Verslag van de OVSE Ministeriële Raad op 5 en 6 december 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VVaststelling van de begrotingsstaat van hetMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) voor hetjaar 2025Nr. 58 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2024Hierbij bied ik u het verslag aan van de OVSE Foreign Ministers Meetingop 4 en 5 december 2024.De Minister van Buitenlandse Zaken,C.C.J. Veldkamp kst-36600-V-58ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 581 Verslag OVSE Ministeriële Raad 5 en 6 december 2024 Op 5 en 6 december jl. vond op Malta de Ministeriële Raad van deOrganisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) plaats. DeMinister van Buitenlandse Zaken nam hieraan deel. De bijeenkomst stondin het teken van Oekraïne en de Russische oorlog. Dit jaar waren voor heteerst sinds 2021 zowel de Oekraïense als de Russische Minister vanBuitenlandse Zaken aanwezig bij de Ministeriële Raad. Bij het informelediner voorafgaand aan de Raad waren de Russische en BelarussischeMinister niet aanwezig.BesluitenTijdens de Ministeriële Raad is overeenstemming bereikt over de invullingvan de vier OVSE-topfuncties. De Nederlandse kandidaat ChristopheKamp is benoemd als de nieuwe Hoge Commissaris inzake NationaleMinderheden. Deze instelling heeft een belangrijke rol op het vlak vanconflictpreventie. De nieuwe Secretaris-Generaal is de Turkse FeridunSinirliog˘lu, de nieuwe directeur van het Bureau voor DemocratischeInstellingen en Mensenrechten (Engelse afkorting: ODIHR) is de GriekseMaria Telalian en de nieuwe Vertegenwoordiger van Mediavrijheid is deNoorse Jan Braathu.Hoewel er nog geen formeel besluit is genomen over deOVSE-voorzitterschappen voor 2026 en 2027, is tijdens de Raad welvooruitgang geboekt en de inspanningen worden in Wenen voortgezet.Ook is er helaas geen consensus bereikt over het budget, omdat Azerbei-dzjan consensus blokkeert.Plenaire sessieOekraïne sprak als eerste deelnemende Staat. Het overgrote merendeelvan de deelnemende Staten en partners van de OVSE gebruikte denationale verklaring om de Russische oorlog tegen Oekraïne in de sterkstebewoordingen te veroordelen. Het was zeer duidelijk dat Rusland in deOVSE geïsoleerd staat. Ook noemden meerdere deelnemende Staten dedirecte dreiging vanuit Rusland richting de bredere OVSE-regio, die zichmanifesteert via luchtruimschendingen en hybride acties.In de Nederlandse verklaring heeft de Minister de Russische oorlog tenzeerste veroordeeld. Rusland kiest ervoor oorlog te voeren; Oekraïnevecht voor zijn voortbestaan. Ook heeft Nederland betrokken derde landenveroordeeld die de Russische agressie mede mogelijk maken. Nederlandheeft de deportaties en illegale overbrenging van Oekraïense kinderendoor Rusland ten strengste veroordeeld en Rusland opgeroepen dekinderen terug te brengen naar Oekraïne. Nederland heeft ook aandachtbesteed aan de alsmaar toenemende repressie in Rusland, waarondergrove mensenrechtenschendingen. Nederland heeft expliciet opgeroepenom de drie in Rusland gedetineerde OVSE-medewerkers onmiddellijk vrijte laten en sprak zijn afkeuring uit over het grote aantal politieke gevan-genen in Rusland en Belarus.Net als de andere deelnemende Staten, heeft Nederland steun geuit voorhet werk van de OVSE, via onder meer de veldkantoren en de autonomeinstellingen. Nederland heeft landen opgeroepen zich constructief op testellen en de OVSE-consensusbesluitvorming niet te misbruiken voornationale doeleinden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 582 Nederland heeft ook steun uitgesproken voor het vredesproces tussenArmenië en Azerbeidzjan. De Minister sprak zijn zorgen uit over deontwikkelingen in Georgië en riep de regering op het volk te steunen inzijn Europese aspiraties. Hierbij heeft de Minister opgeroepen alleinstrumenten uit de OVSE-toolbox in te zetten om het Georgische volk testeunen. Tot slot heeft Nederland aandacht gevraagd voor de slachtoffersvan discriminatie, intolerantie en haat, waaronder antisemitisme.Nederland heeft opgeroepen samen te werken om antisemitisme tegen tegaan.Side-eventsEn marge van de Ministeriële Raad worden elk jaar verschillendeevenementen georganiseerd. Oekraïne organiseerde een bijeenkomstover burgers die onrechtmatig door Rusland gevangen zijn genomen.Nederland was, samen met de EU en een groot aantal andereOVSE-landen, cosponsor van dit evenement. Tijdens deze bijeenkomstheeft de Minister de Nederlandse inzet toegelicht ten aanzien van hetvergaren van data over burgergevangenen, rehabilitatie van terugge-keerde burgers en in het bijzonder de voortrekkersrol rol van Nederlandop punt 7 van President Zelensky’s Vredesformule, Restoring Justice.Tijdens de OVSE Ministeriële Raad bestaat de mogelijkheid met vertegen-woordigers van het maatschappelijk middenveld te spreken. Nederlandmaakt hier elk jaar gebruik van. Dit jaar sprak de Minister met Russischemensenrechtenverdedigers die zich inzetten voor bewijsvergaring vanmensenrechtenschendingen. De mensenrechtenverdedigers legden delink tussen de Russische agressie in Oekraïne en de interne repressie diein Rusland zelf plaatsvindt.Gesprekken en marge van de RaadDe Raad biedt een goede gelegenheid om met collega’s te spreken. DeMinister heeft onder meer met zijn Turkse en Israëlische evenkniegesproken. Conform motie Stoffer/Paternotte1 zijn in contacten met deTurkse autoriteiten zorgen overgebracht over berichten over inreis vanHamasleiders naar en hervestiging in Turkije. De Turkse autoriteiten gevenaan dat politieke leiders van Hamas Turkije van tijd tot tijd bezoeken, maardat van hervestiging van Hamas in Turkije geen sprake is.Deelname Russische Minister van Buitenlandse Zaken in 2025Tijdens de NAVO Foreign Ministers Meeting heeft de Minister zijn Finsecollega gesproken, conform toezegging aan Kamerlid Paternotte tijdenshet tweeminutendebat op 27 november jl. Nederland heeft steun geuitvoor het Finse voorzitterschap en besprak deelname van de RussischeMinister van Buitenlandse Zaken aan de OVSE Ministeriële in 2025. DeOVSE Ministeriële Raad wordt in 2025 echter in Wenen gehouden,vanwege centralere ligging. Het is derhalve aan Oostenrijk om een besluitte nemen. Oostenrijk zal naar verwachting niet willen voorkomen dat deRussische Minister van Buitenlandse Zaken volgend jaar aanwezig is.Het is echter ook niet wenselijk om Rusland koste wat kost buiten tesluiten. De OVSE is opgericht als organisatie waar landen om tafel zittendie het niet met elkaar eens zijn. De OVSE is een organisatie die Oekraïnesteunt, bijvoorbeeld via het veldkantoor in Oekraïne. Tijdens de recenteconferentie spraken rond de vijftig landen zich uit tegen Rusland in1Kamerstuk 36 600 V, nr. 46.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 583 aanwezigheid van de Russische Minister. Dit draagt bij aan isolatie vanRusland, hetgeen in lijn is met het kabinetsbeleid.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 584