Reactie op verzoek commissie over het rapport van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar de Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) (Kamerstuk 32716-55)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 716Evaluatie Wet werk en inkomen naararbeidsvermogen (Wet WIA)26 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 56 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 februari 2026Op 12 december 2025 is het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)naar de Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) aan utoegezonden1. In de procedurevergadering van 16 december 2025 heeftde vaste commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verzocht omde kabinetsreactie op het IBO WIA voor het geplande commissiedebatArbeidsongeschiktheid, gepland op 4 februari 2026, aan uw Kamer toe testuren.In het IBO staan belangrijke analyses en aanbevelingen over het arbeids-ongeschiktheidsstelsel en de uitvoerbaarheid ervan voor de nabijetoekomst. Daarom wil ik in deze brief alvast op enkele aanbevelingen uithet IBO WIA reflecteren. Een volledige inhoudelijke reactie op dit rapportis aan een volgend kabinet, gezien de demissionaire status van hethuidige kabinet.Aanbevelingen IBO WIAHet IBO WIA beschrijft, evenals enkele voorgaande rapporten2 in deafgelopen periode, dat het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel isvastgelopen. Zonder maatregelen neemt naar verwachting de wachttijdvoor een beoordeling door het UWV fors toe, evenals het aantal mensendat wacht op een beoordeling. Het IBO WIA adviseert aan het aanko-mende kabinet dat dringend ingrijpende aanpassingen nodig zijn in deuitvoering én in wet- en regelgeving.In het IBO-rapport wordt onder meer geadviseerd om sociaal-medischebeoordelingen niet meer uitsluitend door verzekeringsartsen te latenuitvoeren (taakherschikking) en om striktere voorwaarden te stellen aan1Kamerstukken II, 2025–2026, 32 716, nr. 552Zoals het OCTAS-rapport en het rapport van de Algemene Rekenkamer over de WIA. kst-32716-56ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 716, nr. 561 aanvragen voor herbeoordelingen. Daarnaast wordt er geadviseerd de IVAals aparte uitkeringsregeling binnen de WIA af te schaffen voor nieuwegevallen, omdat de beoordelingen van de duurzaamheid van arbeidson-geschiktheid die daarvoor nodig zijn, te complex zijn.Zowel de Tweede Kamer als het kabinet3 hebben de wens om de WIA tevereenvoudigen en verbeteren. Uit de diverse rapporten over hetarbeidsongeschiktheidsstelsel is gebleken dat er maatregelen nodig zijnom het stelsel te verbeteren, te vereenvoudigen en weer uitvoerbaar temaken. De verwachting voor de oploop van de achterstanden bij deWIA-beoordelingen de komende jaren is namelijk zorgwekkend. Decombinatie van achterstanden en zorgen over de kwaliteit van beoorde-lingen, maakt dat uitkeringsgerechtigden veel onzekerheid ervaren en dewerkdruk voor de medewerkers van UWV blijft toenemen. UWV en SZWwerken hard om dit te verbeteren.Lopende verkenningen en maatregelenZoals aangekondigd in de voortgangsbrief van 19 december 20254worden op de onderdelen taakherschikking en herbeoordelingen reedsstappen gezet.In lijn met de door uw Kamer aangenomen motie Ceder c.s.5 verkent SZWsamen met UWV welke mogelijkheden er op korte en lange termijn zijnvoor verdergaande taakdelegatie en taakherschikking. Aan UWV isverzocht om op korte termijn te doen wat mogelijk is binnen de huidigewet- en regelgeving om te zorgen dat hbo-professionals een zelfstandigtakenpakket krijgen, zodat de verzekeringsarts ontlast kan worden. Ookwordt taakdelegatie geüniformeerd en wordt bekeken wat er nodig is omverpleegkundige hbo-professionals een post-hbo-opleiding te latenvolgen en optioneel een master tot verpleegkundig specialist. Er wordtonderzocht of er in 2026 een pilot kan worden gestart om de eerstehbo-professionals een post-hbo-opleiding te laten volgen.Daarnaast wordt bekeken hoe het proces voor het aanvragen en hetbehandelen van herbeoordelingen kan worden verbeterd. Een aanzienlijkdeel van aangevraagde herbeoordelingen leidt op dit moment niet tot eenwijziging van de uitkering. Dat impliceert dat er winst te behalen valt alsvraaggestuurde herbeoordelingen doelmatiger worden ingezet. Daarom ishet van belang om te onderzoeken op welke manier dat kan. Dat doetSZW samen met UWV langs twee lijnen. Allereerst door te bezien hoe hetproces rondom het aanvragen van herbeoordelingen kan wordenverstevigd, en daarnaast hoe een aanvraag tot herbeoordeling inhoudelijkzo efficiënt mogelijk kan worden afgehandeld door de juiste professionalbij UWV. De eerste stap in dit traject is het invoeren van een standaardaanvraagformulier voor herbeoordelingen.Lange termijnHet advies ten aanzien van het afschaffen van de IVA-uitkering is eerderook door de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschikt-heidsstelsel (OCTAS) beschreven in haar eindrapport van 29 februari20246, samen met andere maatregelen. In de Kamerbrief van 28 januari20257 is aangegeven dat stappen tot vereenvoudiging van het arbeidson-3Regeerprogramma, Uitwerking van het hoofdlijnenakkoord door het kabinet, 13 september20244Kamerstukken II, 2025–2026, 26 448, nr. 8625Kamerstuk II, 2024–2025, 26 448, nr. 8576Kamerstukken II, 2024–2025, 26 448, nr. 7487Kamerstukken II, 2024–2025, 26 448, nr. 799Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 716, nr. 562 geschiktheidsstelsel noodzakelijk zijn voor een toekomstbestendigarbeidsongeschiktheidsstelsel, maar dat deze niet zonder consequentieszijn voor mensen. Vereenvoudiging heeft een effect op de gerichtheid vanregelingen en ook op de rechten en plichten van werknemers dieaanspraak maken op een uitkering en de werkgevers die de kostenhiervoor dragen.Maatregelen moeten daarbij in samenhang bezien worden, zodat er eeninhoudelijk logisch, (juridisch) uitvoerbaar en uitlegbaar stelsel ontstaatwaarvoor voldoende draagvlak is.De ideeën en maatregelen zoals gepresenteerd door het IBO WIA enOCTAS vragen om beleidsmatige en budgettaire besluitvorming. Geziende demissionaire status van het huidige kabinet, is het maken van dezekeuzes niet aan het huidige, maar aan het nieuwe kabinet. De analyses enadviezen van het IBO WIA, OCTAS en andere rapporten kunnen daarbij alsinspiratie dienen.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 716, nr. 563