MIRT Spelregelkader

31700AVaststellingvandebegrotingsstaatvanhetInfrastructuurfondsvoorhetjaar2009Nr.41BRIEFVANDEMINISTERSVANVERKEERENWATERSTAATENVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTELIJKEORDENINGENMILIEU-BEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,10december2008Hierbijbiedenweu,zoalsindebriefvan30juni20081toegezegd,hetMIRTSpelregelkaderaan.2Hetspelregelkaderiseenbelangrijkestapinhetprocesomtekomentotbeterafgestemdeeninhoudelijksamenhan-gendeinvesteringeninhetruimtelijkfysiekedomein.Hetgaatdanomintegraleinvesteringenophetgebiedvanwonen,werken,bereikbaarheid,waterennatuur.DitspelregelkaderistotstandgekomenmedenamensEZ,FinanciënenLNV.Hetspelregelkaderiseenbeschrijvingvandebelangrijksteprocesstappendieprojectenenprogramma’sinhetruimtelijkfysiekedomeinmoetendoorlopenominaanmerkingtekunnenkomenvooreenrijksbijdrage.Hiermeeisdeprocesgangvandeprogrammeringbijhetrijkvooreeniedernavolgbaar.HetMIRTSpelregelkader,gebaseerdopdehuidigewet-enregelgeving,isvanaf2009vantoepassingopallenieuweprojecten/programma’sinhetruimtelijkefysiekedomein;tewetendeprojectenenprogramma’svandeministeriesvanVerkeerenWaterstaatenVROMentijdensdegebieds-gerichteverkenningookvoordedomeinenvandeministeriesvanLNVenEZ.ToelichtingInhetCoalitieakkoord2007ishetvolgendeopgenomen:«Ruimtelijkeprojecten,(zoalsdeontwikkelingvandeNationaleLandschappen,demainportSchiphol,deNoord-enZuidvleugelendeverdereontwikkelingvanAlmere,Zuid-oostBrabantenNoordLimburg)wordeninsamenhangbezienmetinfrastructuuren(openbaar)vervoer.InplaatsvanhetMITkomtereenMeerjarenprogrammaInfrastructuur,RuimteenTransport(MIRT)».TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1259980809tkkst31700A-41ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20081TK31200A,nr.86.2TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.411 Metdezepassageheefthetkabinetdeveranderdemaatschappelijkeopgaveinbeeldgebrachtophetgebiedvanruimtelijkeontwikkelingenverkeerenvervoer.Omhierinvullingaantegevenwordttegelijkertijdgewerktaandiverseonderdelenbinnenhetruimtelijkfysiekedomein.HetgaatondermeeromsamenhangendebesluitvormingindeBestuurlijkeOverleggenMIRT1,eenMIRTProjectenboekdateenweergavebiedtvansamenhangendengebiedsgerichtbeleidinhetgeheleruimtelijkfysiekedomein,gebiedsagenda’s,afstemmenvanderelevanterijksinvesterings-agenda’s2enhetopzettenvaneenMIRTSpelregelkader.DezebriefzalmetnameingaanopeenaantalaspectenvanhetMIRTSpelregelkader:1.WaaromeenMIRTSpelregelkader2.Hoeziethetspelregelkadereruit3.Inzetspelregelkader4.SamenhangvanhetspelregelkadermetdebestuurlijkeoverleggenenMIRTProjectenboek5.Samenhangvanhetspelregelkadermetgebiedsagenda’s6.Relatievanhetspelregelkadertotdekabinetsreactiesopdecommis-siesElverdingenRuding7.VervolgMIRTSpelregelkader1.WaaromeenMIRTSpelregelkaderOminvullingtegevenaandedoelstellinguithetcoalitieakkoordvoormeersamenhanginhetruimtelijkfysiekedomein,ishetvanbelangdatdewerkwijzenvanderuimtelijkedepartementenbeteropelkaarwordtafgestemd.HetMIRTSpelregelkaderdoetdit.DoorhetMIRTSpelregel-kaderisereenvergelijkbareaanpakvoorprojectenenopgavenvanderuimtelijkedepartementen.Erwordtimmersvolgensdezelfdespelregelsgewerkt.Omdezekanstenvolletebenuttenisgekozenvooreenintegralegebiedsgerichtebenaderingwaarbijderuimtelijkedepartementen(VenW/VROM/LNV/EZ),regionalepartnersenanderepartijenwordenbetrokken.2.HoeziethetspelregelkadereruitInhetMIRTSpelregelkaderzijndriefasenteonderscheiden,teweten:deverkenningsfase,planuitwerkingsfaseenrealisatiefase.Bijhetdoorlopenvandezedriefasenzijnerperprojectvijfbeslismomententeonder-scheiden.Hetspelregelkaderwerktdaarbijalseenzeefennietalseentrechter.1ZieookTK31200A,nr,85.2DenkhierbijaandebeantwoordingvandemotieVanHeugten,31200XI,nr.28,ditjaar.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.412 Erisgeenautomatischedoorstromingvaneenprojectvandeenenaardevolgendefase.Perfasewordteenexplicietebeslissinggenomenoverhetwelofniet(blijven)opnemenvanhetprojectinhetMIRTProjectenboek;cq.financieringdoorhetrijk.Hoeverderhetprojectindeprocedurekomt,hoeconcreterhetprojectis.Vanafdeplanuitwerkingsfasevalthetproject/deverkenningeventueeluitééninverschillende(deel)projecten.Eengezamenlijkeuitvoerings-strategiemoeterdanvoorzorgdragendatdesamenhangopgebieds-niveaubewaaktwordt.DebelangrijksteverschillenvanhetMIRTSpelregelkadertenopzichtevandevigerendespelregelszijn:•Vanaf2009geldtervoornieuweprojecten/programma’svanVROMofVenWéénspelregelkader;•NaastspelregelsvoorsectoraleverkenningenbevathetMIRTSpelregelkaderookspelregelsvoorgebiedsgerichteverkenningen.Datwilzeggenknelpunten/problemenmaarookgebiedsopgaven/kansen/ambitieskunnendebasisvormenvooreenverkenning;•Eenenergieverschuivingvandeplanuitwerkingsfasenaardeverken-ningsfase.Deverkenningsfasewordtzwaardereneindigtnamaximaaltweejaarmeteenvoorkeursbeslissing.Metdevoorkeursbeslissingvindtéénvoorkeursalternatiefdoorgangnaardeplanuitwerkingsfase.Deplanuitwerkingsfasewordtdaarmeekorterenstabieler.•Eenversterktebetrokkenheidvandedecentraleoverhedeninhetproces;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.413 •Wijzigingvanbenamingbeslismomentenconformhetkabinets-standpuntElverding;•Toenameenvervroegingmarktbenadering/-betrokkenheidbijvoor-beeldindeverkenningsfase.Vanafhoofdstuk3vanhetbijgevoegdeMIRTSpelregelkaderzijndeprocesstappenindetailbeschreven.3.InzetspelregelkaderHetspelregelkaderisbedoeldvoorgebruikbinnenhetrijkenbiedtinzichtaananderebelanghebbendenenbelangstellenden.DeMIRTSpelregelszijnvantoepassingopverschillendecategorieënvan(rijks)projecteninhetfysiekedomeinvoorzowelsectoralealsvoorgebiedsgerichteprojecten/opgaven.Ditbetreftinfrastructuurprojectenophethoofdwegen-net,(hoofd)vaarwegennetenlandelijkespoorwegennet,groteregionaal/lokaleprojectenophetgebiedvanverkeerenvervoer,waterkeren-enwaterbeheerprojectenenwoningbouwprojecten.DitspelregelkaderisbedoeldvoornieuwoptestartenMIRTprojectenmetingangvan2009inhetruimtelijkfysiekedomein.Ditgeldtvoorprojectenenprogramma’svandeministeriesvanVerkeerenWaterstaatenVROMvoorhetgeheleproces,vanverkenning,planuitwerkingtotrealisatie.TijdensdegebiedsgerichteverkenningwordendedomeinenvanLNVenEZmeegenomen.TevensvervangthetMIRTSpelregelkaderhiermeedehuidigespelregelkadersvanhetMeerjarenprogrammaInfrastructuurenTransport(MIT),SpelregelkaderNatteInfrastructuurProjecten(SNIP)vanhetMinisterieVerkeerenWaterstaat.Dereedslopendeprojectenvallenallenonderdevigerendespelregelkaders.Immers,dezeprojectenbevindenzichnuinverschillendestadiavanhetMIT/SNIP/NotaRuimte-budgetspelregelkader.VoorderuimtelijkedepartementenEZenLNVgeldtdatdezenajanuari2009deeigenspelregelkadersblijvenhanteren.VoorLNVisdathetInvesteringsbudgetLandelijkGebied;voorEZisditderegelingTopper(UitvoeringsregelingTopprojectenherstructureringbedrijventerreinen)diein2009aflooptendenieuweaanpakbedrijventerreinenconformdekabinetsreactieophetadviesvandeTaskforce(Her)ontwikkelingBedrijven-terreinen.WelzullenEZenLNVtenbehoevevandesamenhangbetrokkenwordeninallenieuwtestartengebiedsgerichteverkenningen.Ineenvolgendestap,rekeninghoudendmetdeeinddatavanILG(investeringsbudgetLandelijkeGebied)enTopper(UitvoeringsregelingTopprojectenherstructureringbedrijventerreinen),zalwordenbezieninwelkemate(delenvan)kaders/richtlijnenopterreinvannatuurenrecreatierespectievelijkbedrijventerreinenkunnenwordengeïntegreerdinhetMIRTSpelregelkadermetinachtnemingvandeafsprakenuithetbestuursakkoordrijk–provincie.VoordeafstemmingvanmiddelenuithetILGzijnbijvoorbeeldduidelijkeafsprakenmetdeprovincienodig.OokmoetbezienwordeninwelkemateenopwelkemaniervervolgwordtgegevenderegelingTopper.Afhanke-lijkvandezefactorenzalhetspelregelkaderookgaangeldenvoorLNVenEZ.DenadereuitwerkingvanhetadviesvandecommissieElverdingzalookvaninvloedzijnopdeverdereuitbouwvanditspelregelkader.DeontwikkelingvanhetMIRTspelregelkaderisderhalveeenproceswaar-doorhetindeloopvandetijdvoorsteedsmeeronderdelenbinnenhetfysiekruimtelijkdomeinzalgelden.Wesprekendaaromvaneenontwikkelingsproces.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.414 Bijdeverdereontwikkelingvanhetspelregelkadermoetrekeninggehou-denwordenmethetfeitdatderolvande(rijks)overheidbijfysiekeinves-teringennogalverschillendispersector.Hetrijkbouwtbijvoorbeeldwelwegen,maargeenhuizenenbedrijventerreinen.BijhetILGisderijks-financieringgerichtophetrealiserenvandoelenenberustderegienietbijhetrijk,maarbeslissendeprovinciesoverwaar,wanneerenhoeveelgeldwordtingezet,zolangditblijftbinnendeafsprakenvastgelegdindebestuursovereenkomsten.Inhetnieuwebedrijventerreinenbeleidheefthetrijkeenkaderstellenderol.Derolvanhetrijkbijherstructureringzalgerichtzijnopheteenmaligfaciliterenvandeinhaalslagenhetstimulerenvaneenverzakelijkingvandebedrijventerreinenmarkt.Ookmetdezeverschillenderollenvanhetrijkzalinhetvervolgprocesrekeningwordengehouden.4.SamenhangmetBestuurlijkeoverleggenenMIRTProjectenboekHetMIRTSpelregelkaderstimuleerteenintensieveresamenwerkingtussenrijkenregioenzorgtvoorbeterafstemmenvanrijksinvesteringenenregionaleinvesteringen.InvesteringenwordenafgestemddoormiddelvandeperiodiekeBestuurlijkeOverleggenMIRT.Denogoptestellengebiedsagenda’spergebied/landsdeelzulleneenbelangrijkerolspelenbijhetBestuurlijkOverleg.Tijdensdezeoverleggenwordenalgemeneonder-werpeninhetruimtelijkfysiekedomeingeagendeerd,besluitengenomenovernieuwtestartenverkenningenendevoortgangvaneerdergemaakteafsprakenbesproken.ToepassingvandeMIRTSpelregelsleidttotbeslis-singenovernieuweinitiatievendieinhoofdstuk5en6vanhetMIRTProjectenboekwordenopgenomendanweltotbeslissingenover(deel-)projectendienaareenvolgendefasevanbesluitvormingdoorstromen.InhetMIRTProjectenboek,eenbijstukbijdebegrotingvanhetInfrastruc-tuurfonds,worden(indehoofdstukken5en6)dusuitsluitendinveste-ringsprojecten-enprogramma’sopgenomenwaarsprakeisvaneenruim-telijkfysiekeingreepwaarbijhetrijkdirectfinancieelbetrokkenis.5.SamenhangmetGebiedsagenda’sVolgendjaarwordtsamenmetdeverschillenderegio’sovergegaantothetopzettenvangebiedsagenda’s.Eengebiedsagendageefteenruimtelijkontwikkelingsperspectiefvaneenlandsdeel/gebiedwaarbijdehuidigeagenda’svoorverkeerenvervoerenvoorruimtelijkeordeningeneconomiegeïntegreerdwordentoteenagendadiegerichtisopeensamenhangendeuitvoeringvanprojectenperregio;eengebiedsagenda.Degebiedsagenda’sbevattenzowelafsprakenoverruimtelijkeambities,verstedelijking,werken,natuurenverkeer-envervoerprogramma’s.Hierinisnietalleendeinhoudelijkesamenhangtussendoelen,opgavenenprojectenopgenomen,maaristevensinvullinggegevenaandewijzewaaropde’R’vanrelatietussenrijkenregiowordtingevuld(verbindenvanbelangenenactoren,wijzevansamenwerking).Degebiedsagenda’swordenopgezetin2009enzullenmedeeenrolspelenbijnieuwtestartenverkenningen.6.RelatieElverding/RudingErisbijdeopzetvanhetMIRTSpelregelkaderzoveelmogelijkrekeninggehoudenmetdekabinetsreactiesopdeadviezenvandecommissiesElverdingenRuding:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.415 •Elverding:bijvoorbeeld–verkenningfase1vanmaximaal2jaar,bena-mingbeslismomenten;•Ruding:bijvoorbeeld–meerenvroegeremarktbenadering/-betrokkenheidbijvoorbeeldindeverkenningenfaseDetweebovenstaandekabinetsstandpuntenwordenopditmomentinaparteinterdepartementaleprojectgroepennaderuitgewerkt.Deuiteinde-lijkeuitkomstenzulleninhetspelregelkaderwordenverwerkt.7.VervolguitwerkingMIRTSpelregelkaderHetspelregelkaderheefthetkaraktervaneenontwikkelingsproces.DitwordtveroorzaaktdoorhetfeitdatvooralsnogalleenVROMenV&Whetgehelespelregelkaderzullenhanteren.Detweeoverigeruimtelijkedepar-tementen,LNVenEZ,zullenopeennognadertebepalenmomentbezien(inhetlichtvanhunrol,institutionelekadersensturingsbenaderingrich-tingderegio)inwelkematezijkunnenaanhakenbijhetMIRTspelregel-kader.Inhetvervolgprocesiseenversterkteregionaleinzet(onderandereviadeBestuurlijkeOverleggenMIRT)alsmededeparticipatievanEZenLNVvoorzien.Ditkomtnaarvorenindegemaakteafsprakenenleidttotdevolgendestappen:•Eerstestap:BestuurlijkeOverleggenvoorjaar2008–afspraakinte-gratiesamenwerkingsagenda’sVenWenontwikkelagenda’sVROMineengebied.•Tweedestap:BestuurlijkeOverleggenMIRTnajaar2008–aankondi-ginggebiedsagenda2009.•Derdestap:BestuurlijkeOverleggen2009–uitwerkinggebiedsagen-da’s(voorjaar2009:besprekeneerstecontouren/conceptgebiedsagen-da’s;ennajaar2009:vaststelleninhoudgebiedsagenda’splustekstenkaartenopstellen).•Vierdestap:2009–bestuderenvanmogelijkhedenomregionalespel-regelsopMIRTSpelregelkaderaftestemmen.•Vijfdestap:eind2009evaluatieMIRTSpelregelkader.•Zesdestap2010:actualisatiespelregelkaderinverbandmetElverding/Ruding.•Zevendestap2010enverder:versterkingsamenhangmetLNVenEZ.(Voorzoverintegratiemogelijkblijkt,zalhetgeheleMIRTSpelregel-kaderdoorallefysiekedepartementenwordengehanteerd.)DeministervanVerkeerenWaterstaat,C.M.P.S.EurlingsDeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.Cramer1Isnumaximaal5jaar.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700A,nr.416