Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer

30825EcologischehoofdstructuurNr.52BRIEFVANDEMINISTERVANLANDBOUW,NATUURENVOED-SELKWALITEITAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,9november2009Inovereenstemmingmetmijntoezegging(nr.93)aanuwKamertijdenshetAlgemeenOverlegEcologischeHoofdstructuurvan27november2008(kamerstuk30825,nr.24),hebikumiddelsmijnschrijvenvan23februarijl.(TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,30825,nr.25)tussentijdsgeïnformeerdoverdeherzieningvanhetProgrammaBeheerdoordeprovincies.Daarinhebikaangekondigddatwanneerikvandeprovincieshetdefinitievevoorstelhebontvangen,ikunaderzalinformeren.Aange-zienalleprovinciesmetuitzonderingvanFrieslandenGelderland1inmid-delsdesubsidieverordeninghebbenvastgesteld,informeerikumetdezebriefoverdelaatstestandvanzakenvanhetSubsidiestelselNatuur-enLandschapsbeheer(SNL).OmbeheerderstijdigteinformerenoverhetnieuwestelselenervoortezorgendatergeengatontstaattussenhetoudeProgrammaBeheerenhetnieuwestelsel,wordtop16novemberaanstaandehetnieuwestelselvoorhetagrarischnatuurbeheeropengesteldondervoorbehoudvangoedkeuringdoordeEuropeseCommissieendeuitkomstvandefinaletoetsinginhetkadervanartikel11lid3vandeWetinrichtinglandelijkgebied(WILG).Hetonderdeelnatuurbeheerzalper1januari2011inwerkingtreden.VanProgrammaBeheernaarSNLInhetkadervanhetILGiseind2006deafspraaktussenRijkenprovinciesgemaaktomhethuidigeProgrammaBeheeromtevormennaareeneenvoudiger,transparanterstelselvoornatuurenlandschapsbeheerdattevensruimtebiedtvoorflexibiliteitenmaatwerkopgebiedsniveau.Deafgelopenjarenisdaaraanhardgewerktdoorallepartijen.AlleprovinciesmetuitzonderingvanFrieslandenGelderlandhebbeninmiddelsdesubsidieverordeningNatuur-enLandschapsbeheerenhunnatuurbeheerplannenvastgesteld.DeontwikkelingvanhetnieuwestelselTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1368310910tkkst30825-52ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091VoorFrieslandenGelderlandvolgtdevaststellingnaarverwachtingop13novemberaanstaande.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30825,nr.521 isvanafdestartinapril2007innauwesamenwerkingmetdelandelijkevertegenwoordigersvanterreinbeheerders,waaronderStaatsbosbeheer,particulierebeheerdersenagrarischnatuurbeheerderstotstandgekomen.Hetstelseliseenrobuustsubsidie-instrumentvoornatuur-enlandschaps-doelengeworden,zodatooktoekomstigeuitdagingeninhetstelselkunnenwordenopgevangen.Hetstelselgaatuitvanbeheerverbinte-nissenvooreenperiodevanzesjaarinovereenstemmingmetdeeisendiedeEUstelt.RolverdelingRijkenProvinciesHetRijkmaaktindeILG-bestuursovereenkomstenafsprakenmetdeprovinciesoverdoelenenprestatiesvoornatuurenlandschap,zowelkwantitatiefalskwalitatief.HetRijksteltmiddelenterbeschikkingvoordefinancieringvanhetstelselendeuitvoerendediensten.Deprovinciesrealiserendezerijksdoelen.DetwaalfprovincieszijneigenaarvanhetstelselenhebbenmethetSNLeenuniformstelseluitgewerkt,waaringeennieuwbeleidisneergelegd;hetbetreftimmerseenstelselwijziging,waarbijvanuitdebestaandedoelenwordtaangeslotenopdeaanwezigekaders(ILG)endehuidigenatuurgebieden.Erwordtonderscheidgemaakttussenhetbeheervanbestaandenatuurenkwaliteitsimpulsen,gerichtopinrichtingvannieuwenatuurenopkwaliteitsverbeteringvanbestaandenatuur.DeprovinciesvertalendeafsprakenmethetRijkindedoelenvandeprovincialenatuur-beheerplannen.Denatuurbeheerplannenvormendebasisvoordesubsi-dieverlening.Hierbijvindteenkoppelingplaatsmetdeanderedoelenvoorhetlandelijkgebied,conformdeILG-systematiek.DeprogrammeringvandemaatregelenvindtplaatsindeprovincialeMeerjarenprogramma’senderegionaleuitvoeringsprogrammering.OpzetvanhetSNLHetSNLisonderverdeeldindrieonderdelen:Natuur,AgrarischeNatuurenLandschapselementen,elkmetbijbehorendebeheertypen.Inhetnieuwestelselissprakevanéénverordeningvoorhetbeheervanbestaandeennieuwenatuur,landschapselementenenvoorhetagrarischnatuurbeheer.De(eerstegeneratie)provincialenatuurbeheerplannenvormenhettoetsingskadervoordeverschillendesubsidiemogelijkhedenvandeverordening.Dekwaliteitsimpulsen(inrichting,functieveranderingenkwaliteitsverbetering)uithethuidigeProgrammaBeheerwordenindenieuwesituatieindeILG-verordeningondergebracht.ZorgenvoorkwaliteitOmeenbeterinzichttehebbenin(deontwikkelingvan)denatuur-enlandschapskwaliteitisdeIndexNatuur&Landschapontwikkeld.DezeIndexvervangtdehuidigenatuurdoeltypen,deProgrammaBeheerpak-kettenendegehanteerdetypologieënvandeverschillendebeheerdersenintegreertdehabitattypenvanNatura2000.Hierdoorissprakevaneenuniforme,breederkendeenvereenvoudigde«natuurtaal»,dievangrootbelangisvooreengoedeafstemmingtussenbeheerders(onderling)enoverheden.Interpretatieverschillentussennatuur-enlandschapsdoelenenbeheerwordendaarmeevoorkomen.DeIndexonderscheidtverschillendebeheertypen.Dezewordeninhetnatuurbeheerplanvandeprovincieopgenomenenvormendebasisvoordebeoogdedoelen,desubsidieverlening,demonitoringenevaluatievanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30825,nr.522 zoweldenatuurkwantiteitalsdenatuurkwaliteit.Voorelkbeheertypeiseenstandaardkostprijsberekend.DezezijninmiddelsgetoetstenpositiefbeoordeelddoordeCommissieVerheijenenvormendebasisvoordesubsidieverlening.Inhetkomendejaarzalhetstelselnogwordenuitge-breidmeteensysteemvoorbeoordelingenmonitoringvandenatuur-kwaliteit.Aandebeheertypenwordenkwaliteitsklassenenmonitorings-protocollentoegevoegd,zodatopeenuniformewijzedekwaliteitvandenatuurgemetengaatworden.Deprovincieszijnstraksverantwoordelijkvoordemonitoring.Decirca75beheertypenzijnvooralvanbelangvoorhetmakenvanafsprakentussenprovinciesendebeheerders.Dezebeheertypenkunnengeaggregeerdwordennaareenbeperktaantalnatuur-enlandschapstypen.Datishetniveauwaaropikmetdeprovinciesafsprakenzalmakenoverdoelenvoornatuurenlandschap,zowelkwanti-tatiefalskwalitatief.MetbehulpvandeIndexNatuurenLandschapsturenRijkenprovincieséénduidigopdoeleninkwantitatieveenkwalitatievezinenintermenvanbeleidenfinanciering.Opbasisvandeevaluatievandebeheerresultatenkanbijsturingvanhetbeleidplaatsvinden.Dezenatuur-enlandschapstypenzullentevenswordengebruiktomuteinformerenoverderealisatievandenatuur-enlandschapsdoelen.BeheerdersstaancentraalinhetstelselEenprimairerolinditstelselisweggelegdvoordebeheerdersdiezijnonderverdeeldindriegroepen.Wielandbouwgrondheeftmetgeheelofgedeeltelijknatuurbestemming,iseenagrarischenatuurbeheerder.Daar-naastzijnerorganisatiesmettenminsteenkeleprofessionelemedewer-kersdienatuurbeheeralshoofddoelhebben.Dezeterreinbeherendeorga-nisaties(TBO’s)zijndeProvincialeLandschappen,NatuurmonumentenenStaatsbosbeheer.Delaatstegroepbestaatuitderest:particulieren,stich-tingen,gemeenten,enzovoorts,dienatuurterreinenhebben.ZijwordenvaakgesteunddoorkoepelorganisatiesalsdeFederatieParticulierGrond-bezitendeStichtingBeheerNatuurenLandschap.MinderadministratievelastenDeDienstRegelingenblijftvoordeagrariërshetloket,medeinverbandmetdeuitvoeringenstroomlijningvandeuitvoeringmetandereland-bouwregelingen.Erzullengeennieuweinstrumentenofoverlegstructurenwordenontwikkeldenterreinbeherendeorganisaties,particulierenenagrarischenatuurbeheerderswordengelijkwaardigbehandeld.Provinciesenbeheerdersontwikkelensameneencertificeringsysteemdatleidttoteencertificaatennauwaansluitbijdehuidigewerkwijzeenbedrijfsprocessenvandebeheerders.Meteencertificaatlaatdeprovin-cialeoverheidzienvertrouwentehebbenindewerkwijzevandebeheerder.Voorgecertificeerdeaanvragersgeldteenreductievandeverplichtingenbijdeaanvraagengedurendedelooptijdvandesubsidie.Voorniet-gecertificeerdebeheerdersgeldendezevoordelenniet.DaarnaastbeperkenderegelsvanhetsysteemzichtotdeminimumeisenuitBrussel.BinnendekadersvandeEU-regelgevingistoteenvereenvou-digingvandebeheerpakkettenbeslotenenismeerflexibiliteitgebrachtinmetnamehetweide-enakkervogelbeheer.Voorhetagrarischnatuurbe-heerzalinhetstelselééndienst,deVWA/AID,allecontrolesverrichten.Hetaanvragenwordteenstukeenvoudigerenkanonlinegeschieden.Deduidelijkheidzalrichtingagrariërswordenvergroot,bijvoorbeelddoordeinvoeringvancollectiefbeheervoorweide-enakkervogels.Hierbijwordtgebruikgemaaktvangecertificeerdegebiedscoördinatoren,waardoorzoweldeeffectiviteitvanhetweidevogelbeleidwordtversterktalsdeflexibiliteitenduidelijkheidnaarboerenwordtvergroot.TevensleidtditTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30825,nr.523 toteenefficiëntereuitvoering,omdatdegebiedscoördinatorsamenmetdeagrariërs(jaarlijks)eencollectiefbeheerplanopstelt.Hetcollectievebeheerplanisdebasisvoordejaarlijksebetalingsaanvraag,waardoorwordtgeborgddatdezeaanvraagvolledigencorrectis.Omdeadminis-tratievelastenvoordedeelnemersteverminderen,iservoorgekozenomderesultaatverplichtingvanProgrammaBeheeromtezettenineenmaat-regelverplichting.Hetvertalenvanderesultaatverplichtingisookinge-gevendoordeoverwegingdathetnatuurresultaatnietalleenafhankelijkisvanhetuitgevoerdebeheer,maarvaakookvan(externe)water-enmilieucondities.Deprovinciesinformerendebeheerdersoverditnieuwestelseltijdensregionaalgeorganiseerdebijeenkomsten,ditinnauwesamenwerkingmetDR,DLGendeagrarischenatuurverenigingen.Ookisdeinformatiebeschikbaarviabrochuresenwebsites.(ziebijvoorbeeld:http://www.natuurbeheersubsidie.nl/)MaatschappelijkeconsultatieDeregievoorhetontwikkelenvanhetSNLisnamensdeprovinciesbelegdbijhetIPO.Vanafdestartvanhetontwikkelenvanhetnieuwestelsel,inapril2007,heefthetIPOlandelijkevertegenwoordigersvanterreinbeheerders,particulierebeheerdersenagrariërsnauwbetrokkenbijhetontwikkelingsproces.Dezevertegenwoordigershebbenzittingineenstuurgroepenhebbengedurendehetgeheleprojectdeelgenomenindiversewerkgroepen.Ookheeftopdiversemomenteninformatie-uitwisselingenvoorlichtingplaatsgevondenmetvertegenwoordigersvandiverseorganisatiesopregionaalniveauinvelelandsdeligeenprovin-cialebijeenkomsteninhetgeheleland.Deprovincieszorgentijdensdeinvoeringvanhetstelselvoorhetoverlegmetdebetrokkeneningebieden.Doordezebreedopgezetteaanpakdoordeprovinciesiseengrootdraag-vlakgecreëerdvoorhetnieuwestelsel.EuropesegoedkeuringZowelvoorhetagrarischalsvoorhetparticuliernatuurbeheerisEuropesegoedkeuringvereist.VerwachtwordtdatvóórheteindevanhetjaargoedkeuringwordtgegevenaanhetonderdeelagrarischnatuurbeheervanhetSubsidie-stelselNatuur-enLandschapsbeheer,zodatditdeelvanhetsubsidie-stelselper1januari2010inwerkingkantreden.Lopendeagromilieuver-bintenissen(P)SANwordenvooralsnognietomgezetincontractenSNL.Voordenietgecofinancierdeonderdelen,voornamelijkhetparticuliernatuurbeheer,isdestaatssteunmeldingbeginoktoberdoorhetIPOaandeEuropeseCommissieverstuurd.HetonderdeelnatuurbeheervanhetSubsidiestelselNatuur-enLandschapsbeheerzallaterinwerkingtreden,omdatdeervaringleertdateendergelijkegrotestaatssteunmeldingietslangerkanduren.Beheervannatuurenlandschapopnatuurgrondwordtin2011eenonderdeelvanhetstelsel.AansturingvandeuitvoeringVoorhetSNLwordteenbeheerorganisatieingerichtbestaandeuitdrieonderlingsamenhangendeonderdelen.HeteersteonderdeelrichtzichprimairophetbeleidsinhoudelijkbeheervandeIndexNatuurenLand-schapenhetstelselinalzijnfacetten.Ditiseengezamenlijkeverantwoor-delijkheidvandeprovincies,mijnministerieenbeheerders.Hettweedeonderdeelborgtdeverantwoordelijkheidvandeprovinciesalseigenaarvanhetnieuwestelselendaaraangekoppelderegelingen.HetTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30825,nr.524 beheervanhetgehelesysteemvraagtvandeprovinciesooknadeinvoe-ringeenpermanenteinzetvanuitverschillendedisciplines.Hetderdeonderdeelverzorgtdegezamenlijkeaansturingvandeuitvoe-rendediensten.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30825,nr.525