Ontwikkelingen diergeneeskundige zorg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 286DierenwelzijnNr. 1388 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2025Gezelschapsdieren zijn voor veel mensen een belangrijk onderdeel vanhun leven. Wie een dier heeft, draagt de verantwoordelijkheid daar goedvoor te zorgen. Dit betekent goede dagelijkse verzorging zoals voeding,gezonde leefomstandigheden en waar nodig medische behandeling terpreventie of behandeling van ziekten. Hiervoor is het belangrijk dat erkwalitatief goede diergeneeskundige zorg beschikbaar is, in regulieretijden en in de spoed. Veel mensen hebben zorgen over het stijgen van deprijzen van de diergeneeskundige zorg voor gezelschapsdieren en vragenzich af of zij de zorg voor hun dier kunnen blijven betalen. Er zijn zorgenover de gevolgen die dit kan hebben voor diergezondheid en dieren-welzijn. Ook zijn er vragen over de mogelijke invloed van ketenvorming inde diergeneeskundige zorg op de hoogte van deze prijzen. Deze signalenen zorgen over prijsstijgingen, de mogelijke rol van ketenvorming daarbijen de mogelijke gevolgen voor dieren deel ik en neem ik zeer serieus. UwKamer heeft hier meermaals aandacht voor gevraagd en heeft hieroververschillende moties aangenomen die de regering vragen om hier actieop te ondernemen.In deze brief ga ik, mede namens de Minister van Economische Zaken, inop de resultaten van het onderzoek dat ik heb laten uitvoeren door Ecorys(bijlage 1). Met de uitvoering van dit onderzoek geef ik invulling aan demotie Beckerman (Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 28). Dit onderzoek was nodigom een objectief beeld te krijgen van de prijsontwikkeling in de dierge-neeskundige zorg in de periode 1991–2024, de oorzaken voor dezeprijsontwikkeling en de rol van ketenvorming daarbij. Op basis daarvanheb ik samen met de Minister van EZ en in overleg met de veterinaireberoepsgroep bepaald welke acties vanuit de beroepsgroep, de overheiden de ACM nodig zijn om concreet invulling te geven aan de aanpak vandit vraagstuk. Centrale doelen in de aanpak zijn:1.Een goed functionerende markt voor diergeneeskundige zorg, metvoldoende effectieve concurrentie op dienstverlening, zorgaanbod enprijs. kst-28286-1388ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13881 2.Versterking van de informatiepositie van de consument, zodat hij eengoed geïnformeerde vrije keuze kan maken voor de zorg voor zijn dier.3.Maatregelen om kosten te kunnen te besparen, zowel aan de aanbod-kant (door de beroepsgroep) als aan de vraagkant (door deconsument).Resultaten onderzoek prijsontwikkelingen diergeneeskundigezorgReguliere zorgUit het Ecorys-rapport komt naar voren dat de tarieven voor alle typenconsulten (reguliere zorg en spoedzorg samen) in de periode 1991–20242 tot 2,5 keer sneller zijn gestegen dan de inflatie. De grootste prijsstijgingvond plaats in de periode 1991–2015, voordat de ketens hun intredehadden gedaan. In de periode 2015–2024 zijn deze tarieven ook gestegen,maar in deze periode benaderde de stijging meer de inflatie dan in deperiode 1991–2015 (met name bij reguliere zorg). Het rapport beschrijftdiverse uiteenlopende oorzaken voor deze stijging, zoals grote verande-ringen in vraag en aanbod, professionalisering van de diergeneeskundigezorg (zowel qua techniek als organisatie), een veranderende arbeidsmarkt,toename van kosten en een meer marktconforme prijsstelling. In de jaren’90 hanteerden de meeste praktijken volgens Ecorys relatief bescheidentarieven die dicht tegen de kostprijs aanlagen. Ook vond kruissubsidieplaats tussen diensten voor verschillende diersoorten (er werd verdiendaan de zorg voor landbouwhuisdieren). Er is nu meer differentiatie inbehandelingen en prijsstellingen, waarbij meer marktconforme tarievenworden gerekend.SpoedzorgIn de periode 1991–2024 zijn de tarieven voor spoedzorg 3 tot 3,5 keersneller gestegen dan de inflatie. Dat betekent dat de tarieven in despoedzorg harder zijn gestegen dan de tarieven voor reguliere zorg.Daarvan is de grootste stijging in de periode 1991–2015, voordat de ketenshun intrede hadden gedaan. In de periode 2015–2024 zijn de tarievensneller gestegen dan de inflatie en is de tariefstijging voor spoedzorghoger dan de tariefstijging voor de reguliere zorg. Oorzaken voor dezeprijsstijging zijn volgens Ecorys verminderde bereidheid onder veterinaireprofessionals om onregelmatig te werken, veranderingen in de beschik-baarheid van spoedzorg (24/7) en aanpassing van de arbeidsrechtelijkewetgeving. Ook beschrijft Ecorys dat het aanbod van spoedzorg deafgelopen decennia sterk is veranderd. Ketenpartijen nemen een steedsgrotere rol in de organisatie van de spoedzorg.KetenontwikkelingNaast de prijsontwikkelingen heeft Ecorys ook gekeken naar ketenontwik-keling in de diergeneeskundige zorg in Nederland. Naar schatting zijn er1.200 praktijken voor gezelschapsdieren in Nederland. Van deze praktijkenzijn circa 490 praktijken in handen van ketens. Het marktaandeel vanketens is dus circa 40%. Er zijn twee grote internationale ketens methonderden aangesloten praktijken en daarnaast zijn er drie middelgroteketens, met enkele tientallen praktijken.De opkomst van ketens heeft volgens Ecorys mede geleid tot verdereontwikkeling van de diergeneeskundige zorg, door onder meer hetaanbieden van een breed scala aan diensten en specialisaties indiagnostiek en behandeling. Doordat ketens vaak meer gespecialiseerdedierenartsen en meer parttimers in dienst hebben, hebben zij relatiefTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13882 hogere personeelskosten. Naast salariskosten zijn andere kosten ook vaakhoger, in vergelijking met reguliere praktijken, zoals de huur van grote(re)locaties en kostbaar(der) aanbod aan diagnostische- en medischeapparatuur en de mate waarin deze worden gebruikt. De tarieven vanketens ten opzichte van zelfstandige praktijken zijn circa 6% tot 10% hogervoor reguliere zorg, en circa 40% hoger voor spoedzorg. Bij deze 40% issprake van een bandbreedte (lagere en hogere prijzen) en zijn sommigezelfstandige dierenklinieken bij bepaalde handelingen duurder dan ketens.Ecorys benoemt dat de spoedzorg in de periode tot circa 2015 vaak werdgeleverd als een service boven op de basiszorg van de praktijk. Regel-matig gebeurde dit in samenwerking met andere dierenartsen in de regio.De vraag naar spoedzorg buiten standaard werktijden nam echter toe ende bereidheid van dierenartsen in loondienst om deze dienst te leverenverminderde. Door het afnemende aanbod van spoeddienst doorreguliere praktijken en de overname of oprichting van spoedzorgklinieken,wordt spoedzorg in toenemende mate door ketens gefaciliteerd. Kleinereen/of zelfstandige praktijken sluiten vaak in de avonduren en weekendenen maken, bijvoorbeeld door middel van doorverwijzing, gebruik van decentrale spoedlocaties.Ecorys beschrijft in het rapport een aantal algemene risico’s van keten-vorming op het functioneren van markten, zoals minder keuzevrijheidvoor de consument. Daarnaast geeft Ecorys aan dat een aandachtspuntnaar de toekomst is of verdere concentratie op de markt tot minderconcurrentie gaat leiden. Om het effect van ketenvorming op de markt-werking te kunnen beoordelen, moet gekeken worden of er voldoendeconcurrrentie (op lokale en regionale schaal) tussen de aanbieders is, zostelt Ecorys.Kostenbesparende maatregelenNaast de prijs- en ketenontwikkeling heeft Ecorys ook gekeken naarmogelijke kostenbesparende maatregelen vanuit de sector. Daaruit komeneen aantal mogelijkheden, zoals het verbreden van het takenpakket van deparaveterinair waardoor het takenpakket van de dierenarts deels wordtontlast en kosten kunnen worden bespaard. Daarnaast noemt Ecorys hetcreëren van een functie op hbo-niveau en het verbeteren van devoorlichting richting de consument over (zorg)kosten, diagnostiek- enbehandelmogelijkheden zodat de consument een goed geinformeerdekeuze kan maken en waar mogelijk zijn kosten besparen. Ook hetopstellen van en behandelen conform richtlijnen voor veterinair handelenkan tot kostenbesparing leiden in diagnose en behandeling, en hetbundelen van krachten in de vorm van samenwerkingsverbanden ombijvoorbeeld de kosten voor spoedzorg naar beneden te brengen.Externe analyse diergeneeskundige zorg in EuropaNaast het Ecorys onderzoek heb ik een externe analyse laten uitvoerennaar de regulering van diergeneeskunde in andere landen in het licht vande motie van het lid Beckerman c.s. (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 63), dieverzocht om met maatregelen en/of wetgeving te komen die effectief isgebleken hier en in het buitenland om prijsstijgingen en de invloed vanprivate investeerders in de dierenzorg te beperken. Om uitvoering tegeven aan deze motie en mijn toezegging van mijn voorganger uit hetLNV-begrotingsdebat van januari 2025, heb ik Wageningen University &Research (WUR) gevraagd onderzoek te doen naar wet- en regelgevingomtrent prijs- en ketenvorming in enkele relevante lidstaten en in deVerenigde Staten. In bijlage 2 treft u dit rapport aan. In de analyse vanWUR is door middel van kwalitatief onderzoek (bureauonderzoek, hetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13883 afnemen van een vragenlijst met Landbouwraden en interviews metdierenartsen) gekeken naar zeven relevante Europese landen metverschillende mate van regulering van de diergeneeskundige zorg. Ook is,ter vergelijking, een korte omschrijving van de situatie in de VerenigdeStaten gegeven. Het Verenigd Koninkrijk is niet betrokken bij deze analyse,omdat de CMA (Competition and Market Authority) eerder al eenonderzoek is gestart naar o.a. de rol van ketens en prijzen voor dierge-neeskundige dienstverlening. De eerste resultaten van het onderzoek vande CMA worden eind 2025 verwacht.Het rapport van WUR geeft aan dat in alle onderzochte landen sprake isvan (een toename van) ketenvorming, hoewel het marktaandeel van deketens sterk varieert. In de onderzochte landen is een grote variatie in demate van regulering van de diergeneeskundige zorg. Het rapport geeftaan dat ondanks de grote variatie in wet- en regelgeving, het erop lijkt datdit niet leidt tot veel effect op de prijsvorming. In alle onderzochte landenis een sterke prijsstijging voor diergeneeskundige zorg zichtbaar, aldus dekwalitatieve analyse van WUR. Het beeld uit het rapport sluit nauw aan opde ontwikkelingen in Nederland.Duiding onderzoeksresultatenOntwikkelingen reguliere zorgHet Ecorys-rapport laat zien dat de tarieven voor reguliere diergenees-kundige zorg in de afgelopen decennia (ruim 30 jaar) aanzienlijk zijngestegen als gevolg van diverse uiteenlopende oorzaken. Ik constateer dater in deze periode grote veranderingen hebben plaatsgevonden in dediergeneeskundige zorg die hebben geleid tot een sterke professionalise-ringsslag en een hoger niveau van zorg. Daar hebben zowel het dier, deeigenaar, de praktijk en de veterinaire professional baat bij gehad. Bij dezeprofessionele dienstverlening horen marktconforme tarieven, die deonderliggende kosten inclusief een redelijk rendement reflecteren en waarde veterinair professional ook een redelijk inkomen mee kan verdienen.De stijging van de tarieven voor reguliere zorg zijn door deze professiona-liseringsslag – zowel veterinair als economisch – goed te verklaren.Ontwikkelingen spoedzorgUit het Ecorys-rapport blijkt dat tarieven voor spoedzorg twee- totdriemaal hoger zijn dan tarieven voor reguliere zorg en dat deze deafgelopen decennia nog harder zijn gestegen dan de tarieven voor dereguliere zorg. Deze forse prijsstijging vind ik zorgelijk. Ik constateer dat inhet aanbod en de organisatie van spoedzorg de afgelopen decennia groteveranderingen hebben plaatsgevonden, die hebben geleid tot een sterkeprofessionaliseringsslag en een hogere niveau van acute zorg. Hierhebben zowel het dier, de eigenaar, de praktijk en de veterinaire profes-sional baat bij gehad. Het feit echter dat de tariefstijging in de spoedzorgnog hoger is dan de tariefstijging in de reguliere zorg en dat de tarievenna 2015 nog verder zijn gestegen dan de inflatie, in combinatie met detoenemende rol van ketens in de organisatie en het aanbod vanspoedzorg, met mogelijke gevolgen voor de keuzevrijheid van deconsument, vind ik een zorgelijke ontwikkeling. Ook in het buitenlandleven deze zorgen. Uit de externe analyse van de diergeneeskundige zorgblijkt dat in alle onderzochte landen de kosten en beschikbaarheid vanspoedzorg als een probleem worden ervaren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13884 Ontwikkelingen ketenvormingKetenpartijen hebben bijgedragen aan de professionaliseringsslag van dediergeneeskundige zorg en hebben, zoals Ecorys aangeeft, een steedsgrotere rol in het aanbod van de 24/7 spoedzorg. Daarmee dragen deketenpartijen bij aan het oplossen van een deel van het vraagstuk in hetaanbod van spoedzorg. Tegelijkertijd constateer ik dat ketenpartijenhogere tarieven hanteren dan zelfstandige praktijken: zo’n 6% tot 10% bijreguliere zorg, zo’n 40% bij spoedzorg. Dat roept vragen op over of ersprake is van voldoende marktwerking en keuzevrijheid. Ecorys geeft aandat een risico van ketenvorming is dat een verdere concentratie op demarkt tot minder concurrentie kan leiden en daarmee tot een minder goedfunctionerende markt.Een goede informatiepositie van de consument is een belangrijk elementin, en randvoorwaarde voor, een goed functionerende markt. Ik constateerop basis van het Ecorys-rapport dat er zorgpunten zijn over de keuzemo-gelijkheden voor consumenten, met name in de spoedzorg. Enerzijds zietdit op (beperkte) keuzemogelijkheden voor een praktijk. Anderzijds ziet ditop de keuze als consument voor diagnostiek en behandelmethoden. Vaakgeldt dat er verschillende diagnostiek en behandelmogelijkheden zijn, metverschillende prijskaartjes en mogelijk verschillen in resultaat. Als vooreen consument inzichtelijk is welke diagnostiek en behandelmogelijk-heden er zijn, inclusief kostenplaatje en verwachte resultaat, kan deze eenvrije en goed geïnformeerde keuze maken. Dit verlaagt het risico opoverdiagnostiek en overbehandeling en draagt bij aan de mogelijkheidvoor consumenten om kosten te besparen.Een tweede belangrijk element in, en randvoorwaarde voor, een goedfunctionerende markt is dat sprake is van voldoende effectieve concur-rentie, zodat dierenartsenpraktijken zich in hun prijsstelling niet onafhan-kelijk kunnen gedragen ten opzichte van andere aanbieders. Ik constateerop basis van het Ecorys-rapport dat er risico’s zijn voor de concurrentie opdeze markt, met name in de spoedzorg.Aanpak en vervolgactiesDe prijsontwikkelingen in de spoedzorg, in combinatie met de toene-mende rol van ketens in de organisatie en het aanbod van spoedzorg ende mogelijke gevolgen van ketenvorming voor concurrentie en keuze-vrijheid, vind ik zorgelijk, en tonen voor mij de noodzaak voor een stevigeaanpak. In deze aanpak richt ik mij op drie centrale doelen:–Een goed functionerende markt voor diergeneeskundige zorg, metvoldoende effectieve concurrentie op dienstverlening, zorgaanbod enprijs.–Versterking van de informatiepositie van de consument, zodat hij eengoed geïnformeerde vrije keuze kan maken voor de zorg voor zijn dier.–Maatregelen om kosten te kunnen te besparen, zowel aan de aanbod-kant door de beroepsgroep als aan de vraagkant door de consument.Er is niet één actie die dit vraagstuk volledig kan oplossen, het gaat omeen integrale aanpak waarin zowel acties van de overheid als de veteri-naire beroepsgroep nodig zijn. Over de onderzoeksresultaten en dezorgen over de markt voor diergeneeskundige zorg, heb ik met hetMinisterie van Economische Zaken, de ACM en diverse partijen in deberoepsgroep gesprekken gevoerd, waarbij we gezamenlijk hebbenbezien welke acties nodig zijn en wat ieders rol daarin is. Dit heeft geleidtot een aanpak met drie concrete actielijnen:1.Vervolgonderzoek functioneren markt dierenartsenpraktijken doorACMTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13885 2.Acties veterinaire beroepsgroep3.Acties overheid1. Onderzoek ACM naar dierenartsenpraktijkenHet onderzoek naar de prijsontwikkeling en de rol van ketenvorming waseen belangrijke eerste stap om meer inzicht te krijgen in de ontwikke-lingen in de markt voor diergeneeskundige zorg. Zoals hierbovenbenoemd, geven de resultaten aanleiding tot aanvullende vragen over hetfunctioneren van deze markt. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) isals onafhankelijk toezichthouder als enige in staat om antwoord te gevenop de vraag of de markt voor diergeneeskundige (spoed)zorg goedfunctioneert. Op 5 februari jl. heeft de ACM aangekondigd in 2025 naderonderzoek te doen naar dierenartsenpraktijken. Met dit onderzoek wordtinvulling gegeven aan het deel van de motie Beckerman c.s., dat verzochtom bezien hoe bestaande monopolies kunnen worden aangepakt, enbijvoorbeeld te beginnen met een onderzoek naar – dierenartspraktijken(Kamerstuk 36 600 XIV, nr. 48). Ik ben blij met dit aangekondigde markton-derzoek en heb uw Kamer hier op 5 februari jl. over geïnformeerd(Kamerstuk 28 286, nr. 1378). Ik heb de ACM verzocht of zij in hunonderzoek de keuzevrijheid van de consument in de reguliere zorg en, metname, in de spoedzorg willen meenemen en of zij aanbevelingen willenformuleren om de positie van de consument effectief te versterken en deconsument beter in staat te stellen om een goed geïnformeerde keuze temaken. Daarnaast heb ik ACM gevraagd aanbevelingen te doen overeventuele marktmacht in de diergeneeskundige zorg, in het bijzonder depositie van ketens in de spoedzorg.2. Acties veterinaire beroepsgroepDe veterinaire beroepsgroep heeft een belangrijke rol in het verbeterenvan de informatiepositie van de consument en het bijdragen aankostenbesparingen in de diergeneeskundige zorg. Daarom heb ik intensiefoverleg gevoerd met de beroepsorganisaties KNMvD (KoninklijkeMaatschappij voor Diergeneeskunde), CPD (Collectief PraktiserendeDierenartsen) en Vedias (Vereniging voor paraveterinairen).De beroepsgroep zet diverse acties in gang om de positie van deconsument te versterken, zodat deze vrije en goed geïnformeerde keuzeskan maken en zo mogelijk kosten kan beperken. Deze acties voeren zij uitbinnen het kader van de vorming van één sterke beroepsorganisatie voorveterinaire professionals.Zij hebben aangekondigd concrete afspraken te gaan maken metpraktijken en werkgevers over een betere organisatie van spoedzorg. Ditkomt de beschikbaarheid en de toegankelijkheid ten goede in het belangvan het dier en de consument.Daarnaast is hun inzet om de transparantie over tarieven van diagnostieken behandelmogelijkheden te bevorderen, door praktijken te onder-steunen bij eenduidige communicatie. Zo kan een eigenaar een beterafgewogen keuze maken voor een dierenartsenpraktijk.Tevens maken zij dit jaar een plan van aanpak voor de ontwikkeling vanprofessionele standaarden die de veterinaire professional ondersteunt bijhet onafhankelijk veterinair handelen.Zij geven daarbij de hoogste prioriteit aan normering van transparantie envan de beschikbaarheid van (spoed)zorg buiten reguliere werktijden enTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13886 starten met de ontwikkeling van een professionele standaard voortransparantie en een standaard voor beschikbaarheid van (spoed) zorg.Ik waardeer deze inzet en ondersteun de beroepsgroep voor de ontwik-keling van de standaarden dit jaar met een bedrag van € 250.000gereserveerd op de begroting van het Ministerie van LVVN.Deze maatschappelijke thema’s vragen om een sterke en goed georgani-seerde beroepsgroep. Sinds 2022 zet ik mij hiervoor actief in zoals eerderaan de Kamer bericht (Kamerstuk 29 683, nr. 263 en nr. 301). De beroeps-groep heeft zelf een belangrijke taak om de kwaliteitsborging vanveterinair handelen te versterken. Ik faciliteer daarom de ontwikkeling vaneen nieuwe beroepsorganisatie om de positie van de veterinaire profes-sional en de kwaliteitsborging van de diergeneeskundige dienstverleningte versterken. De heer Hans Schirmbeck is eind vorig jaar als kwartier-maker gestart om samen met het veterinaire veld de visie verder uit tewerken tot een ontwerp voor een beroepsorganisatie voor veterinaireprofessionals. In dit proces neem ik de motie van de leden Van Campenen Holman (Kamerstuk 28 286, nr. 1364) mee, die de regering verzoekt ommet de beroepsgroep te komen tot een stelsel waarmee de dierenartsen-branche komt te beschikken over een instrumentarium voor zelfreguleringop het gebied van dierenwelzijnscriteria, kwaliteitsborging en tarieven-opbouw. Het ontwerp voor de nieuwe beroepsorganisatie verwacht ik inde zomer van 2025. Ik zal uw Kamer dit najaar over de voortganginformeren.3. Acties van de overheidIk ben eind 2024 gestart met inventariseren welke mogelijkheden er zijnom paraveterinairen meer bevoegdheden te geven binnen het wettelijkestelsel van veterinaire bevoegdheden om mogelijk de kosten en werkdrukvoor dierenartsen te verlichten en paraveterinaire bevoegdheden beter tebenutten. Ook verwacht ik dat dit positief zal kunnen bijdragen aan dekwaliteit van de zorg. Deze verkenning bestaat uit 3 elementen. Allereerstkijk ik binnen het huidige wettelijke kader naar maximale benutting eninzet van paraveterinairen in de praktijk. Deze inzet vergt geen aanpassingvan de wet, en kan op korte termijn al effect in de praktijk hebben.Daarnaast kijk ik ook naar mogelijke verruiming en aanpassing van dewettelijke bevoegdheden. En als derde wil ik nut en noodzaak van eenhbo-opleiding en een hbo-functie in het veld verkennen. Ik doe ditzorgvuldig om te zien welke praktijkbehoefte er is na de aanpassingenzoals hierboven beschreven, wat de impact is van een hbo-functie op hetstelsel van diergeneeskundige bevoegdheden en op de werkdruk. Metdeze verkenning wordt uitvoering gegeven aan de motie van de ledenHolman en Van Campen (Kamerstuk 28 286, nr. 1372).Daarnaast geef ik financiële ondersteuning aan de maatregelen waar deberoepsgroep komend jaar concreet mee aan de slag gaat. Ik ondersteundit jaar het ontwikkelen van twee professionele standaarden voortransparantie en de organisatie van spoedzorg. Tevens ondersteun ik hetopstellen van een plan voor de ontwikkeling van professionelestandaarden voor diagnostiek en behandeling. Zoals eerder in de briefbeschreven zet ik mij sinds 2022 actief in voor de ontwikkeling van eennieuwe beroepsorganisatie om de positie van de veterinaire professionalen de kwaliteitsborging van de diergeneeskundige dienstverlening teversterken.In het kader van betere informatie en voorlichting voor de consumentheeft de Kamer mij per motie verzocht om met dierenartsen in overleg tegaan om de voorlichting te verbeteren voor aanschaf van een gezel-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13887 schapsdier, bijvoorbeeld door het aanbieden van een gratis preconsult(motie Holman en Bromet, Kamerstuk 28 286, nr. 1365). Als eenconsument kiest voor een huisdier, gaat hij een langjarige verbintenis aan,waarbij hij rekening moet houden met reguliere kosten, maar ook metonverwachte kosten voor diergeneeskundige zorg. De consument kan bijde keuze voor een huisdier ondersteund worden door de veterinaireprofessional. Ik ga in overleg met de beroepsgroep hoe hun rol versterktkan worden bij de aanschaf van een huisdier.De Minister van Economische Zaken heeft afgelopen oktober 2024(Kamerstuk 24 036, nr. 436) de Kamer geïnformeerd over zijn inzet op deactualisering van het mededingingsinstrumentarium. Onderdeel daarvanis een verdieping naar de mogelijke problemen rond onderdrempeligefusies en ook specifiek kralenrijgpraktijken. Dit is een strategie waarbij eenreeks aan onderdrempelige fusies op lokaal en regionaal niveau kanleiden tot marktmacht. Momenteel onderzoekt de Minister of «kralenrijgen» kan leiden tot minder concurrentie op lokaal of regionaal niveauen hoe groot dit probleem is. En of ingrijpen door de overheid echt nodigis.De Minister van Economische Zaken en ikzelf achten het van belang dat ermet zorgvuldigheid wordt bekeken of de situatie in de markt aanleidinggeeft tot het treffen van eventuele regulerende maatregelen door deoverheid. Maatregelen die er op gericht zijn om bijvoorbeeld te interve-niëren in de prijsvorming en ketenvorming in een vrije markt zijnvergaande maatregelen, waar een stevige onderbouwing voor nodig is.Deze maatregelen grijpen immers direct in op het vrije handelen vandierenartsenpraktijken.Het is voor deze onderbouwing noodzakelijk een goed beeld te krijgen vande werking van de markt voor diergeneeskundige zorg. Ik heb hetvervolgonderzoek van ACM nodig om tot een zorgvuldige afweging tekomen over eventuele prijsregulerende maatregelen. Zodra dit ACMonderzoek is afgerond, zal ik aangeven hoe ik omga met de moties dieverzoeken om het introduceren van prijsregulerende maatregelen door deoverheid, zoals de motie van het lid Graus c.s. (Kamerstuk 36 410 XIV,nr. 40) en de motie van het lid Beckerman c.s. (Kamerstuk 36 410 XIV,nr. 63) vragen.De Kamer heeft mij per motie verzocht te verkennen welke mogelijkhedende overheid heeft om prijzen en ketenvorming te reguleren (Kamerstukken36 600 XIV, nr. 48 en 28 286, nr. 1350). Met de bovenstaande actielijnengeef ik invulling aan de verkenning naar maatregelen die de overheid kannemen, conform ook de toezegging van mijn voorganger tijdens hetbegrotingsdebat van LNV van januari 2024.AfsluitingIk constateer dat in de afgelopen decennia enorme veranderingen hebbenplaatsgevonden in de diergeneeskundige zorg. De professionaliseringheeft geleid tot een hoger niveau van zorg. Daar hebben zowel het dier, deeigenaar, de praktijk en de veterinaire professional baat bij gehad.Tegelijkertijd heeft dit geleid tot zorgen over de aanzienlijke prijsstijgingenin met name de spoedzorg, en vragen over voldoende keuzevrijheid voorde consument en concurrentie in de markt voor diergeneeskundige zorg.Daarom zet ik mij, samen met de beroepsgroep en de Minister van EZ,maximaal in op verschillende sporen zoals beschreven in deze brief. Ikverwacht dat met deze acties de positie van de consument beter wordtgeborgd en de markt voor diergeneeskundige zorg wordt versterkt, watTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13888 zal leiden tot kostenbesparingen voor de consument. Wanneer hetACM-onderzoek gereed is, zal ik uw Kamer over de uitkomsteninformeren.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 286, nr. 13889