Toezeggingen spoeddebat kredietverlening d.d. 30 juni 2009

31371KredietcrisisNr.243BRIEFVANDEMINISTERVANFINANCIËNAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,10juli2009Tijdenshetspoeddebatvan30junijl.metuwKameroverkredietverleninghebiktoegezegdterugtezullenkomenopdevragenvanenkeleKamer-leden.Doormiddelvandezebriefwilikaandezetoezegginggevolggeven.HieronderwordtingegaanopdekredietverstrekkingdoorING,demogelijkheidtotverbeteringvandeinformatievoorzieningoverkrediet-verlening,derecenteliquiditeitsoperatievanhetEurosysteem,detoezeg-gingcontactoptenemenmetdeAutoriteitFinanciëleMarkten(AFM)overhypotheekverstrekkingendemotievanhetlidSapovereenconcreteentoetsbareeisvankredietverlening.1.KredietverstrekkingINGZoalsvermeldindebriefaandeKamerd.d.24junijl.heeftING,alsonderdeelvandeovereenkomstvoordeilliquidassetback-upfaciliteit,zichgecommitteerdom€25mld.tegenmarktconformevoorwaardenbeschikbaartehebbenomdegroeivandeNederlandsekredietverleningaanbedrijvenenparticulieren(inclusiefhypotheken)teondersteunen.1BeschikbaarheidvankapitaalbijINGzalaldusgeenbelemmeringzijnvoorhetverstrekkenvankredieten.HetlidVerdonkheeftaanmijgevraagdhoeveelnieuwedanwelextrakredietenernudoorINGzijnverleend.HetisnietmogelijkaantegevenhoeveelextrakredietenerdoorINGzijnverleendtenopzichtevandesituatiewaarindeilliquidassetback-upfaciliteitnietzouzijnovereenge-komen.Datlaatsteisnamelijkeenhypothetischesituatie.Dithebikookinhetspoeddebatvan30junijl.aangegeven.Bovendienlaatdekredietverle-ningindezeperiodezichnietgoedvergelijkenmetvoorgaandeperiodesdoordeaanzienlijkslechteremarktomstandighedenvanhetafgelopenhalfjaar.Welkanikmeedelen,zoalsikookhebaangegeveninmijnbriefaandeKamerd.d.24junijl.eninhetspoeddebatvan30junijl.,datINGindeperiodevanjanuaritotenmetapril2009intotaalvoorca.€8,8miljardTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1337300809tkkst31371-243ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091KamerstukkenII,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.222.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2431 aannieuwekredietenheeftverstrektaanNederlandsebedrijvenenparti-culieren.BijdeberekeninghiervanisINGuitgegaanvandenieuwedoorhaarbeschikbaargesteldekredieten(limieten)ennietvandematewaarindeklantdebeschikbaargesteldefinanciëlemiddelenookdirectheeftbenut(«trekt»).Indezeberekeningzijnnietmeegenomenleningenaancommerciëlebanken,deNederlandseStaat,DeNederlandscheBank(DNB)enintercompanyleningen.Voortszijnuitgeslotengeldmarkt-deposito’smetanderefinanciëleinstellingenengrotebedrijven(meteeneigentreasury),evenalsinvesteringeninschuldpapierenanderefunding-instrumentenzoalsobligaties,commercialpaper,aandelenenandereopenbaarverhandelbarewaardepapieren.BijdeontwikkelingvandekredietverleningindekomendeperiodeisINGuiteraardafhankelijkvandevraagnaarkredietvanconsumentenenhetbedrijfslevenendebereidheidvanvragendepartijenomintestemmenmetdedoorINGaangebodenvoorwaarden.Hetsterkverslechterdeeconomischeklimaatheefternamelijktoegeleiddatdekredietrisico’szijntoegenomen,diezichvervolgensvertaleninhogerekostenendevraag(vanuitdebanken)omaanvullendezekerheden.Inhetkadervanhaarcommitmentdatonderdeelvormtvandeovereenkomstvoordeilliquidassetback-upfaciliteit,heeftINGechterbenadruktdatbeschikbaarheidvankapitaalbijhaargeenbelemmeringzalzijnvoorhetverstrekkenvannieuwekredieten.2.VerbeteringinformatievoorzieningkredietverleningHetlidSapheeftaangegevenproblementehebbenmetdeinformatie-voorzieningoverkredietverlening.Naaraanleidinghiervanhebikmeege-deelddatzalwordengeprobeerdtotpreciezereinformatietekomenoverdekredietverleningdoorNederlandsebankenenderesultatenvandeBankLendingSurvey(BLS).DNBzetzichinvoorgoedeensteedsbetereinformatietenaanzienvandekredietverlening.DNBpubliceertinformatieoverkredietvolumesenkwali-tatievegegevensoverdematevanwijzigingvangehanteerdecriteriavoorkredietverlening.ZijheeftmomenteelechternietdebeschikkingoverinformatieoverdoorNederlandsebankennieuwgeopendekredietlijnenengenomenkredietbeslissingen.Derecentefinanciëleeneconomischesituatieheeftechterduidelijkgemaaktdatdezeontbrekendeinformatievanbelangkanzijnomtoteengoedbeeldoverkredietverleningtekomen.GezienhetfeitdatopEuropeesniveauwordtbepaaldhoegede-tailleerdoverbankbalansenenoverigefinanciëleinstellingenwordtgerapporteerdenwelkevragendeBLSomvat,zulleneventueleverande-ringenookopEuropeesniveaumoetenwordenbewerkstelligd.DNBzalzichsterkblijveninzettenomopEuropeesniveautotbetereinformatieoverkredietverleningtekomen.VoorwatbetreftdeinformatieopbasisvanbankbalansenzijneropEuro-peesniveauonlangsplannenafgerondomdebestaandemaandelijkseinformatievoorzieningtenbehoevevanvoornamelijkmonetairedoel-eindenuittebreiden.Vanafmedio2010zalhierdooradditioneleinfor-matiebeschikbaarkomenovermetnamebalansinformatievanbanken.Hierbijgaathetonderandereomeenaanvullendelooptijduitsplitsingvanleningen.DeBLSiseenenquêtediebankenvrijwilliginvullen.Dezeenquêtebevateenaantalvragenoverhetaanbodvanendevraagnaarkrediet.Hieruitvolgenkwalitatieveindicatiesoverhetbeloopvandevraagnaarenaanbodvankrediet.DeBLSwordtopkwartaalbasisgehoudenvoormone-tairebeleidsdoeleinden.EventuelewijzigingendienenopEuropeesniveauTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2432 geregeldtewordenengeharmoniseerdtewordenuitgevoerd.Ditissindsdeaanvangvandehuidigecrisisookgebeurd.DeBLSisuitgebreidmeteenaantaltijdelijkecrisisgerelateerdevragen,waarbijvooralderelatietussendekredietverleningendefinanciëlepositievanbankenaandeordekomt.DNBzetzichsamenmetandereonderdelenvanhetEuropeseStelselvanCentraleBankeninomdeBLSdusdanigvormtegevendatzijderelevanteinformatieoplevert,onderandereovergenomenkrediet-beslissingen.DaarnaastblijftDNBinformatieophaarwebsiteplaatsenoveractueleontwikkelingenrondomdekredietverlening.Binnenkortwordteenlees-wijzertoegevoegdtertoelichtingopdecijfers.3.LiquiditeitsoperatieEurosysteemEnkelewekengeledenheefthetEurosysteemineenspecialeliquiditeits-operatie€442mld.aanliquiditeittoegewezenaanEuropesebankenvooreenlooptijdvanéénjaar.Hetverstrekkenvanliquiditeitaanhetbank-wezenisopzichnietsbijzonders.HetEurosysteemdoetditmetgroteregelmaatomhetmonetairebeleidinEuropateimplementeren.Hetverstrekkenvanliquiditeitgebeurtaltijdtegenadequaatonderpand,omhetrisicovoorhetEurosysteemtebeperken.Europesebankenzorgendoorgaansviadeinterbancairegeldmarktvoordeonderlingedistributievandezeliquiditeiten.Doordekredietcrisisisdewerkingvandeinter-bancairegeldmarktechterdanigverstoord.DaaromverstrekthetEurosys-teemsindsoktobervorigjaarmeerliquiditeitdannormaal.DespecialeherfinancieringsoperatiemeteenlooptijdvanéénjaarpastinhetstrevenvanhetEurosysteemombankenvoorlangeretijdliquiditeitszekerhedentebiedenenderentesenrisicopremiesopdegeldmarktbijlangereloop-tijdentedrukken.Diteffectisalzichtbaarindemarktreactiesnade1-jaarsoperatie.Doordezerentedalingenkandeoperatieuiteindelijkookdekredietvraagindereëleeconomieondersteunen.Bankenhebbengereageerdmeteenrelatiefhogeinschrijving,eentekendatdegeldmarktnogaltijdnietoptimaalfunctioneert.Doordehogetoewijzingvanliquiditeitisoverigenseentijdelijkliquiditeitsoverschotindegeldmarktontstaan.TegendezeachtergrondstallenbankeneendeelvandeverstrekteliquiditeitenopdagbasisbijhetEurosysteemviadezogenaamdepermanentefaciliteit.Hetfeitdatdeliquiditeitdeelsterug-stroomtnaarhetEurosysteemwilnietzeggendatdeoperatiegeenposi-tiefeffectkanhebbenopdekredietverlening.Alsbankenextrakredietgaanverlenen,heeftditslechtseenrelatiefkleineinvloedopdevraagnaarliquiditeitopdegeldmarkt.Heteffectvandeliquiditeitsoperatieopdekredietverleninglooptdusnietzozeerviadespecifiekebenuttingvandetoegewezenhoeveelheidliquiditeitdoordebanken,maarviaheteffectopderente.HetEurosysteempubliceertdehoogtevandeinschrijvingeninherfinan-cieringsoperatiesuitsluitendopgeaggregeerdebasis.AangezienersprakeisvaneengeïntegreerdeEuropesegeldmarktisonderverdelingnaarlandinspecifiekeoperatiesminderrelevantennietperdefinitieillustratiefvoordestaatvanhetbankwezenindatland.Immers,departicipatievanbankenineenspecifiekeherfinancieringoperatiewordtmedebepaalddoorfactorenalsdeparticipatieineerdereoperaties,delooptijdbeheer-singvandebalansendebeleggingsstrategieën.Inditlichtzijnaandepublicatievandenationaleparticipatiezelfsrisico’sverbonden.Hierzoudenonterechtsignalenuitkunnenwordenafgeleid,diestigmatiserendkunnenwerkennaarnationalefinanciëlestelselsenzelfsindividueleinstellingen.Tegendezeachtergrondkandushelaasnietwordeninge-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2433 gaanophetspecifiekeaandeelvanNederlandsebankenindeze1-jaarsoperatie.4.ContactmetdeAFMoverhypotheekverstrekkingTijdenshetspoeddebathebiktoegezegdcontacttezullenopnemenmetdeAFMoverhypotheekverstrekkinginbepaalderegio’s.InmiddelsisercontactopgenomenmetdeAFMmetdevraagofhetnodigisommeeraandachttebestedenaan,ofonderzoekuittevoerennaar,hypotheek-verstrekkinginbepaalderegio’s.DeAFMbuigtzichhiermomenteelover.Ikzalhierinhetnajaaropterugkomen.5.MotieSapoveropnameconcreteentoetsbareeisvankredietverleningTijdenshetspoeddebatistevenseenreactietoegezegdopdemotievanhetlidSapoverdeopnamevaneenconcreteentoetsbareeisvankrediet-verlening.Dezereactiehebikubijbriefvan2julijl.doentoekomen.1DeministervanFinanciën,W.J.Bos1KamerstukkenII,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.232.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2434