Geannoteerde agenda voor de Europese Raad van 23 en 24 oktober 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-20Europese RaadNr. 2295 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 oktober 2025Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, de geannoteerdeagenda aan voor de Europese Raad van 23 en 24 oktober 2025.De Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van Weel kst-21501-20-2295ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 22951 Geannoteerde Agenda Europese Raad 23 en 24 oktober 2025 Op donderdag 23 en vrijdag 24 oktober vindt de Europese Raad (ER)plaats. Op de agenda staan momenteel de Russische agressie tegenOekraïne, de situatie in het Midden-Oosten, Europese veiligheid endefensie, concurrentievermogen en de dubbele transitie, huisvesting enmigratie. In de marge van de ER zal een Eurotop plaatsvinden. Vooraf-gaand aan de ER is een EU-Egypte top gepland.Russische agressie tegen OekraïneDe ER zal spreken over de voortdurende Russische agressieoorlog tegenOekraïne. Hierbij zal de Raad naar verwachting stilstaan bij de urgentievan militaire en niet-militaire steun aan Oekraïne. In dit kader spreekt deER naar verwachting verder over het initiatief van de Europese Commissieom reparatieleningen te verstrekken op basis van de bevroren RussischeCentrale Banktegoeden. Ook staat de ER mogelijk stil bij het belang vanaanvullende begrotingssteun voor Oekraïne na 2025 om het landmaatschappelijk en economisch op de been te houden.Het kabinet blijft Oekraïne politiek, militair en financieel actief enonverminderd steunen in tijden van oorlog, herstel en wederopbouw,zolang als dat nodig is. Het kabinet benadrukt het belang van de militaireen niet-militaire steun, inclusief voldoende en voorspelbare begrotings-steun. Het kabinet zal tijdens de ER benadrukken dat het cruciaal is dat alleEU-lidstaten een substantiële bijdrage leveren aan de ondersteuning vanOekraïne en zo verantwoordelijkheid nemen voor de Europese veiligheid.Het kabinet staat open voor het initiatief van de Commissie voor reparatie-leningen, dat in lijn is met de Nederlandse oproep om aanvullendemaatregelen op basis van de bevroren tegoeden te verkennen in lijn metde motie Boswijk c.s.1. Nederland acht het van belang dat het voorsteljuridisch, technisch en financieel houdbaar is, dat de risico’s en lastendoor alle EU-lidstaten gedragen worden en dat de steun zoveel mogelijkaansluit op de financieringsnoden van Oekraïne, conform de motie VanCampen en Boswijk2. In lijn met eerdere financiële steunpakketten zoalsde EU Oekraïnefaciliteit, hecht Nederland waarde aan conditionaliteit, inhet bijzonder voor hervormingen op het gebied van rechtsstaat. Tot slotblijft het kabinet actief bijdragen om via aanvullende restrictieve maatre-gelen de druk op Rusland verder op te voeren.Midden-OostenDe ER zal spreken over de situatie in het Midden-Oosten. De Raad zal naarverwachting de voortgang van implementatie van het plan van deAmerikaanse President Trump ter beëindiging van het conflict in deGazastrook op de agenda zetten.Op 9 oktober jl. bereikten Israël en Hamas overeenstemming over deeerste fase van het plan om het conflict in de Gazastrook te beëindigen.Het kabinet stuurde u per brief de reactie op het staakt-het-vuren in deGazastrook en de stand van zaken ten aanzien van medische evacuatiesop 10 oktober jl.3 Dit akkoord biedt, na ruim twee jaar van lijden, gewelden verwoesting, het broodnodige perspectief op een duurzaam einde aande oorlog. Het is van essentieel belang dat de afspraken over deze eerstefase volledig worden geïmplementeerd en nageleefd. Tegelijkertijd dienenalle partijen te blijven werken aan overeenstemming over de volgende1Kamerstuk 21 501-02, nr. 29622Kamerstuk 21 501-20, nr. 22793Kamerstuk 23 432, nr. 614Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 22952 fase van het vredesplan, met als doel het bereiken van een duurzamevrede tussen Israëli’s en Palestijnen.Het kabinet beziet steeds hoe het, zowel bilateraal als via de EU en anderemultilaterale kanalen, op de meest effectieve wijze kan bijdragen aan devolledige uitvoering van deze overeenkomst en het bredere vredesplan.Op 13 oktober jl. nam de Minister-President deel aan een bijeenkomst inSharm el-Sheikh geïnitieerd door Egypte en de Verenigde Staten omsamen met ruim twintig landen te spreken over het vredesplan en devolgende stappen richting een duurzame vrede in de Gazastrook en deregio. Daarnaast blijft het kabinet druk houden op beide partijen en ookpleiten voor verdere sancties tegen Hamas.Defensie & VeiligheidDe Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger (HV) zullen op de ER van23-24 oktober een routekaart publiceren met daarin een overzicht van alleinspanningen inzake defensiegereedheid 2030. Voorafgaand aan deInformele Europese Raad (1 oktober) presenteerde de EuropeseCommissie een scoping paper waarin, naast reeds aangekondigdeinstrumenten en bestaand beleid, ook een aantal nieuwe initiatieven isopgenomen. De Commissie kondigde in dit paper aan dat een jaarlijksrapport defensiegereedheid inzicht zal moeten bieden in de gezamenlijkevorderingen ten aanzien van defensiegereedheid. Nieuwe flagship-projecten uit het scoping paper betroffen onder meer initiatieven op hetgebied van drones en het versterken van de capaciteiten aan deoostgrenzen.Het kabinet acht het positief dat deze routekaart concrete stappen bevatom defensiegereedheid in 2030 te bereiken. De taakverdeling tussen deEU en de NAVO is daarbij een blijvend aandachtspunt. Het kabinet achthet NATO Defence Planning Proces (NDPP) leidend voor het vaststellenvan de Capability Targets, en hecht eraan dat Command & control bij deNAVO blijft. De EU heeft een belangrijke ondersteunende en coördine-rende rol in het versterken van de Europese defensiegereedheid en hetstimuleren van de defensie-industrie. In EU-verband geldt: defensie is enblijft een competentie van de lidstaten. Andere aandachtspunten zijn desteun aan Oekraïne, inclusief evenredige verdeling over EU-lidstaten, dePriority Capability Areas (PCA’s) als drijvende kracht voor capaciteitsont-wikkeling en het verminderen van wetgevende belemmeringen voor dedefensiegereedheid.Het kabinet acht het positief dat de Commissie de Europese veiligheid endefensie als prioriteit beschouwt binnen het meerjarig financieel kader(MFK), binnen de algemene kaders dat de middelen die uiteindelijkbeschikbaar komen in het MFK in verhouding moeten staan tot debeoogde doelen en eisen die aan de lidstaten worden gesteld. Tot hetnieuwe MFK van kracht is, is het kabinet geen voorstander van nieuweEU-financieringsinstrumenten.Concurrentievermogen en dubbele transitieDe ER zal een discussie voeren over het versterken van hetEU-concurrentievermogen. Naar verwachting zal de ER spreken over devoortgang van de groene en digitale transitie. Het kabinet geeft prioriteitaan het optimaal benutten van de kansen die ontstaan door de groene endigitale transitie. Zo zet het kabinet in op groene marktcreatie en hetstimuleren van innovatieve lead markets. Daarnaast zet het kabinet in opde ontwikkeling en toepassing van digitale technologieën zoals AI en hetwegnemen van innovatiebelemmeringen door regeldrukvermindering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 22953 Verder zal de ER naar verwachting een richtinggevende discussie voerenover de groene transitie, waaronder het EU-klimaatdoel 2040. Voor hetkabinet gaan het versterken van EU-concurrentievermogen en decarboni-satie hand in hand. Het kabinet steunt het EU-klimaatdoel van netto 90procent, pleit voor investeringszekerheid voor bedrijven en een steviguitvoeringspakket om het doel haalbaar te maken. Er is binnen de ERbrede overeenstemming over de urgentie van het versterken van hetEU-concurrentievermogen. Tegelijkertijd bestaan er tussen de lidstatenverschillende opvattingen over thema’s zoals financiering, staatssteun,aanbesteden, mededinging en industriebeleid. De inzet van het kabinettijdens de ER zal in lijn zijn met de Kamerbrief kabinetsvisieEU-concurrentievermogen.4HuisvestingTijdens de ER zal gesproken worden over huisvesting en de wooncrisis diein meerdere EU-lidstaten ervaren wordt. De exacte invalshoek van dediscussie is op het moment van schrijven nog niet bekend. Volkshuisves-tingsbeleid is primair de verantwoordelijkheid van de lidstaten en moetdat blijven. Wel ziet Nederland meerwaarde in een gecoördineerdeEuropese benadering voor harmonisatie en standaardisering op relevanteEuropese wetgeving wanneer dit bijvoorbeeld leidt tot een effectievereinzet op innovatieve bouwvormen die de woningbouwopgave kunnenversnellen en kostenefficiënter maken. Ook wil Nederland samen metlidstaten en de Europese Commissie inzetten op het versimpelen enaanpassen van Europese regelgeving om onnodige belemmeringen voorwoningbouw weg te nemen, terwijl we onze voortgang op de bredereEU-agenda behouden.MigratieHet kabinet kijkt uit naar de reguliere voortgangsbrief van de Commissieover de EU-inzet op migratie. Nederland acht het van belang dat de ERaandacht heeft voor zowel EU-interne als EU-externe aspecten vanmigratie. Voor het kabinet zijn het tegengaan van irreguliere migratie, hetbevorderen van terugkeer en de bescherming van migranten belangrijkeprioriteiten. Het kabinet zet daarbij in op voortgang ten aanzien van de(door)ontwikkeling van brede partnerschappen, waar migratie eenonderdeel van is, naleving van de Dublin-verordening en het zo snelmogelijk implementeren van het Asiel- en Migratiepact. In het kader vanterugkeer benadrukt het kabinet dat de terugkeerprocedure in Europasimpeler en efficiënter moet worden en er meer ruimte komt voorinnovatieve partnerschappen, zoals terugkeerhubs. Het kabinet wildaarom dat vaart wordt gemaakt met de onderhandelingen over hetvoorstel voor een terugkeerverordening, alsook met de herziening van hetconcept veilig derde land. Ook binnen bestaande kaders kan hiervoortgang gemaakt worden. De Letter of Intent die het kabinet onderte-kende met Oeganda is hiertoe een belangrijke stap.5 Het kabinet zal enmarge van de ER in gesprek gaan met gelijkgezinde lidstaten en deCommissie over knelpunten in het asiel- en migratiebeleid, inclusief t.a.v.het EVRM en EU-regelgeving, in lijn met de moties- Van Zanten/Boomsma6, Eerdmans7, Van Zanten8 en Van der Plas-Yesilgöz9.4Kamerstuk 21 501-30, nr. 6215Kamerstuk 19 637, nr. 34776Kamerstuk 32 317, nr. 9617Kamerstuk 32 317, nr. 9628Kamerstuk 22 112, nr. 41229Kamerstuk 36 800, nr. 24Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 22954 EurotopEn marge van de Europese Raad op 23 en 24 oktober zal een Eurotopplaatsvinden, een bijeenkomst van regeringsleiders van landen die deeuro als munt hebben. Een agenda is nog niet bekend. Naar verwachtingwordt onder andere gesproken over macro-economische omstandighedenin het licht van geopolitieke ontwikkelingen, de digitale euro en deinternationale rol van de euro (waaronder stablecoins, tokenisatie eninternationale betalingen).EU-EgypteOp 22 oktober a.s. vindt, voorafgaand aan de Europese Raad, de eersteEU-Egypte Top plaats, in aanwezigheid van Egyptische President Al-Sisi.Aansluitend organiseert voorzitter van de Europese Raad Costa eeninformeel diner waarvoor ook de regeringsleiders van de EU-lidstaten zijnuitgenodigd. Minister-President Schoof is voornemens daaraan deel tenemen. De Top is een goede gelegenheid voor versterking van hetEU-partnerschap en de politieke dialoog met Egypte. Het partnerschapomvat zes deelterreinen: politieke betrekkingen, economische stabiliteit,handel en investeringen, migratie en mobiliteit, veiligheid en people andmobility. Egypte is een belangrijke partner, mede gelet op stabiliteit in debredere regio, alsook vanwege het migratiedossier. Daarom steuntNederland het EU-Egypte partnerschap en verdere operationaliseringdaarvan volledig. De Top biedt tevens gelegenheid Nederlandse priori-teiten op het gebied van onder meer migratie, veiligheid, handel enmensenrechten onder de aandacht te brengen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 22955