagin,daguitvoortduurde.DeheerVanDam(PvdA):Datissimpelwegonjuist.OpdetweededagvandegewelddadighedenhebbentweefractiesindezeKameraandebelgetrokken.DatwarendeSP-fractieenmijnfractie.Diedaghebbenwijderegeringgevraagdomeenoordeel.Indeweekdaarnahebbenwijderegeringopnieuwbijbriefgevraagdomeenoordeel.Degevraagdeveroordelingstondnietindebrief.Daaromisafgelopenvrijdageendebatgevoerd,waarinmijnfractieopnieuwheeftgezegddatzijeenanderstandpuntheeftdanderegering.UweetnetzogoedalsikdatdemeerderheidvandeKamer,ooktotmijnteleurstelling,daarandersoverdenkt.DeheerVanBommel(SP):VoordeparlementairegeschiedenisishetwelvanbelangomtewijzenopdebepalingdiedePvdA-fractiezelfinhaarvragenheeftgelegd,namelijkdatdezevoordejaarwisselingbeantwoordmoestenworden.DeheerVanDamheeftaanmijaangegevendathijdebeantwoordingvandevragenwildeafwachten.Debeantwoordingisnietgekomenvoordejaarwisseling.Toenmijnfractiebeginjanuarieendebataanvraagindiende,haddePvdA-fractiedezedusvoluitkunnensteunen,conformhaareisdatdevrageneerderbeantwoordhaddenmoetenworden.DeheerVanDam(PvdA):Hetiswatlastigomhiertesprekenoverfoutenindeinterneorganisatiewaardoornietisdoorgegevendatikdevragenvoorheteindevanhetjaarbeantwoordhadwillenhebben.Daaroverhebbenwijonderlinggesproken.Ikvindhetlastigomeendebattevoerenalsderegeringnoggeenstandpuntheeftbepaald.Daaromhebbenwijopmaandagderegeringomhaarstandpuntgevraagd.Naaraanleidingdaarvanzoudenwijbesluitenofwijeendebatwenselijkvonden.Toenhetstandpunterlag,hebbenwij–uwasdaarbijaanwezig–aangegevendatwijeendebatwenselijkachtten,omdathetstandpuntnietinlijnwasmethetdooronsgewenstestandpunt.DeheerVanBommel(SP):Ikwilhierovernogééndingzeggen.Inmiddelswasdesituatieverergerdenwasernietslechtssprakevanbeschietingen,maarookvaneeninvalindeGazastrook.DatwasvoormijnfractieaanleidingomdeKamerbeginjanuarivanrecesterugteroepen.IkkanalleenmaarmijnverbazinguitsprekendatzelfsdieescalatievangeweldvoordePvdA-fractieonvoldoendeaanleidingwasomeendebataantevragen,terwijlzij,andersdandeoppositiefracties,ervanopdehoogtewasdatdeministervanBuitenlandseZakenvoortweewekennaarAziëzouvertrekken,waardoorgeendebatmeermogelijkzouzijn.Doordatdeministerdittussentijdsnogheeftgemeldbijdeoppositie,konhetdebatalsnogplaatsvinden.DeheerVanDam(PvdA):Ikvondhetgeweldvanafdeeerstedagverschrikkelijk.IkvondookdatEuropaeenvuistmoestmaken,wantuweetnetzogoedalsikdatEuropadegeneisdiedatdaadwerkelijkkanineenconflictalsdit.Ikhebhelaasalindeeersteweekvanhetconflict,voordestartvandegrondinvasie,moetenconstaterendaterinEuropa,mededoordeopstellingvanDuitslandenTsjechië,geenbereidheidwasomdievuisttemakenendatmenalleenbereidwastoteeninspanningomtekomentoteenzospoedigmogelijkstaakt-het-vuren.DatleekopdatmomentinEuropahethoogsthaalbare.Wijzijnnuzo’nanderhalveweekverderenhelaasisdatnogsteedszo.Datheeftookmijteleurgesteld,maardatzijnweldefeitelijkeomstandig-hedenwaarmeewijopdatmomenttemakenhadden.Hoeerghetgeweldookis,Europaslaagternogaltijdnietinomoverzijneigenschaduwheentestappeneneengezamenlijkevuisttemakentegenditsoortgeweld.Devoorzitter:IkziedatmevrouwPeterswilinterrumpe-ren.Ikwilhaarnogeenkeerhetwoordgeven,maarwijseropdatoverdezeonderwerpenvangedachtenisgewisseldinhetAO.IksteldaaromvoordatwijnadeinterruptievanmevrouwPetersditonderdeelafrondenendatdeheerVanDamdanzijnbetoogvervolgt.MevrouwPeters(GroenLinks):Ikwaardeeruwopmer-king,voorzitter,maarikwijseropdatikeenpaarnieuweelementenindeopmerkingenvandeheerVanDamendeanderecollega’sbespeur,elementendiewijnietinhetAOhebbenbesproken.IkkannietandersdanconstaterendatdePartijvandeArbeidlangzaamopdezeoorlogreageert.VerderconstateerikdatdiereactieookgekenmerktwordtdoorcrescendoendatdienuculmineertmetdepositiediedeheerVanDamvandaaginneemt.Afgelopenvrijdag,struikeldezijnpartijgenootdeheerBlomtijdenshetspoed-AOoverzijnopmerkin-genoverdesemantiek.HijhieldhetopbuitensporiggeweldenzeidaterzekergeenoorlogsmisdadenwarenVanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3670 gepleegd,zoalsdeheerBermaneerderhadbeweerd.HetwoorddisproportioneeldatdeheerVanDamnugebruikt,namhijnietindemond.Hetgaathierommeerdanomsemantiek.Juistvoormensendienietjuridischgeschooldzijn,ishetbelangrijkomonderscheidtussendetermentemaken.MagiknudeopstellingvandefractievandePartijvandeArbeidzoopvattendatzijandersdanafgelopenvrijdagwelwilsprekenvandisproportioneelgeweld?Afgelopenvrijdagwildezijdatnognietdoen.KomtdefractievandePartijvandeArbeidnutoteenscherpereveroordeling?AfgelopenvrijdagnamdefractievandePartijvandeArbeidgenoegenmethetuitsprekenvaneeneigenoordeelenmetzelfeenkwalificatieaanhetgeweldtegevenenvroegzijderegeringnietomeenoordeel.Ishetjuistdatandersdanvrijdagdezefractienuspecifiekwelderegeringomeenoordeelvraagt?Neemtdezefractieergeengenoegenmeedatdezetweeopvattingenbeidewordengehandhaafd?KomtdefractievandePartijvandeArbeidinactiealsderegeringzichthansnietinhaaropvattingkanvinden?DeheerVanDam(PvdA):Voorzitter.Magikietsinalgemenezinzeggen?Ermoetmijnamelijkietsvanhethart.IshetmevrouwPetersopgevallenwietijdensmijnbetooghebbengeïnterrumpeerd?EéninterruptiekwamvandeheerVanBaalenenderestkwamvanpoliticidiehetzelfdeoordeelhebbenoverwatergebeurtalsik.Ikweetookzekerdatzijdaaroverhetzelfdeoordeelhebben.Wijdenkenhetzelfdealshetgaatomhetvindenvandewegendietoteenoplossingmoetenleiden,terwijlwijonsmetdezelfdepassiemetditonderwerpbezighouden.Hiermeegeefikaanwatwijaltijddoen.Wijstellenonszoop,omdatwijonsonmachtigvoelen.Wijvoelenonsonmachtigbijhetzienvanhetgewelddatelkedagopdetelevisiewordtgetoondendaaromgaanwijelkaardemaatnemenendevraagstellenofwelhetgoedewoordwordtgebruiktenofwelopdejuistedagwordtgereageerd.Wijgaanelkaardevraagstellenofwijwelsteviggenoeginhetdebatstaan.Ditdoenwijsteeds.Iksnapdatdezeopstellingvoortkomtuitonzeeigenonmachtenonzefrustratie,maarmisschienmoetenwijmetdezemaniervanreagerenophoudenenmisschienmoetenwijelkaardehandreiken.Wijwillenuiteindelijkhetzelfde.Wijvoelenuiteindelijkdeonmachtopdezelfdemanier.Wijwilleneenvuistmaken.Latenwijdaaromelkaardehandreikenengezamenlijkoptrekken.Latenwijduselkaarindeogenkijkenenelkaarzeggenwaarhetwerkelijkeprobleemligt.HetwerkelijkeprobleemisnamelijkdatbepaaldekrachteninEuropaaljarenlangeenoplossingvanditconflicttegenhoudenendatdiealjarenlangnietbereidzijnombeidepartijenopeenevenwichtigewijzeaantespreken.Datishetwerkelijkeprobleem.Natuurlijkkunnenwijdoorgaanmetditdebatendanwilikgraagallevragenbeantwoorden.Danwilikookwelzeggenoferverschilistussendisproportioneelenbuitensporig,maarwaarhetwerkelijkomgaat,isdevraaghoewijergezamenlijkinzullenslagenombepaaldekrachteninEuropaalshetwareteontmante-len,dekrachtendiealjarenlangverhinderendatditconflictwordtopgelost.Devoorzitter:IkziedatmevrouwPetersendeheerPechtoldwilleninterrumperen.IkstelmevrouwPetersnogeenkeerinstaatomeenvraagtestellen,maardeheerPechtoldnietmeer.Ikhebhemaleenaantalkerenhetwoordgegeven.DeheerPechtold(D66):Maarditiseennieuwpuntenikwordaangesproken.Devoorzitter:MevrouwPetersheefthetwoordvooreeninterruptie.MevrouwPeters(GroenLinks):Voorzitter.Dewoordvoer-dervandefractievandePartijvandeArbeidreiktmijdehand.Geletookopdetaaldiehijgebruikt,zegik:natuurlijkneemikdieuitgestokenhand.Ermoetmijwelietsvanhethart.MijnheerVanDam,wijhebbenugemist.Depositiedieunuindezezaalinneemt,isandersdantoenureageerdeopdeopvattingenvanhetkabinet.Wijhaddendestijdsgraaggevoelddatereenbandwas.Wijhaddendiedusgraagwillenvoelenophetjuistemomentenopdejuisteplaats.DeheerVanDam(PvdA):UweetnetzogoedalsikdatditkabinettemakenheeftmeteenKamerwaarvandemeerderheideenandereopvattingheeftdanuenik.Ikzouookgraagwillendatdatanderswas.Ikzoudusookgraagziendathetkabineteenanderstandpuntinnam,maardaarvoorisnodigdatdemeerderheidvandezeKamertegenhetkabinetzegtdatheteenanderstandpuntmoetinnemen.Totnutoeisdatnietgebeurd.Uweetdatwijafgelopenvrijdagprecieshetzelfdehebbengezegdalsnu.Wijhebbenhetgeweldopdezelfdewijzealsnugekarakteriseerd.HetgaaternuomdatwijereindelijkinslagenomindezeKamer–ikkijkvooralnaarderechterzijde–partijenzovertekrijgendatzijnietalleenHamasaanspreken,maardatzijdebereidheidhebbenombeidepartijenaantesprekenalsdiebuitensporiggeweldgebruiken.Iksnapweldatualuwinterruptiesopmijplaatst,wantzogaathethiervaak.MaarplaatstuuwinterruptiesnueensopdeherenHaverkampenVanBaalen,wantdaarzithetechteprobleem.Datweetunetzogoedalsik.Devoorzitter:DeheerPechtoldvoeldezichaangespro-ken.Ikstelhemnoginstaatereenvraagovertestellen.DeheerPechtold(D66):Graag,wantikspreekookdeSGPaanwanneerzijalleenhetantisemitismeziet.Maaralsumijaanspreektalsvriend,spreekikuaanopuwverantwoordelijkheden,wantvriendenmagjedewaarheidvertellen.Ikhebuinderdaadgemist,wantubentregeringspartij.UzegtnuzelfdatdeheerHaver-kamphetprobleemis.Dankuntuwatveranderenendathadikgehoopt,nietineenmotiedielangbovendemarkthangt,maarinregeringsbeleid–uspreektzelfsdeminister-presidenteropaan–datdirecttotietshadgeleidennietdagenlater.Devoorzitter:MijnheerVanDam,ikstelvoordatuhieropantwoordtendanuwbetoogvervolgt.DeheerVanDam(PvdA):Uiteraardspreekikookdeminister-presidentaan,netalsdeministervanBuiten-landseZaken,dieikopdetweededagvanditconflicthebaangesproken.Uiteraardsprekenwijhetkabineteropaan,ophetmomentdatwijvanmeningzijndatdebeoordelingenenveroordelingennietevenwichtigzijn.DatzijnzenietenwijhebbendatdeafgelopentweeVanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3671 wekensteedsnaarvorengebracht.Uweetookdatwijdatgraagandershaddengezien.IkherhaaldatikookgraaghadgeziendateenmeerderheidvandezeKamerzichanderszouopstelleninditconflict.OphetmomentdateenmeerderheidindezeKamereneenmeerderheidinEuropazichblijvenopstellenzoalsmendeafgelopenjarenheeftgedaan,hebbenwijnietalleeneenconflictdatal40jaarheeftgeduurd,maarookeenconflictdatnog40jaarzalduren.Voorzitter.Ikhebuinmijnzojuistingediendemotieonspolitiekeoordeelvoorgelegd.Ikhoopuiteraard–ikvreesdathetijdelehoopis–datdeKamerdatoordeelkanvolgen.Erzijnooktalvanvoorvallenwaarovernietalleeneenpolitiekoordeelgewenstis,maarookeenjuridischoordeel.Dievoorvallenmoetenalleonderzochtworden.IkbenblijdaaromdevolgendemotiesamenmethetCDAtekunnenindienen.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatgroteaantallenburgersslachtofferzijngewordenvangewelddadighedenendathetzowelIsraëlischealsPalestijnseburgersbetreft;overwegendedathetinternationaalrechtstrijdendepartijenverplicht,burgerslachtofferszoveelmogelijktevermijden;overwegendedatdeNederlandseregeringvanmeningisdatallepartijenzichdienentegedragenconformhethumanitairoorlogsrechtenbereidis,onderzoektedoennaarsituatieswaarovertwijfelbestaatofconformhetinternationaalrechtisgehandeld;overwegendedathetvooreenbeoordelingvandesituatievanbelangis,tebeoordelenofhetgebruiktegeweldvanalleinhetconflictbetrokkenpartijenconformhetinternationaalrechtheeftplaatsgevondenofplaatsvindt;verzoektderegering,opkortetermijninVN-verbandonafhankelijkonderzoektebepleitennaarallegevallenwaarinVN-organisatiesofinternationaalerkendehulporganisatieszoalshetRodeKruisofdeRodeHalveMaan,twijfelenofhetgebruiktegeweldpastbinnendeverplichtingenenrandvoorwaardendiehetinternationalerechtaangebruikvangeweldsteltendeKamerzospoedigmogelijkoverderesultatenvandegepleegdeinspanningenterapporteren,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVanDamenHaverkamp.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.277(23432).DeheerVanBaalen(VVD):Ditisinteressant;misschienkandeheerHaverkampzichookklaarmaken.Deregeringheeftduidelijkgesteld,ookafgelopenvrijdag,datIsraëlgeenbuitenproportioneelgeweldheeftgebruiktenhethumanitairoorlogsrechtnietheeftgeschonden.DatisdoordeministervanBuitenlandseZakengesteld.Betekentditdatdoorbeideondertekenaarsuiteindelijkafstandvandiemeningvanderegeringwordtgeno-men?Kortom,twijfelenbeideondertekenaarsofdeministervanBuitenlandseZakenhetjuistewoordheeftgesproken?DeheerVanDam(PvdA):IkhebdeministervanBuitenlandseZakenookopdetelevisiehorenzeggendatersituatieszijnwaarovertwijfelkanbestaanenwaarnaaronderzoeknodigis.Eenvandemeestprangendevoorbeeldenisnatuurlijkdesituatiewaarindieschoolisgebombardeerd.Zozijnernogmeergevallenwaarintwijfelkanbestaanofhetgebruiktegeweldwelinovereenstemmingismetdeverplichtingenenrandvoor-waardendiehetinternationaalrechtdaaraanstelt.IndezemotiewordtderegeringverzochtinspanningenteplegenomervoortezorgendatinVN-verbandaldezegevallenonderzochtzullenworden.DeheerVanBaalen(VVD):Ditklinktmooi.Dezemotieklinkteenbeetjealseenschaamlap:eenschaamlapvooru,wantustaataandegoedekanteneenschaamlapvoorhetCDA,wantwijgaantochonderzoekenenwijzijnookstevigindebat.Uhebthetdebatnietkunnenvolgen.OpeenvraagvandeheerHaverkampofhetbombarderenofhetbeschietenvandieVN-schoolnietaanschuurdetegenbuitenproportioneelgeweldheeftdeministervanBuitenlandseZakenletterlijkgezegd:datisniethetgeval;wijkunnenhetonderzoeken,maarhetisnietzoalsikerinsta.Volgensmijbentuhetvolstrektmetelkaaroneensenisditeenschaamlapomdatteverbergen.DeheerVanDam(PvdA):IkverbaasmijinhogemateoverdewoordenvandeheerVanBaalen.Volgensmijishetinoorlogssituatiesverstandigomtetoetsenofhetgebruiktegeweldvoldoetaanderandvoorwaardendiehetinternationaalrechtdaaraanstelt.Erzijninhetgeweldvandeafgelopentweewekenhelaastalvanvoorvallenwaarbij,doordeVNofandereinternationaalerkendehulporganisaties,getwijfeldwordtofdaarsprakevanis.Hetzougoedzijnomteonderzoekenofinaldiegevallenhetinternationaalrechtgeëerbiedigdis.IkgaervanuitdatdeheerVanBaalendaarniettegenkanzijn.DeheerVanBaalen(VVD):Dezemotieisdoortweecoalitiepartijenondertekend.IkzouookgraagvandeheerHaverkamphorenofhijtwijfeltaanderechtmatig-heidvanhetIsraëlischoptreden.Devoorzitter:Ikwilhemdaaroverhetwoordgevenalshijstrakszijntermijnheeft.DeheerVanBaalen(VVD):Ishetniethandigerdathijnuopenheidgeeft?Devoorzitter:Datzoumisschienwelhandigerzijn,maarstraksdienthijnogeenmotieinenkanhijuwvraagookbeantwoorden.Isdatakkoord?DeheerVanBaalen(VVD):Danweetumeerdanik.VanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3672 Devoorzitter:Nou,ikweetnietofikmeerweet,maardathebikgehoord.DeheerVoordewind(ChristenUnie):IkhebtweevragenaandeheerVanDam.Hijdientneteenmotieinwaarinhijderegeringverzoektombuitensporiggeweldvanbeidekantenteveroordelen.Nudienthijeenmotiein–hijweethetwaarschijnlijkzelfooknognietzeker–omdaareerstonderzoeknaartedoen.Hetlijktmijdatjeeerstdeuitwerkingvandeenemotiemoetafwachten,omtotdeindieningvandevolgendetekomen.Datkanpasalsdefeitenbekendzijnenalserinderdaadsprakeisvanbuitensporiggeweld.IsdeheervanDamhetdaarmeeeens?Indemotiestaatdateronderzoekmoetkomennaarhet″gebruiktegeweld″.Inzijntoelichtingspreekthijeroverom″bijtwijfel″hetgebruiktegeweldteonderzoe-ken.Deministerwasheelduidelijk.Waarwijtwijfelhebben,moetenwijonderzoekdoen.Daarbenikhetvanhartemeeeens.Hierstaatdatwijbijallegeweldonderzoekmoetendoen.DeheerVanDam(PvdA):WatbetrefthetlaatstestaatindemotiedateronderzoekmoetkomenindienVN-orga-nisatiesofinternationaalerkendehulporganisatiesdaaraantwijfelen.Deanderevraaglijktmijpolitiekerdanwaterpreciesindetekstvandemotiestaat.DeheerVoordewindzegtdatikmijnoordeelalklaarheb.Datisjuist.Ikhebmijnpolitiekeoordeelalklaar.Ikvindhetinpolitiekezinbuitensporig,disproportioneelzouwilt,datjerakettenafschietopburgers.Ikvindhetbuitensporigomluchtaanvallenuittevoerenopdichtbevolktgebied.Datleidtonherroepelijktotgroteaantallenburgerslachtoffersendathebbenwijhelaasdeafgelopentweewekenkunnenzien.Datisdusmijnpolitiekeoordeel.Ikvindhetbuitensporig.Ikvinddatjezoietsnietdoetendatjegeenbommengooitopeendichtbevolktestad.Datisechterniethetzelfdealseenjuridischoordeel.Ervaltnamelijkookoverbepaaldevoorvalleneenjuridischoordeeltevellenendaarkomthetinternationaalrechtomdehoekkijken.Datisdusietsandersalseenpolitiekoordeel.IndezetweedemotiewordtgevraagdomeenVN-onder-zoekdattoteenjuridischoordeelmoetkunnenleiden.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Dankomenwijtochineenraarsteekspelterecht.TrektdeheerVanDamzijnoordeelinalsblijktdatergeenbuitensporiggeweldisgebruikt?DankaneenVN-onderzoekzoalshijdatbepleitdatnietbevestigen.Datzoubetekenendatzijnvooroordelendienutoteenoordeelleidenteprematuurwaren.DeheerVanDam(PvdA):Nee,erisgewelddatopzichbinnenhetinternationaalrechtzoukunnenpassendatikdesondanksbuitensporigzoukunnenvinden.DatkandeheerVoordewindzichwellichtnietvoorstellen,maardatkan.Zelfsalshetbinnenhetinternationaalrechtzouzijntoegestaanombommentegooienopeendichtbevolktestad,vindikdatjedatniethoorttedoenendatditbuitensporigis.Datishetverschiltussendejuridischeenpolitiekewerkelijkheid.Jekunthetpolitiekeoordeelhebbendathetgebruiktegeweldbuitensporigis,zonderdatditietszegtoverhetjuridischeoordeel.Ikzouhetgoedvindenalsoverbepaaldesituatieseenjuridischoordeelgeveldwordt.DeheerVoordewindheeftzelfhetvoorbeeldvandeschoolgenoemd.Ikkanmijookvoorstellendathetbeschietenvaneenhulpkonvooidaarondervalt.ErisnogeenaantalsituatieswaarvanVN-organisatieseninternationaalerkendehulp-organisatieshebbengezegddatzijbetwijfelenofdieinlijnzijnmethetinternationaalrecht.Ikvindhetgoedalsdaaroverookeenjuridischoordeelgeveldwordt.DeheerPechtold(D66):Wijzijnpoliticiengeenjuristen,maardeheerVanDamzegtalspoliticusdatheteenpolitiekoordeelisdathetdisproportioneelisendathijdaaronderbijvoorbeeldhetbombarderenvandichtbe-volktgebiedvindtvallen.Watziterdanvolgenshemnogindewegomuiteindelijktothetjuridischoordeeltekomen?DeheerVanDam(PvdA):Wijhebbenafgelopenvrijdagheelbewusthetwoord″buitensporig″gebruikt,omnietindejuridischediscussieterechttekomen.Deproportionaliteitseisinhetinternationaalrechtsteltbepaaldevoorwaarden.HetdoordeheerPechtoldgenoemdebombardementopdeschoolistypischeensituatiediegoedonderzochtzoumoetenworden,omdatdaarbijveleburgerslachtoffersgevallenzijnenjejekuntafvragenofdatvermedenhadkunnenworden.Hetvermijdenvanburgerslachtoffersiseenverplichtingdievoortvloeituithetinternationaalrecht.Jezoueensituatieduslangsdejuridischemeetlatmoetenleggen.Hetgaatdanomdergelijkeincidentenenvoorvallen,omsituatiesdiehelaasindeafgelopentweewekenhebbenplaatsgevonden.Datstaatlosvanhetalgemeneoordeeldatjekunthebbenoverdegewelddadighedenvanbeidezijden.Zoalsikalzei,hebbenwijraketbeschietingenopburgerdoelenaltijdalveroordeeld.Dievormengeeninvullingvanhetrechtopverzetvaneenbezetvolk.WijhebbentegelijkertijdgezegddatwijhetgeweldvanIsraëlischezijdeookbuitensporigvinden.Datiseenpolitiekoordeeloverdealgemenesituatieendatisietsandersdaneenjuridischoordeeloverspecifiekesituatieswaarvoorjeopdegrondonderzoekmoetkunnendoen,omtekunnenbeoordelenhoeeenenanderjuridischligt.DeheerPechtold(D66):Nogmaals,wijzijnpoliticienwijzijngeenrechters.DefractievandeheerVanDambleefvrijdagheelduidelijkwegbijhetwoord″dispropor-tioneel″enkwammethetwoord″buitensporig″alspolitiekoordeel,terwijldeheerVanDamoverhetweekendheenkennelijkwelinstaatisomhetpolitiekdisproportioneeltevinden.Ikgeeftoedatheteenhoopsemantiekis,maarhetiswelbelangrijk.Watisernodigomstraksinternationaalvanhetpolitiekeoordeeltekomennaarhetjuridischeoordeeldathetookdispropor-tioneelis?OmdatdeheerVanDamzelfmetdezesemantiekbegonnenis,vindikhetheelbelangrijkomdatnuteweten.DeheerVanDamweetnamelijkookdatderegeringerabsoluutnietaanwil.DeheerVanDam(PvdA):DeheerPechtoldzegtzelfaldathetsemantiekis.Hijzaldanookbegrijpenwaaromwijdewoordenhebbengekozendiewijhebbengekozenendiewijindemotiehebbenvastgelegd.Hijweetnetalsikdatdewoorden″buitensporig″en″disproportio-neel″innormaalspraakgebruikexacthetzelfdebeteke-nen.AlsdeheerPechtoldmijdusvraagtnaarmijnpolitieke,moreleoordeel,kanikdaarvoorbeidewoordenVanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3673 gebruiken.DeheerPechtoldweetookdataanhetwoord″disproportioneel″ookeenjuridischekantzitendaterdusooksprakezoukunnenzijnvaneenjuridischoordeel.Vraagthijmijnaarmijnpolitiekeoordeel,danzegikdatikhetbuitensporigvindwaterisgebeurd.Mijnfractievindtwateraanbeidezijdenisgebeurd,buitensporig.Hetisookvanbelangomspecifiekevoorvallenteonderzoekenentevoorzienvaneenjuridischoordeel.Jemoetdievoorvallentoetsenaanhetinternationaalrechtenonderzoekenoferconformhetinternationaalrechtgehandeldis.Ineenaantalsituatiesiserhelaasalleredenomdaaraantetwijfelen.DeheerVanderStaaij(SGP):DezemotiegaatveelverderdandestellingnamevandeministervanBuitenlandseZaken,waarmeedeCDA-fractievolgensmijvrijdagwelinstemde,namelijkdateralleenmaareengerichtonderzoeknodigwasindekwestievandeschool.Nuiserkennelijkeenopvattingdathetallemaalveelbredermoet.BetekentditdatookIsraëlischonderzoeknietserieuswordtgenomen?DeministervanBuitenlandseZakenzeidatIsraëleenrechtsstaatisendatjelangnietinallesituatieswaarintwijfelis,onmiddellijkallerleionderzoekersvanbuitenhoefttelatenkomen.BetekentdezemotiedatopIsraëlischonderzoeknietvertrouwdwordt?ZietdemotieookopsituatiesmetgeweldvanHamas.KandeheerVanDamvoorbeeldennoemenvansituatiesdieookonderdezemotievallen?DeheerVanDam(PvdA):DeKamerheeftweleensdeneigingommotiesintedienendieinenigeofmeerderemateafwijkenvanhetkabinetsstandpunt.Datgebeurthiersomsendaarzijnmotiesoverhetalgemeenookvoorbedoeld.DeheerVanderStaaijconstateertdatindemotiemeerwordtgevraagddanvrijdagwerdgewisseldendatheefthijgoedgelezen.Daaromzeiikookdatikblijwasomdemotietekunnenindienen.IndemotievragenwijomeenVN-onderzoek,eenonafhankelijkonderzoek.Datstaatervolgensmijheelduidelijkin.Zo’nonderzoeklijktmijinkwestiesalsdezealtijdvangrootbelang.DelaatstevraagvandeheerVanderStaaijwasofhetdanookkangaanomgewelddatdoorHamasisgebruikt.Uiteraardkandat.Erzijnmeerderepartijenbetrokkeninditconflictendusmoethetgebruikvangeweldvanallezijdenaanonderzoekwordenonderworpen.Ikkanmijbijvoorbeeldookvoorstellendatbeweringenalszoudenburgerszijningezetalsmenselijkschild,naderonderzochtworden.DeheerVanderStaaij(SGP):DeheerVanDamzeidatwatdeKamerpermotievraagt,somsinderdaadverdergaatdandestellingnamevanderegering.Daarvoorzijnmotiesook;datismijhelemaalhelder.Meestalvoeljehetdanaankomenomdatjehetintweedetermijnnieteenswordt.Ikhadinditgevalhetideedathetdebatopeenaantalpuntennietwerdvoortgezet,terwijlwijnuineenseenverdergaandescherpemotiezien.Daaroverwasikmeerverbaasddandatdemotieverdergaatdanhetstandpuntdatderegeringheeftingenomen.Ditwildeiknogzeggentertoelichtingopmijnvraag.DeheerVanBaalen(VVD):DePvdA-fractietrektnueenpolitiekemistopdoortepratenoverpolitiekeenjuridischeoordelen.Hetwoord″oorlogsmisdaad″iseenjuridischekwalificatie.DecollegavandeheerVanDaminhetEuropeesParlement,deheerBerman,heeftdiekwalificatiegebezigd.Daarnasprakhijletterlijknogover″Israëlischebarbarij″.IksprakdeheerBermanzondag;hijstondnogsteedsachterdezewoorden.IsdePvdA-fractiebereiduittesprekendatzijdezewoordenenkwalificatiesgeenszinssteuntenervanafstandneemt?Devoorzitter:DatkandoordeheerVanDaminprincipekortgedaanworden,wantikbegrijpdathieroverookgesprokenisinhetAO.DeheerVanBaalen(VVD):Datwasooknietalteduidelijk.DeheerVanDam(PvdA):Ikhebhettoevallignogteruggezien.Alseréénpassageindatdebatwasdieaanduidelijkheidnietstewensenoverliet,danwashetdezepassage.DeheerVanBaalenheeftopdezevraagvanmijncollegaBlomeenhelderantwoordgehad.Hijheeftgezegddatwijonsnieteensinstaatachtenomzo’njuridischoordeeltevellen.DeheerBlomheeftafgelopenvrijdagdanookafstandgenomenvandeaangehaaldewoorden.DatweetdeheerVanBaalen,wanthijwaserbij.DeheerVanBaalen(VVD):DevraagisofdeheerVanDamdatnuhierdoet.DeheerVanDam(PvdA):AlsdeheerVanBaalenbijdezenogmaalsbevestigdwilziendatwijinstaatzijnomuitéénmondtespreken,danwilikdatgraagdoen.Iknocheniganderlidvanmijnfractieheeftdekwalificatie″oorlogsmisdaden″indemondgenomen.DeheerVanBaalen(VVD):DangaatdeheerVanDamnogmetdeheerBermanpraten,omtevoorkomendatdezehetnogvoordederdekeerzegt.Devoorzitter:DanstelikvoordatdeheerVanDamlangzamerhandzijnbetoogafrondt.DeheerVanDam(PvdA):Ikkomtotmijnderdemotie.MijnfractieheeftafgelopenvrijdagingebrachtdathetvoorhaarnietvoordehandzouliggendatdeEUdoetalsofernietsaandehandisengewoonverderpraatmetIsraëlovereenintensiveringvandeonderlingerelaties.Hetkabinet,enikgeloofookeenmeerderheidvandezeKamer,vondnietdaterredenwasomdebesprekingendaarovertebevriezen.GelukkigiserinditgevalmeerwijsheidinBrussel.DeEUheeftnamelijkvandaagbeslotenomdiebesprekingenweldegelijktebevriezen.Datstemtmijnfractietevreden,maarhetisvolgenshaarwelverstandigomdanookafsprakentemakenoverheteventueelheropenenvandiebesprekingen.Datbrengtmijtotdevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedatdeVN-Veiligheidsraadresolutie1860VanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3674 heeftaangenomen;overwegendedatgeenvandebetrokkenpartijentotophedenVN-resolutie1860heeftnageleefd;constaterendedatvandaagdeEUenIsraëlhebbenbesloten,degesprekkenoverintensiveringvandeonderlingerelatietijdelijktebevriezen;vanmeningdatVN-resolutie1860doorbeidepartijenonverkortmoetwordennageleefd;verzoektderegeringominEU-verbandtepleitenvoorhetnietheropenenvandegesprekkenoverdeintensive-ringvanderelatieEU-lsraëlzolangIsraëlzijnverplichtin-genuitresolutie1860nietisnagekomen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidVanDam.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.278(23432).DeheerVanDam(PvdA):VoorallevolledigheidzaldeheerHaverkampmedenamensmijeenmotieindienenwaarinderegeringwordtverzochtomhaarinspannin-genvoorttezetten,omtekomentoteenstaakthetvurenentoegangvanhumanitairehulptotdeGazastrook.©MevrouwPeters(GroenLinks):Voorzitter.Hetisalgememoreerd:deoorloginGazaisinmiddelsverhevigdtotdiepinGaza-stad.Inmiddelszijnertegende1000dodengevallen,waaronderjuistzoveelkinderen.Hetgaatomeenoffensiefdatreedsdoorvelenalsdispropor-tioneelofbuitensporigisbestempeld,waaroverwijnetuitgebreidhebbengesproken.Watmijnfractieenanderefractiesbetreft–zijvormenlangnietdemeerderheidindezeKamer–iseenvandeoorzakenvandeescalatievanditgewelddatjuistnietwordtgesprokenmeteenvandepartijeninhetconflict,Hamas.Daaromzittenwijnuindesituatiewaarinwijnuzitten.Vandaardevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatdeEuropeseUnieinmiddelsdriejaarlanghetbeleidvolgtomnietmetHamastepratenofteonderhandelen;constaterendedatinmiddelsdoorverschillendebevriendeniet-EU-landenoverlegwordtgepleegdmetHamas,teneindeeenbestandtussenHamasenIsraëltebewerkstelligen;verzoektderegering,inEU-verbandaantedringenopeenevaluatievandeeffectiviteitvanhetEU-Hamasbeleidenteonderzoekenhoeditbeleidindetoekomsthetbestevormgegevenkanwordenteneindedestabiliteitinderegiotebewerkstelligenentebehouden,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenPetersenVanBommel.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.279(23432).MevrouwPeters(GroenLinks):Voorzitter.CollegaVanDamzeihetzo-evenal:degesprekkenoverintensiveringvanhetEU-AssociatieakkoordmetIsraëlwordennubevroren.DatiseenuitkomstdiedenkiknietaandeinzetvandeNederlandseregeringistedanken,wantafgelopenvrijdaghebbenwijdienoghorenverdedigendathethétmomentwasomjuisthettegenovergesteldetedoen.HetlijktmijeennederlaagvoordeinzetvanNederlandinEuropa,ofpositiefgeformuleerd,ikbenblijdatNederlandnietvanzijnvetorechtopditonderwerpgebruikheeftgemaakt.Vandaardevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatderegeringop9januarijongstledenindegangvanzakenomtrentGazanoggeenredenzag,deEU-gesprekkenoverhetintensiverenvandebilateralerelatiesmetIsraëlopteschorten;constaterendedatderegeringervoorstandervanwas,dezejuistnuteintensiveren;verwelkomtdatdieEU-lsraëlgesprekkenhedenalsnogzijnbevrorenvanwegedeoorloginGaza,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenPetersenVanBommel.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.280(23432).MevrouwPeters(GroenLinks):Voorzitter.OverhetNederlands-Deensinitiatiefomtekomentoteengrensbewakingsmissiehebikdevolgendemotie.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatdeEuropeseUniehetNederlands-DeensevoorstelomarmdheeftomgrenstoezichttotstandtebrengenopdeGazaans-Egyptischegrensingevalvaneenstaakt-het-vuren;constaterendedateenbestandalleenduurzaamkanzijnwanneerhetzowelIsraëlalsdeGazanenvoldoendeoplevert;VanDamTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3675 verzoektderegering,methetvoorstelvooreenEU-grensbewakingsmissie,inwoordendaad,evenwich-tigtweedoelennatestreven:1.hettegengaanvandesmokkelvanwapensdoorHamas,omdeveiligheidvanIsraëltevergroten;2.deopheffingvandeblokkadevanGaza,omdehumanitairesituatiehethoofdtebiedenendelevensvat-baarheidvanGazateherstellen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidPeters.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.281(23432).©DeheerHaverkamp(CDA):Voorzitter.TijdenshetdebathebiknamensdeCDA-fractieaangegevendatwatonsbetreftalleNederlandseinspanningeneropgerichtmoetenzijnommet,latenwijrealistischzijn,debeperktemogelijkhedendiewijhebbenhetstaakt-het-vurenendelenigingvandehumanitairenooddichterbijtebrengen.DesituatieinenrondGazaisernstig,waarbijonsmedelevenuitgaatnaardenabestaandenvandeveleburgerslachtoffers.Wijsprekendanookonzeafschuwuitoverdeveleonschuldigeslachtoffersalsgevolgvanterreur.WijsteunendeministerinzijnaanpakomdeIsraëlischeautoriteiteneropaantesprekendatzoveelmogelijkburgerslachtoffersvoorkomenmoetenworden.HetisgoeddatdeministerindatkadersteunverleentaanhetonderzoeknaardeaanvalopdeVN-schoolomerachtertekomenwaterpreciesgebeurdis.WijwetendatHamasnietschuwtomburgersintezettenalsmenselijkschild.MedenamensmijnfractieheeftdeheerVanDamdaarovereenmotieingediend.IkmeendedatdeheerVanBaalendaarovereenvraagaanmijhad.Misschiendathijdienogevenprecieskanherhalen,wanterisondertussenveelgewisseldinhetinterruptie-debatmetdeheerVanDam.Ikhebhetgevoeldatdemotieduidelijkis.MaarzijnernogvragenbijdeheerVanBaalen?Devoorzitter:Ubehoeftnietiedereenopteroepenommetvragentekomen.IksteldeheerVanBaalennogwelinstaatomzijnvraagteherhalen.DeheerVanBaalen(VVD):Ikzaldatgraagdoen,voorzitter.DeministerwildeinderdaadeenheelspecifiekonderzoeknaarderaketaanvalopdeVN-school,maarvoorhetoverigesteldehijdatIsraëlzakenzelfkanonderzoekenendaterduseenspecifiekenoodzaakmoetzijnommeeronderzoekteplegen;endienoodzaakzaghijniet.DevraagisduswaaromdeheerHaverkampinalgemenezinwildatalleswaarenigetwijfeloverkanbestaan–hijnoemdedeRodeHalveMaanetcetera–wordtonderzocht.Nogmaals,datishelemaalhetbeleidvanderegeringniet.Dushijondertekenteenmotiedierechtstreeksingaattegenhetregeringsbeleid.DeheerHaverkamp(CDA):Ofdezemotierechtstreeksingaattegenhetregeringsbeleidzalustrakshorenindekwalificatievanhetkabinet.Watonsbetreft–onzeinzetinhetdebatisheelhelder–heeftIsraëlhetrechtomzichzelfteverdedigenvolgensartikel51vanhetHandvestvandeVN.WijmakeneengrootonderscheidtussenHamasalsterroristischeorganisatieenIsraëlalsrechtsstaat.Mijnfractieisechtervanmeningdatwanneerjejeberoeptopartikel51vanhetHandvestvandeVNjedaarmeeookderestvanhetboekkrijgt.Ophetmomentdaterbijinternationaalerkendeorganisaties,zoalsdeVN,hetRodeKruisendeRodeHalveMaan,twijfelis,vindenwijhetookinhetvoordeelvanIsraëldatdietwijfelwordtweggenomen.Daaromondersteu-nenwijhetdateronderzoeknaarwordtgedaan.Deregeringheeftdielijnookgevolgdindesituatierondomdeschool.ErisookcontactopgenomendooronzeregeringmetdeIsraëlischeregeringtoenertwijfelwasoverhethulpkonvooi.Wijvindendatdielijnnaardetoekomsttoebestendigdmoetworden.Datwillenwijindezemotievastleggen.DeheerVanBaalen(VVD):Deregeringheeftinhetdebatvanafgelopenvrijdagjuistgestelddatinditspecifiekegevalereenonderzoekzoumoetenkomen.Nou,prima.Uzei:hetschuurtzoaantegendeproportio-naliteit.DeministervanBuitenlandseZakenwaserookduidelijkindatditdaneerstmoestwordenvastgesteld.Maarderegeringisnietvooreenalgemeneonderzoeks-plicht.Endiestaatwelindemotiegeformuleerd.DankuntuwelzeggendatdeheerTimmermanszometeennamensderegeringzalreageren,maarikvraagunuofdezemotienietindruisttegendeopvattingvanministerVerhagendatjeinspecifiekegevallenonderzoekkanvragenmaardatinanderegevallenpartijenzelfonderzoekmoetendoen.DeheerHaverkamp(CDA):Erstaatduidelijkbenoemddathetgaatomspecifiekegevallen.Ikhebbewusthetvoorbeeldvandeschoolgenoemd,wantdatiseenvandeweinigeveiligeplekkenwaarmensenopditmomentnaartoekunneninGaza.Hetisinternationaalerkenddatditeenveiligeplekis.EriswatdatbetrefteengrootonderscheidtussendestaatIsraëldiezichvolgensmijnfractietothetuitersteinspantomslachtofferstevoorkomenenerzijdsendeterroristischeorganisatieHamasanderzijds.Alszo-evengenoemdetwijfelbestaat,vindikdatereenonderzoeksplichtligtbijeenonafhan-kelijkeinstelling.EndatkunnendeVNzijn.DeheerVanderStaaij(SGP):HeeftdeheerHaverkampenigideeophoeveelsituatiesdezemotienuslaat?DeheerHaverkamp(CDA):Wijkennenopditmomentdesituatierondomdeschoolenhetkonvooi.Wijwetennietwaterindetoekomstverborgenligt.Daaromhebbenwijdezemotieingediend.Wijvondendatderegeringadequaatheeftgereageerd.Daaromzieikookniethetlicht,watdeheerVanBaalenwelziet,tussendezemotieenhetstandpuntzoalsverwoorddoorhetkabinet.Zoalsgezegd,willenwijdelijnbestendigenrichtingdetoekomst.Zoduidenwijalsfractiedezemotie.DeheerVanderStaaij(SGP):Nuwordtheteenbeetjeonduidelijk.DeheerVanDamgafalsantwoorddatdemotieverdergaatdanwatderegeringwil.NuzegtdeheerHaverkampdatdemotiejuistmooiinlijnismetwatderegeringwil.Watisnupreciesdemeerwaardevandezemotie?Waargaathetnuover?IsdieheelspecifiekgerichtopdeschoolofbetekentdemotieeenPetersTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3676 aanzienlijkeverruimingvanallerleionderzoekendienietonderverantwoordelijkheidvandeIsraëlischeregeringzelfmogenplaatsvindenmaaronderVN-verantwoordelijkheid?DeheerHaverkamp(CDA):Deregeringheeftindatdebat,medeinantwoordopvragenvanmijnfractie,duidelijkaangegevendatzijindeconcretecasusvandeschoolvanmeningis,datereenVN-onderzoekmoetplaatsvinden.Datverwelkomenwij.Wijkunnenechternietuitsluitendaterindetoekomstnogmeervanditsoortonduidelijkhedenontstaan.AlsdeheerVanderStaaijzegtdatditeenverruimingis,isheteenverrui-ming.Daaromvindenwijdatdielijnmoetwordenbevestigd.DeheerVanderStaaij(SGP):IkkreegvandeheerVanDamtocheenwatandereindruk.Hetgaatnueigenlijknogsteedsalleenomdieeneschoolennauwelijksommeer.Derestisvoordetoekomst.DeheerHaverkamp(CDA):Hetaardigevaneenmotieisdatzijoppapierstaat.HetismisschienhandigalsdeheerVanderStaaijhaarerevenbijhaalt.Erstaatheelduidelijk″inallegevallenwaarinVN-organisatiesofinternationaalerkendehulporganisaties,zoalshetRodeKruisofdeRodeHalveMaan,twijfelen.″Ikdenknietdatditonduidelijkheidoverlaat,althanswatonsbetreftniet.MevrouwVerdonk(Verdonk):DeheerHaverkampleestnualleendeeersteregelsvanhetdictumvoor.Hijpraatnuoverdetoekomst.Delaatsteregelvanhetdictumis″endeKamerzospoedigmogelijkoverderesultatenvandegepleegdeinspanningenterapporteren″.Datisergmoeilijkalshetgaatovertoekomstigezakendiewijnognietkennen.DeheerHaverkamp(CDA):Wijroependeregeringop,zichintespannenenonsterapporterenoverdieinspanningen.Deregeringheeftaltoegezegd,inhetconcretegevalvandeschoolaanhetwerktegaan.Wijsluitennietuitdaterindetoekomstmisschienmeerzakenontstaan,maarwijvragenderegeringwelomdaaroverterapporteren.Hetlijktmijtochnietvreemddatalsjederegeringietsvraagt,jeooknogeenmomentwachtophetantwoord.MevrouwVerdonk(Verdonk):DeheerHaverkampvraagtdusaanderegering–datiseigenlijkhetdictumvandemotie–omterapporterenoverdeinspanningenomeenVN-onderzoektegaanorganiseren.Datiszijninvullingvanhetdictum.Alshetantwoorderis,zouikgraagookdeinvullingvanhetdictumhorenvandeheerVanDam.DeheerHaverkamp(CDA):DeheerVanDamheeftdezemotiemedenamensonsingediend.Detekstiswatmijbetreftgewoonhelder.WijhebbenvanderegeringderuimhartigetoezegginggekregendatzijinhetgevalvandeschoolinVN-verbandeenonderzoekzalbepleitenenondersteunen.Wijzeggendaterindetoekomstvergelijkbaresituatieszoudenkunnenontstaan.Danverwachtenwijdezelfdeopstellingvanderegering.MevrouwVerdonk(Verdonk):Nogmaals:deheerHaverkampvraagtdusnietomeenonderzoeknaaralleswatnualisgebeurdinGaza.Laatikdevraagmaarzostellen:deheerHaverkampvraagtdusnietomeenonderzoeknaarallefeitendienualzijngebeurdinGaza?DeheerHaverkamp(CDA):Misschienishettochnogevenhandigomdeteksterbijtehalen:″verzoektderegering,opkortetermijninVN-verbandonafhankelijkonderzoektebepleitennaarallegevallenwaarinVN-organisatiesofinternationaalerkendehulp-organisaties,zoalshetRodeKruisendeRodeHal-vemaan,twijfelen.″IkdenkdatditdevraagvanmevrouwVerdonkbeantwoordt.MevrouwVerdonk(Verdonk):Hetgaatdusoverdebestaandesituatie.DeheerVanBommel(SP):InhetdebatheeftdeministervanBuitenlandseZakenaangegevendaterwathembetreftonderzoekmoetkomennaarhetbeschietenvanéénVN-school.Datwaseenduidelijkstandpunt.Dezemotievraagtvolgensmijmeer,wanterzijndrieVN-scholeneneentransportvanhetRodeKruisbeschoten.BedoeltdeheerHaverkampdatookdiegevallen–wantdaaroveristwijfeluitgesprokendoordeorganisaties–moetenwordenonderzocht?DeheerHaverkamp(CDA):Ikhebbijeerdereinterrup-tiesalgezegddatwijonsinhetdebatconcreethebbengefocustopdecasusvandeschoolenhethulpkonvooi.Datwarendebekendefeitentoenwijhetdebatmetelkaarvoerden.DeregeringheefttoenduidelijkgezegddatzijhetVN-onderzoekondersteuntendatzijrondomdeambulancesnogeenstapverderging,omdatzijoverdatpunteigenstandigcontactheeftgelegdmetdeIsraëlischeambassadeurinNederland.Mijnfractieondersteuntdielijn,sterkernog:zijverwelkomtdielijnenvindtdatditeenbestendigelijnmoetworden.SteldaterindetoekomstrondomdescholenweereendiscussieisendeVNzegthetgevoeltehebbendateengebouwdatalsveiligeplekisaangewezen,tenonrechteisbeschoten.Danroeptdezemotiederegeringinderdaadopom,binnendegrenzenvandemogelijkhe-dendiezijheeft,meetewerkenaaneenonderzoek.DeheerVanBommel(SP):Datiseenduidelijkstandpunt.DeheerHaverkampkrijgtmijnsteundaarvoor.Tochwilikkijkenhoeverdemotiegaatdoornogeenanderecasuserbijtebetrekken,namelijkhetgebruikvanwitfosfor.DaaroverwordtgesprokendoorHumanRightsWatch,eeninternationaalbekendehulporganisatie,dunktmij.IsdemotiezotelezendateenonderzoeknaarhetgebruikvanwitfosforookvaltonderhetonderzoekwaaromdeheerHaverkampvraagt?DeheerHaverkamp(CDA):WijhebbenhetnuoverVN-organisatieseninternationaalerkendehulp-organisatiesalshetRodeKruisendeRodeHalveMaan.Ikhebdeconcretecasussenvandeschoolendeambulancegenoemd.Datisdewijzewaaropdemotiemoetwordengeduid.DeheerVanBommel(SP):DusuitsprakenvanHumanRightsWatchoverietswatinstrijdishetmetoorlogs-recht,vallendaarnietonder?DeheerHaverkamp(CDA):Opditmomenthebbenwijdezeconcretecasussen.DitisonzeduidingvandeHaverkampTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3677 motie.WatonsbetreftmoetvoorkeurwordengegevenaanVN-organisatiesenhetRodeKruis.DezemotieismedeingedienddoordeheerVanDam,maarditisdeduidingvanmijnfractie.DeCDA-fractiestaatrechtachterhetrechtvanIsraëlomtehandelenuitzelfverdedigingomzijneigenbevolkingtebeschermennamaandenlangebeschietin-gendoorHamas.Israëlmoeterallesaandoenomhumanitairehulpmogelijktemaken.Deministerdringtdaarookopaan.DeCDA-fractiesteunthetinitiatiefvanministerVerhagenvooreenwaarnemingsmissieomeenstaakt-het-vurentebestendigen.Wijwetendatdeministercontinuwerktaanhetbereikenvaneenzospoedigmogelijkeovereenstemmingoverdezemissie.WijvragenhemmiddelsdemotiediedeheerVoorde-windmedenamensonsheeftingedienddeKamerdaaroverzospoedigmogelijkteinformeren.Eenspoedigenduurzaamstaakt-het-vurenisnodig.Helaasverlooptditmoeizaam.Ermoeteeneindekomenaanwapens-mokkelnaarGazaentegelijkertijdisopeningvandegrenzenvoorhumanitairegoedereneneconomischverkeernoodzakelijk.Bijhetsluitenvandeachterdeurhoorthetopenenvandevoordeur.Ikdieneenmotiein.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedaterveleburgerslachtofferszijntebetreurenalsgevolgvandegewelddadighedeninenrondomGazaendatveleninIsraëlenGazainangstlevendoordebeschietingen;overwegendedatzospoedigmogelijkeenduurzaamstaakt-het-vurenmoetwordenbereikt,dathumanitairehulp,waaronderpsychischehulp,ongehinderdzijnwegmoetkunnenvindennaardebevolkinginGazaendatdetijdelijkehumanitairecorridornietgehinderdmoetwordendoorbeschietingen;overwegendedatdoorhetNederlandseinitiatieftoteenwaarnemingsmissieeenbijdragegeleverdkanwordenaanverbeterdetoegangvanhumanitairegoederentotGaza;verzoektderegeringomallenoodzakelijkeinspanningenteverrichtendiedematevantoegangvanhumanitairehulpvoordeGazastrookvergroot,zichblijvendintespannendathulpverlenersonbelemmerdtoegangkrijgenendatdegrenzenvanGazageopendblijvenvoorhumanitairegoederenenzichblijvendintezettenvoorhetkomentoteenduurzaamstaakt-het-vuren,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenHaverkamp,VanDamenVoordewind.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.282(23432).DeheerHaverkamp(CDA):DeheerVanderStaaijheeftmedenamensmijnfractieeenmotieingediend.OmeeninterruptievandeheerPechtoldvoortezijn,zegikhemdatmijnfractiezijnmotieterzakeookzalsteunen.Devoorzitter:MijnheerVanDam,hetlijktmijvreemddatueenvraagsteltovereenmotiedieumedehebtondertekend.DeheerVanDam(PvdA):DeheerHaverkampheeftheelveelgezegd.IkhebdemotiemedeondertekendomdatzijminofmeerinlijnismetderesolutiediedeVeiligheidsraadindenachtvandonderdagopvrijdagheeftaangenomen.Vrijwelmeteendaarnahebbenwijkunnenziendatbeidepartijenzichnietsaantrekkenvandieresolutie.DeheerHaverkampweetookdathetinVN-verbandheelgebruikelijkisdatalspartijenzichnietsaantrekkenvaneenresolutievandeVeiligheidsraad,tesprekenoververvolgstappeneneventuelesancties.Watiszijnmeningdaarover?DeheerHaverkamp(CDA):Wijhebbendaaruitgebreidbijstilgestaaninhetdebatvanafgelopenvrijdag.Hetconcretegevaldattoenbesprokenis,ishetAssociatie-akkoord.Mijnfractiekanzichvindenindelijnvanderegeringopdatpunt.DeheerVanDam(PvdA):Ikvroegwatanders.IkgeloofdatvrijdagongeveertijdenshetdebatbekendwerddatbeidepartijenderesolutievandeVeiligheidsraadnaastzichneerlegden.Uhebtdaareenpaardagenoverkunnennadenken,mijnheerHaverkamp.Erisnogsteedsgeenenkeleveranderinggekomenindeopstellingvanbeidepartijen.Zijblijvendieresolutienaastzichneerleggen.GebruikelijkisdatbinnendeVNdanwordtgesprokenoververvolgstappeneneventuelesancties.Vindtudaterinditgeval,netalsinallegevallenwaarindeVeiligheidsraadzichuitspreekteneenresolutienietwordtnagekomen,sprakemoetzijnvanvervolgstappeneneventuelesanctiesdoordeVN?DeheerHaverkamp(CDA):Ukentookdevolgordederdingen,mijnheerVanDam.Deeersteorganisatiediederesolutieverwierp,wasHamas.WatonsbetreftisHamaseenterroristischeorganisatie.Daartegenkunjenietvoldoendesanctiestreffen.IkkanmijdaarnaastvoorstellendatdeIsraëlischeregeringdenkt:wijhebbenaléénkeeriedereendekansgegevenvooreenopstellingtenbehoevevandevrede,endatheeftrakettentotgevolggehad.InhetstandpuntvandeIsraëlischeregeringdatIsraëldezekeereeneenzijdigstaakt-het-vurennietaccepteert,kanmijnfractiezichgoedvinden.WijvindendaaromsanctiestegenIsraëldanooknietophunplaats.MevrouwVerdonk(Verdonk):VindtdeheerHaverkampdatIsraëlhandeltconforminternationaalrecht?DeheerHaverkamp(CDA):Ja,opditmomentheeftmijnfractiedieopvatting.MevrouwVerdonk(Verdonk):WaaromsteuntdeheerHaverkampdaneenmotievandeheerVanDam,waarinvandeNederlandseregeringgevraagdwordt″datallepartijenzichdienentegedragenconformhethumanitairoorlogsrecht″en″bereidisonderzoektedoennaarsituatieswaarovertwijfelbestaatofconformhetinternationaalrechtisgehandeld″?ErwordtgesprokenHaverkampTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3678 van″allepartijen″,dusookIsraël.ErisdusooktwijfelofIsraëlzichaanhetinternationaalheeftgehouden.DeheerHaverkamp(CDA):Iksnapuwvraagniet.MevrouwVerdonk(Verdonk):Laatikdaneenkeerdevraagstellen:hebtudemotiebijdehand?Hetstaatindederdeoverweging.DeheerHaverkamp(CDA):WijhebbeninNederlandtochookeenWetboekvanStrafrecht?Daarvanzeggenwijtochnietautomatisch:daardoenwijverdernietsmee,wantiedereenzalzichwelkeuriggedragen?Iedereenisonschuldigtothettegendeelbewezenis.Andersdansommigeanderefracties,diewelaleenoordeelkunnenvellenzonderdatereenonderzoekisgeweest,zeggenwij:wijhebbenopditmomentgeenenkeleaanleidingomtezeggendatIsraëlhethumanitairschendt.Wijerkennenechterdatertwijfelis.WijvindenhetdanookinhetbelangvanIsraëldatdietwijfelweggenomenwordt.Daaromvindenwijhetgoeddatereenonderzoekplaatsvindt.MevrouwVerdonk(Verdonk):Ikbegonmettevragennaardeconclusie.Ikvroegletterlijk:vindthetCDAdatIsraëlhandeltconformhetinternationaalrecht?DeconclusievandeheerHaverkampis:ja.Mijnvraagisdanwaaromhijtochergenstwijfelvandaanhaaltofdatinderdaadzois.Waaromandersdatonderzoek?IksluitmijaanbijdewoordenvandeheerVanBaalen:wateenschaamlap!WaarzijnwijmeebeziginNederland?WaarzijnhetCDAendePvdAmeebeziginNederland,alshetgaatomeenzoernstigesituatiealsinGaza?Eenbeetjepartijpolitiek!DeheerHaverkamp(CDA):Ikhebgeenserieuzevraaggehoord,voorzitter.MevrouwVerdonk(Verdonk):Diehebikwelgesteld.MisschienheeftdeheerHaverkamphetevennietwillenhoren.Nogmaals:handeltIsraëlconforminternationaalrecht,jaofnee?DeheerHaverkamp(CDA):Ja.MevrouwVerdonk(Verdonk):Waaromiserdaneenonderzoek?Devoorzitter:Ditgaatnietgoed.Ditwordteenherhalingvanvragen.Erwasinuwbetoognogéénnietbeantwoordevraaggesteld.DeheerHaverkamp(CDA):Misschienwasiknietduidelijkgenoeg.AndersdandePvdA–latenwijhetverschilheldernaarvorenbrengen–zeggenwij:Israëlhoudtzichaanhethumanitairoorlogsrecht.InNederlandgeldtdatiederdieverdachtwordt,onschuldigistothettegendeelisbewezen.Inhetdebathebbenwijaangege-vendatertwijfelisgerezen,onderanderedoorinternationaleorganisaties.Dezezijndooronsookexplicietgenoemd.Wijvindenhet,ookinhetbelangvandestaatIsraël,belangrijkdatdietwijfelweggenomenwordt.Daaromzijnwijvooreenonderzoek.MevrouwVerdonk(Verdonk):Ikwiltochnogéénvraagstellen.Ikhebnogweiniginterruptiesgeplaatsttotnutoe.IsdeheerHaverkamperdusvoorstandervanomnueenonderzoektegaandoennaaralleonschuldigemenseninNederlandomtewetenofzijmisschientochschuldigzijn?DeheerHaverkamp(CDA):IndezemotiewordtnietgesprokenoverallemenseninNederland.ErwordtgesprokenoverdesituatieinGaza.Wijwillennietdatookmaariemandkanzeggendatmentwijfelheeft.IndemotiewordtgesprokenvandeVerenigdeNatiesenorganisatiesalshetRodeKruisendeRodeHalveMaan.Ikdenkdatdevraagdaarmeeduidelijkbeantwoordis.©DeheerVanBommel(SP):Voorzitter.Dekernvanhetdebatistweeledig.TeneersteiserdevraagofIsraëlenHamasbuitensporiggeweldhebbengebruikt,″dispropor-tioneelgeweld″,zoalsdetermuithetinternationaalrechtluidt.TentweedeiserdevraaghoehetzoumoetenmethettoezichtopdegrenstussenGazaenEgypte,volgenseenvoorsteldatafkomstigisvanNederlandenDenemarken.Tenaanzienvanheteerstepuntheeftmijnfractiegeoordeelddatersprakeisvanbuitensporig,dispropor-tioneelgeweld,omdaterburgerdoelenwordenaangevallen.Ookalwordtuitdieburgerdoelengescho-ten,dannogishetnietgeoorloofdomdaaropgroot-schaliggeweldtoetepassen.IkdeeldeopvattingvandePartijvandeArbeiddaarover.DePvdA-fractieheeftopditpunteenmotieingediend.Mijnfractiezaldezemotiesteunen,maarerisonduidelijkheidblijvenbestaanoverdeorganisatiesdiehuntwijfelkunnenaanspreken,waaropeventueelonderzoekzoumoetenvolgen.Daaromwilikdevolgendemotieindienen.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedateenspecialeVN-gezantvoorhetMidden-Oostenspreektvan″excessief″gewelddoorIsraëlindeoorloginGaza;constaterendedatdemensenrechtenorganisatieHumanRightsWatchmeldtdatIsraëlopongelegitimeerdewijzewapensalswittefosforheeftgebruikt;verzoektderegering,erbijdeVerenigdeNatiesopaantedringen,eenonafhankelijkonderzoektedoenuitvoerennaardenalevingvanhetoorlogsrechtdoorIsraël,Hamasendeoverigegewapendegroepen,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVanBommelenPeters.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.283(23432).DeheerVanBommel(SP):Eentweedebelangrijkpuntinhetdebatbetrofhetinternationaletoezicht.HetvoorstelhiertoedoorNederlandzoubeperktmoetenzijnHaverkampTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3679 totdegrenstussenGazaenEgypte.IkhebbetoogddateenvandebelangrijkeoorzakenvandegeweldsexplosietemakenheeftmethetafsluitenvandegrenstussenGazaenIsraël,waardooreropditmomentenookeerdergeenhulpgoederen,voedsel,medicijnenenbrandstofGazainkonden.Daaromdienikdevolgendemotiein.Voorzitter,ikvergismij.Ikhadeenmotieopditpunt,maardezeiseigenlijkalingedienddoormevrouwPetersvanGroenLinks.Dezemotiezalmijnfractiesteunen.Ikhebweleenmotiemetbetrekkingtotdewapenexport.IkhebditonderwerpinhetdebataangereiktomdaterviaEuropeseluchthavenswapensenonderdelenvanwapensrichtingIsraëlgaan.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,constaterendedatNederlandeenterughoudendwapenexportbeleidvoertendatNederlandhechtaanhetuitvoerenvanhetwapenexportbeleidvandeEU;constaterendedatIsraëlineenspanningsgebiedligt;voortsconstaterendedatveelvandewapensenmunitiediebijditoffensiefwordeningezetafkomstigzijnuitdeVerenigdeStatenenviaEuropeesenNederlandsgrondgebiednaarIsraëlwordenvervoerd;vanmeningdatvoorkomenmoetwordendatEuropeseluchthavensgebruiktwordenalsdoorvoerhavensvanwapensvoorspanningsgebieden;verzoektderegering,perdirecteenad-hocvergunningplichtvolgensdewetopdoorvoervanstrategischegoederenintestellenomzoeenonmiddel-lijkeindetemakenaanhettransportvanwapensenmunitienaarIsraëlviaNederlandenertevensbijdeEU-partnersopaantedringen,hetzelfdetedoen,engaatovertotdeordevandedag,Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoordeledenVanBommelenPeters.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.284(23432).DeheerVanBommel(SP):Ikhebnogeenenkeleafsluitendeopmerking.MijnfractieheeftbetoogddathetongepastisomnuovertegaantoteenopwaarderingvanderelatietussendeEuropeseUnieenIsraël.Nederlandmeendedathetuitblijvenvaneenopwaarde-ringzouwordenopgevatalseensanctietegenIsraël.Zowasmijnvoorstelookbedoeld.IkbenerdanookzeerverheugdoverdatNederlandlinksisingehaalddoordeEuropeseUnie.Vandaagisnamelijkgemelddatereentime-outkomtindeonderhandelingenoverdeopwaar-deringvanderelatie.Voormijnfractieisditopditmomentvoldoende.Wijzullendaaroverdaaromgeenmotieindienen.©MevrouwVerdonk(Verdonk):Voorzitter.TrotsopNederlandbezietmetmededogenalhetmenselijkleedinGaza.Wijkunnendaaraanvanuitonzeplek,alsNederlandseparlementariërs,heelweinigdoen.Discussiërenendebatterenoverwoorden;verderkomenwijniet.Ikwilhetheelkorthouden.IkroepderegeringopomeeneindetemakenaanaldieagressieveantisemitischeuitlatingeninNederland,doorwiedanook.Wijzijnvoorstandervaneencivielebijdrageaandegrens-bewaking.DebijdragevanNederlandendeinzetvanderegeringzoumoetenzijnomeengoedemissietemaken,omdegrenstussenGazaenEgyptetebeveiligenenomervoortezorgendatgeenwapensmeerdoorgevoerdwordenendehumanitairetransportenweldoorgangkunnenvinden.Datvindenwijheelbelangrijk.Ikhebdeministergevraagdomeenconcretetoezeggingtedoenomtezorgendatheteencivielemissieis.Ikhebdaargeenconcreetantwoordopmogenontvangen.Ikdiendaaromdevolgendemotiein.MotieDeKamer,gehoorddeberaadslaging,overwegendedathettekortbijDefensie7000mensenbedraagt;overwegendedatdedrukophetzittendeDefensie-personeeldoordeIopendeuitzendingenalnietacceptabelmeeris;overwegendedateenevenwichtigeverdelingvandeDefensie-inzetoveronzeNAVO-partnersenanderelandendevoorkeurverdient;verzoektdeminister,toetezeggendatergeensprakezalzijnvaneenNederlandseDefensie-inzetinofrondGaza,engaatovertotdeordevandedag.Devoorzitter:DezemotieisvoorgestelddoorhetlidVerdonk.Naarmijblijkt,wordtdeindieningervanvoldoendeondersteund.Zijkrijgtnr.285(23432).Devergaderingwordtvan19.30uurtot19.32uurgeschorst.©StaatssecretarisTimmermans:Voorzitter.Voordatikingaopdetekstenvandemotiesendereactievanhetkabinetdaarop,wiliknogmaalsnadrukkelijkmemorerendatzoalsministerVerhagenafgelopenvrijdagookuitvoeriguiteengezetheeft,zijninspanningenendievandeNederlandseregeringgerichtzijnophetbereikenvaneenzospoedigmogelijkstaakt-het-vurenenophetlenigenvanhumanitairenood.Datiswaaralonzeinspanningenzichnuopconcentreren.OverigensziejehetzelfdeinheelEuropa.JezietookdatdeverschilleninVanBommelTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3680 opvattingeninschattingdieindezeKamerbestaanendieookindezediscussiezijngeuit,dwarsdoordeEuropeseUnieendelidstatenlopen.WatallelidstatenverenigtenwatikvanavondmerkdatonsallemaalindeKamerverenigt,isdewensomzosnelmogelijkeenstaakt-het-vurentebereiken,omzosnelmogelijkdeellendediewordtuitgestortoverdemenseninGazaeninIsraëltoteeneindetebrengenenomdehumanitairenoodtelenigen.Datisderedendatnuookdediploma-tiekeinspanningenwordenverhevigdendatdeKwartetvertegenwoordigerTonyBlairensecretaris-generaalBanKi-moon,dievandaaginKaïroisgearri-veerd,proberenomdepartijentotbeteroverlegtekrijgen.Overigens,enditisdanmeteeneenimplicietereactieopeenaantalmoties,isdewensomteconcentrerenopdetweehoofddoelenvanstaakt-het-vurenenhumani-tairehulpverlening,ookderedendatdeEuropeseCommissieenIsraëlingezamenlijkoverlegtotdeslotsomzijngekomendatzijnunietpratenmaarhandelen,omdietweehoofddoelennaderbijtebrengen.DegenenvanudiehierineensanctiezientegenIsraël,hebbenhetdusechtbijhetverkeerdeeind.DeEuropeseCommissieoordeeltzelfstandigofzijdegesprekkenwilvoeren.DeCommissieissamenmetIsraëltotdeslotsomgekomendatzijnunietverderpraten,maarzichgaanconcentrerenopwatzijsamenwillen:eenstaakt-het-vurenbereikenendehumanitairenoodlenigen.DegenendiezeggendatdeCommissienudoetwatdeNederlandseregeringweigerttedoen,wijsikeropdatditgeenabsoluutgeensanctietegenIsraëlis.Ditishetkiezenvaneenandereprioriteit.SommigesprekerszeggendatintensiveringvandebetrekkingentussenIsraëlendeEuropeseUnienietmagplaatsvinden.Ditisaleerderafgesprokenenerisgeenaanleidingomopeerdereafsprakenterugtekomen.Ikkomtesprekenoverdeingediendemoties.DeheerPechtoldverzoektderegeringinzijnmotieopstuknr.268ombijhetuitwerkenvanditinitiatief,voorstellentedoenvooreenstevigeopdracht,omvangenmandaatvaneendergelijkgrenstoezicht.HetisaandepartijenwaarmeedeEgyptenareninKaïrospreken,omconformresolutie1860tehandelen.UitwerkingvandatNederlands-Deenseinitiatiefligtditallereerstbijhen.Hetinitiatiefisverwelkomddoorveelpartijen.IkhebdatgemerkttoenikhetvoorstelzelfkontoelichtenindeinformeleRazeb.UiteraardzalNederlanderallesaanzaldoenomditvoorstelterealiseren.Alsikdemotiezomaglezen,datwijalleseraanmoetendoenomhetterealiserenbinnendekadersvanresolutie1860,danzieikdezemotiealsondersteuningvanhetbeleid.Inzijnmotieopstuknr.269verzoektdeheerPechtoldderegeringomdoormiddelvaneenbeheersteagenderingvandezeintensivering,rekeningtehoudenmetdeontwikkelingvandehuidigecrisisinIsraëlenGaza.DatheeftdeCommissieeigenlijkgedaan.Zijzegt,inonderlingoverlegmetIsraëlengeletopdeontwikke-lingenendeprioriteiten,datzijnuevennietmetIsraëlpraatenzichopdieanderedingengaatconcentreren.Dathoeftderegeringdusniettedoen.DeCommissieheefteenzelfstandigeafwegingsbevoegdheidbijditsoortonderhandelingen.Ikwilditookgraagbijhaarlaten.Demotiekanalsoverbodigwordenbetiteld,wantcommissarisFerrero-Waldnerheeftconformgehandeld.DeheerVanBommel(SP):Destaatssecretarisbeschouwtdemotie-Pechtoldopstuknr.268alsondersteuningvanhetbeleid.Nuwordtindezemotiegesprokenoverontwapening,terwijlderegeringsteedsheeftgesprokenvanwaarnemingvansmokkelvanwapens.Ontwapeningisvolstrektietsanders.Ikbegrijpdanooknietdatdestaatssecretarisdemotiebeschouwtalsondersteuningvanhetbeleid.StaatssecretarisTimmermans:Ikhebgezegddathetgeenmoetgebeuren,moetplaatsvindenmetinachtnemingvanresolutie1860.Daarmeewordendekadersaangegeven.AlsikdemotiezomaglezendatmetinachtnemingvandekadersvandezeresolutieeenEU-missiewordtgezonden,conformhetNederlands-Deensevoorstel,beschouwikdemotiealsondersteu-ningvanhetbeleid.Nogmaals,dekaderswordenaangegevenmetresolutie1860vandeVeiligheidsraadenerwordtgehandeldconformhetvoorsteldatdoorNederlandenDenemarkenisgedaan.Magikdemotiezolezen?DeheerPechtold(D66):Hetismoeilijkommijnmimiekinhetverslagoptenemendaaromzegiktegendestaatssecretaris:datmagu.StaatssecretarisTimmermans:Metdemotieopstuknr.270verzoektdeheerPechtoldderegeringom″alerttezijnopdetoenamevanantisemitisme,anti-islamismeofanderevormenvandiscriminatieenwaarnodigaccuraattotvervolgingovertegaan″.Voorzitter.DeNederlandseregeringwildatinderdaaddoen.Ditisooknodig.ZojuisthadikhetoverdelijnvandediscussiediedwarsdoordezeKamerendwarsdoorandereparlementenindeEuropeseUnieloopt.Dielijnlooptookdwarsdoorallesamenlevingen.ErisinEuropageensamenlevingdiedoorditconflictnietdiepberoerdwordt,dienietdoorwatmenziet,doordebeeldendiementhuisontvangt,geraaktwordt.Ditconflictrijtvaakoudewondenopen.UkentdeEuropesegeschiedenis:dieoudewondenhebbenallestemakenmethetnegerenvandeidentiteitvananderen,methetbestrijdenvandeidentiteitvananderen.Dieoudewondenhebbentemakenmetantisemitisme.Ikweetniethoehetdeledenvergaat,maarhetdoetmijpijndatervoortdurenddeShoabijwordtgehaald.Hetdoetmijpijndathetconflictbeeldenoproeptdieleidenantisemitischeuitlatingenvanmensenopstraat.Hetdoetmijookpijndatdereactiesleidentothetverwerpenvanandereidentiteitenenreligies.Desamenlevingmoetnaarmijnmeningalertzijnalshetomdezeuitingengaat.IkvindhetdanookeentaakvanhetkabinetomtedoenwatdeheerPechtoldvraagt.Overigensisditnietietsnieuws.WathijvraagtdoenwijinEuropeeseninternationaalverbandalheellang.WijhebbenookinOVSE-verbandaljarengeledengevraagdomaandachtvoorhettoenemendantisemitismeendetoenemendeintolerantie.Wijhebbenookinhetafgelopenjaarveelaandachtbesteedaandeinter-cultureledialoog.Aldiezakenhebbentemakenmethetonderhoudvaneendemocratischesamenleving.Daaraanmoetenwijmetnameaandachtbestedenalserconflictenzijnzoalsditconflict.Dergelijkeconflictenroepenemotiesenbeeldenopenzijzettenmensenaantothetdoenvanietsverschrikkelijks.Ikwilechtereenvoorbeeldgevenvaneenpositievebijdrage.Diewerdmijzojuistgemeld.BurgemeesterCohenvanAmsterdamheeftvandaagdemoeiteTimmermansTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3681 genomenomnaarjongerentoetegaanbijwieveelemotieslevenvanwegeditconflict.Vaakdenkenzij:menwilnietinziendatwijpijnvoelen,menheeftgeenzichtoponsverdriet.BurgemeesterCohenismetzegaanpratenenhijheeftmetzeoverhetconflictgesproken.Hijheeftookgeluisterdnaarwatdejongerentemeldenhadden.Ikziehetalseenplichtvanhetkabinet,maar,alsikzobrutaalmagzijn,ookalseenplichtvandevolksvertegenwoordigersomindezetijdzelfeenroltespelen,omhierovertepratenenomeenvisietegeven.Wijmoetendemensenopzoekenopdieplekkenwaarzebijelkaarkomenenhunzorgenoverditconflictdelen.Voorzitter.IkbeschouwdezemotiealsondersteuningvanonsbeleidenwijwillengraagdoenwatdeheerPechtoldvraagt.DeheerPechtold(D66):Mijnsteunaanhetkabinetenuwsteunaanmijnstandpuntzijnbelangrijk,maardefractievandeSGPenmevrouwVerdonkstellenzicheenzijdigopenhebbenhetalleenoverantisemitisme.Daaromishetvanbelangdatdezemotiedesteunvanderegeringkrijgt.Datzousteunvooruzijn.Eenherbevestigingisnietoverbodig.StaatssecretarisTimmermans:MijnsteunvoorhetinitiatiefvandeheerVanderStaaijwordthiermeenietminder,wantdeheerVanderStaaijendezijnenhebbenheelnadrukkelijkgewezenopietswatopditmomentpregnantzichtbaaris,namelijkeentoenemendantisemi-tisme.IkbenhethelemaalmetdeheerPechtoldeensalshijzegtdatallevormenvandiscriminatieaandachtmoetenkrijgenendatallevormenvanintolerantiejegensandersdenkendenenjegensmensendieeenandergeloofhebben,aandachtmoetenkrijgen.Datbenikzeermethemeens.IkzieookhetpuntvandeheerVanderStaaijalshijzegt:wijzienbijditconflicteentoenamevanhetantisemitismeendaarmoetenwijstellingtegennemen.Ikzouhetjammervindenalsbeidemotiestegenoverelkaarwerdengezet.IkmeendatditnietdebedoelingisvandeheerPechtold.NaarmijnideehebbendeheerPechtoldendeheerVanderStaaijuiteindelijkdezelfdebedoeling.Daaromkunnenbeidemotiesdoorderegeringwordenomarmd.DeheerPechtold(D66):DeheerTimmermansispoliticusenzietdatinmijnmotieantisemitismestaat,evenalsanti-islamismeenvervolgensallevormen.ZojuistheeftdeheerVanderStaaijdestaatssecretarisgeïnterrumpeerd.Hijontwijktanti-islamisme.Ikhebgezegddathijdaarmee,ookgezienzijnachtergrond,deverdenkingopzichlaadtdathijhetconflicteenzijdigbenadert.Iksnapdatdestaatssecretariszegtdathijbeidemotiesomarmt.IkzaldemotievandeheerVanderStaaijnamelijkooksteunen.Datneemtnietwegdatikdieonvolledigvind.Mijnmotieisvolledig.DeheerVanderStaaij(SGP):Nuersprakeisvanpolarisatievandezemotie,hechtikeraanomhetvolgendetezeggen.Toenikmijnmotievoorbereidde,hadikergeenflauwbenulvandatikdaarmeeiemandzouuitsluiten.Hetisloutereenreactieopdeantisemiti-scheincidentendiezichhebbenvoorgedaan.Ikschrijfnietartikel1vandeGrondwetvollediguitomdatdaarnogietsandersaandehandkanzijn.Mijnmotieisdusnietgerichtophetbewustuitsluitenvangroepen.Alssprakezouzijnvaneenhoosvanbrandstichtingentegenovermoskeeën,hadikdaarvanookeenpuntgemaakt.Datisnuechterniethetitem.DeheerPechtold(D66):Voorzitter,magikhieropreageren?Devoorzitter:Ja,maarwelheelkort.DeheerPechtold(D66):MijnheerVanderStaaij,geziendeeersteinterruptie,vindikditnietfair.Ikhebualleruimtegegevenommijnmotie–datwasdeeerstediewerdingediend–testeunen.IkhebgesprokenoverFransescholendieinbrandwordengestoken.Datzijnislamitischescholen.ErzijnvakerbrandhaardenvanuitFrankrijknaarNederlandovergeslagen.AlsdeheerVanderStaaijnietonvolledigwilzijn,roepikhemopommijnmotietesteunen.MevrouwVerdonk(Verdonk):DeheerPechtoldbegintopeensoverFrankrijk,maardeNederlandseregeringwordtverzochtomietsaandieuitlatingentedoen.Optelevisiehoorikvooralagressieve,antisemitischeuitlatingen.Diewordennietalleendoorburgersgedaan,maarookdoorledenvandeTweedeKamer.Daaraanstoorikmijendaaromhebikmijdaaroveropdiemanieruitgelaten.Ikheberookgeenbehoefteaanompolitiekcorrecttezijnenhoopdatookvandestaatssecretaristehoren.StaatssecretarisTimmermans:IkzegnogmaalsdatueropkuntrekenendatditkabinetzichvollediginspantomdesocialerustinNederlandtebewarenendeNederlandserechtsordetebewaken.DeNederlandserechtsordewordtgeschondenalsmenzichverlaagttotantisemitismeenalsmenanderebevolkingsgroependiscrimineert.Daartegenzullenwijoptreden.Indiegeesthebikbeidemotiesgezien.IkbegrijpheelgoeddatdeheerPechtoldzegtdaterwelsprakemoetzijnvaneenbalans.Datisontzettendbelangrijk,wantookanderegroepenindeNederlandsesamenlevingvoelenzichopditmomentaangesproken.Zelfsalsergeensprakeisvandirecteuitlatingentenaanzienvanonzejoodsemedeburgers,kanmenzichaangesprokenengediscrimi-neerdvoelen.Alsdaartoegeenaanleidingis,hoeftdeNederlandseregeringnietoptetreden.Anderszalzijdatweldoen.Ikkomopdemotie-DeRoonopstuknr.271waarinhijderegeringverzoektomIsraëlindestrijdteblijvensteunentotdatHamasisuitgeschakeld.IkontraaddeKameromdiemotieaantenemen,wanthetkaderwaarbinnenwijopererenisdatvanresolutie1860vandeVN-Veiligheidsraad.Dathebikaleerdergezegd.Ditverzoekgaatverbuitendiekaders.Ikkomopdemotie-DeRoonopstuknr.272waarinhijderegeringverzoektomgeenfondsenenhulpgoederenvoordebevolkingvandeGazastrookbeschikbaartestellenzolangnietisonderzochtenzekergestelddatdiefondsenenhulpgoederenHamasniettengoedekomen.IkontraaddeKamerookomdiemotieaantenemen.Wijblijvennamelijkhumanitairehulpverlenen.DeministervoorOntwikkelingssamenwerkingheeftbeslotenomdaarvooreenextrabedragvan3mln.terbeschikkingtestellen,alsmede2mln.voordeVN,UNWA,en1mln.voordeRodeHalveMaan.IkdenkdathetbelangrijkisdatwijnuookonzeverantwoordelijkheidnemenomdeTimmermansTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3682 humanitairenoodtelenigen.DaaromontraadikdeKamerdusomdiemotieaantenemen.DeheerVanBaalen(VVD):DehulpdieNederlandterbeschikkingstelt,magnietwegvloeiennaarHamas.Ikneemdanookaandatderegeringmaatregelenneemtomtevoorkomendatditgebeurt.StaatssecretarisTimmermans:Daarovermaggeenenkelmisverstandbestaan.Dehulporganisatieswaarmeewijwerken,namelijkUNWAendeRodeHalveMaan,zorgenervoordatdiegenenhulpkrijgendiehulpnodighebben.Daarwaarwijdatkunnen,zullenwijdaaroptoezien.Ikkomopdemotie-VanderStaaijc.s.opstuknr.273waarinderegeringwordtopgeroepenomtebevorderendatzowelinNederlandalsinEuropageenenkeletolerantiewordtbetrachttegenantisemitisme.Ikhebdaaropalgereageerd.Diemotiebeschouwikalsondersteuningvanhetbeleid.IkkombijdemotievandeheerVoordewindopstuknr.274,waarinderegeringwordtverzochterviadeEUbijEgypte,IsraëlendePalestijnseAutoriteitopaantedringendatereeninternationalec.q.EU-missiekomt.Datisondersteuningvanhetbeleid.DeheerVanDam(PvdA):Indemotiewordtgesprokenover″meteenrobuustmandaat″.Mijninterpretatieisaltijddathetgaatombewapeningenmogelijkhedentotzelfverdediging.Interpreteerikdatverkeerd,leesikdatverkeerd?Indatgevallijktmijdebedoelingvandemotieandersdandebedoelingvanderegering.StaatssecretarisTimmermans:OmdatikhetaleenaantalkerenhebgezegdenwattempowildemakenvooruwKamer,hebikhetnietherhaald.Dekaderswaarbin-nenwijdezediscussieplaatsen,zijndegesprekkendiedoorEgyptewordengevoerdmetdepartijenendeVeiligheidsraadresolutiediehieropbetrekkingheeft:binnendezekadersrobuustoptredenoké,maarnieterbuiten.Hetisdusookaanpartijenomdaaraaninvullingtegevenindeonderhandelingen.DeheerVanDam(PvdA):Ikzouhetgraagvooronszelfduidelijkwillenhebben.Deregeringheeftgesprokenovereenwaarnemersmissieenmijnfractieheeftdatgesteund.Wanneerjespreektovereenrobuustmandaatofoverrobuustoptreden,gaathetommeerdanwaarnemen;dangaathetookoverhandelen.NadeeerderetoelichtendewoordenvandeheerVoordewind,ookindemedia,lijktereenverschiltezijntusseneenwaarnemersmissieeneenmissiemeteenrobuustmandaatdieookdemogelijkheidheeftomtehandelen.StaatssecretarisTimmermans:Ikhoopdatwijnunietspijkersoplaagwatergaanzoeken.Alsjeeenmissiestuurtomwapensmokkeleffectieftegentegaanenervoortezorgendathumanitairegoederenwelongehinderdhetgebiedkunnenbereiken,moetdiemissietoegerustzijnomdatdoeltekunnenbereiken.Datverstaanwijonder″robuust″.AlsjeeenmissiestuurtdienietskandoenomwapensmokkeltevoorkomenenhumanitairegoedereninGazatekrijgen,heeftdiemissiegeenzin.DeheerVanBommel(SP):HetuitgangspuntvandeministervanBuitenlandseZakenwaseencivielemissie.Erisnietzoietsalseencivielemissiemeteenrobuustmandaat.Eenrobuustmandaatkanalleenmaarduidenopeenmilitairemissie.Alsdestaatssecretarisdezemotieomarmt–hijzegtdathetondersteuningvanhetbeleidis–gaathijkennelijkookuitvandemogelijkheidvaneenmilitairemissieinplaatsvaneencivielemissie.Datzouweldegelijkeenveranderingvanhetstandpuntzijn.StaatssecretarisTimmermans:Ikwilnietdatmijhierwoordenindemondwordengelegd.Wijwilleneeneffectievemissie.Eeneffectievemissiemoeteropkunnentoeziendatergeensmokkelvanwapensplaatsvindtendathumanitairegoederentoegangvinden.Eenrobuustemissieisnietperdefinitieeenmilitairemissie.Hetkanookeenpolitiemissiezijnofeencivielemissie.Hetistrouwensookaandepartijenominhetkadervandeonderhandelingentebepalenwatdemeesteffectievemissieis.Maarhetwilerbijmijnietindatuzegt:umagdatnietrobuustnoemen,wantdatismilitair.Datvindiknietlogisch.Hetwilerbijmijooknietindatuzoukunneninstemmenmeteenmissiedieopgeenenkelemanierhetdoelkanbereikendatwijbeogen,namelijkhetvoorkomenvanwapensmokkel.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Terduidingvanmijneigenmotie:ikkandewoordenvanstaatssecretarisTimmermansonderschrijven.Zoalshijdieinterpreteert,iszijookbedoeld:wapensmokkeltegengaan.EUBAMisnietvoldoendegeweest,hetmoetrobuuster.StaatssecretarisTimmermans:IkkombijdemotievandeheerVoordewindopstuknr.275overcontactenmetHamas.Inalgemenezinisdatondersteuningvanhetbeleid.MaartervoorkomingvanmisverstandenwilikeropwijzendatministerVerhagendenoodzaakheeftonderstreeptomtevoldoenaandevoorwaarden.Daarisgeenenkelmisverstandover.Hijheefterbijgezegd–hijverweesnaardereactievanderegeringophetWRR-rapportterzake–datereenuitzonderingwordtgemaakt,indiendegesprekkeneropgerichtzijnhetgeweldtebeëindigen.Diekwalificatiehoorteronlosma-kelijkbij,alsjehebtafgesprokendatjenietmeteenterroristischeorganisatiepraat.Hamasiseenterroris-tischeorganisatie.Erzijnduidelijkevoorwaardenaanverbondenmeteenuitzondering,namelijkalsdegesprekkengerichtzijnophetbereikenvaneensituatiewaarinhetgeweldwordtbeëindigd.DeheerVoordewind(ChristenUnie):MetdemotiebedoelikpasgesprekkenaantegaanmetHamasalsaandedrievoorwaardenvanhetKwartetisvoldaan.IkbegrijpdatdestaatssecretariszegtdatdeinzetvanhetgesprekkanzijnomHamasaandedrievoorwaardenvanhetKwartettelatenvoldoen.DanisdeinzetvanmijnfractiedatdaareenintentieverklaringaantengrondslagligtdathetgeweldwordtafgezworenendatIsraëlwordterkend.Andersheefthetgeenzinomdiegesprekkenaantegaan.StaatssecretarisTimmermans:Hetenigewatikwildedoen,wasdeKamerinherinneringroependathierovereenafspraakisgemaakt.ErwordtnietmetHamasgesproken,metéénuitzondering:alshetonmiddellijkleidttoteensituatiewaaringeweldwordtbeëindigd.DatiszometdeKamerafgesprokenendatwildeikeveninTimmermansTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3683 herinneringroepen.DezemotiemoeterniettoeleidendateeneerdermetdeKamergemaakteafspraakwordtveranderd.Datishetenigedatikvoorallezekerheidwildevastleggen.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Dantotduiding:alswijdewoordenvandestaatssecretarisletterlijknemen,betekentditdatwijeengesprekmetHamasmoetenaangaanalsdeinzeteenstaakt-het-vurenis.Ikhoopnietdatdestaatssecretarisdatbedoelt.StaatssecretarisTimmermans:Nee,datbedoeltdestaatssecretarisniet.IkzegnogmaalsdatwijbijdebesprekingvanhetWRR-rapporthebbenvastgestelddatersituatiesdenkbaarzijndatermetvertegenwoordigersvanHamasgesprokenmoetwordenbijhetbeëindigenvangeweld.DatistoenmetdeKamerafgesproken,onverletdevoorwaardedatergeencontactenmogenzijnmetHamas,zoalsdieisgesteldendoordeheerVoordewindinzijnmotiewordtbenadrukt.IkwilalleenmaarvoorkomendatdeindrukzoukunnenontstaandatmetdemotievandeheerVoordewindeenveranderingvaneerderafgesprokenbeleidwordtingezet.IkhaddeindrukdatzijnmotiejuistbedoeldwasomnogeenshetbeleidzoalshetmetdeKamerisafgesproken,tebevestigen.DeheerVoordewind(ChristenUnie):Omdemistwegtehalen:mijnmotieisbedoeldalsondersteuningvanhetbeleidomniettepratenmetHamastotdataandedrievoorwaardenvanhetKwartetisvoldaan.DeheerPechtold(D66):DestaatssecretarisspreektnuoverpratenmetHamasbíjhetbeëindigenvangeweld.JemoetmetHamaspratenóverhetbeëindigenvangeweld.Hijdoetnualsofjeietstegelijkertijdkuntdoen...Devoorzitter:Ugaathetdebatopnieuwvoeren.DeheerPechtold(D66):Nee,ikhebhetoverdezemotie.Daarzouweldegelijkeenvolgtijdelijkheidinzitten.StaatssecretarisTimmermans:Luistereenseven,hetgaatomhetvoerenvangesprekkendieeropgerichtzijnomhetgeweldtebeëindigen.ZoisdatvrijdagookbesprokenmetdeministervanBuitenlandseZaken.Hetenigewatiknuwildoen,isduidelijkstipulerendatwijdemotievandeheerVoordewindzienalsondersteuningvanhetbeleidinzijntotaliteit.DaarheeftdeministervanBuitenlandseZakenvrijdageenduidelijkekwalificatieaangegevenendiehebikalleenmaarherhaald.DeheerVanBaalen(VVD):EriseenverschiltussendirectegesprekkenmetHamasenindirectegesprekkenovereenstaakt-het-vurenviaEgypte,dePalestijnseAutoriteitofwiedanook.Omeenstaakt-het-vurentebereikenmagjedieindirectegesprekkenvoeren.Indemotiestaatduidelijkdatwijgeendirectcontactaangaan.WijgaannietaaneenonderhandelingstafelzittenmeteenbordjeHamaseneenbordjeNederland.Datgaatnietgebeuren.StaatssecretarisTimmermans:Datisookhelemaalnietaandeorde.EgypteprobeertingesprekkenmetIsraëlenHamaseenstaakt-het-vurennaderbijtebrengen.Desecretaris-generaalvandeVNheeftzijngoededienstenaangebodenenisnuinKaïro.TonyBlairprobeerterookhetzijneaanbijtedragen.Datisdeinzetvandeheleinternationalegemeenschap.HetisstaandbeleidvanderegeringdaternietmetHamaswordtgesproken.DeheerHaverkamp(CDA):IkhebeenvraagaandeheerVoordewind.Deduidingzoalsdestaatssecretarisdiegeeft,hebikookaandeheerVoordewindgegeven.Tochziethijnogaanleidingomzijnmotieinstemmingtebrengen.VoormijnfractieishetbelangrijkomtewetenwaarnuhetverschilzittussendeduidingvandestaatssecretarisendeduidingvandeheerVoordewind.Wijmoetenhiermorgenweloverstemmen.DeheerVoordewind(ChristenUnie):DeafrondendewoordenvandestaatssecretarisvormenookhetstandpuntvandeChristenUnie.Devoorzitter:Danku.WijgaanovernaardemotievandeheerVanDamopstuknr.276.StaatssecretarisTimmermans:DeheerVanDamverzoektderegeringdaarinomhetbuitensporiggeweldvanbeidekantenteveroordelenenzichconformditoordeeloptestellenininternationalegremia.Watonsnietverdeelt,hoemenookdepositievanpartijeninschat,isdatwijhetallemaalverschrikkelijkvindendaterzoveelburgerslachtoffersvallen.DatheeftministerVerhagenvrijdaginstelligebewoordingengezegdenhetstaatookindebriefdiehijvrijdagochtendnamenshetkabinetaandeKamerheeftgestuurd.Indiebriefstaatookdathetmakenvanburgerslachtofferszoveelmogelijkvermedendientteworden,conformderegelsdiedaarvoorinternationaalzijnvastgelegdinhethumanitaireoorlogsrecht.Deministerheeftdatookbenadrukt.NederlandverwachtdatallepartijeninhetconflictzichgedragenconformderegelsvanhetoorlogsrechtendieopvattingwordtvoortdurendaanIsraëlduidelijkgemaakt.TegelijkertijdbeschiktNederlandnietovereigenofgeobjectiveerdewaarnemingenvandepreciezeIsraëlischegevechtshandelingenofmilitaireinstructies.NederlandbeschiktoverigensooknietoverwaarnemingenvandewijzewaaropHamasinGazazelfopereert.DatkanvoorderegeringnietandersdanleidentotdeconclusiedatwijdeKameraannemingvandemotievandeheerVanDam,waarineenveroordelingvanbuitensporiggeweldwordtvastgelegd,moetenontraden.Wijkunnendatbuitensporiggeweldnamelijknietvaststellen.Devoorzitter:Devolgendemotieisdieopstuknr.277vandeheerVanDamendeheerHaverkamp.StaatssecretarisTimmermans:DeministervanBuitenlandseZakenheeftvrijdagduidelijkgezegddatwatzichheeftafgespeeldbijdeVN-schoolinhetkampJabalia,onderzochtmoetworden.Datstaatookindebrief.Indemotiewordtgestelddaterandereincidentenkunnenzijnwaarbijinternationaleorganisatiestwijfelenofmenzichgedragenheeftconformderegelsvanhethumanitaireoorlogsrecht.DeministervanBuitenlandseZakenheeftduidelijkgestelddathetnatuurlijkineersteinstantiedeverantwoordelijkheidisvanpartijenzelfombijditsoorttwijfelenditsoortincidentenonderzoektedoen.IkneemaandatdeKamerhetmetmijeensisdatTimmermansTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3684 derechtsstaatIsraëlopditpuntinhetverledenzijnverantwoordelijkheidheeftgenomenendatookopditmomentdoet.OverigenskunnenwijdathelaasbepaaldnietvanHamaszeggen.NatuurlijkzullenwijIsraëleropblijvenaansprekenenhetblijvenaanmoedigenhettedoen.AlsdeKamerechtervanoordeelisdatdeNederlandseregeringzicherinVN-kadervoormoetinzettendatookbepleitwordtdateronderzoekwordtgedaanalsVN-organisatiesdatbijtwijfelnodigachten,danzaldeNederlandseregeringhandelenconformdatoordeelvandeKamer.Devoorzitter:BetekentditdathetaanhetoordeelvandeKameris?StaatssecretarisTimmermans:Ja,datbetekentdathetaanhetoordeelvandeKameris.Devoorzitter:Dankuwel.Devolgendemotieisdieopstuknr.278vandeheerVanDam.StaatssecretarisTimmermans:Wijhebbenhetdaaralovergehad.HetfeitdatdeEuropeseCommissie,dieditbesluitzelfstandigmagnemen,inonderlingoverlegmetIsraëlheeftbeslotenomnuniettepraten,maarzichteconcentrerenopanderezaken,isgeensanctie.HetiseenoordeelvandeheleEuropeseUnie,waarNederlandonderdeelvanuitmaakt,waarwijhetmeeeenszijnendatwijgestandwillendoen.Wijlatenhetdusoveraanhetoordeelvanbeidepartijen,deEuropeseCommissieenIsraël,wanneerzijweergaanpraten.DaarommoetikdeKameraannemingvandezemotieontraden.Ikkombijdemotieopstuknr.279vanmevrouwPeters.DaarinwordtderegeringgevraagdomdeeffectiviteitvanhetEU-beleidinzakeHamasteonderzoe-ken.Naaraanleidingvandemotie-VoordewindhebikzojuistalgezegdhoedeNederlandseregeringoordeeltoverHamas.Hamasstaatopdelijstvanterroristischeorganisatiesenhoortdaaropookthuis,geletopdeconstantebeschietingenvanburgerdoeleninIsraëlenanderegedragingen.Daaromisergeenenkeleaanlei-dingomhetbeleidvandeEUtenaanzienvanHamasteherzien.Ikmoethetaannemenvandemotiedanookontraden.Indemotie-Petersopstuknr.280gaathetopnieuwoverdegesprekkentussendeEUenIsraël.Ikbendaaropaleerderingegaan.Degesprekkenzijnnietbevroren;zijzullenlaterwordenvoortgezet,ophetmomentdatdeCommissiedaartoesamenmetIsraëlbesluit.MevrouwPeterszeial:watisdieCommissietochwijs.LaatdeCommissiediewijsheiddanookineigenverantwoorde-lijkheidtoepassen.Zoalsikaleerderzei,isdeintensive-ringvandebetrekkingenaleerderbeslotenindeAssociatieraadvanafgelopenjuni.DatisbevestigdindeEuropeseRaadvandecember.Erisdanookgeensprakevannieuwbeleid;ditiseenfeitelijkeonjuistheidindemotie.Hetzalnietverbazendatikookhetaannemenvandezemotiemoetontraden.Ikkombijdemotie-Petersopstuknr.281,waarinhetgaatomhettegengaanvansmokkelenwapensenhetleverenvanhumanitairehulp.Geletophetverloopvandeeerderediscussiediewijhebbengevoerdnaaraanleidingvananderemotieszalhetnietverbazendathetkabinetdezemotiebeschouwtalseenondersteuningvanhetbeleid,wederombinnendekadersvanderesolutievandeVN-VeiligheidsraadenhetinitiatiefdatdoorNederlandenDenemarkengezamenlijkisgenomen.Indemotie-Haverkampopstuknr.282wordtderegeringverzochtomtekomentotdeverstrekkingvanhumanitairegoedereneneenblijvendeinzetomeenduurzaamstaakthetvurentebereiken.Dezemotieziethetkabinetalseenondersteuningvanhetgevoerdebeleid.Datblijktookuitdediscussiediehierwordtgevoerd.Indemotie-VanBommelopstuknr.283wordtderegeringverzochtomerbijdeVNopaantedringeneenonafhankelijkonderzoektelatenuitvoerennaardenalevingvanhetoorlogsrechtdoorIsraël,Hamasendeoverigegewapendegroepen.Ikdenkdatalbijdebesprekingvandemotie-VanDam/HaverkampduidelijkgezegdiswatdepositievandeNederlandseregeringisinverbandmethethumanitairoorlogsrecht.Hetzaldanooknietverbazendatikhetaannemenvandezemotieontraad.Demotie-VanBommelopstuknr.284gaatoverhetinstellenvaneenad-hocvergunningsplichtvolgensdeWetdoorvoerstrategischegoederen.Hetuitgevenvanvergunningenisbedoeldvooruitzonderlijkesituaties.DatiseenafspraakdiegemaaktwordtinEU-verbandenNAVO-bondgenootschappelijkverband.Daaroverisaleenafspraakgemaakt.HetisnietwenselijkdatNeder-landdaaraannogeenaparte,eigentoetstoevoegtenzodoendedeeerdergemaaktewegingnogeensoverdoet.Daarvoorzouookbijonzepartnerlandenergweinigbegripzijn.DezeoverwegingisbijbehandelingvandememorievantoelichtingbijdebetreffendewetswijzigingduidelijkmetdeKamerbesproken.HetonderwerpisoverigensookalvakerindeKamerbesproken.EenruimemeerderheidvandeKamersteuntdeopvattingvandeNederlandseregeringdatwijdatnietmoetendoen.Ikmoethetaannemenvandezemotiedanookontraden.Ikkomtoeaandemotieopstuknr.285,vanmevrouwVerdonk.WijhebbenmetdeKamerheelpreciezeproceduresafgesprokenoverwatwijdoenbijeeneventuelemilitaireinzet.DezeKamerheeftdaarbijhetlaatstewoord.Maardieproceduresverlopennietviaditsoortmoties.AlsmetdezemotiewordtbeoogddaternietskangebeurenzonderdatdeKamerdaarovereenbesluitneemt,heeftmevrouwVerdonkdezemotienietnodig,wantdeKamerisdaarindebaas.IkontraaddeKamerderhalveaannemingvandezemotie.MevrouwVerdonk(Verdonk):Eenlichtelijkflauwantwoordvandestaatssecretaris,diezichnuineensachterproceduresverschuilt.IkvraaggewoonofhetdeintentievanditkabinetisomNederlandsemilitairenintezetteninGaza.StaatssecretarisTimmermans:Nusteltumijeenduidelijkevraag.DatisbepaaldnietdeintentievanhetNederlandsekabinet.Maaralswijerinslageneenstaakt-het-vurentebereiken,eenduurzamevredetebereiken,echtevooruitgangteboekeneneenhistorischedoorbraaktebereiken,moetNederlanddeprincipiëlebereidheidhebbendaaraaneenbijdrageteleveren.Ikkanmijnietvoorstellendatdezemotiebeoogtookdiemogelijkheidnualuittesluiten.DeNederlandseregeringheeftgeenintentieopdatvlak.Alszijietsdoet,komtzijeerstnaardezeKamer.IkkanvanuitdeNederlandseregeringnietondersteunendatpermotieTimmermansTweedeKamerGaza14januari2009TK4141-3685 onderalleomstandighedenwordtuitgeslotendatNederlandeenbijdragelevert,ookinmilitairezin,aanhetbestendigenvaneeneventueelbereiktevredeinhetMidden-Oosten.MevrouwVerdonk(Verdonk):Ooknuweereenhooponduidelijkheid:welintentie,geenintentie.Ikhoordestaatssecretariszeggendatditkabinetweldeintentieheeft.Natuurlijkwilikookdatereeneindekomtaanhetoorlogsgewelddaar,natuurlijkwilikdatervredekomtinGaza,maarerzijnmeerlandenopdewerelddanNederland.Ookanderelandenmoetendurvenovergaantoteendefensie-inzet.Maardestaatssecretariszegthier:hetisdeintentievanditkabinetdaterdefensie-inzetkankomenvanNederlandsemilitairen.StaatssecretarisTimmermans:Ditisnietfair,dithebikabsoluutnietgezegd.Hetkabinetheeftjuistgeenenkeleintentieindierichting.Maarwatuvraagt,iscategorisch,onderalleomstandigheden,uitsluitendaterooitenigemilitairebijdragezoukunnenaaneenvredesregelinginhetMidden-Oosten.Daarkaniknatuurlijkgeen″ja″opzeggen,danzousprakezijnvaneenheelslechtbeleid.MaarerisbijditkabinetgeenenkeleintentieommilitairennaarGazatesturen.MevrouwVerdonk(Verdonk):WordternugepraatoverdeinzetvanNederlandsdefensiepersoneel,opwatvoorniveaudanook,inGaza?StaatssecretarisTimmermans:Hetantwoordiseenduidig:nee.Deberaadslagingwordtgesloten.Devoorzitter:Ikdankdestaatssecretaris,medegeletopzijnvervangingvandeministervanBuitenlandseZaken.Overdeingediendemotieszalmorgenwordengestemd.Devergaderingwordtvan20.15uurtot21.10uurgeschorst.AandeordeishetspoeddebatoverdevoorgenomenverkoopvanEssent.Devoorzitter:IkheetdeministervanEconomischeZakenendeministervanFinanciënwelkom.Ikmaakdeledeneropattentdatwijindithuisdeafspraakhebbengemaaktdatwijrond23.00uurdedebattenafsluiten.Ikzougraagziendatwijonsmetelkaaraandieafspraakhouden.Despreektijdenvoorditdebatzijndrieminutenperfractie.©MevrouwKant(SP):Voorzitter.EnergiebedrijfEssentwordtindeuitverkoopgedaan.Enwelaaneenbuitenlandsecommerciëlereus.VandaagwerdbekenddatookNuondreigttevolgen.Jevraagtjedanafoferdannietsisgeleerdvandekredietcrisis.Nabankiersgaannuprovinciesengemeenten,notabenevolksverte-genwoordigers,voorhetsnellegeldenhelaaskorte-termijnbelangen.Publiekeaandeelhoudersdiewillencasheninplaatsvanhetlangetermijnbelangvandezebasisvoorzieningcentraaltestellen,zoalsleverings-zekerheid,betaalbaarheidenduurzaamheid.Erisnatuurlijkeenfoutepolitiekekoersingeslagenmetdeliberaliseringenhetmogelijkmakenvanprivatiseringvandeenergiesector.Maarjemagtochhopendatsomstijdenveranderen,datdekredietcrisisendeklimaatcrisistotnieuweinzichtenleiden?Dankanjetochnietblinddatpadblijvenvolgen?Deregeringkandanooknietaandezijlijnblijvenstaan,terwijlregionalebestuurdersvanderegeringspartijenEssentindeuitverkoopgooien,ikdurfweltezeggenverkwanselen.MinistervanFinanciën,ubeldezelfsmetPauw&WittemantoeneenprovinciebestuurderzelfeenclaimbijIJslandwildeneerleggeninhetIcesavefiasco.Udreigdemethetvernietigenvanhetbesluit.Datkannuook.Ikwilnuookzo’nstoerehouding.Erstaatnogalwatophetspel.Gaathetkabinetpratenmetdegemeentenendeprovincies,endanwelmetdevolgendeboodschap:nuprivatiserenisgeenoptie?Isalslaatsteredmiddelnationaliserenhiertochooknietbeterdanprivatiseren?Metanderewoorden:alszedannietwillenluisterennaaruenuwoproep,bentudanbereidominplaatsvandebedrijvenindeuitverkooptedoen,zelfdeaandelenovertenemen?WelkemogelijkhedenvoorfinanciëlesanctieszietdeministervanFinanciënalsdeprovinciesengemeentenvoetbijstukhouden?BijvoorbeeldeenkortingophetProvinciefonds?DeministervanFinanciënisookpartijleidervandePvdA.ZijnKamerfractiebijmondevandeheerSamsomroeptstaten-engemeenteraadsledenopomopditmomenttegenprivatiseringtestemmen.SteuntdeheerBosalspartijleiderdezeoproep?IshijalspartijleiderbereiddieoproepookkrachtbijtezettendoorPvdA-gedeputeerdenen-wethouderserexplicietopaantespreken?WanthoeishetmogelijkdatinBrabantPvdA-gedeputeerdeMoonsdemeestvurigevoorstanderisvanverkoop?ZijwistvoorhetJournaalaloptesommenwaarzijhetgeldaanuitgaatgeven.DeministervanEconomischeZakenzegtdatdeovernamepaskandoorgaannadatondermeerdebeoordelingvanhetsplitsingsplanvanEssentisafgerond.Watbedoeltzijmet″ondermeer″?Watzijndevroegstenlaatstmogelijkedatawaaropdebeoordelingisafgerond?Iszijbereidhetverkoopbesluittevernieti-genalsditgenomenwordtvoordesplitsingvoltooidis?Totslotdekerncentrale.Privatiseringvandekerncen-traleBorsseleisnatuurlijkvolstrektonacceptabel.DeheerHessels(CDA):HoordeikmevrouwKantnuzeggendatzijervoorstandervanisomdeopbrengstendiedeprovinciesopstrijkenviahetRijk,afteromen?MevrouwKant(SP):ErvanuitgaandedathetkabinetvindtdathetgeengoedezaakisdatEssentindeuitverkoopgaat–datisnatuurlijkweldevoorwaarde–probeerikaantegevendatdezemogelijkesanctiealsdrukmiddelgebruiktkanworden.Ikgebruikhetwoord″sanctie″omdatjehetalsdrukmiddelwiltgebruiken.Debedoelingvanpubliekgeldisdatprovinciesengemeentendaarmeegoedepubliekedingendoen.Alszijpubliekevoorzieningenindeuitverkoopdoenendusgenoegpubliekgeldinkashebben,kanhetpubliekegeldvanhetRijkweleentikjeminder.DeheerHessels(CDA):DeSP-fractiewildusgelddatinTimmermansTweedeKamerVoorgenomenverkoopEssent14januari2009TK4141-3686