Memorie van toelichting
Brontekst
Versie ebbe6f4b076ea284 · officiële bronTweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 AVaststelling van de begrotingsstaat van het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2025MEMORIE VAN TOELICHTINGNr. 21Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 INHOUDSOPGAVEGeraamde uitgaven en ontvangsten3A.Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel5B.Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen61.Leeswijzer62.Uitvoeringsagenda Mobiliteit92.1Mijlpalen en Resultaten92.2Begroting op Hoofdlijnen102.3Overprogrammering142.4Flexnorm163.Productartikelen183.1Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte183.2Artikel 12 Hoofdwegennet243.3Artikel 13 Spoorwegen403.4Artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's493.5Artikel 15 Hoofdvaarwegennet523.6Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer663.7Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten743.8Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk764.Bijlagen77Bijlage 1: Voeding van het Mobiliteitsfonds en begrotingsstaat per productartikelonderdeel77Bijlage 2: Verdiepingsbijlage81Bijlage 3: Overzichtsconstructie Kustwacht144Bijlage 4: Instandhouding147Bijlage 5: ProRail163Bijlage 6: DBFM-conversies164Bijlage 7: Tol165Bijlage 8: Lijst van afkortingen1682Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTENFiguur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over productartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln). Totaal € 9.429,1 miljoen2352353.9413.9412.7322.7325985981.4061.40651751700Uitgaven11. Verkenningen, reserveringen eninvesteringsruimte12. Hoofdwegennet13. Spoorwegen14. Regionale infrastructuur enbereikbaarheidsprogramma's15. Hoofdvaarwegennet17. Megaprojecten Verkeer enVervoer18. Overige uitgaven enontvangsten05001.0001.5002.0002.5003.0003.5004.0004.500Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over productartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln). Totaal € 9.429,1 miljoen0012412430330300131371718.9188.918Ontvangsten11. Verkenningen, reserveringen eninvesteringsruimte12. Hoofdwegennet13. Spoorwegen14. Regionale infrastructuur enbereikbaarheidsprogramma's 015. Hoofdvaarwegennet17. Megaprojecten Verkeer enVervoer19. Bijdragen andere begrotingenRijk02.0004.0006.0008.00010.0003Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Figuur 3 Gemiddelde jaarlijkse ontvangsten (-) en uitgaven (+) per productartikel in de periode 2024–2038 (bedragen x € 1 mln). Totaal € 9.544,2 miljoen‒ 3‒ 3‒ 109‒ 109‒ 178‒ 17800‒ 4‒ 4‒ 46‒ 46‒ 28‒ 28‒ 9.176‒ 9.1761.3041.3043.5003.5002.6682.6682382381.3161.3165185180000OntvangstenUitgaven11. Verkenningen, reserveringen eninvesteringsruimte12. Hoofdwegennet13. Spoorwegen14. Regionale infrastructuur enbereikbaarheidsprogramma's15. Hoofdvaarwegennet17. Megaprojecten Verkeer enVervoer18. Overige uitgaven enontvangsten19. Bijdragen andere begrotingen-10.0000-7.500-5.000-2.5002.5005.0004Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld.Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).De Minister van Infrastructuur en WaterstaatB. Madlener5Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN1. LeeswijzerVoor u ligt de ontwerpbegroting 2025 van het Mobiliteitsfonds (A).StructuurDe opzet en structuur van de begroting voor het Mobiliteitsfonds zijn gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.–Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2025 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld;–In de Uitvoeringsagenda Mobiliteit is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2025 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2025 begint;–Het laatste onderdeel van de agenda, Begroting op hoofdlijnen, verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel;–In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT-tabellen met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT-tabellen zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is: 1) van een wijziging (anders dan door de verwerking van loon- en prijsbijstelling ) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen; 2) van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project. De stand vorig betreft de stand in de eerste suppletoire begroting 2024. Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2025. Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT Overzicht;–In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel (voor gehele looptijd van het fonds) op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand in de Ontwerpbegroting 2025;–De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.NormeringMede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in deze begroting verwerkt:–Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015–2016, 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van 6Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:Norm bij te verklaren verschillenOmvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in € miljoen)Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)< 5012≥ 50 en < 20024≥ 200 < 100055≥ 100055–In bijlage 1 wordt de voeding van het Mobiliteitsfonds weergegeven. Daarbij is het verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de begroting Hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van het fonds.–Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel weergegeven voor de looptijd tot en met 2038.–Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau (artikelonderdeel) tot en met 2038 toegelicht. Dit rekening houdend met de norm zoals hierboven is aangegeven.–Voor Exploitatie, Onderhoud en Vervanging (Instandhouding) is een aparte bijlage 4 opgenomen. Specifiek voor Spoorwegen (artikelonderdeel 13.02) geldt dat in bijlage 5 een meer uitgebreide inhoudelijke toelichting is opgenomen op de aanwending van de bijdrage aan ProRail. In deze begroting is een specificatie van de uitgaven opgenomen, conform de specificatie zoals opgenomen in het beheerplan en de jaarrekening van ProRail.KasschuivenIn het Wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek van 12 oktober 2016 is uitgebreid met de Kamer gesproken over kasschuiven op de fondsbegrotingen. In het kader van de informatievoorziening wordt hieronder aangegeven waarom deze kasschuiven worden doorgevoerd op de fondsbegrotingen en op welke plek de doorgevoerde kasschuiven in de begroting 2025 worden toegelicht.Op de begrotingen van het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds vinden jaarlijks kasschuiven plaats. Middels kasschuiven blijft het beschikbare kasbudget per jaar en per modaliteit aansluiten op de geactualiseerde programmering. Kasschuiven zijn altijd budgetneutraal, hetgeen betekent dat de hoeveelheid middelen die meerjarig beschikbaar is niet wijzigt als gevolg van de kasschuif. In de verdiepingsbijlage van het Mobiliteitsfonds zijn de significante kasschuiven in de begroting 2025 over de gehele looptijd van de begroting inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Indien sprake is van politiek relevante kasschuiven dan worden deze tevens opgenomen en toegelicht in de begroting op hoofdlijnen. De begroting op hoofdlijnen treft u aan in hoofdstuk Uitvoeringsagenda Mobiliteit.7Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Rijksbrede Taakstellingen Hoofdlijnenakkoord (HLA)Op 16 mei 2024 is het HLA van het kabinet-Schoof gepubliceerd. Uit de budgettaire bijlage volgt dat aan de begrotingen van IenW geen middelen zijn toegevoegd. Wel staat er in totaal € 2,5 miljard gereserveerd op de Aanvullende Post van het ministerie van Financiën voor de infrastructurele ontsluiting van nieuwe woningbouw.In het HLA zijn vier taakstellingen opgenomen die IenW direct raken: een taakstelling op het ambtenarenapparaat, een subsidietaakstelling, een taakstelling op de specifieke uitkeringen (SPUKs) en een taakstelling op het non-Official Development Assistance (ODA) budget van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS).Voor het MF zijn twee taakstellingen van toepassing: taakstelling op het ambtenarenapparaat en de taakstelling op de SPUKs. Bij RWS geldt er een taakstelling op het ambtenarenapparaat. De taakstelling is ingepast door RWS op de apparaatsbudgetten van RWS (artikelonderdeel 12.06 en artikelonderdeel 15.06).In het HLA is daarnaast opgenomen dat SPUKs worden overgeheveld naar het Gemeente- of Provinciefonds met een budgetkorting van 10%. De korting is verwerkt in de begroting 2025 van het MF op de artikelen 12, 14 en 15. De SPUK-budgetten zijn hiermee met 10% gekort.Voor nadere toelichting omtrent taakstellingen wordt verwezen naar de Begroting op Hoofdlijnen, de Verdiepingsbijlage en de Beleidsbegroting HXII.Financiële risico's en onzekerhedenIn verschillende onderdelen van de begroting van het Mobiliteitsfonds wordt stil gestaan bij financiële risico's en onzekerheden.–In onderdeel 2.3 wordt het risico op een voordelig saldo en daarop genomen beheersmaatregelen in de vorm van het instrument overprogrammering toegelicht.–In onderdeel 2.4 wordt de flexnorm in beeld gebracht. Dit geeft aan in welke mate de begroting van het Mobiliteitsfonds planflexibel is om tekorten en financiële risico's op te vangen.–In onderdeel 3.1 bij artikelonderdeel 11.04 wordt toegelicht hoe de investeringsruimte op het Mobiliteitsfonds ervoor staat en welke ruimte resteert om potentiële risico's op te vangen.–In de onderdelen 3.2 t/m 3.6 wordt de stand van zaken op de instandhoudings- en aanlegprojecten en -programma's toegelicht. Hier wordt ook stil gestaan bij mogelijke financiële risico's en onzekerheden.–In bijlage 4 wordt bij instandhouding van alle IenW-netwerken stil gestaan en toegelicht wat de mogelijke financiële risico's en onzekerheden zijn.8Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 2. Uitvoeringsagenda Mobiliteit2.1 Mijlpalen en ResultatenHieronder wordt ingegaan op de mijlpalen in het lopende programma. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt, welke projecten in 2025 worden opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2025 start.Exploitatie, onderhoud en vernieuwingIn 2025 gaat IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van exploitatie, onderhoud en vernieuwing uitvoeren.Tabel 1 Exploitatie, onderhoud en vernieuwingMijlpaalProjectHoofdwegen‒Verkeersmanagement waaronder inzet weginspecteurs bij incidenten, het op alle bemeten wegvakken inwinnen van betrouwbare route- en reisinformatie. Deze informatie tijdig aan de NDW te leveren, het realiseren van benuttingsmaatregelen en connecting mobility.‒Beheer en onderhoud waaronder verhardingsonderhoud, onderhoud aan kunstwerken en onderhoud aan Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) systemen.‒Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties waaronder het programma Stalen Bruggen.Spoorwegen‒Regulier beheer en onderhoud, waaronder het inspecteren en schouwen van de infrastructuur, functieherstel bij verstoringen, het saneren van geluidsschermen en het onderhouden en schoonmaken van stations.‒Groot onderhoud, waaronder het slijpen van spoorstaven en het seizoenbestendig houden van de sporen.‒Het vervangen van spoorstaven, dwarsliggers en wissels en de vervanging van andere systemen, zoals energie, transfer en treinbeveiliging en treinbeheersing.Hoofdvaarwegen‒Verkeersmanagement waaronder activiteiten in het kader van verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering.‒Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties en afronding «NoMo AOV» achterstallig onderhoud vaarwegen programma.‒Beheer en onderhoud maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven en maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen te kunnen laten functioneren.Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van exploitatie, onderhoud en vernieuwing wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT Projectenoverzicht 2025.OntwikkelingHieronder zijn de mijlpalen voor 2025 per modaliteit opgenomen.Tabel 2 HoofdwegennetMijlpaalOpenstelling‒A16 Rotterdam‒A1 Apeldoorn-Azelo 2e fase (verbreding naar 2 x 4 rijstroken tussen Apeldoorn en Twello)9Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 3 SpoorwegenMijlpaalIndienststelling‒Diverse deelprojecten bij de landelijke programma’s (o.a. fietsparkeren Toegankelijkheid stations, Kleine functiewijzigingen, Overwegenaanpak en Meerjarenprogramma geluidsanering Spoor)‒Programma suïcide preventie‒ERTMS: Diverse deelprojecten‒Goederen: Emplacementen op orde (diverse deelprojecten)‒PHS: Ede‒PHS: Tilburg‒PHS: Rijswijk – RotterdamStart aanleg‒Diverse deelprojecten bij landelijke programma’s (o.a. Fietsparkeren, Toegankelijkheid Stations, Kleine Functiewijzigingen, Overwegenaanpak en Meerjarenprogramma Geluidsanering Spoor)‒Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, diverse deelprojecten‒Goederen: emplacementen op orde (diverse deelprojecten)‒PHS Nijmegen‒ERTMS, diverse deelprojectenTabel 4 HoofdvaarwegennetMijlpaalOpenstelling‒Nieuwe Sluis Terneuzen‒Toekomst visie Waal: Overnachtingshaven Lobith (locatie Spijk)Start aanleg2.2 Begroting op HoofdlijnenTabel 5 Belangrijkste wijzigingen (bedragen x € 1.000)Artikel2024202520262027202820292030-20372038Stand ontwerpbegroting 202410.245.58119.325.1269.989.1399.731.8569.185.00310.258.89667.007.994Mutaties 1e suppletoire begroting 2024‒ 406.979‒ 9.713.115471.752456.755644.00087.6392.032.759Stand 1e suppletoire begroting 20249.838.6029.612.01110.460.89110.188.6119.829.00310.346.53569.040.753Mutaties NvW 1e suppletoire begroting 2024‒ 4.000‒ 6.200Stand 1e suppletoire begroting 2024 Na Nota van Wijziging9.834.6029.605.81110.460.89110.188.6119.829.00310.346.53569.040.753Belangrijkste mutaties Mobiliteitsfonds ontwerpbegroting 2025Kaderrelevante mutaties hoofdstuk MF355.868‒ 176.690172.701416.110488.890339.7043.612.4898.647.4101Rijksbrede Taakstellingen‒ 12.501‒ 31.629‒ 16.811‒ 19.911‒ 15.682‒ 100.008‒ 12.501- Specifieke Uitkeringen‒ 19.128‒ 4.310‒ 7.410‒ 3.181- Apparaat RWS‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 100.008‒ 12.5012Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming‒ 466.000‒ 133.000‒ 7.00093.000438.27074.7303Bijdragen derden11.33221921‒ 15.135‒ 349.917‒ 35.300- Hoofdwegen8.33121921‒ 15.135‒ 48.717- Spoorwegen82‒ 301.200‒ 35.300- Vaarwegen2.026- Megaprojecten8934CA-middelen BKN Spoor678.4675Extrapolatie8.260.051- Bijdrage aan MF7.974.38410Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel2024202520262027202820292030-20372038- Ontvangsten derden285.6676Loon- en prijsbijstelling324.334332.151317.234309.422293.045327.4302.619.440327.4307Omvorming ProRail40.00020.00020.00020.00040.00040.000320.00033.0008Overboekingen HXII14.812‒ 49.959‒ 12.835102.57573.7751.1001.144- NS tarieven‒ 42.000- Overige overboekingen HXII14.812‒ 7.959‒ 12.835102.57573.7751.1001.1449Overboeking Deltafonds‒ 95110Overboekingen ministeries‒ 33.659‒ 60012.9107.9248.9811.9915.093Stand ontwerpbegroting 202510.190.4709.429.12110.633.59210.604.72110.317.89310.686.23972.653.2428.647.410Mutatie onder kader MF1Dekkingsopgave MobiliteitsfondsOpgave Totaal11.0329.3885.3303.6304.3056.880125.95511.04‒ 190.763‒ 117.501‒ 64.724‒ 111.025‒ 75.355‒ 72.930‒ 196.355Risicoreserveringen11.041.0007.00054.30053.30053.30044.000124.03110.85010.85030.83910.85010.85010.90013122.55064.55021.5444.9001.9001.90015.5001532.79434.10110.0005.0005.000172.0007.00010.00012.356Dekking Totaal11.0470.495113.64415.981106.81577.3443.541338.833102.000Dekkingsbronnen Risicoreserveringen11.04105.739338.833102.0001228.107414.7713.541135.1976.7661.2101.8152.3441527.1911.135HXII10.000105.00075.0002Prijsstijgingen11.04‒ 140.638‒ 27.500‒ 126.884‒ 63.500‒ 26.000‒ 26.000‒ 138.4001219.2201.91054.1127.50099.00013103.0002.0001512.41817.59061.77240.0008.0007.00012.400176.0006.00011.00016.00018.00019.00027.0003Toevoeging instandhoudingsmiddelen 2031 en 2032 RWS11.03‒ 2.240.000121.444.00015796.0004BKN Spoor11.03‒ 400.00011.04‒ 59.751‒ 79.325‒ 79.325‒ 79.325‒ 503.979‒ 485.00013.0220.00079.75199.32579.32579.325903.979485.00013.07‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000ToelichtingKader relevante mutaties MF: Dit zijn mutaties die effect hebben op het totale kader van het MF.1.Rijksbrede Taakstellingen:In het Hoofdlijnenakkoord (HLA) van kabinet-Schoof zijn Rijksbrede taakstellingen opgenomen. Voor het MF zijn er twee taakstellingen relevant:•Op het ambtenarenapparaat van RWS is structureel € 12,5 miljoen van de apparaatsbudgetten van RWS (artikel 12 en artikel 15) generaal afgeboekt.•De budgetten voor Specifieke Uitkeringen (SPUK's) zijn met 10% gekort. Het gaat om de volgende SPUKs: Regeling Slim, Veilig en Duurzame Mobiliteit, Schoon Emissieloos Bouwen (artikel 12) , 11Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Woningbouw op Korte Termijn, Mobiliteitspakketten (artikel 14) en de Regeling Kademuren (artikel 15). In de begrotingsperiode 2024 tot en met 2029 gaat het om een totaalbedrag van € 34 miljoen;2.Kaderaanpassing Mobiliteitsfonds Augustusbesluitvorming: In het Voorjaar is op het MF kritisch gekeken naar de budgetten en zijn er middelen naar latere jaren toe geschoven om zo een meer realistische begroting te creëren. Deze exercitie is herhaald in de huidige ontwerpbegroting conform de begrotingsregels van het kabinet-Schoof. Zodoende is er een additionele kaderaanpassing geweest op het MF van in totaal € 606 miljoen. Over de gehele looptijd van het fonds is de kaderaanpassing budgetneutraal. De kaderaanpassing bestaat uit twee delen:•Er vindt een budgettaire schuif van € 83 miljoen uit 2025 en € 98 miljoen uit 2026 plaats naar 2030 en later en daarmee is de schuif budgetneutraal. Deze kaderaanpassing wordt gefaciliteerd omdat een deel van de programmering op de Reservering Scheepvaartveiligheid Wind op Zee niet wordt gerealiseerd in 2026 en daarmee kan wegschuiven naar 2030 en later.•Volgens de begrotingsregels van het kabinet-Schoof dient de raming van de uitgaven realistisch te zijn en moeten de uitgaven in een realistisch kasritme geplaatst worden, rekening houdend met de capaciteit op de arbeidsmarkt, de uitvoering en productie.•Voor het MF en DF geldt dat de overprogrammering in 2025 is verhoogd als pilot om te onderzoeken of dit tot een realistischere raming leidt. Voor het MF gaat het om een verhoging van € 425 miljoen. De overprogrammering in 2025 komt hiermee op € 1.283 miljoen in 2025. In paragraaf 2.3 wordt dit nader toegelicht;3.Bijdragen derden: Dit betreft de wijziging van diverse bijdragen van derden aan het Mobiliteitsfonds. In de artikelgewijze toelichting en verdiepingsbijlage worden deze bijdragen per modaliteit nader toegelicht;4.BKN Spoor (AP-middelen EOV): Op de Aanvullende Post zijn vanuit het Coalitieakkoord Rutte-IV middelen gereserveerd voor de instandhouding (zowel voor RWS als ProRail). Deze middelen (€ 678 miljoen) worden op prijspeil 2024 bij de Ontwerpbegroting 2025 overgeboekt ten behoeve van de opgave voor BKN Spoor;5.Extrapolatie: Bij de begroting 2025 wordt de looptijd van het Mobiliteitsfonds beleidsarm met een jaar verlengd tot en met 2038. Het niveau van extrapolatie is gelijk aan het jaar 2037 in de begroting 2024 na verwerking van structurele begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden doorgetrokken. Met de verlenging tot en met 2038 komt in totaal – inclusief structurele ontvangsten van derden – een ruimte van circa € 8,3 miljard beschikbaar op het Mobiliteitsfonds. Deze ruimte wordt met voorrang ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die benodigd zijn voor de instandhouding van het huidige areaal en het opvangen van risico's en tegenvallers. Hiervoor is in 2037 alle ruimte nodig. Er resteert geen vrije investeringsruimte in 2037. Er wordt bovendien € 485 miljoen van de vrije investeringsruimte in 2038 ingezet voor de instandhoudingsopgave BKN Spoor. Bij de mutaties onder het kader wordt dit nader toegelicht.6.Loon- en prijsbijstelling 2024: Dit betreft de verwerking van de toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2024. Deze middelen zijn bij de eerste suppletoire begroting 2024 aan de beleidsbegroting Hoofdstuk XII toegevoegd. Deze tranche is bij de begroting 2025 overgeboekt vanuit Hoofdstuk XII naar het Mobiliteitsfonds en toebedeeld aan diverse artikelen;12Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 7.Omvorming ProRail: De in de begroting 2024 beoogde datum van de omvorming van ProRail per 1 januari 2025 is niet langer haalbaar. Bij Voorjaarsnota 2024 zijn de middelen reeds grotendeels technisch uit de begroting gehaald, dat wil zeggen dat zowel het inkomstenkader (belastinginkomsten) als het uitgavenkader (Mobiliteitsfonds) is verlaagd voor de eenmalige belastingverrekening. Bij de begroting 2025 vindt het restant van deze budgetneutrale technische verwerking plaats. Zodra er meer duidelijkheid is over de omvorming, worden de middelen op basis van actuele standen opnieuw geraamd met inachtneming van de geldende budgettaire afspraken op dit dossier;8.Overboekingen HXII: Voor de uitvoering van diverse projecten en programma's op het MF is tot en met 2038 in totaal € 130,6 miljoen overgeboekt vanuit de beleidsbegroting Hoofdstuk XII naar het Mobiliteitsfonds.•De grootste betreft de overboeking voor NS-tarieven in 2025. In 2023 heeft de Kamer met het amendement-Bikker (36410A, nr. 10) de tariefsverhoging van de NS tarieven over 2024 (8,7%) eenmalig afgewend. Om te voorkomen dat de tarieven in 2025, naast de reguliere prijsontwikkeling van 2025, alsnog stijgen met deze 8,7% extra, heeft het kabinet besloten de kosten voor 2025 evenredig over de reiziger, NS en IenW te verdelen. De middelen voor deze demping voor 2025 komen uit de generieke investeringsruimte op het Mobiliteitsfonds, nadat deze middelen in het juiste ritme zijn gezet.•In de artikelgewijze toelichting en verdiepingsbijlage worden de overige overboekingen tussen HXII en het MF nader toegelicht;9.Overboeking Deltafonds: Er is € 0,95 miljoen van het Eigen Vermogen RWS overgeboekt naar het Deltafonds;10.Overboekingen ministeries: Dit betreft de overboekingen van en naar andere begrotingshoofdstukken voor de periode 2025 tot en met 2038. In totaal gaat het om € 2,7 miljoen. In de artikelgewijze toelichting en verdiepingsbijlage worden deze overboekingen nader toegelicht.Mutaties binnen kader MF: dit zijn mutaties die binnen het kader van MF plaatsvinden en kunnen dus niet het kader verhogen of verlagen.1.Dekkingsopgave MF 2025: In deze begroting is de interne dekkingsopgave op het Mobiliteitsfonds verwerkt. De totaalopgave betreft € 838,9 miljoen, waarvan € 178,3 miljoen voor het Hoofdwegenet, € 411,1 miljoen voor Spoorwegen, € 247,5 voor het Hoofdvaarwegennet en € 2 miljoen voor de opgave Fietsareaal. Met de Nota van Wijziging op de eerste suppletoire begroting 2024 is € 10,2 miljoen (€ 4 miljoen in 2024 en € 6,2 miljoen in 2025) van de dekkingsopgave reeds verwerkt voor de uitvoering van het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI), waardoor de totale dekkingsopgave op het MF in de begroting 2025 uitvalt op € 828,7 miljoen. Dekking komt uit diverse meevallers en terugbetalingen en de inzet van risicoreserveringen bij de modaliteiten (in totaal: € 407,7 miljoen). Het overige deel wordt gedekt uit de extrapolatieruimte 2037 op het MF (€ 330,3 miljoen) en de inzet van de reservering CA-middelen in 2025 (€ 90,7 miljoen). De dekkingsopgave MF wordt nader toegelicht in artikel 11, 12, 13, 15, 17 en in de verdiepingsbijlage;2.Prijsstijgingen: Bij de verschillende modaliteiten hebben diverse projecten en programma's last gehad van excessieve prijsstijgingen mede als gevolg van de stijgende prijsindex in de GWW-sector. De opgave betreft in totaal € 549 miljoen. Dekking komt vanuit de generieke investeringsruimte op artikelonderdeel 11.04 en wordt overgeboekt naar de artikelen 11, 12, 13, 15 en 17.13Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3.Toevoeging CA-middelen Instandhouding 2031 en 2032: Op het MF zijn de overgehevelde middelen tot en met 2030 toebedeeld voor het BKN RWS. Bij de begrotingsbesluitvorming 2025 is besloten om de onverdeelde instandhoudingsmiddelen voor de jaren 2031 en 2032 bij RWS beleidsarm door te trekken om zodoende aan de voortrollende achtjarige instandhoudingsprogrammering te voldoen. Er is in de jaren 2031 en 2032 in totaal € 2.240 miljoen aan het instandhoudingskader op artikel 12 en 15 toegevoegd.4.BKN-spoor: Dit betreffen mutaties onder het kader om de instandhoudingsopgave (BKN Spoor) te dekken. Het betreffen de volgende mutaties:•Uit de generieke investeringsruimte op artikel 11.04 wordt € 821 miljoen overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02. Hiervan komt € 223 miljoen uit het restant van de extrapolatieruimte 2037 en het overige gedeelte uit risicoreserveringen.•De € 60 miljoen, die met de Voorjaarsnota 2024 was overgeboekt naar artikelonderdeel 13.07 Rente en Aflossing vanwege de technische afboeking van omvorming ProRail, is met de ontwerpbegroting 2025 weer overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02 ten behoeve van de BKN Spoor instandhoudingsopgave.•Er is € 485 miljoen ingezet vanuit de extrapolatieruimte in 2038. Met deze middelen uit de vrije investeringsruimte wordt een belangrijke stap gezet naar een nieuw basiskwaliteitsniveau voor de OV-infrastructuur.•Er wordt € 400 miljoen ingezet uit de CA-reservering instandhouding (2035-2038) die bij Rutte IV is toegevoegd aan het MF. 2.3 OverprogrammeringHet Mobiliteitsfonds is een productbegroting. Op het Mobiliteitsfonds worden dus voor een groot deel investeringsuitgaven gedaan voor het uiteindelijk realiseren van projecten. De programmering van projecten wordt doorlopend geactualiseerd op basis van de laatst beschikbare informatie. De kasramingen van de projecten in de begroting worden op de reguliere begrotingsmomenten aangepast. De afgelopen jaren heeft bijvoorbeeld de stikstofproblematiek bij meerdere projecten geleid tot (kas)vertraging. De kasramingen in de begroting zijn hier vervolgens op aangepast.Het kabinet-Schoof heeft in de startnota het advies van de 17e Studiegroep Begrotingsruimte opgevolgd en het investeringsplafond afgeschaft. Het MF behoudt wel de 100% eindejaarsmarge, waardoor de middelen die aan het einde van het jaar resteren via het voordelig saldo aan het volgende jaar kan worden toegevoegd.Het instrument overprogrammering wordt als instrument ingezet om te voorkomen dat programmavertragingen direct tot een voordelig saldo leiden en zorgt ervoor dat de beschikbare budgetten voor het investeringsprogramma zo veel mogelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. Hiermee wordt geanticipeerd op een voorspelbare mate van vertraging, die zich op portfolio-niveau altijd voordoet. Overprogrammering houdt in dat de programmering in de eerste jaren hoger is dan het beschikbaar budget. Over de planperiode zijn beiden in evenwicht.Overprogrammering kan alleen worden ingezet voor beheersing van reguliere ramingsonzekerheden. Onzekerheden van exogene aard, bijv. juridische ontwikkelingen of krapte op de arbeidsmarkt, kunnen hiermee 14Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 niet (volledig) opgevangen worden. De hoogte van de overprogrammering wisselt van jaar op jaar binnen een bepaalde marge en hangt af van bijvoorbeeld het risicobeeld van de onderliggende programmering. Over de maximale hoogte hebben het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Ministerie van Financiën afspraken gemaakt.Tabel 6 Overprogrammering Mobiliteitsfonds (bedragen x € 1 miljoen)Artikel2024202520262027202820292024-20292030-203812 Hoofdwegennet‒ 234‒ 602‒ 395‒ 106‒ 178‒ 258‒ 1.7731.773- Aanleg‒ 144‒ 221‒ 169144221169- Planning en studies‒ 90‒ 381‒ 226‒ 250‒ 399‒ 427‒ 1.7731.77313 Spoorwegen‒ 139‒ 265‒ 274‒ 292‒ 227‒ 239‒ 1.4351.435- Aanleg‒ 101‒ 227‒ 182‒ 223‒ 176‒ 166‒ 1.0741.074- Planning en studies‒ 38‒ 39‒ 92‒ 69‒ 50‒ 73‒ 36136115 Hoofvaarwegennet‒ 49‒ 106‒ 10‒ 102‒ 70‒ 129‒ 467467- Aanleg‒ 44‒ 69‒ 27446927- Planning en studies‒ 5‒ 3717‒ 146‒ 139‒ 156‒ 46746717 Megaprojecten‒ 141‒ 310‒ 268‒ 428‒ 385‒ 340‒ 1.8731.873- Aanleg‒ 137‒ 307‒ 262‒ 410‒ 330‒ 288‒ 1.7341.734- Planning en studies‒ 4‒ 3‒ 6‒ 18‒ 55‒ 52‒ 139139Totale overprogrammering‒ 562‒ 1.283‒ 948‒ 928‒ 860‒ 965‒ 5.5475.547ToelichtingDe Ontwerpbegroting 2025 laat het volgende zien:–Bij de eerste suppletoire begroting 2024 is de programmering op het Mobiliteitsfonds meerjarig geactualiseerd op basis van de beschikbare informatie over de ontwikkeling van de projectramingen.–Als gevolg daarvan is er, in het kader van realistisch ramen en rekening houdend met het advies van de 17e Studiegroep Begrotingsruimte, een kaderaanpassing doorgevoerd in de eerste suppletoire begroting 2024 op het MF. Er is € 819 miljoen in 2024 en € 770 miljoen in 2025 (in totaal circa € 1,6 miljard) verschoven naar latere jaren. Hierbij is zoveel mogelijk rekening gehouden met de programma-actualisaties die zijn verwerkt in de Ontwerpbegroting 2025.–Bij Ontwerpbegroting 2025 is er nogmaals kritisch gekeken naar de projectramingen en zijn vervolgens de laatste programma-actualisaties meerjarig doorgevoerd. Het gaat met name om de programma-actualisatie op de Reservering Scheepvaartveiligheid Wind op Zee waar een deel van de middelen uit 2026 zijn verschoven naar 2030 en later, omdat voorzien is dat de programmering niet in 2026 wordt gerealiseerd. Er schuift in totaal € 181 miljoen weg uit 2025 en 2026.–Bovendien is er een schuif nodig geweest om het basiskwaliteitsniveau Spoor vast te stellen. Het gaat om een schuif van in totaal € 920 miljoen naar de jaren 2026 tot en met 2029.–Volgens de begrotingsregels van het kabinet-Schoof dienen de ramingen van de uitgaven realistisch te zijn en moeten de uitgaven in een realistische kasritme geplaatst worden, rekening houdend met de capaciteit op de arbeidsmarkt, de uitvoering en productie. Op het MF zijn daarom extra middelen weggeschoven door de overprogrammering in 2025 (zowel op aanleg als planning en studies), op het Hoofdwegennet, Spoorwegennet, het Hoofdvaarwegennet en de programma's ERTMS en PHS, te verhogen.–Bovengenoemde actualiseringen leiden tot een overprogrammering van € 562 miljoen in 2024 en € 1.283 miljoen in 2025. Dit betekent dat mogelijke programmavertragingen van € 562 miljoen in de laatste maanden van 2024 niet leiden tot aanpassing van het uitgavenkader.15Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 –De eenmalig hoge overprogrammering in 2025 is een pilot met het Ministerie van Financiën. Er is afgesproken dat IenW niet remt op de productie, want de ambitieuze agenda van het kabinet staat. Gedurende 2025 wordt gemonitord of de hogere overprogrammering effectief is om kasvertragingen op te vangen.Figuur 4 Investeringsprogramma en budget (bedragen x € 1.000)In de bovenstaande grafiek wordt het investeringsprogramma over 15 jaar weergegeven, onderverdeeld naar de MIRT-categorieën. De categorieën: aanleg, geïntegreerde contractvormen (DBFM-contracten), planning en studies vallen onder de budgetten voor ontwikkeling. De categorie vernieuwing valt onder de budgetten voor exploitaite, onderhoud en vernieuwing. Deze categorieën vormen tezamen het investeringsprogramma binnen het Mobiliteitsfonds. De onderliggende projecten komen middels het kas-verplichtingenstelsel tot betaling. Het instrument overprogrammering wordt toegepast op het investeringsprogramma, omdat er sprake kan zijn van kasversnellingen en kasvertragingen als gevolg van geactualiseerde projectramingen. Op het onderhoudsprogramma vindt geen overprogrammering plaats, omdat kasversnellingen en –vertragingen hierop worden opgevangen binnen de begroting van de uitvoeringsorganisaties.De zwarte lijn geeft het totale beschikbare budget weer in het investeringsprogramma en geldt als het vastgestelde uitgavenplafond. De grafiek laat zien dat het investeringsprogramma in de eerste jaren hoger ligt dan het beschikbare budget. Waarbij er dus sprake is van overprogrammering. Vanaf 2031 is sprake van de omgekeerde situatie en ligt het beschikbare budget hoger dan het investeringsprogramma; er is sprake van onderprogrammering. De totale programmering en het budget over de looptijd van het fonds zijn hiermee aan elkaar gelijk, zodat het investeringsprogramma volledig budgettair gedekt is.2.4 FlexnormIn de begroting 2018 is de flexnorm geïntroduceerd, waarmee het inzicht in de meerjarige hardheid van de bestuurlijke afspraken is aangescherpt. De flexnorm is een percentage dat aangeeft welk aandeel van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel 16Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 is om bij nieuwe planvorming te betrekken. Het betreft de ruimte binnen de begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan worden voor een alternatieve aanwending of oplossing. Overigens geldt ook dat waar wél bestuurlijke afspraken zijn gemaakt, maar er nog geen juridische verplichtingen zijn aangegaan, de budgetten nog altijd onverminderd door de Tweede Kamer te amenderen zijn.In onderstaande tabel is weergegeven welke budgetten in de begroting 2025 conform hierboven geschetste flexnorm flexibel zijn om bij nieuwe planvorming te betrekken. Voor nadere duiding over de generieke investeringsruimte wordt verwezen naar de toelichting in artikel 11.Tabel 7 FlexnormArtikel onderdeelOmschrijvingBudgetten t/m 2038 (x € 1 miljoen)11.01Verkenningen4.75811.02Korte termijn mobiliteitsmaatregelen11.03Reserveringen10.38111.04Generieke investeringsruimte4.415TotaalAls percentage van de budgetten (inclusief investeringsruimte)13,7%17Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3. Productartikelen3.1 Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteA. Omschrijving van de samenhang in het beleidMet het artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte wordt invulling gegeven aan een meer flexibele planning van infrastructuur zoals toegezegd in de kabinetsreactie op IBO Flexibiliteit in infrastructurele planning (Kamerstukken II 2016-2017, 34 550 A, nr. 5).Het artikel bevat alle (plan)flexibele budgetten die gereserveerd zijn voor het verbeteren van de bereikbaarheid en gerelateerd aan de beleidsdoel stellingen zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII, Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 2050 en de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De planflexibele budgetten zijn de budgetten die naar mening van het kabinet flexibel zijn om bij (nieuwe) planvorming te betrekken. Het gaat om de (beschikbare) investeringsruimte, reserveringen die worden aangehouden en om budgetten voor projecten in de verkenningsfase. Over deze budgetten zijn nog geen (definitieve) bestuurlijke afspraken gemaakt en ze zijn niet-juridisch verplicht. Door deze budgetten te plaatsen op één artikel zijn alle flexibele budgetten overzichtelijk gepresenteerd. Na besluitvorming, zoals een voorkeursbeslissing, wordt budget overgeheveld naar het desbetreffende productartikel. Het gaat om algemene reserveringen, de investeringsruimte, verkenningen naar bereikbaarheidsopgaven en reserveringen voor korte termijn mobiliteitsmaatregelen. De budgetten op artikel 11 zijn de basis voor het berekenen van de flexnorm in de uitvoeringsagenda mobiliteit.In dit artikel staan ook de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan deze verkenningen is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking, maar dat een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. Dit is vastgelegd in de MIRT- werkwijze. In deze werkwijze staat het opgavengericht werken voorop. Samen met bestuurlijke partners wordt steeds bezien welke maatregel op welk schaalniveau, op de korte en op de lange termijn het meest bijdraagt aan de opgave bereikbaarheid. Zo ontstaat een mix van maatregelen die samen met andere partners over een langere periode worden uitgevoerd.18Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 8 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen0374.296316.8261.038.524676.7971.035.6801.285.637Uitgaven063.266235.168458.142821.529987.6941.541.30111.01 Verkenningen01.25837.21590.858218.373264.686708.90711.02 Korte termijn mobiliteitsmaatregelen000000011.03 Reserveringen055.508133.730256.868182.936316.127357.76711.03.01 Gebiedsrogramma's02.5032.498142.07227.934113.931150.93111.03.02 Overige reserveringen043.77577.76574.75283.870109.222124.93411.03.03 Reserveringen Coalitieakkoord09.23053.46740.04471.13292.97481.90211.04 Generieke investeringsruimte06.50064.223110.416420.220406.881474.627Ontvangsten00000047.50011.09 Ontvangsten00000047.500Geschatte BudgetflexibiliteitDe budgetten zijn in 2025 niet juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De verkenningen zijn bestuurlijk gebonden, de reserveringen en de risicoreserveringen binnen de generieke investeringsruimte zijn in 2025 beleidsmatig gereserveerd.Tabel 9 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 112025Juridisch verplichtBestuurlijk gebonden16%Beleidsmatig gereserveerd84%Nog niet ingevuld/vrij te bestedenC. Toelichting11.01 VerkenningenMotiveringIn dit artikel staan de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan de verkenningen nieuwe stijl is dat ze - indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. De verkenningen op dit artikel dragen bij aan de bereikbaarheidsdoelstellingen uit de Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 2050 en de Nationale Omgevingsvisie (NOVI).19Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 10 Projectoverzicht behorende bij 11.01: Verkenningen (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigVoorkeursbeslissingProjecten Noord NederlandVerkenning Groningen Suiker9794*Projecten Noordwest-NederlandA9 Rottepolderplein55OV en Wonen in en rond Utrecht905879OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer872847*Verkenning Oude Lijn14021361*A27 Zeewolde-Eemnes33ntbProjecten Zuidwest-NederlandA15 Papendrecht-Gorinchem138134ntbVerkenning MerwedeLingelijn5755*Verkenning Rail Gent Terneuzen1061031Verkenning BRT Leiden-Zoetermeer3736Capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoordcorridor Rotterdam290282ntbProjecten Zuid-NederlandA2 Deil-Den Bosch/Vught126122ntbA58 Tilburg-Breda2524ntbVerkenning HUB Den Bosch142138*Projecten Oost-NederlandA50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven & corridor Nijmegen-Eindhoven4524382024Verkenning Knooppunt OV Nijmegen4544N35 Wijthmen-Nijverdal11215ntb2Totaal verkenningsprogrammaBegroting (MF 11.01)4.8144.578Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Verkenning Rail Gent Terneuzen: Indien het project onverhoopt geen doorgang vindt, vloeien de dan nog onbestede middelen weer terug naar de onverdeelde middelen van het NGF.2.N35 Wijthmen-Nijverdal: Via het amendement (36 410 A, nr. 27) heeft de Tweede Kamer de budgetschuif voor de N35 verkenning Wijthmen-Nijverdal ongedaan gemaakt. Het eerder afgeroomde bedrag van € 94 miljoen is weer toegevoegd aan het projectbudget.De projecten in de verkenningenfase zijn geïndexeerd naar prijspeil 2024.*In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.11.02 Korte termijn mobiliteitsmaatregelenMotiveringOp dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor korte termijn mobiliteitsmaatregelen. Met het programma Beter Benutten is de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan door met kleine en/of slimme maatregelen mobiliteitsvraagstukken aan te pakken. De gereserveerde middelen op dit artikel zijn nog niet specifiek toegewezen aan decentrale overheden of specifieke uitvoeringsmaatregelen. Daarmee zijn deze budgetten planfle-xibel.20Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11.03 ReserveringenMotiveringOp dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor beleidsprioriteiten of voorziene omstandigheden waarbij nog geen sprake is van een formele verkenning of gedragen uitwerking. Deze middelen zijn bestemd voor specifieke toekomstige opgaven. Dit zijn bijvoorbeeld de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s. In deze gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s wordt de bereikbaarheidsopgave in deze gebieden adaptief en integraal opgepakt. Daarbij wordt samengewerkt met de verschillende decentrale overheden. Wanneer duidelijk is hoe en wanneer de opgaven worden aangepakt, bijvoorbeeld met een verkenning of ander soortige (korte termijn) maatregelen worden de gereserveerde middelen overgeboekt naar het betreffende productartikel of artikelonderdeel op artikel 11.ProductenTabel 11 Projectoverzicht behorende bij 11.03: Reserveringen (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigVoorkeursbeslissingProjecten Noordwest-NederlandProgramma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid88nvtProjecten Zuid-NederlandReservering Netwerkontwikkeling A2/N2239ntb1Multimodaal Metropool Regio Eindhoven175nvt2Brainport Eindhoven828813nvt*ReserveringenN33 en Nedersaksenlijn340480ntb3Beheer en onderhoud Caribisch Nederland7269nvtMaatregelenpakket Spoorgoederenvervoer78nvtERTMS725704nvt*Programma Hoogfrequent Spoor133nvt4Slimme en duurzame mobiliteit44nvtPakket Zeeland11293nvt5Schoon Emissieloos Bouwen (rijksdiensten)105102nvtReservering Bereikbaarheid WoMo HWN1716nvtRobuuste Hoofdvaarwegen173168nvtGoederenvervoercorridors1112nvtProgramma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI)146nvt6Stikstof1413nvtStrategisch Capaciteitsmanagement33nvtVerduurzaming Gebouwen1nvt7Modaliteitspecifieke reservering4316nvt8Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur100100nvt9Westerscheldetunnel147nvt10Lelylijn65nvtRegioExpress8785nvtEurregioRail3332nvtOntsluiting Woningbouw3639nvtReservering Instandhouding7.0177.767nvt11Totaal reserveringen10.43510.683Begroting (MF 11.03)10.43510.68321Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Reservering Netwerkontwikkeling A2/N2: dit betreft een reservering voor het project Hoofdwegennet/Onderliggend Wegennet A2/N2 met Brainportlijn en noordwestelijke ontsluiting, ontvangen vanuit het Nationaal Groeifonds. De middelen zijn met VJN 2024 al overgeboekt ten behoeve van de Brainportregio Eindhoven;2.Multimodaal Metropool Regio Eindhoven: dit betreft een reservering voor het Multimodaal pakket Metropool Regio Eindhoven (MRE), ontvangen vanuit het Nationaal Groeifonds. Deze middelen worden ingezet voor de Ruimtelijke Schaalsprong met Brainportregio Eindhoven. De middelen zijn met VJN 2024 al overgeboekt naar het MF3.N33 en Nedersaksenlijn: voor de N33 Midden (Zuidbroek-Appingedam) is € 145 miljoen overgeboekt naar het artikel 12. Voor de N33 Noord (Appingedam-Eemshaven) is € 5 miljoen van de totale reservering (€ 250 miljoen) overgeboekt naar het artikel 12 om de studiekosten van het MIRT-onderzoek te bekostigen;4.Programma Hoogfrequent Spoor (PHS): Er is een overboeking geweest vanuit de risicoreservering PHS naar de reservering PHS. De risico is al opgetreden, daarom zijn de middelen overgemaakt van artikelonderdeel 11.04 naar 11.03;5.Maatregelenpakket Zeeland: vanuit de generieke investeringsruimte (artikelonderdeel 11.04) is € 20,4 miljoen toegevoegd voor de meerjarige dekking van de exploitatiebijdrage aan NS voor de contractlijn in Zeeland. Daarnaast is € 4,5 miljoen overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII ten behoeve van de exploitatiebijdrage NS 2024;6.Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI): Voor de jaren 2026 tot en met 2037 is in totaal € 146,1 miljoen gereserveerd voor het IenW-aandeel in de uitvoering van het actieplan Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI);7.Verduurzaming Gebouwen: dit betreft de reservering voor de verduurzaming van RWS-gebouwen;8.Modaliteitspecifieke reservering: dit betreft een aanvulling van de modaliteitspecifieke reservering voor de modaliteiten Wegen, Vaarwegen en Spoor. Dekking komt vanuit de integrale opgave op het MF;9.Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur: er zijn middelen vanuit het Klimaatfonds met VJN 2024 overgeboekt naar het MF. Het gaat om € 100 miljoen ten behoeve van het uitvoeringsprogramma Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur (KCI). Per abuis is deze reservering niet toegevoegd aan het projecttabel bij de eerste suppletoire begroting 2024. Deze is nu meegenomen bij de begroting 2025.10.Westerscheldetunnel: dit betreft een overboeking naar het beleidsartikel voor de mogelijke verlening van een Specifieke Uitkering (SPUK) aan de provincie Zeeland voor de gederfde tolinkomsten als gevolg van het vervroegd tolvrij maken van de Westerscheldetunnel.11.CA-middelen instandhouding: De resterende middelen in 2025 (€ 90,7 miljoen) zijn ingezet voor de integrale opgave op het MF. Daarnaast is in de begroting van 2025 besloten om vanuit de reservering instandhouding de financiering van het BKN RWS beleidsarm met twee jaar door te trekken. Het instandhoudingskader op artikel 12 en artikel 15 op het MF is in totaal met circa € 1.120 miljoen voor 2031 en 2032 verhoogd.Voor zover hierboven niet toegelicht zijn de getroffen reserveringen geïndexeerd naar prijspeil 2024.22Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 *In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.11.04 Generieke investeringsruimteMotiveringOp dit artikelonderdeel is de generieke investeringsruimte tot en met 2038 begroot. Dit betreft de investeringsruimte waarvoor nog geen bestemming is aangegeven, en ook niet specifiek is toebedeeld aan een beleidsreservering, (gebieds)programma, verkenning of een modaliteit.De generieke investeringsruimte is onder meer beschikbaar voor het kunnen opvangen van (toekomstige) risico’s en nieuwe beleidswensen onder andere op basis van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), toekomstbeelden en de IMA (Integrale Mobiliteitsanalyse). De vrije investeringsruimte wordt jaarlijks gevoed door de verlenging van het fonds. Na bestuurlijke overleggen MIRT informeert het kabinet de Tweede Kamer over de voorstellen om de voor het huidig kabinet beschikbare investeringsruimte in te zetten.Het beschikbare budget op artikelonderdeel 11.04 bedroeg in de ontwerpbegroting 2024, € 6,1 miljard; waarvan € 6,8 miljard gereserveerd voor risicoreserveringen en € 700 miljoen staat op de minregel Vrachtwagenheffing.Door de aanpassingen doorgevoerd bij de 1e suppletoire begroting 2024 en de hieronder genoemde aanpassingen is de omvang van de investeringsruimte in de begroting 2025, € 4,9 miljard tot en met 2038. De investeringsruimte is grotendeels gereserveerd voor risicoreserveringen en tegenvallers (€ 4,2 miljard). Daarnaast is de minregel van de vrachtwagenheffing met de 1e suppletoire begroting 2024 verhoogd met € 160 miljoen tot een bedrag van € 860 miljoen. Verder Er restereert een vrij investeringsruimte van € 1,56 miljard vanwege de extrapolatie 2038.Tabel 12 11.04 Generieke investeringsruimte (bedragen x € 1.000)20242025202620272028202920302031Vrije investeringsruimteRisicoreserveringen6.50064.223110.416420.220406.881474.627436.596276.740Voorfinanciering vrachtwagenheffing‒ 215.000‒ 215.000Totaal6.50064.223110.416420.220406.881474.627221.59661.740Tabel 13 (vervolg) 11.04 Generieke investeringsruimte (bedragen x € 1.000)20322033203420352036203720382024-2038Vrije investeringsruimte1.077.5061.077.506Risicoreserveringen346.001279.796325.916305.642338.317212.237193.4494.197.561Voorfinanciering vrachtwagenheffing‒ 215.000‒ 215.000‒ 860.000Totaal131.00164.796325.916305.642338.317212.2371.270.9554.415.067ProductenBelangrijkste (budgettaire) aanpassingen–Dekkingsopgave MF 2025: In deze begroting is de interne dekkingsopgave op het Mobiliteitsfonds verwerkt. De opgave betreft in totaal € 838,9 miljoen, waarvan € 178,3 miljoen voor het Hoofdwegenet, € 411,1 miljoen voor Spoorwegen, € 247,5 miljoen voor het Hoofdvaarwegennet en € 2 miljoen voor de opgave Fiets. Met de Nota van Wijziging op 23Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 de eerste suppletoire begroting 2024 is € 10,2 miljoen (€ 4 miljoen in 2024 en € 6,2 miljoen in 2025) van de dekkingsopgave reeds verwerkt voor de uitvoering van het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI). De opgave wordt gedekt uit verschillende dekkingsbronnen bij de modaliteiten. Vanuit het Hoofdwegennet wordt er € 226,4 miljoen gedekt. Vanuit het Spoorwegennet wordt er € 153 miljoen gedekt en vanuit het Hoofdvaarwegennet wordt er € 28,3 gedekt. Verder is een deel van de opgave gedekt door de reservering CA-middelen in 2025 (€ 90,7 miljoen). Tot slot is het overige deel gedekt uit de extrapolatieruimte 2037 (€ 330,3 miljoen). Zowel de dekkingsmutaties als de opgavemutaties zijn verwerkt op artikelonderdeel 11.04;–Loon-en prijsbijstelling 2024: De loon- en prijsbijstelling tranche 2024 is vanuit het Ministerie van Financiën toegvoegd aan artikelonderdeel 11.04 en verdeeld over de verschillende projecten en reserveringen op het Mobiliteitsfonds;–NS-tarieven: In 2023 heeft de Kamer met het amendement-Bikker (36410A, nr. 10) de tariefsverhoging van de NS tarieven over 2024 (8,7%) eenmalig afgewend. Om te voorkomen dat de tarieven in 2025, naast de reguliere prijsontwikkeling van 2025, alsnog stijgen met deze 8,7% extra, heeft het kabinet besloten de kosten voor 2025 evenredig over de reiziger, NS en IenW te verdelen. De middelen voor deze demping voor 2025 komen uit de generieke investeringsruimte op het Mobiliteitsfonds (€ 42 miljoen), nadat deze middelen in het juiste ritme zijn gezet. –Minregel Vrachtwagenheffing: De minregel voor vrachtwagenheffing is met de Voorjaarsnota 2024 verhoogd met € 160 miljoen tot € 860 miljoen om de verplichtingen op de contracten in de exploitatiefase vast te leggen. De vrachtwagenheffing wordt nu geraamd op de beleidsbegroting HXII, artikel 15. Het streven is om de minregel met de Voorjaarsnota 2025 definitief op te heffen op het Mobiliteitsfonds;–Prijsstijgingen: diverse aanleg- en instandhoudingsprojecten op de verschillende modaliteiten hebben last gehad van excessieve prijsstijgingen. Bij de ontwerpbegroting 2025 gaat het om een opgave van € 549 miljoen. Voor het Hoofdwegennet gaat het om een opgave van € 182 miljoen. Voor het Spoorwegennet gaat het om een opgave van € 208 miljoen en voor het Hoofdvaarwegennet gaat het om een opgave van € 159 miljoen. Dekking is gevonden binnen het MF en komt uit de generieke investeringsruimte. De middelen zijn toegevoegd aan de verschillende projecten op de artikelen 12, 13, 15 en 17 van het Mobiliteitsfonds.–BKN-Spoor: Vanaf 2026 is er een tekort in het Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwingsbudget bij ProRail. De middelen vanuit de generieke investeringsruimte op artikelonderdeel 11.04 zijn inclusief loon-en prijsbijstelling 2024 overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02 (€ 578 miljoen). Dit geldt eveneens voor de resterende extrapolatieruimte 2037 van € 223 miljoen, dat is overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02. De middelen gelden als dekking voor de tekorten die zijn ontstaan bij de instandhoudingsbudgetten van ProRail.3.2 Artikel 12 HoofdwegennetA. Omschrijving van de samenhang in het beleidOp dit artikel worden de producten op het gebied van het hoofdwegennet verantwoord. Dit betreft de onderdelen exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling, geïntegreerde contractvormen/PPS, en 24Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 netwerkgebonden kosten. Deze producten zijn gerelateerd aan de beleidsdoelen en -instrumenten zoals beschreven in beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 14 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen4.431.1494.575.8414.696.3633.989.8052.898.8313.070.1263.226.278Uitgaven3.210.9333.898.4513.940.9694.475.8224.198.7904.275.9813.946.44312.01 Exploitatie5.7636.2935.6769.92210.5509.7648.618- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS5.7636.2935.6769.92210.5509.7648.61812.02 Onderhoud en vernieuwing1.034.9261.258.4441.369.3231.479.8741.450.5301.534.4781.376.01412.02.01 Onderhoud774.855929.188983.801922.160932.349946.368957.055- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS774.855929.188983.801922.160932.349946.368957.05512.02.04 Vernieuwing260.071329.256385.522557.714518.181588.110418.95912.03 Ontwikkeling581.266740.684730.8501.011.721902.2311.007.529897.14412.03.01 Aanleg445.216377.306345.388646.939627.880546.194300.429- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS22.5912.7750000012.03.02 Planning en studies128.602235.937219.327271.972241.100458.403484.459- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS19.13021.48716.09510.0407.8307.83010.88212.03.03 Optimalisering gebruik7.448127.441166.13592.81033.2512.932112.25612.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS778.6721.123.4761.057.6041.063.119904.439835.056799.82312.06 Netwerkgebonden kosten HWN810.306769.554777.516911.186931.040889.154864.84412.06.01 Apparaatskosten RWS631.499657.991661.958660.428654.407655.384651.920- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS631.499657.991661.958660.428654.407655.384651.92012.06.02 Overige netwerkgebonden kosten178.807111.563115.558250.758276.633233.770212.924- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS170.307111.563115.558250.758276.633233.770212.924Ontvangsten116.288104.959124.305118.556122.404112.016207.42212.09 Ontvangsten116.288104.959124.305118.556122.404112.016207.42212.09.01 Ontvangsten063.41011.8343.20014.15611.01043.83812.09.02 Tolopgave041.549112.471115.356108.248101.006163.584BudgetflexibiliteitTabel 15 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 122025Juridisch verplicht94%Bestuurlijk gebonden6%Beleidsmatig gereserveerdNog niet ingevuld/vrij te bestedenToelichtingMet uitzondering van planning en studies, zijn de budgetten in 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De budgetten voor planning en studies zijn bestuurlijk gebonden.25Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 C. Toelichting12.01 ExploitatieMotiveringMet exploitatie streeft IenW naar een veilig en optimaal gebruik van de beschikbare weginfrastructuur en het bereiken van een voorspelbare en betrouwbare reistijd van deur tot deur op de meest duurzame manier en met oog voor de leefomgeving. Daarmee worden de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid in Nederland bevorderd.ProductenDe uitgaven voor de exploitatie hebben betrekking op het verzamelen en verspreiden van verkeersdata en op besturingssoftware voor informatiepanelen en andere apparatuur. Samen met de weginspecteurs van Rijkswaterstaat (RWS) resulteert dit in:–Verkeersbegeleiding bij grote drukte, inclusief grootschalige evenementen en crisissituaties zoals bij een weeralarm;–Hulpverlening, bevorderen doorstroming en informatievoorziening bij pech en ongevallen (incidentmanagement);–Maatregelen ter bevordering van gedisciplineerd en sociaal weggedrag, bijvoorbeeld ter voorkoming van het negeren van rode kruizen en vlucht- strookparkeren;–Voorlichting over rijkswegen, zoals voorlichting over de gevolgen van wegwerkzaamheden.De meeste van deze maatregelen worden ingezet vanuit zes regionale verkeerscentrales en een landelijke verkeerscentrale. Hierbij wordt het rijkswegennet in samenhang met het regionale wegennet beschouwd door toepassing van gebiedsgericht verkeersmanagement waarbij wordt ingezet op regionale samenwerking.De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden bekostigd uit het budget voor netwerkgebonden kosten.Meetbare gegevensTabel 16 Specificatie bedieningsareaalAreaalomschrijvingEenheidRealisatie 2023Prognose 2024Prognose 2025Verkeerssignaleringkm op rijbaan2.9642.9843.011Verkeerscentralesaantal666Spitsstrokenkm293286254ToelichtingDe lengte van de verkeerssignalering neemt in 2025 naar verwachting toe als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam.De lengte spitsstroken zal in 2025 afnemen doordat bij de verbreding op de A2 tussen Het Vonderen en Kerensheiden de spitsstroken omgezet worden naar permanente rijstroken.26Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 17 Indicator exploitatieRealisatie 2022Realisatie 2023Streefwaarde 2024Streefwaarde 2025Levering verkeersgegevens: op alle bemeten wegvakken wordt betrouwbare reis en routeinformatie ingewonnen en tijdig geleverd aan de serviceproviders1. beschikbaarheid data voor derden: % van de RWS-meetlocaties dat goed functioneert93%91%90%90%2. actualiteit data voor derden: % van de gegevens van een meetminuut, dat binnen 75 sec. daarna door RWS wordt geleverd aan NDW100%99%95%nvtToelichtingDeze indicator geeft aan in welke mate RWS intensiteit- en snelheidsgegevens van de meetlocaties beschikbaar heeft en ze tijdig doorgeeft aan het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW).De indicator kent twee aspecten, namelijk:–de mate van beschikbaarheid van de RWS meetlocaties (aantal x tijd);–de mate waarin meetgegevens tijdig (binnen 75 seconden) verstuurd zijn naar de NDW.Dit tweede aspect van deze indicator komt vanaf 2025 te vervallen. De meting is niet meer relevant, aangezien het ontvangende systeem tegenwoordig gebruik maakt van Floating Car Data (mobiele telefoons in auto's).De percentages worden berekend ten opzichte van de totalen.12.02 Onderhoud en vernieuwingMotiveringDoor middel van onderhoud en vernieuwing worden het hoofdwegennet en de directe omgeving op orde gehouden, zodat het vervullen van de primaire functie gewaarborgd is: het faciliteren van veilig, vlot en comfortabel vervoer van personen en goederen met aandacht voor de kwaliteit van het milieu. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen regulier onderhoud enerzijds en vernieuwingen anderzijds.ProductenHet regulier onderhoud van hoofdwegen omvat maatregelen aan verhar dingen, kunstwerken (zoals bruggen, tunnels en viaducten), verkeersvoor- zieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor verkeersmanagement (zoals signalering en verkeerscentrales).In bijlage 4 «Instandhouding» van deze begroting wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verant woordelijkheid van IenW vallen.MaatregelenIn de begroting van 2024 is besloten tot een verschuiving van financiële middelen en personele capaciteit naar instandhouding1, aanvullend op de extra vrijgemaakte middelen uit het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV. Met deze middelen werkt IenW aan de grootste onderhoudsopgave van onze infrastructuur ooit. Het streven is een structurele groei van het productievolume te realiseren van € 2 miljard naar € 3 miljard per jaar (prijspeil 2022), waarvan € 0,8 miljard per jaar voor vernieuwing van infrastructuur. 1 Kamerstuk 36 200 A, nr. 65 (aankondiging voornemen) en Kamerstuk 36 410 A, nr. 2 (implementatie in begroting).27Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Dit is toegelicht in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 17 maart 2023 (Kamerstuk 29 385, nr. 119). Over de aanpak van IenW om de productie op instandhouding te vergroten en de validatie van de omvang van de instandhoudingsopgave is de Kamer op 17 juni 2024 per brief geinformeerd (Kamerstuk 29 385, nr. 139).12.02.01 OnderhoudIenW zet in op veiligheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van het hoofdwegennet over de hele levenscyclus van de infrastructuur. Die omhelst wegen, bruggen, viaducten, tunnels, aquaducten, matrixborden, verkeerscentrales en verkeersvoorzieningen. Onderhoud betreft zowel het preventief als het correctief onderhoud.Zoals in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 11 november 2022 (Kamerstuk 29 385, nr. 116) is toegelicht, worden drie uitgangspunten gehanteerd bij de nadere uitwerking van keuzes, namelijk een efficiënte en duurzame inzet, haalbaar en maakbaar, en een eerlijke verdeling van kosten. Het doel is om op alle netwerken de veiligheid te blijven bieden en toe te werken naar hoger niveau van voorspelbaarheid en beschikbaarheid. Hiermee zorgen we ervoor dat nu en in de toekomst onze wegen, vaarwegen en waterwerken goed te gebruiken zijn. Dit is de basis. Deze basis geeft ook voorspelbaarheid in de uitvoering, zowel voor marktpartijen als voor RWS.De uitgaven voor het onderhoud bestaan hoofdzakelijk uit:–Uitgaven voor onderhoud van verhardingen waaronder het herstel van vorstschade en het zoveel mogelijk voorkomen daarvan;–Uitgaven voor onderhoud van kunstwerken;–Uitgaven voor onderhoud aan (Dynamisch Verkeersmanagement) DVM- systemen zoals matrixborden, informatiepanelen en verkeerscentrales;–Klein variabel en vast onderhoud aan verkeersvoorzieningen, zoals onderhoud aan bermen, geleiderail, bewegwijzering, geluidsschermen en verlichting;–Uitgaven voor geluidmaatregelen (landschap en milieu) als gevolg van naleving van geluidproductieplafonds voor zover geen onderdeel van een aanlegproject.Meetbare gegevensIn onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de onderhoudskosten. De percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde over de periode 2021-2025.28Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Figuur 5 Onderverdeling van de onderhoudskosten hoofdwegennetTabel 18 Areaal Rijkswegen1EenheidRealisatie 2023Prognose 2024Prognose 2025RijbaanlengteHoofdrijbaankm5.8585.8495.893RijbaanlengteVerbindingswegen en op- en afrittenkm1.6121.6191.631Areaal asfaltHoofdrijbaankm277,377,477,7Areaal asfaltVerbindingswegen en op- en afrittenkm214,414,414,6Groen areaalkm2184,4184184,41Bron: Rijkswaterstaat 2024ToelichtingIn 2025 wordt een toename van de lengte van de hoofdrijbaan voorzien met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam. Er wordt een toename van de oppervlakte voorzien met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam en de verbreding van de A1 tussen Apeldoorn en Twello. De verbindingswegen en op- en afritten nemen in 2025 naar verwachting in lengte en oppervlakte toe als gevolg van de aanleg van de A16 Rotterdam.Tabel 19 Omvang areaal1AreaalEenheidOmvang 2025Budget (x € 1.000) 2025WegenOppervlakte wegdek(Exclusiefverzorgingsbanen)km292,3983.8011Bron: Rijkswaterstaat 2024ToelichtingIn deze tabel wordt het totale areaal exclusief verzorgingsbanen weergegeven. In 2025 betreft dit in totaal 92,3 vierkante kilomer als gevolg van de aanleg van de A16 Rotterdam en de openstelling van extra rijstroken op de A1 tussen Apeldoorn en Twello.29Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Voor de netwerken in beheer van RWS moeten de afspraken over het basiskwaliteitsniveau worden vertaald naar nieuwe indicatoren en streefwaarden. Daarom wordt in afwachting daarvan in onderstaande tabel nog uitgegaan van de prestatieafspraken vanuit de Beheer en Onderhoud (BenO) overeenkomst 2022-2023.Tabel 20 Indicatoren onderhoudRealisatie 2022Realisatie 2023Streefwaarde 2024Streefwaarde 2025Files door Werk in Uitvoering, als gevolg van aanleg en gepland onderhoud (1):2,8%4,4%10,0%10,0%Technische Beschikbaarheid: deel van lengte en tijd (%) dat de weg veilig beschikbaar is, zonder dat rij- of vluchtstroken zijn afgesloten als gevolg van aanleg of geplande onderhoudswerkzaamheden98,2%98,5%90,0%90,0%Veiligheid (2):a. voldoen aan norm voor verhardingen (stroefheid en spoorvorming)99,7%99,6%99,7%99,7%b. voldoen aan norm gladheidbestrijding (binnen 2 uur preventief strooien).99%99%95%95%Toelichting1.Files door Werk in Uitvoering, als gevolg van aanleg en gepland onderhoud (1): deze indicator betreft de verhouding ‘Files door aanleg, beheer en onderhoud’ ten opzichte van ‘Alle files’. Hierbij worden alleen files meegeteld die een snelheid hebben lager dan 50 km/uur en een lengte van minstens 2 km. De overige vertragingen, namelijk die met een snelheid tussen 50 en 100 km/uur en/of over korte lengte, worden niet benoemd als files, maar als congestie.2.Veiligheid (2): de indicator kent twee aspecten, namelijk:a) het voldoen aan de veiligheidsnormen: dit wordt gemonitord aan de hand van de schadekenmerken stroefheid en spoorvorming, enb) het tijdig bestrijden van wintergladheid: dit wordt gemonitord aan de hand van de situaties waarin tijdig preventief dient te worden gestrooid.12.02.04 VernieuwingOp dit artikelonderdeel staan de beschikbare budgetten voor vernieuwing (voorheen: vervanging en renovatie) van het hoofdwegennet. Sinds medio vorige eeuw is in hoog tempo een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdwegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Op basis van onderzoek wordt jaarlijks een analyse gemaakt voor welke kunstwerken vervanging of renovatie aan de orde is. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 7 jaar is dit vooruit te plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma op een later moment concreet. De werkwijze staat verder toegelicht in bijlage 4 «Instandhouding». In het MIRT-projectenoverzicht worden onderliggende projecten inzichtelijk gemaakt.30Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12.03 OntwikkelingMotiveringOm een betrouwbaar netwerk te realiseren en de verwachte verkeersgroei te faciliteren, worden infrastructuurprojecten voorbereid en uitgevoerd. Zo wordt bereikt dat de noodzakelijke wegcapaciteit beschikbaar is en komt. Daarbij wordt rekening gehouden met de kaders van veiligheid en leefbaarheid.MaatregelenHerprioritering MIRTIn 2023 heeft IenW besloten om meerdere MIRT-projecten te pauzeren vanwege een opeenstapeling van factoren (stikstof, capaciteit en financiën). IenW focust op wat wél kan en zet haar financiële middelen en capaciteit zo in dat de bereikbaarheid en veiligheid daar het meeste van profiteren. Dit betekent inzet op het in stand houden van de infrastructuur en aanlegprojecten die in (naderende) realisatie zijn. Dit samen betekende bij de begroting 2024 een financiële schuif, waarbij gereserveerde budgetten van (weg)projecten grotendeels anders zijn ingezet. Voor het hoofdwegennet was de omvang van de financiële schuif € 3,4 miljard (prijspeil 2022), waarvan € 2,3 miljard is geschoven binnen het aanlegprogramma (Kamerstuk 36 410 A, nr. 2).Verkeersveiligheid hoofdwegennetEr wordt op verschillende manieren geïnvesteerd in verder verbeteren van de verkeersveiligheid op het hoofdwegennet. Vanuit het Coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV is voor de jaren 2023-2026 in totaal € 200 miljoen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op Rijks-N-wegen. Daarnaast worden verschillende verkeersveiligheids-maatregelen genomen vanuit het programma Meer Veilig. Zo is € 25 miljoen beschikbaar voor het veiliger maken van de bermen van N-wegen in beheer van het Rijk.12.03.01 AanlegMotiveringOp dit artikel staan de beschikbare budgetten die noodzakelijk zijn voor de (realisatie)activiteiten bij het hoofdwegennet. Voorbeelden zijn uitgaven die worden gedaan voor de uitvoering (bouwfase) van MIRT-projecten.Mijpalen AanlegprojectenIn 2025 wil IenW de volgende mijlpalen realiseren.Tabel 21 Mijlpalen AanlegprojectenMijlpaalProjectOpenstellingA16 RotterdamA1 Apeldoorn-Azelo 2e fase (verbreding naar 2 x 4 rijstroken tussen Apeldoorn en Twello)31Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProductenTabel 22 Projectoverzicht behorende bij 12.03.01: Aanleg Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten NationaalKleine projecten / Afronding projecten6.0796.0806.005241061112110Programma snelheidsaanpassing5555523Programma aansluitingen1331331276Quick Wins Wegen121212ZSM 1+2 (spoedwet wegverbreding)1.4781.4781.476220162016Projecten Noordwest-NederlandA10 Amsterdam praktijk-proef FES414138320182018A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel (Zuidas)8338099642879994781062302032-20362032-2036A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere1.2181.211982313360842820272027A1 Bunschoten-Knooppunt Hoevelaken19191920152015A2 Holendrecht - Oudenrijn1.2091.2091.20920122012A9 Badhoevedorp292292288420172017N50 Ens - Emmeloord19191920162016Projecten Zuidwest-NederlandA15 Papendrecht-Sliedrecht222218420212021A4-A44 Rijnlandroute557553407596229regioregioA4 Burgerveen - Leiden54154154120152015A4 Delft - Schiedam64264264220152015A4 Vlietland / N1416161620202020N57/N59 EuroRAP (verkeersveiligheid)22218311n.t.b.n.t.b.N61 Hoek-Schoondijke11111111120152015Projecten Zuid-NederlandA2 Passage Maastricht686686679720162016A4 Dinteloord-Bergen op Zoom26026025920142014A76 Aansluiting Nuth596159regioregioA27 Houten Hooipolder110110110A2 Het Vonderen-Kerensheide41734844266089133652025-20272025-20271Projecten Oost-NederlandA12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15)68667117386143275n.t.b.n.t.b.A1 Apeldoorn - Azelo: fase 1 en fase 2a493489345974652023-20252023-2025A1 Apeldoorn Zuid - Beekbergen2929292017201732Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigA50 Ewijk - Valburg26926926920172017N35 Combiplan Nijverdal3193193171120152015N35 Wijthmen - Nijverdal24244127220182018N35 Zwolle - Wijthmen50504920182018Projecten Noord-NederlandA7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2928915744828311820252025N31 Leeuwarden (De Haak)222222220220142014Overige maatregelenFileaanpak6161611Meer kwaliteit leefomgeving1521581521Meer veilig1171151151AfrondingenTotaal aanlegprogramma18.18118.05115.695406466702366191107247Totaal uitvoeringsprogramma18.18118.05115.695406466702366191107247Aanleg uitgaven op MF 12.03.01 mbt Planning en studies9910011311713424Programma Aanleg505566815483325131Budget Aanleg (MF 12.03.01)361345646627546300Overprogrammering (-)‒ 144‒ 221‒ 169144221169Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Dit betreft een budgetoverheveling vanuit beheer en onderhoud omdat de onderhoudswerkzaamheden en Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) werkzaamheden geïntegreerd zijn opgedragen, een budgettoevoeging voor tweetal noodzakelijke scopewijzigingen, een budgettoevoeging die voornamelijk wordt veroorzaakt door prijsstijgingseffecten op de scopewijziging en de verwerking van de loon- en prijsbijstelling 2024.In het contract A2 Vonderen-Kerensheide zijn de geplande beheer en onderhoud en Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) werkzaamheden geïntegreerd opgedragen. Deze middelen worden d.m.v. een budgetoverheveling aan het projectbudget toegevoegd.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.12.03.02 Planning en studiesMotiveringOp dit artikel staan de beschikbare budgetten die noodzakelijk zijn voor de (studie)activiteiten bij het hoofdwegennet. Voorbeelden zijn de greserveerde realisatiebudgetten voor de projecten in de planning- en studiefase (planuitwerking).33Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Wettelijke grondslag subsidieverleningOp grond van de Algemene wet bestuursrecht geldt dat in het algemeen subsidie wordt verleend op grond van een wettelijk voorschrift. Uit de Algemene wet bestuursrecht volgt dat één van de uitzonderingen hierop subsidies vormen waarvan zowel de subsidieontvanger als het maximale bedrag in de begroting worden vermeld.In de tabel budgettaire gevolgen van uitvoering bij dit artikel is onder artikelonderdeel 12.03.02 Planning en Studies een bedrag van € 146,5 miljoen aan subsidieverplichtingen opgenomen. Voor het jaar 2025 bedraagt dit € 29,3 miljoen. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke verlening van een Specifieke Uitkering (SPUK) aan de provincie Zeeland voor de gederfde tolinkomsten als gevolg van het vervroegd tolvrij maken van de Westerscheldetunnel. Ook in de periode 2026 t/m 2029 zal jaarlijks maximaal € 29,3 miljoen verstrekt voor de gederfde tolinkomsten. Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde verlening van een specifieke uitkering als bedoeld in artikel 17, tweede lid, van de Financiële-Verhoudingswet jo. artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene Wet Bestuursrecht.ProductenTabel 23 Projectoverzicht behorende bij 12.03.02: Planning en Studies Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetPlanningToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigTBOpenstellingAanleg uitgaven op MF 12.03.01 mbt Planning en studies -projecten‒ 1.444‒ 1.599Projecten NationaalBeter Benutten9796nvtnvtGeluidsaneringprogramma – weg562550nvtnvtKosten voorbereiding tol110109nvtnvtExploitatie tol497471nvtnvtReservering voor LCC484424nvtnvtSnelfietsroutes4644nvtnvtVoorbereiding vrachtwagenheffing399343nvtnvt1Exploitatie vrachtwagenheffing474460nvtnvtImpuls Strategisch Plan Verkeersveiligheid436421nvtnvtMaatregelen Fietsveiligheid520nvtnvt2Verkeersveiligheid Rijks-N-wegen198194nvtnvtBijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen170165nvtnvtProjecten Noordwest-NederlandA1/A28 Knooppunt Hoevelaken480471ntbntbA12/A27 Ring Utrecht1.7731.725ntbntbA7/A8 Corridor Amsterdam-Hoorn547531ntbntbA6 Almere Oostvaarders-Lelystad149144ntbntbRijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht2827RegioRegioStedelijke Bereikbaarheid Almere3231RegioRegioProjecten Zuidwest-NederlandA20 Nieuwerkerk a/d IJssel – Gouda216209ntbntbA4 Burgerveen – N14358347ntbntbA4 Haaglanden – N14157153ntbntbWesterscheldetunnel1510nvtnvt3Projecten Zuid-NederlandA67/A73 Knooppunt Zaarderheiken56ntbntbN65 Vught – Haaren89892024-2026Regio34Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetPlanningToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigTBOpenstellingToegangsweg Maastricht-Aachen Airport44ntbntbProgramma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop7977ntbntbProgramma SmartwayZ.NL: InnovA58588572ntbntbProgramma SmartWayZ.nl: ASML De Run11nvtnvtProgramma SmartwayZ.NL: ITS en Smart Mobility1010nvtnvtSmartWayZ.NL programmaorganisatie11nvtnvtProjecten Oost-NederlandA1/A30 Barneveld2323ntbntbN35 Nijverdal – Wierden129125ntbntb4N35 Knooppunt Raalte2615RegioRegioN50 Kampen – Kampen Zuid1717ntbntbA28 Amersfoort-Hoogeveen343320262026A1/A35 Azelo-Buuren11ntbntbProjecten Noord-NederlandToegangsweg Groningen Airport Eelde77ntbntbN33 Midden (Zuidbroek-Appingedam)200115ntbntb5N33 Noord (Appingedam - Eemshaven)50ntbntb6Overige projecten en reserveringen163198Projecten in voorbereidingProjecten NationaalStudiebudget Verkenningen / MIRT onderzoekenProgramma DUMOProgramma FietsStrategisch plan VerkeersveiligheidAfrondingenTotaal programma planning en studies7.3526.610Begroting (MF 12.03.02)7.3526.610Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Voorbereiding vrachtwagenheffing: dit betreft een actualisatie om het budget voor de uitvoeringskosten van de realisatiefase van Vrachtwagenheffing op een actueel prijspeil te brengen. De daadwerkelijke gerealiseerde kosten zullen vanaf 2026 vanuit de opbrengsten van de Vrachtwagenheffing worden terugbetaald aan het Mobiliteitsfonds.2.Maatregelen Fietsveiligheid: voor vernieuwende maatregelen die de fietsveiligheid verbeteren wordt er een nieuwe regeling uitgewerkt. Hiervoor wordt vanuit de reservering Strategisch Plan Verkeersveiligheid totaal € 50 miljoen euro overgeboekt naar artikel 12.3.Westerscheldetunnel: dit betreft een overboeking vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel voor de mogelijke verlening van een Specifieke uitkering (SPUK) voor de gederfde tolinkomsten als gevolg van het vervroegd tolvrij maken van de Westerscheldetunnel aan de Provincie Zeeland.4.N35 Knooppunt Raalte: dit betreft een overboeking vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om het tekort bij het project Knooppunt Raalte te dekken.5.N33 Midden (Zuidbroek-Appingedam): de geraamde regionale bijdrage is in de begroting 2025 naar beneden bijgesteld n.a.v. de wijzigingsovereenkomst bij het project Zuidelijke Ringweg Groningen uit 2021. Ook is aan het projectbudget € 145 miljoen toegevoegd vanuit ‘Nij Begun' (artikel 11.03).35Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 6.N33 Noord (Appingedam - Eemshaven): voor de N33 Noord (Appingedam-Eemshaven) is € 5 miljoen van de reservering van € 250 miljoen uit «Nij Begun» overgeboekt vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om de studiekosten van het MIRT-onderzoek te bekostigen.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.12.03.03 Optimalisering gebruikMotiveringOp dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van infrastructuur op de weg bevorderen. Voorbeelden zijn intelligent verkeersmanagement, informatie over werk in uitvoering en beperkte infrastructurele aanpassing van weginfrastructuur.ProductenTabel 24 Projectoverzicht behorende bij 12.03.03 Optimalisering gebruik hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigDigitale Infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit3231nvtSchoon Emissieloos Bouwen232230nvtSlim, Veilig, Doelmatig en Duurzaam Gebruik van Mobiliteitsinfrastructuur126131nvtNoordwest-NederlandRingen draaiende houden WoMo220212nvtZuidwest-NederlandRingen draaiende houden WoMo5553nvtZuid-NederlandReservering VDL55nvtRingen draaiende houden WoMo5553nvtQuickwins A2 Deil-Vught1414nvtTotaal Optimalisering gebruik739729Begroting (MF 12.03.03)739729Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenDe budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024. Het budget vanaf 2026 is met 10% gekort vanwege de taakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord. Dit is verwerkt bij de SPUKs Schoon Emissieloos Bouwen en Slim, Veilig, Doelmatig en Duurzaam Gebruik van Mobiliteitsinfrastructuur.12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPSMotiveringBij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFM-contract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed, hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, onderhoud en finan-ciering) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product wordt een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infrastructuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas uitgekeerd 36Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 na openstelling van het project; tijdens de bouw dient de DBFM- opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project gefinan-cierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van een sterke druk vanuit de financierders op de opdrachtnemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zeker stellen. In de bouwfase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschikbaarheidsvergoeding) als sprake is van de uitbreiding van een bestaande weg die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor het wegverkeer. Bij openstelling van de weg wordt overgegaan naar een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer en onderhoud op het desbetreffende project. Op dit begrotingsartikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden aangebracht.De verplichting aan de DBFM-opdrachtnemer vervalt aan het einde van de looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze wegvakken terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten geraamd worden op het reguliere onderhoudsartikel (artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en Vernieuwing).ProductenDe projecten A16 Rotterdam, A24 Blankenburgverbinding, A9 Badhoe- vedorp-Holendrecht en A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) verkeren in de bouwfase en kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na openstelling betaald. De A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) wacht op moment van schrijven op een uitspraak van de Raad van State omtrent het Tracébesluit.Tabel 25 Projectoverzicht behorende bij 12.04: Geïntegreerde contractvormen/PPS Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetOpenstellingEind contractToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten Noordwest-NederlandA10 Tweede Coentunnel2.2662.2491.454606061606060451201320132037A12 Lunetten - Veenendaal72972447129282727272793201220122033A1/A6/A9 SA Badhoevedorp-Holendrecht1.4731.3508892825212616978785202720272040A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A1/A6)1.9321.912869666464646363678201920192042A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A6 Almere)405400134191721171616165201920192040A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere (deeltraject A9 Gaasperdammerweg)1.2181.205549535150505050365202020202038A27/A1 Utrecht-Eemnes-Bunschoten378373102171615151516182201920192043Aflossing tunnels9659768523230271591Projecten Zuidwest-NederlandA15 Maasvlakte - Vaanplein2.3852.3701.709747665616161278201520152035A16 Rotterdam1.9791.937432243136116996561827202520252043A24 Blankenburgverbinding2.1202.081370274104151777677991202420242043Projecten Zuid-NederlandA59 Rosmalen - Geffen271272271200520052020A27 Houten-Hooipolder2.5162.382981103573772561822289082029-20312029-2031204637Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetOpenstellingEind contractToelichtingProjecten Oost-NederlandA12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15)22022020812nvtnvt2044A12 Ede - Grijsoord1721708711101010101024201620162032N18 Varsseveld – Enschede332329146151111111111116201820182043Projecten Noord-NederlandN31 Leeuwarden - Drachten17017016415200720072022N33 Assen - Zuidbroek36836418815151516161687201420142034Tolgefinancierde uitgaven (NCW)Tolgefinancierde uitgaven A12/A15 Ressen - Oudbroeken (ViA15)557557127529AfrondingenTotaal20.45620.0418.1941.0639981.0018447757416.028Budget (MF 12.04)20456200418194106399810018447757416028Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Het verschil wordt veroorzaakt doordat het project Tunnel de Noord van de aflossing tunnels is afgerond. Daarnaast betreft het een budgettaire aanpassing ten aanzien van de loon- prijsbijstelling 2024.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.12.06 Netwerkgebonden kosten HoofdwegennetMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkgebonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten goede aan exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in werkwijze en anderzijds kostenbesparing.12.09 OntvangstenMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten op het gebied van Rijkswegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord.ProductenTotaal geraamde inkomsten tolMet de Wet Tijdelijke Tolheffing (TTH) Blankenburgverbinding en ViA15, die op 15 maart 2016 in werking is getreden, is vastgelegd dat bij de projecten A24 Blankenburgverbinding en A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) tol geheven kan worden. De toekomstige tolontvangsten zijn geraamd op artikel 12.09. Bij tolheffing wordt uitgegaan van een periode van 25 jaar. Voor een overzicht van de totaal geraamde inkomsten tol (met uitgangspunt tolheffing tot 2030) wordt verwezen naar bijlage 7 Tol.Bijdragen van derdenDit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan projecten in de investeringen van Rijkswegenprojecten.38Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 26 Ontvangsten artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)202420252026202720282029Bijdragen van derden63123141144Geraamde inkomsten tol42112115108101164Totaal Ontvangsten (MF 12.09)105124118122112208Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenIn 2025 wordt een bijdrage van € 124 miljoen verwacht. Dit komt met name ten bate van de projecten A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) (€ 6,4 miljoen), A1/A6/A9 Schiphol-Almere (€ 3,1 miljoen) en A7 Zuidelijke Ringweg Groningen (€ 1,2 miljoen). Het restant is een optelsom van bijdragen kleiner dan € 1 miljoen en komt ten bate van diverse andere projecten. Daarnaast wordt € 100 miljoen aan tolopbrengsten verwacht bij het project A24 Blankenburgverbinding.39Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3.3 Artikel 13 SpoorwegenA. Omschrijving van de samenhang in het beleidOp dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 27 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen3.421.6193.463.2992.297.0362.743.1502.986.2392.247.0122.944.570Uitgaven2.662.6113.286.9282.732.0663.109.2233.121.8302.544.4122.864.75213.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing2.022.8872.665.7212.246.2472.457.5552.528.5022.039.6102.455.22513.03 Ontwikkeling425.832387.021269.771459.505411.052337.242299.43213.03.01 Aanleg personenvervoer299.335224.502183.850302.469222.696204.098188.24813.03.02 Aanleg goederenvervoer67.45641.72519.00448.59647.58420.69322.29813.03.03 Optimalisering gebruik3.5364.83517313.03.04 Planning en studies personenvervoer33.98998.80539.31345.08664.92258.56882.88513.03.05 Planning en studies goederenvervoer21.51617.15427.43163.35475.85053.8836.00113.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS213.892234.186216.048192.163182.276167.560110.09513.07 Rente en aflossing000Ontvangsten368.900238.204303.115148.284150.284153.284155.28413.09 Ontvangsten368.900238.204303.115148.284150.284153.284155.284BudgetflexibiliteitMet uitzondering van planning en studies, zijn de budgetten in 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De budgetten voor planning en studies zijn bestuurlijk gebonden.Tabel 28 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 132025Juridisch verplicht98%Bestuurlijk gebonden2%Beleidsmatig gereserveerdNog niet ingevuld/vrij te bestedenC. Toelichting13.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwingMotiveringOp grond van richtlijn 91/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschap van 29 juli 1991 kan een beheerder voor de spoorweginfrastructuur worden aangewezen en kunnen lidstaten financiële middelen verstrekken aan de beheerder om te voldoen aan zijn taken. De Minister van IenW heeft op 14 december 2014 aan ProRail een concessie verleend voor het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur in de periode 2015 tot en met 2024. In 2024 wordt gewerkt aan een beleidsneutrale verlenging van de beheerconcessie voor de periode tot 1 januari 2029. In de beheerconcessie staan de afspraken tussen de overheid en ProRail over het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze afspraken gaan onder meer 40Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 over de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en kwaliteit van de hoofdspoorweginfrastructuur en de daarmee samenhangende voorzieningen, maar ook over de kwaliteit van de informatievoorziening. Jaarlijks wordt aan ProRail subsidie verstrekt voor de instandhouding van de hoofdspoorweginfrastructuur, overeenkomstig het bepaalde in de Wet Mobiliteitsfonds.De beheerconcessie bevat instrumenten als prestatie-indicatoren, programma’s en maatregelen, audits en reviews, verplichtingen om informatie aan IenW te verstrekken en/of besluiten voor te leggen en verplichtingen met betrekking tot samenwerking en transparantie. De ruggengraat van de concessie is de jaarcyclus waarmee in het beheerplan jaarlijks afspraken worden gemaakt tussen de Minister van IenW en ProRail over de te bereiken prestaties en de te nemen maatregelen. De Minister van IenW geeft jaarlijks in de beleidsprioriteitenbrief aan welke prestaties het komende jaar van ProRail worden verwacht. ProRail stelt op basis van de beleidsprioriteitenbrief een beheerplan op en consulteert belanghebbenden over de hoofdlijnen van het ontwerp beheerplan. Vervolgens legt ProRail het beheerplan ter instemming voor aan de Minister van IenW.Nadat de Minister van IenW heeft ingestemd met het beheerplan, wordt deze toegezonden aan de Tweede Kamer. Na afloop van het jaar legt ProRail op grond van de Concessie verantwoording af in de jaarrapportage en op grond van de Wet Mobiliteitsfonds in het jaarverslag en de jaarrekening. Zodra deze documenten zijn vastgesteld worden ook deze aan de Tweede Kamer toegezonden.Het voornemen om ProRail om te vormen tot zbo heeft geleid tot een wetsvoorstel Wet publiekrechtelijke omvorming ProRail dat bij de Tweede Kamer is ingediend op 14 juli 2023. Dit wetsvoorstel inclusief de bijbehorende nota van wijziging is eerder controversieel verklaard. Met het aantreden van het nieuwe kabinet is het aan bij de vaste commissie Infrastructuur en Waterstaat om deze stukken voor behandeling te agenderen.Als ProRail wordt omgevormd tot zbo heeft dit onder andere tot gevolg dat bovengenoemde ‘instrumenten’ zoals de beheerconcessie, het beheerplan, de subsidie en de beleidsprioriteitenbrief zullen worden vervangen door de instellingswet, het meerjarenplan, de begrotingsbijdrage en de jaarbrief. Definitieve bepaling van het moment van inwerkingtreding zal plaatsvinden na afronding van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel, waarbij met het oog op een zorgvuldige en beheerste start van het zbo voldoende implementatietijd in acht zal worden genomen.ProductenDe exploitatie-, onderhoud- en vernieuwingsactiviteiten van het spoor zijn gericht op het realiseren van de in het beheerplan opgenomen prestaties per prestatiegebied zoals opgenomen in de beheerconcessie. Onderdeel hiervan zijn de activiteiten van ProRail die samenhangen met verkeersleiding en capaciteitsmanagement. In het beheerplan zelf wordt jaarlijks een uitgebreide beschrijving opgenomen van de belangrijkste activiteiten die voor dat jaar zijn gepland. ProRail ontvangt voor de uit te voeren activiteiten een subsidie van het Rijk. Bij de vaststelling van de subsidie voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing wordt rekening gehouden met de inkomsten van de gebruiksvergoeding die ProRail ontvangt van de vervoerders en eventuele bijdragen van andere partijen voor onderhoudsactiviteiten. Nadere informatie over areaal, prestaties en budgetten is opgenomen in bijlage 4 Instandhouding en bijlage 5 ProRail.41Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 MaatregelenIn 2023/2024 heeft het ministerie van IenW samen met ProRail een nieuw basiskwaliteitsniveau (BKN) voor de periode vanaf 2026 tot en met 2037 voor de hoofdspoorweginfrastructuur opgesteld waarmee de budgetbehoefte in evenwicht is gebracht met de beschikbare middelen. Om dit te bewerkstelligen zijn diverse maatregelen getroffen zoals meer efficiency in de ProRail-organisatie, prioritering in de onderhoudswerkzaamheden en gerichte keuzes in het doorvoeren van maatschappelijke ambities en ontwikkelingen in het beheer van het hoofdspoorwegennet. De Kamer is hierover met brief van 7 juni 2024, nr. 2024D236092 geïnformeerd. Naast het beheersen van de opgave is ook ingezet op aanvullend budget. Bij deze begroting worden middelen toegevoegd uit Artikel 11 op het Mobiliteitsfonds, de Aanvullende Post bij het ministerie van Financiën en vindt tevens een technische correctie plaats vanuit de generale middelen, welke samenhangt met de tot op heden uitgestelde ZBO-vorming ProRail.13.03 Ontwikkeling SpoorIenW is verantwoordelijk voor de uitbreiding van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze wordt in belangrijke mate gefinancierd met middelen uit de Rijksbegroting. Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven begroot die noodzakelijk zijn voor:–door ProRail uit te voeren planningen en studies;–door IenW uit te voeren planningen en studies;–voorbereiding van de uitvoering van nieuwbouwprojecten Spoor;–uitvoering van deze projecten.13.03.01 Aanlegprogramma personenvervoer spoorMaatregelenTabel 29 Projectoverzicht behorende bij 13.03.01: Aanlegprogramma Spoorwegen personenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten NationaalMaatregelenpakket HSL Zuid17417314714445diversdiversBenutten Betrouwbaarheid & CapaciteitGeluidsanering Spoorwegen (MJPG)624610121133884917346158diversdiversProgramma Behandelen en Opstellen175171317201927371917diversdiversUitvoeringsprogramma geluid emplacementen (UPGE)29291511114432011/ 2018- 20252011/ 2018- 2024Verbeteraanpak stations121240111112divers2020Spoorcapaciteit 20308848607633387199118168281diversdiversInnovatieprogramma Spoortrillingen2322677111diversdiversRegionale knelpunten171613481Stations en stationsaanpassingenKleine stations13136700000diversdivers2 Kamerstuk 29984 nr. 120242Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigToegankelijkheid stations5265223872712915151843diversdiversOverige projecten/lijndelen etc.Programma ATB-Vv81799266311737diversdiversFietsparkeren bij stations45749324118262924282368diversdivers1Kleine projecten personenvervoer23224347373323201952diversdiversNazorg gereedgekomen lijnen/halten3333656663diversdivers2Programma Overwegen95093360874597952302721diversdiversProgramma aanpak suïcidepreventie2222913532021/20262021Programma kleine functiewijzigingen39939628124151518181414diversdiversMaaslijn22622011851705927diversdiversSchoon en Emissieloos Bouwen877707211621778diversdivers3Projecten Noordwest-NederlandStations en StationsaanpassingenAmsterdam CS Cuypershal282823411divers2022Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op A'dam CS2221374134Projecten Zuidwest-NederlandProgramma Wind in de Zeilen10922141diversdiversStations en StationsaanpassingenEmplacement Den Haag centraal120773421362532023-20262023-20254Projecten Oost NederlandTraject Oost223222190101076diversdiversRegionale lijnen17171712017/20212017/2021Spoorzone Ede Oost49494215Projecten Noord NederlandSporendriehoek Noord-Nederland1461461322111diversdiversAfrondingenTotaal ProRail projectenTotaal overige (niet ProRail) projectenTotaal uitvoeringsprogrammaPlanning- en studieuitgaven binnen aanlegprogramma‒ 221‒ 213‒ 83‒ 38‒ 15‒ 30‒ 21‒ 15‒ 11‒ 8Afrekening voorschotten248248248Programma Aanleg43Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigAanleg uitgaven binnen planning en studies7574321681046Aanleg uitgaven binnen MF110000Budget Aanleg (MF 13.03.01)7674321781046Overprogrammering (-)‒ 101‒ 227‒ 182‒ 223‒ 176‒ 1661074Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Programma Fietsparkeren: Een deel van de scope van het Programma Fietsparkeren bij Amsterdam CS (de stallingen onder de oostelijke sporen (SOOS)) wordt overgeheveld naar het PHS project Amsterdam CS waarbinnen de werkzaamheden efficiënter kunnen worden uitgevoerd. Het hiermee samenhangende budget ad € 44,1 miljoen is overgeboekt naar MF-artikel 17.10.2.Programma Overwegen: In verband met prijsstijgingen binnen de deelprojecten Wolfheze en Gilze Rijen is het projectbudget verhoogd met € 7 miljoen vanuit de daarvoor getroffen risicoreservering (MF 11.04).3.Schoon en Emissieloos Bouwen: Het projectbudget is verhoogd met € 7,7 miljoen vanuit het Klimaat- en transitiefonds ter dekking van de door ProRail ingediende subsidieaanvraag Laadinfrastructuur.4.Emplacement Den Haag CS: De planning en het ontwerp van het project zijn aangepast. De reden is dat in het oorspronkelijke ontwerp rekening was gehouden met toepassing van de Nieuwe Generatie-seinen. Deze bleken echter nog niet beschikbaar. Daarnaast heeft ProRail extra kosten moeten maken voor toepassing van kwartsloze ballast. Het projectbudget is verhoogd met € 41 miljoen en de indienststelling is nu voorzien in 2026.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.13.03.02 Aanlegprogramma goederenvervoer spoorMaatregelenTabel 30 Projectoverzicht behorende bij 13.03.02: Aanlegprogramma Spoorwegen goederenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten NationaalOptimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua17117116111117diversdiversProgramma Emplacementen op orde2332311683011381210diversdiversKleine projecten goederenvervoer262761154diversdivers*Projecten Zuidwest-NederlanddiversdiversCalandbrug18818613744181610divers2020/2025Geluidmaatregelen Zeeuwselijn2222201diversdivers44Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigSpooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding25424975912455930149diversdiversProjecten Zuid-NederlandProjecten Oost NederlandUitv.progr Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNov)14514411925155diversdiversOverige projectenNazorg gereedgekomen projecten12diversdivers*AfrondingenTotaal uitvoeringsprgrammaPlanning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma‒ 315‒ 310‒ 168‒ 14‒ 15‒ 36‒ 40‒ 28‒ 6‒ 9Afrekening voorschotten212121Programma AanlegAanleguitgaven binnen planning en studies111Budget Aanleg (MF 13.03.02)111Overprogrammering (-)*In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.13.03.03 Optimalisering gebruikMotiveringOp dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van infrastructuur bevorderen. Dit zijn maatregelen die door ProRail worden uitgevoerd.Tabel 31 Projectoverzicht behorende bij 13.03.03 Optimalisering spoorwegen (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigModal shift OVS99N.V.T.Totaal Optimalisering gebruik99Begroting (MF 13.03.03)9945Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13.03.04 Planning en studies personenvervoerTabel 32 Projectoverzicht behorende bij 13.03.04: Planning en studies Spoorwegen personenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigPB of TBIndienststellingPlanning- en studiekosten van aanlegprogramma MF 13.03.01Projecten NationaalBeter Benutten Decentraal Spoor (fase 2)1111diversGrensoverschrijdend Spoorvervoer143154diversKleine projecten Personenvervoer9795divers*Reizigerfonds33divers*Projecten Zuid-NederlandKnooppunt Den BoschdiversToekomstvast Spoor Zuid NL201195diversProjecten Zuidwest-NederlandStadionpark Rotterdam139135Projecten Oost-NederlandVerduurzaming Dieselspoorlijnen9898diversQuick scan decentraal spoor Gelderland1211diversProjecten Noordwest-NederlandMultimodale knoop Schiphol146142Amsterdam Zuid 3e perron429416Projecten Noord NederlandNedersaksenlijn11Meppel: Spoor- en perroncapaciteit7977Lelylijn33*HRMK Spoorbrug8279*Overige projecten en reserveringenStudie en innovatiebudget4039*afrekening voorschotten2020Totaal planning en studies personenvervoerPlanning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma221213Programma AanlegAanleguitgaven binnen planning en studies‒ 75‒ 74Planning en studieuitgaven op MF 112320Begroting (MF 13.03.04)1.7251.693Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1. Grensoverschrijdend spoorvervoer: De scope benodigd voor maatregelen bij het emplacement Eindhoven-Eindhoven Oost zijn onderdeel van onder het programma Grensoverschrijdend Spoorvervoer opgenomen deelproject Eindhoven-Düsseldorf. In verband met de raakvlakken met PHS en om de productstap Breda-Eindhoven tijdig mogelijk te maken, is deze scope en het bijbehorende budget ad € 17 miljoen overgeheveld naar deelproject PHS Eindhoven. Daarnaast is het budget verhoogd met € 2 miljoen in verband met het ontstane tekort op het deelproject Emmen-Rheine. 46Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.*In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.13.03.05 Planning en studies goederenvervoerTabel 33 Projectoverzicht behorende bij 13.03.05: Planning en studies Spoorwegen goederenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigPB of TBIndienststellingPlanuitwerkingskosten van realisatieprogramma MF 13.03.02Projecten NationaalKleine projecten Goederenvervoer13Diversen*Overige projecten en reserveringenProgramma 740 treinen106103DiversenAfrekening voorschotten22Totaal programma planning en studies goederenvervoerPlanning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma315310Programma AanlegAanleguitgaven binnen planning en studies11Begroting (MF 13.03.05)425419Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenDe budgettaire aanpassingen zijn mutaties voor verwerking van de loon- en prijsbijstelling 2024.*In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPSMotiveringDe Staat betaalt volgens de contractuele overeenkomst met Infraspeed voor de beschikbaarheid van de HSL-Zuid infrastructuur, zoals deze door het consortium Infraspeed is ontworpen, gebouwd (enkel de bovenbouw) en wordt onderhouden (onder- en bovenbouw) tot en met 2031. Het contractbeheer, inclusief het verrichten van betalingen, wordt uitgevoerd door ProRail, met uitzondering van de rente- en belastingaanpassingen. ProRail ontvangt hiervoor een bijdrage van IenW.ProductenTabel 34 Projectoverzicht behorende bij 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Spoorwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetContractduurProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterstarteindeBeschikbaarheidsvergoeding3.9813.9812.72723421619218216811015120062031Rente- en belastingaanpassingen‒ 141‒ 141‒ 141Totaal3.8403.8402.586234216192182168110151Begroting (MF 13.04)3.8403.8402.58623421619218216811015147Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13.07 Rente en aflossingMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de eenmalige uitgaven verantwoord die samenhangen met de afrekeningen van de incidentele Vennootschapsbelasting, dividendbelasting en herzienings-btw tussen ProRail en de Belastingdienst als gevolg van de voorgenomen omvorming van ProRail tot zbo. Over de achtergrond hiervan is de Kamer geïnformeerd bij de brieven van 11 december 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35 396, nr. 13) en 4 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35 396, nr. 13). De begrote transitiebedragen zijn gebaseerd op transitie per 1 januari 2025. Na vaststelling van de wet en daarmee de transitiedatum worden deze bedragen herbezien door middel van een vaststellingsovereenkomst met de Belastingdienst.Vanaf de begroting 2021 maakt de rente op leningen van ProRail onderdeel uit van artikel 13.02 «exploitatie, onderhoud en vernieuwing».Producten13.09 OntvangstenMotiveringDit artikelonderdeel bevat de verantwoording van de bijdragen van derde partijen rechtstreeks aan IenW voor spooruitgaven. ProRail int de gebruiksvergoeding van vervoerders en het grootste deel van de onderhoudsbijdragen van derde partijen, deze zijn daarom gesaldeerd met de uitgaven opgenomen in de begroting onder artikelonderdeel 13.02.ProductenTabel 35 Ontvangsten artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1 miljoen)Omschrijving202420252026202720282029Vergoedingen huidige concessieperiode191303148150153126Vergoedingen volgende concessieperiode47000030Terugbetaling voorschotten000000Bijdragen van derden000000Totaal Ontvangsten (MF 13.09)238303148150153155Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenConcessie NSTot en met 2024 betaalt NS jaarlijks een concessievergoeding aan de Staat voor de exploitatie van het Hoofdrailnet. Vanaf 2025 ontvangt NS jaarlijks een concessiesubsidie. De afspraken hierover zijn vastgelegd in de Concessie voor het Hoofdrailnet 2025-2033 (Kamerstuk 29984, nr. 1176).48Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3.4 Artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sA. Omschrijving van de samenhang in het beleidOp dit artikel worden de producten op het gebied van regionale/lokale infrastructuur, de impulsen inzake de Regionale Mobiliteitsfondsen en het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL) toegelicht. De producten van dit artikel zijn gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 36 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen1.050.2821.419.215174.08960.73072.731143.345169.700Uitgaven563.297993.214597.904251.821122.884173.784200.59814.01 Regionale infrastructuur05.50680.970125.14795.809158.991171.01414.01.02 Planning en studies prg reg/lok05.49872.39160.72972.730143.345169.70014.01.03 Aanleg reg/lok088.57964.41823.07915.6461.31414.03 Bereikbaarheidsprogramma's563.297987.708516.934126.67427.07514.79329.58414.03.01 Concrete bereikbaarheidsprojecten0514.03.02 Regionaal Mobiliteitsprojecten0114.03.03 Ruimtelijke economisch programma0114.03.04 Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur563.297613.944217.91569.03014.03.05 Mobiliteitspakketten0373.757299.01957.64427.07514.79329.584Ontvangsten0420000014.09 Ontvangsten04200000BudgetflexibiliteitMet uitzondering van planning en studies, zijn de budgetten in 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De budgetten voor planning en studies zijn bestuurlijk gebonden.Tabel 37 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 142025Juridisch verplicht88%Bestuurlijk gebonden12%Beleidsmatig gereserveerdNog niet ingevuld/vrij te bestedenC. Toelichting14.01 Regionale infrastructuurMotiveringBinnen dit artikel zijn de budgetten opgenomen voor de aanlegprojecten, waarvoor een aparte projectsubsidie wordt of is verleend. Om in aanmerking te komen voor een aparte projectsubsidie moeten de kosten van de meest kosteneffectieve oplossing hoger zijn dan € 225 miljoen indien dat project geheel of gedeeltelijk wordt gerealiseerd binnen één of meer van de samenwerkingsgebieden, waarin de Metropoolregio Amsterdam, Metropoolregio Rotterdam Den Haag is gelegen, of € 112,5 miljoen, indien 49Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 dat project geheel in een ander gebied wordt gerealiseerd. Het project moet passen binnen de beleidsdoelstellingen voor regionale bereikbaarheid, zoals verwoord in de begroting Hoofdstuk XII beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor, de Lange Termijn Spooragenda (LTSa) en het Toekomstbeeld OV.ProductenAlgemeenRegionale lokale projecten worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de decentrale overheid. IenW levert een bijdrage aan de aanleg kosten van die projecten. Dit betekent ook dat de uitvoeringsperiode van een project niet gelijk hoeft te lopen met de periode waarin de rijksbijdrage beschikbaar komt in het MIRT.Planning en studiesVoor regionale/lokale infrastructuurprojecten wordt geen apart planning- en studieprogramma opgenomen in het MIRT. In de begroting zijn dan ook geen middelen voor dit product opgenomen. De planningen en studies worden onder verantwoordelijkheid van de decentrale overheid uitgevoerd en pas na toetsing en besluitvorming door IenW al dan niet opgenomen in het planning- en studieprogramma.Tabel 38 Projectoverzicht behorende bij 14.01.02: Planning en studies Regionaal/lokaal (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigPB of TBIndienststellingOverige projecten en reserveringenRotterdam HOV691671Randstadrail/Metronet Rotterdam275267Stedelijk OV Den Haag337327Projecten in voorbereiding2019Overige projecten in voorbereiding6261Gesignaleerde risico'sTotaal planning en studiesPlanuitwerkingskosten op MF 113332Begroting (MF 14.01.02)1.4181.377LegendaPB = ProjectbesluitTB = TracébesluitBelangrijkste (budgettaire) aanpassingenDe budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van loon- en prijsbijstelling 2024.14.01.03 Aanlegprogramma Regionaal/lokaalHieronder vallen de uitgaven (subsidies) voor de realisatie van grote regionale/lokale infrastructuurprojecten die door regionale overheden worden aangelegd.50Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 39 Projectoverzicht behorende bij 14.01.03: Aanlegprogramma Regionaal/lokaal (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten Zuidwest-NederlandHOV-NET Zuid-Holland Noord (vh Rijn-Gouwelijn)1831807096423161diversdiversAfrondingenTotaal AanlegBegroting (MF 14.01.03)1831807096423161Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen14.03 Bereikbaarheidsprogramma'sMotiveringBinnen dit artikel zijn de budgetten opgenomen voor de bereikbaarheidsprogramma’s. In het verleden werd op artikel 14.03 het Regionaal Mobiliteitsfonds (RMf) RSP voor Noord Nederland begroot en verantwoord. Vanaf ontwerpbegroting 2024 worden binnen dit artikel de budgetten voor bovenplanse infrastructuur en de mobiliteitspakketten begroot en verantwoord. Deze budgetten hebben tot doel nieuwe woningbouwlocaties te ontsluiten en bereikbaar te maken.Producten14.03.04 Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuurHieronder vallen de middelen die tot doel hebben om gemeenten in staat te stellen bovenplanse infrastructurele voorzieningen te realiseren zodat op locaties in heel Nederland op korte termijn woningbouw kan plaatsvinden. Hierover zijn afspraken gemaakt in het BO Leefomgeving van 2022 (kamerstuk 35925-A-76) en BO MIRT van 2022 (kamerstuk 36200-A-9).In totaal is er € 1.472 miljoen beschikbaar gesteld voor deze afspraken. Door middel van de regeling ‘specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur’ worden de middelen uitgekeerd aan gemeenten.Tabel 40 Projectoverzicht behorende bij 14.03.04 Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuurProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigWoningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur1.4721.445563614218771Begroting (MF 14.03)1.4641.44556361421869Belangrijkste budgettaire aanpassingen1.Het vorig projectbudget bij de eerste suppletoire begroting 2024 (i.e. stand vorig van 1523 naar 1445) is hier gecorrigeerd omdat bij VJN een BTW-afdracht naar BCF voor de woningbouwmiddelen kortetermijn heeft plaatsgevonden. Het huidig projectbudget is bijgesteld ivm de prijsindexatie op de Woningbouwmiddelen KT. Het budget vanaf 2026 is met 10% gekort vanwege de taakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord.51Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 14.03.05 MobiliteitspakkettenTabel 41 Projectoverzicht behorende bij 14.03.05 MobiliteitspakkettenProjectbudgetKasbudgetIndienststellingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigMobiliteitspakketten1.1341.114037429958271530332Begroting (MF 14.03)Belangrijkste budgettaire aanpassingen1.Het vorig projectbudget bij VJN2024 (i.e. stand vorig van € 1130 miljoen naar € 1114 miljoen) is hier gecorrigeerd omdat bij VJN een overboeking (€ 16 miljoen) heeft plaatsgevonden van programma mobiliteitspakketten naar kleine projecten personenvervoer inzake een subsidieaanvraag voor project verbetermaatregelen station Almere Centrum en - Buiten (ProRail). Het huidig projectbudget is bijgesteld ivm de prijsindexatie op de Mobiliteitspakketten. Het budget vanaf 2026 is met 10% gekort vanwege de taakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord.3.5 Artikel 15 HoofdvaarwegennetA. Omschrijving van de samenhang in het beleidOp dit artikel worden de producten op het gebied van rijksvaarwegen verantwoord. Dit betreffen de onderdelen exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling, geïntegreerde contractvormen/Publiek Private Samenwerking (PPS), netwerkge bonden kosten en de investeringsruimte. De doelstellingen van het onder liggende beleid zijn terug te vinden in de begroting Hoofdstuk XII en vinden hun oorsprong in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het artikel Hoofdvaarwegennet op het Mobiliteitsfonds is gerelateerd aan beleidsartikel 18 Scheepvaart en havens op de begroting Hoofdstuk XII.52Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 42 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen1.175.7861.926.8811.324.9291.349.9981.347.4661.414.7371.469.342Uitgaven1.358.3941.397.4511.406.1351.608.5591.563.6311.524.5871.453.77915.01 Exploitatie9.85612.14710.52825.22127.53923.82922.161- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS9.85612.14710.52825.22127.53923.82922.16115.02 Onderhoud en vernieuwing457.760671.135798.530834.667780.669709.088690.40715.02.01 Onderhoud421.711534.885549.993499.244440.493450.471447.893- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS420.811534.055544.905498.729440.081450.162447.71815.02.04 Vernieuwing36.049136.250248.537335.423340.176258.617242.514- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS100000015.03 Ontwikkeling323.902188.567108.461217.064203.349270.035225.76015.03.01 Aanleg309.660176.62732.17449.57189.092111.35066.51015.03.02 Planning en studies9.6733.89064.148160.119110.445157.311159.250- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS7.9581.9372.2571.8541.8541.8541.85415.03.03 Optimalisering gebruik4.5698.05012.1397.3743.8121.374015.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS131.56491.67571.06861.27970.94155.59055.26015.06 Netwerkgebonden kosten HVWN435.312433.927417.548470.328481.133466.045460.19115.06.01 Apparaatskosten RWS379.311399.860381.844382.802384.963386.917386.732- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS379.311399.860381.844382.802384.963386.917386.73215.06.02 Overige netwerkgebonden kosten56.00134.06735.70487.52696.17079.12873.459- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS56.00134.06735.70487.52696.17079.12873.459Ontvangsten98.15839.56913.1613.0857017.83815015.09 Ontvangsten98.15839.56913.1613.0857017.838150In de tabel Budgettaire gevolgen van uitvoering bij dit artikel is in de regel Verplichtingen een bedrag van totaal € 1.324.929 miljoen aan verplichtingen voor het jaar 2025 opgenomen. Van dit bedrag heeft een bedrag van maximaal € 128.648 miljoen betrekking op de mogelijke verlening van een uitkering voor het project «Verbreding sluis Kornwerderzand» aan de Provincie Fryslân. Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde verlening van een specifieke uitkering als bedoeld in artikel 17, tweede lid, van de Financiële-Verhoudingswet jo. artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene Wet Bestuursrecht.BudgetflexibiliteitMet uitzondering van planning en studies, zijn de budgetten in 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De budgetten voor planning en studies zijn bestuurlijk gebonden.Tabel 43 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 152025Juridisch verplicht95%Bestuurlijk gebonden5%Beleidsmatig gereserveerdNog niet ingevuld/vrij te besteden53Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 C. Toelichting15.01 ExploitatieMotiveringDe activiteiten binnen exploitatie worden uitgevoerd om een vlot, betrouwbaar en veilig scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet te realiseren. Er zijn met RWS voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing prestatieafspraken gemaakt en er zijn indicatoren opgesteld om aan te sluiten op de beleidsdoelen.ProductenBij exploitatie gaat het voornamelijk om de volgende activiteiten–Verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering;–Monitoring en informatieverstrekking;–Vergunningverlening en handhaving;–Crisisbeheersing en preventie.In het goederenvervoer over water is een groei voorzien (Integrale Mobiliteitsanalyse [2021] en Integrale Mobiliteitsanalyse [2023]), die deels met exploitatie wordt gefaciliteerd, rekening houdend met autonome ontwikkelingen. Daarnaast is de inzet om de betrouwbaarheid en reistijd te verbeteren. Beleidsdoelstellingen op het gebied van exploitatie zijn:–Het zoveel mogelijk beperken van de gemiddelde structurele wachttijd bij sluizen in de hoofdvaarwegen;–Het afstemmen van de bediening van bruggen en sluizen op de vraag vanuit de markt.In de Kamerbrief Toekomst Binnenvaart die op 30 november 20223aan de Tweede Kamer is aangeboden, zijn de belangrijkste veranderingen, uitdagingen en kansen geschetst voor de binnenvaart. Voor wat betreft de infrastructuur geldt dat we willen toewerken naar toekomstbestendige vaarwegen: klimaatadaptief en betrouwbaar. In de Kamerbrief modal shift aanpak van 15 november 20224 is de verwachte groei van het goederenvervoer en het groeipotentieel van de vaarwegen gepresenteerd.Om dit groeipotentieel te benutten en/of een reverse modal shift te voorkomen, wordt ernaar toegewerkt om alle huidige vaarwegen optimaal te gaan onderhouden.Zoals beschreven in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 17 maart 2023 (Kamerstuk 29 385, nr. 119)5 wordt om het areaal in stand te houden en bij een groeiend gebruik voorspelbaar te blijven, gezocht naar mogelijkheden om ook de kostenontwikkeling in de hand te houden. Door technologische ontwikkelingen als smart shipping en verdergaande digitalisering kan een deel van de systemen en voorzieningen ten behoeve van de informatieverstrekking en verkeersbegeleiding naar de toekomst toe waarschijnlijk efficienter worden ingericht. Aanpassingen zullen afgestemd worden op de snelheid van de technologische ontwikkeling en de implementatie ervan bij de gebruikers. Ook wordt in het kader van droogte gekeken naar het ontwikkelen van klimaatadaptieve schepen met minder diepgang of andere vervoersconcepten, waardoor investeringen aan de infrastructuur mogelijk minder groot zullen zijn. Zo wordt bekeken welke vaarwegtrajecten, gegeven de geschetste toekomstige ontwikkelingen ook in aanmerking kunnen komen voor een aanpassing van bedienvensters. 3 Kamerstuk 31 409, nr. 3734 Kamerstuk 34 244, nr. 35 Kamerstuk 29 385, nr. 11954Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Om de vaarwegen toekomstbestendig en betaalbaar te houden, wordt onderzocht waar beperkingen in de bediening en begeleiding mogelijk zijn om de doelen voor de binnenvaart structureel te kunnen behouden. Daartoe wordt onderzoek in gang gezet naar a) opwaardering/afwaardering van vaarwegen; b) de functie en een bijpassend onderhoudsregime oevers; c) het langetermijn verkeersmanagement; d) betaald gebruik van overnachtingsplaatsen voor de recreatievaart; en e) de veiligheidsperspectieven bij een invoering van een verplicht vaarbewijs voor de recreatievaart.Naast het gastheerschap op de vaarwegen, is ook toezicht van belang. Dit wordt door ILT, politie en RWS uitgevoerd om de veiligheid voor de gebruikers te borgen. Dit toezicht heeft ook een preventieve werking. Met de inwerkingtreding van de nieuwe Binnenvaartwet is meer nadruk komen te liggen op bestuursrechtelijke handhaving door IenW (in plaats van strafrechtelijke handhaving door de politie). In geval van calamiteiten, zoals schade en verontreinigingen, wordt hierover bericht en adequaat opgetreden. Hiervoor is een calamiteitenorganisatie operationeel.De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden bekostigd uit het budget voor netwerkgebonden kosten.Meetbare gegevensTabel 44 Specificatie bedieningsareaalAreaalomschrijvingEenheid202320242025Begeleide vaarwegkm857857857Bediende objectenstuks234235235ToelichtingAlleen de vaarwegen die vanuit vaste verkeersposten worden begeleid , zijn in het hierboven opgenomen areaal meegeteld. De vaarwegen in beheer bij RWS die met patrouillevaartuigen worden bestreken zijn derhalve niet meegerekend. In 2025 blijft het aantal kilometer begeleide vaarweg gelijk net zoals het aantal bediende objecten. De trendbreuk ten opzichte van de begroting 2024 is toegelicht in het jaarverslag 2023.15.02 Onderhoud en VernieuwingMotiveringOnderhoud en vernieuwing worden uitgevoerd om een vlot, betrouwbaar en veilig scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet te realiseren. Er zijn met RWS voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing prestatieafspraken gemaakt en er zijn indicatoren opgesteld om aan te sluiten op de beleidsdoelen.ProductenHet regulier onderhoud en vernieuwing van rijksvaarwegen omvat maatregelen aan bodems, oevers, kunstwerken zoals sluizen en bruggen, verkeersvoorzieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor exploitatie, zoals verkeerscentrales.In bijlage 4 «Instandhouding» van deze begroting wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van IenW vallen.55Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 MaatregelenIn de begroting van 2024 is besloten tot een verschuiving van financiële middelen en personele capaciteit naar instandhouding6, aanvullend op de extra vrijgemaakte middelen uit het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV. Met deze middelen werkt IenW aan de grootste onderhoudsopgave van onze infrastructuur ooit. Het streven is een structurele groei van het productievolume te realiseren van € 2 miljard naar ruim € 3 miljard per jaar (prijspeil 2022), waarvan € 0,8 miljard per jaar voor vernieuwing van infrastructuur. Dit is toegelicht in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 17 maart 2023 (Kamerstuk 29 385, nr. 119). Over de aanpak van IenW om de productie op instandhouding te vergroten en de validatie van de omvang van de instandhoudingsopgave is de Kamer op 17 juni 2024 per brief geinformeerd (Kamerstuk 29 385, nr. 139).15.02.01 OnderhoudEen voorwaarde voor het optimaal gebruiken van het vaarwegennet is de bedrijfszekerheid van de infrastructuur van de vaarwegen.De activiteiten zijn erop gericht, om de scheepvaart (beroeps- en recreatie vaart) zo goed mogelijk te faciliteren. Het betreft maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven. Daarnaast betreft het maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen te laten functioneren. Om verkeersoverlast tot een minimum te beperken, worden zowel de werkzaamheden binnen onderhoud als werkzaamheden die voortkomen uit het ontwikkelingprogramma goed afgestemd. Binnen onderhoud vallen zowel het preventief als het correctief onderhoud.Met de extra beschikbare financiële middelen verwachten we dat op termijn het aantal ongeplande stremmingen kan worden teruggedrongen, waardoor de voorspelbaarheid met betrekking tot de beschikbaarheid van de vaarroutes groter wordt.KustwachtDe Kustwacht Nederland is een organisatie met eigen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. De directeur Kustwacht maakt jaarlijks een Activiteitenplan en Begroting (APB) en legt dit voor aan de raad voor de kustwacht. De ministerraad stelt het APB vervolgens vast. De directeur Kustwacht beschikt over een informatiecentrum, schepen, surveillance vliegtuigen en helikopters.De Minister van IenW is als coördinerend minister voor Noordzee-aangelegenheden verantwoordelijk voor totstandkoming van geïntegreerd beleid voor de Noordzee en het Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht. De Minister van Defensie is beheerder van de Kustwacht. De overzichtsconstructie Kustwacht is als bijlage 3 «Overzichtsconstructie Kustwacht» aan deze begroting toegevoegd.Overdracht Brokx-NatDe nog over te dragen vaarwegen in het kader van Brokx-Nat zijn in beeld gebracht in een eindbalans, op basis waarvan de Tweede Kamer in 2002 is geïnformeerd (Kamerstukken II 2002–2003, 28 600 XII, nr. 17). Op dit artikel wordt o.a. de betaling aan provincies en gemeenten voor het onderhoud aan kanalen in Drenthe en wegen en paden Texel verantwoord.6 Kamerstuk 36 200 A, nr. 65 (aankondiging voornemen) en Kamerstuk 36 410 A, nr. 2 (implementatie in begroting).56Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Meetbare gegevensIn onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de onderhoudskosten. De percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde over de periode 2021-2025.Figuur 6 Onderverdeling van de onderhoudskosten hoofdvaarwegennetTabel 45 Areaal onderhoudEenheidOmvang 2025Budget (x € 1.000) 2025Vaarwegenkm7.394549.993ToelichtingHet totale areaal is een optelling van de hoofdtransportassen, hoofdvaarwegen en overige vaarwegen van in totaal afgerond 3.540 kilometer en van zeecorridors en zeetoegangsgeulen van in totaal afgerond 3.854 kilometer. Tezamen is dit afgerond 7.394 kilometer. Er worden in 2025 geen wijzigingen voorzien. De trendbreuk ten opzichte van de begroting 2024 is toegelicht in het jaarverslag 2023.Voor de netwerken in beheer van RWS moeten de afspraken over het basiskwaliteitsniveau worden vertaald naar nieuwe indicatoren en streefwaarden. Daarom wordt in afwachting daarvan in onderstaande tabel nog uitgegaan van de prestatieafspraken vanuit de Beheer en Onderhoud (BenO) overeenkomst 2022-2023.57Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 46 Indicatoren OnderhoudIndicator20222023Streefwaarde 2024Streefwaarde 2025Geplande stremmingen (gehele areaal)1,0%0,6%0,8%0,8%- Hoofdtransportas0,3%0,7%0,8%0,8%- Hoofdvaarweg1,4%0,8%0,8%0,8%- Overige Vaarweg0,9%0,6%0,8%0,8%Ongeplande stremmingen (gehele areaal)2,4%1,2%0,2%0,2%- Hoofdtransportas0,4%0,2%0,2%0,2%- Hoofdvaarweg1,5%3,4%0,2%0,2%- Overige Vaarweg4,0%1,1%0,2%0,2%ToelichtingDe geplande en ongeplande stremmingen geven een beeld van de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de sluizen en bruggen op de vaarwegen. De percentages zijn berekend door de gestremde uren voor het maatgevend schip af te zetten tegen de totale bedientijd van deze objecten. De streefwaarden betreffen de afgesproken maximale waarden. Door uitgesteld onderhoud, ouderdom en intensiever gebruik neemt de kans op ongeplande uitval van objecten toe. Dit zien we met name terug in de ongeplande stremmingen, die de streefwaarde zo'n zes keer overschrijden.In bijlage 4 «Instandhouding» van deze begroting zijn nog een aantal indicatoren met betrekking tot beschikbaarheid/betrouwbaarheid en veiligheid opgenomen. De indicator Passeertijd sluizen is opgenomen bij beleidsartikel 18 Scheepvaart en havens in de begroting Hoofdstuk XII.15.02.04 VernieuwingOp dit artikel staan de beschikbare budgetten voor vernieuwing (voorheen: vervanging en renovatie) van het hoofdvaarwegennet. Sinds medio vorige eeuw is in hoog tempo een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet in stand wordt gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Op basis van onderzoek wordt een analyse gemaakt voor welke kunstwerken wanneer vervanging of renovatie aan de orde is. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 7 jaar is dit vooruit te plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma in latere jaren concreet. De werkwijze staat verder toegelicht in bijlage 4 «Instandhouding». In het MIRT-projectenoverzicht worden onder liggende projecten inzichtelijk gemaakt.Vernieuwing bestaat uit vervanging en renovatie van de kunstwerken waar zich binnen de duur van het programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet. De Vernieuwingsprojecten verlengen de levensduur van de kunstwerken, zodat de veiligheid en de beschikbaarheid van de bestaande infrastructuur in stand wordt gehouden.15.03 OntwikkelingMotiveringOnder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn voor de realisatie- en studie activiteiten bij het hoofdvaarwegennet.58Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Een beweging naar instandhouding en tussen MIRT-projectenEr is sprake van een samenspel van drie opgaven die de aanleg van projecten bemoeilijkt: stikstof, maakcapaciteit en financiën. Om die reden is het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat genoodzaakt om scherpe keuzes te maken. Binnen het hoofdvaarwegenprogramma is een groot deel van het gereserveerd budget weggehaald bij projecten die te maken hebben met langdurige stikstofdeposities in de gebruiksfase. De betreffende projecten zijn gepauzeerd. Het budget is verschoven naar instandhouding en andere MIRT-projecten. Dit is toegelicht in de Kamerbrief van 23 juni 2023 over het MIRT.15.03.01 AanlegVanwege de beëindiging van de groot project status van het Project Mainport Rotterdam zal de resterende uitvoering van het project per 2025 worden verantwoord op het artikel 15 Hoofdvaarwegen.ProductenIn 2025 wil IenW de volgende mijlpalen realiseren.Tabel 47 Mijlpalen HoofdvaarwegennetMijlpaalProjectOpenstellingSelectieve Onttrekking Zeesluis IJmuidenTabel 48 Projectoverzicht behorende bij 15.03.01: Ontwikkeling Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten NationaalBeter Benutten161616‒‒Impuls Dynamisch Verkeermanagement100101100‒ 1120182018Walradarsystemen3534296Regeling Kademuren91013321Projecten Noordwest-NederlandDe Zaan (Wilhelminasluis)141410320202020Lichteren buitenhaven Ijmuiden838246120151202320232Projecten Zuidwest-NederlandCapaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek151513220222023Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen Merwede10107420212021Nieuwe Sluis Terneuzen1.2081.1841.047133202420233Project Mainport Rotterdam (PMR)1.1471.145nnbnnb4Projecten Zuid-NederlandMaasroute modernisering fase 274468864540508202720255Wilhelminakanaal Tilburg9898952120232023Zuid-Willemsvaart: aanleg Maximakanaal en opwaarderen tot Veghel43243242712015201559Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten Oost-NederlandToekomstvisie Waal1501481428202420246Verruiming Twentekanalen fase 223724422611202320237Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis)5959591Projecten Noord-NederlandVaarweg Lemmer-Delfzijl fase 1: verbreding tot klasse Va2942942828420172017Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee39393711Sluiscomplex Kornwerderzand129125323232322025-20282025-2028Overige ProjectenKleine projecten / afronding projecten194194190111Afrondingen1Totaal uitvoeringsprogramma5.0134.9323.37221276604034372Aanleg uitgaven op MF 15.03.01 mbt planning en studies906417163213580Programma Aanleg5.1034.9963.389228108734542372Uitgaven mbt planning en studies op MF 15.03.02 mbt het programma aanleg‒ 76‒ 34‒ 195‒ 7‒ 2‒ 4Budget Aanleg (MF 15.03.01)177374685111642Overprogrammering (-)‒ 44‒ 69‒ 27446927Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Regeling Kademuren: Wegens het ontbreken van geschikte projecten in 2024 worden de middelen middels een kasschuif (- € 2 miljoen) van 2024 naar latere jaren geschoven. Tevens is het resterende budget vanaf 2026 met 10% gekort vanwege de taakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord.2.Lichteren buitenhaven Ijmuiden: Per abuis waren de standen niet correct. Dit is nu aangepast in de OB 20253.Nieuwe Sluis Terneuzen: Vanuit artikel 11 is uit de reservering voor excessieve prijsstijgingen € 21 miljoen toegevoegd aan de reservering staalprijzen.4.Project Mainport Rotterdam (PMR): Vanwege de beeindiging van de groot project status van het Project Mainport Rotterdam zal de resterende uitvoering van het project per 2025 worden verantwoord op artikel 15 Hoofdvaarwegen.5.Maasroute modernisering fase 2: Naar aanleiding van het besluit van de minister van maart 2024 om de urgente situatie op het Julianakanaal op korte termijn op te lossen is er aanvullend budget nodig. Vooralsnog is € 55 miljoen aanvullend beschikbaar gesteld voor het project en € 1,2 miljoen vanuit de loon- en prijsbijstelling.60Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 6.Toekomstvisie Waal: Het projectbudget is met 1,9 miljoen door de toevoeging van de Connecting Europe Facility (CEF) subsidie die in 2023 is ontvangen.7.Verruiming Twentekanalen fase 2: Het projectbudget is met € 7 miljoen verlaagd door het inleveren van een meevaller van € 8 miljoen. De risico’s (vernatting/ verdroging van de omgeving) die bij het toepassen van zand bentoniet mengsel (ZBM) kunnen optreden zijn tijdens de uitvoering niet opgetreden. Daarnaast was er bij het opstellen van de tegenvaller rekening gehouden met excessieve prijsstijgingen. De omvang van deze prijsstijging viel uiteindelijk mee.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de loon- en prijsbijstelling 2024.61Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 15.03.02 Planning en studiesTabel 49 Projectoverzicht behorende bij 15.03.02: Planning en studies Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorighuidigvorigAanleg uitgaven op MF 15.03.01 mbt planning en studies‒ 90‒ 64nvtnvtUitgaven mbt planning en studies op MF 15.03.02 mbt het programma aanleg7634nvtnvtProjecten NationaalBijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen3126nvtnvt1Reservering voor LCC437391nvtnvt2Reservering voor scheepvaartveiligheid maatregelen agv Wind op Zee842868nvtnvt3Projecten Noordwest-NederlandCapaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer772025 ‒ 20272025 ‒ 2027Vaarweg IJsselmeer-MeppelntbntbProjecten Zuidwest-NederlandCapaciteit Volkeraksluizenntb2025 ‒ 2027Verkeerssituatie splitsing Hollandsch Diep-Dordtsche Kilnvt2025 ‒ 2027Projecten Zuid-NederlandWhilhelminakanaal Sluis II9887ntbntb4Projecten Oost-NederlandBovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)4241ntb2026 ‒ 2028Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel3332ntb2023 ‒ 20245Projecten Noord-NederlandVerbreding sluiscomplex Kornwerderzand2025 ‒ 20282025 ‒ 2028Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 25144752024 ‒ 20282024 ‒ 20286Overige projecten en reserveringen4043477Projecten in voorbereidingProjecten Noordwest-NederlandVaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2; reservering verkenning bruggen (AP)ntbProjecten Zuidwest-NederlandKreekraksluizenProjecten Oost-NederlandVerkenning IJssel fase 2Overige projecten in voorbereidingGesignaleerde risico'safrondingen11Totaal programma planning en studies2.3952.243Begroting (MF 15.03.02)2.3952.243Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Bijdrage aan agentschap RWS: door de extrapolatie naar 2038 en prijsbijstelling 2024 is de bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen met € 5 miljoen toegenomen2.Reservering Life Cycle Costs (LCC): door de extrapolatie naar 2038 en prijsbijstelling 2024 is de reservering voor LCC met € 46 miljoen toegenomen3.Reservering voor scheepvaartveiligheid maatregelen Wind op Zee (WOZ): Naar het ministerie van EZ t is € 19,3 miljoen overgeboekt voor de tweede module van de opdracht Maritiem Informatievoorzieningen Service Punt (MIVSP-II). De loon- en prijsbijstelling 2024 betreft 62Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 € 26,2 miljoen. Naar het ministerie van Defensie is € 10,7 miljoen overgeboekt voor de IenW bijdrage aan de kosten van noodsleephulp schepen (ERTV Zuid en ERTV Midden), welke de Kustwacht huurt bij de Rijksrederij voor 2024 en € 21,9 miljoen voor het project Verkeersbeeld op Zee (VOZ).4.Wilhelminakaal sluis II: Vanuit artikel 11 is uit de reservering voor excessieve prijsstijgingen € 8,7 miljoen overgeboekt. De loon- en prijsbijstelling 2024 betreft € 2,5 miljoen.5.Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel: Per abuis was de stand vorig niet correct. Dit is nu aangepast in de OB 2025.6.Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2: Het budget is verhoogd met € 10 miljoen voor de nieuwe Paddepoelsterbrug en met € 15 miljoen voor de Gerrit Krolbrug. De loon- en prijsbijstelling 2024 betreft € 14 miljoen. Verder was per abuis de stand vorig niet correct. Dit is nu aangepast in de OB 2025.7.Overige projecten en reserveringen:•Naar het ministerie van EZis € 10 miljoen overgeboekt voor de IenW bijdrage aan de Rijksbijdrage Maritieme Maakindustrie.•Voor subsidie Topsector Logistiek in 2025 is € 3,5 miljoen overgeboekt naar HXII.•Door de extrapolatie naar 2038 is het budget met € 17,1 miljoen toegenomen.•Vanuit HXII is € 18,9 miljoen overgeboekt voor de reservering walstroom rijksligplaatsen.•Vanuit artikel 11 is uit de reservering voor prijsstijgingen € 21 miljoen overgeboekt naar de reservering Nieuwe Sluis Terneuzen en € 3,9 miljoen naar het gereserveerde budget voor de Kustwacht.De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de loon- en prijsbijstelling 2024.15.03.03 Optimalisering verbruikMotiveringOp dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van Infrastructuur op de vaarwegen bevorderen. Dit zijn maatregelen die door IenW worden uitgevoerd. Een voorbeeld is de optimalisatie van logistieke routes om modal shift te bevorderen.Tabel 50 Projectoverzicht behorende bij 15.03.03 Optimalisering hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen)BudgetPlanningProjectomschrijvinghuidigvorigModal shift van weg naar water3736nvtTotaal Optimalisering gebruik3736nvtBegroting (MF 15.03.03)3736nvtBelangrijkste (budgettaire) aanpassingenDe budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de loon- en prijsbijstelling 2024.15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPSMotiveringBij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFM-contract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed, hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de 63Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 integrale onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, financiering en onderhoud) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product wordt een dienstuitgevraagd, te wetende beschikbaarheid van de infra structuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas uitgekeerd na oplevering van het project; tijdens de bouw dient de DBFM-Opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van een sterke druk vanuit de financiers op de private opdrachtnemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zekerstellen. In de bouw fase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschikbaarheidsvergoeding), als sprake is van de uitbreiding van een bestaande sluis die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor de scheepvaart. Bij openstelling van de sluis wordt overgegaan naar een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer en onderhoud op het desbetreffende project. Op dit begrotingsartikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden aangebracht.De verplichting aan de DBFM-Opdrachtnemer vervaltaan het einde van de looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze vaarwegdelen en/of objecten terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten gaan vallen onder het reguliere onderhoudsartikel (artikel onderdeel 15.02 Onderhoud en Vernieuwing).ProductenDe projecten Zeetoegang IJmond, Sluis Limmel, 3e Kolk Beatrixsluis en sluis Eefde zijn opengesteld. Er is sprake van een volledige beschikbaarheidsvergoeding. De looptijd van deze contracten varieert; in onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de contracten eindigen.Tabel 51 Projectoverzicht behorende bij 15.04: Geïntegreerde contractvormen/PPS Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingEind contractProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProjecten Noordwest-NederlandLekkanaal: 3e kolk Beatrixsluis en verbreding kanaalzijde/uitbreiding ligplaatsen422416110161515151616218201920192046Zeetoegang IJmond1.2891.237586674637473131444202220222045Projecten Oost-NederlandCapaciteitsuitbreiding sluis Eefde1631614966666679202020202047Projecten Zuid-NederlandKeersluis Limmel96943333333345201820182048afrondingen1Totaal1.9701.909778927061715656786Begroting (MF 15.04)1.9701.90977892706171565678664Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenDe budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de loon- en prijsbijstelling 2024.15.06 Netwerkgebonden kosten HoofdvaarwegennetMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkgebonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten goede aan exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in werkwijze en anderzijds kostenbesparing.RijksrederijDe Rijksbrede Civiele Rijksrederij is een organisatie die nautische diensten levert aan andere overheden zoals het Ministerie van EZ, Financiën (Douane), IenW, LVVN en JenV en de Kustwacht. De Rijksrederij valt onder de verantwoordelijkheid van RWS. De kerntaken van de Rijksrederij zijn:–Het ter beschikking stellen van vaartuigen voor een bepaalde tijdsduur (al dan niet met nautische bemanning) met een door de opdrachtgever gespecificeerd dienstverleningsniveau;–Het leveren van kennisintensief advies aan overheidsinstellingen bij beheer, ontwerp en aanbesteding van vaartuigen;–Het leveren van kennisintensief adviesop het gebiedvan eisen aan bemanningen, veiligheidsmanagement en scheepsuitrustingen.15.09 OntvangstenMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten op het gebied van Rijksvaarwegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord.ProductenBijdragen van derdenDit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan projecten.Tabel 52 Ontvangsten artikel 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)202420252026202720282029Bijdragen van derden40133180Totaal Ontvangsten (MF 15.09)40133180Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.De ontvangsten zijn geïndexeerd naar aanleiding van de loon-en prijsbijstelling 202465Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3.6 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en VervoerA. Omschrijving van de samenhang in het beleidMegaprojecten zijn door de Tweede Kamer aangewezen grote projecten (grootprojectstatus). De aanwijzing van grote projecten gebeurt op basis van artikel 2 van de Regeling Grote Projecten. De grootprojectstatus behelst dat de Regeling Grote Projecten van toepassing is, die voorschrijft dat de Minister ten minste halfjaarlijks de Tweede Kamer informeert over de voortgang en verantwoording aflegt via een Voortgangsrapportage.Onder dit artikel vallen de megaprojecten Verkeer en Vervoer:–Project Mainportontwikkeling Rotterdam;–Programma ERTMS;–Zuidasdok;–Programma Hoogfrequent Spoorvervoer.Het projectartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen 14 Wegen en Verkeersveiligheid, 16 Openbaar Vervoer en Spoor en 18 Scheepvaart en havens op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 53 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen609.1201.043.855438.8921.072.3461.131.384279.628242.784Uitgaven572.122547.762516.879730.025776.057811.435679.36617.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam63752517.07 ERTMS189.798199.852130.877210.100189.513184.570133.25517.07.01 Aanleg ERTMS189.281199.358129.683210.100189.513184.570133.25517.07.02 Planning en studies ERTMS5174941.19417.08 Zuidasdok140.739181.260277.782295.429370.388369.153298.43917.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer240.948166.125108.220224.496216.156257.712247.67217.10.01 Aanleg PHS230.732156.889102.895201.803186.941193.384149.85117.10.02 Planning en studies PHS10.2169.2365.32522.69329.21564.32897.821Ontvangsten68.43760.97370.73581.70867.16887.08867.40517.09 Ontvangsten68.43760.97370.73581.70867.16887.08867.405BudgetflexibiliteitMet uitzondering van planning en studies, zijn de budgetten in 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De budgetten voor planning en studies zijn bestuurlijk gebonden.Tabel 54 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 172025Juridisch verplicht99%Bestuurlijk gebonden1%Beleidsmatig gereserveerdNog niet ingevuld/vrij te besteden66Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 C. Toelichting17.06 Project Mainportontwikkeling RotterdamVanwege de beëindiging van het «groot project status» van het Project Mainport Rotterdam zal de resterende uitvoering van het project per 2025 worden verantwoord op het artikel 15 Hoofdvaarwegen.17.07 European Rail Traffic Management System (ERTMS)MotiveringDe Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV 2040 (Kamerstukken II 202/21, 23645, nr. 746) zet erop in lange termijn keuzes voor het OV met bijdragen aan wonen, werken en recreëren in een duurzaam en welvarend Nederland te realiseren. Het digitaliseren van het treinbeveiligingssysteem is een van de bouwstenen om de doelen van Toekomstbeeld OV te bereiken. Het vervangen van het analoge huidige systeem, dat stamt uit de jaren ’50-60, door de digitale Europese standaard wordt vormgegeven binnen het groot project ERTMS. Deze vervanging sluit aan bij het algemene uitgangspunt om prioriteit te geven aan de instandhouding van het bestaande netwerk. Met deze beslissing wordt ook invulling gegeven aan Europese afspraken over de aanleg van ERTMS op de belangrijkste nationale en internationale verbindingen (TEN-T kernnetwerk). Daarnaast biedt ERTMS meer mogelijkheden dan de huidige treinbeveiliging, zoals meer veiligheid, de mogelijkheid om meer treinen te laten rijden, en op termijn automatisch rijden.ProductenOp 17 mei 2019 heeft het Kabinet de programmabeslissing ERTMS (Kamerstukken II 2018/19, 33652, n2. 65) genomen en besloten het huidige treinbeveiligingssysteem landelijk te vervangen door ERTMS. Tot en met 2030 worden door ProRail en vervoerders tientallen werkprocessen aangepast om treinen te kunnen laten rijden, circa 1.300 treinen en locomotieven omgebouwd of opgewaardeerd naar ERTMS en tenminste 15.000 gebruikers opgeleid. Ook zal het systeem en de operatie worden beproefd en uiteindelijk 345 km spoor op zeven baanvakken van ERTMS voorzien. Het kabinet heeft in 2019 tevens besloten structureel middelen te reserveren voor de uitrol van ERTMS in de rest van Nederland in de periode 2030-2050. Hiervoor zijn middelen gereserveerd op artikelonderdeel 11.03.Zoals aangekondigd is gewerkt aan een herijking van de planning en kostenraming (Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 652, nr. 88). In de herijking zijn ook de effecten van gebeurtenissen als de coronapandemie, de arbeidsmarktkrapte en bewegingen op de leveranciersmarkt (zoals overnames) op het programma meegenomen. Uit de herijking blijkt dat een hoger bedrag en langere tijd nodig zijn om de treinbeveiliging en gerelateerde systemen klaar te maken voor de toekomst. De eerste uitkomsten van de studie naar de landelijke uitrol van ERTMS ondersteunen dit beeld. De onderlinge samenhang tussen projecten is groot, waardoor het risicoprofiel van het programma hoog blijft. Het is noodzakelijk om bij te sturen op basis van de nieuwe inzichten en geleerde lessen – in binnen- en buitenland – en deze zo goed mogelijk te benutten voor het vervolg. Een commissie van experts op het gebied van de implementatie van ERTMS of vergelijkbare systemen in andere landen heeft een second opinion uitgevoerd. Ervaringen in andere landen tonen aan dat de invoering van ERTMS niet zonder slag of stoot verloopt. Alle signalen wijzen erop dat een fundamentele herijking van de aanpak nodig is. Over de aanpak wordt de Kamer geïnformeerd bij de 19de voortgangsrapportage (Kamerstukken II 2023/2024, 33562, nr. 90) en volgende rapportages.67Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Het programma ERTMS is door de Kamer aangewezen als Groot Project. De Kamer wordt daarom twee keer per jaar door middel van een voortgangsrapportage geïnformeerd. De laatste voortgangsrapportage van de staatssecretaris van IenW betreft de twintigste voortgangsrapportage (Kamerstukken II 2023/2024, 33562, nr. 92).Tabel 55 Projectoverzicht behorende bij 17.07 ERTMS (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigERTMSAanleg2.8392.773538276309340390345253388diversdiversPlanning en studies93939012diversdiversAfrondingProgrammaAfrekening voorschotten272727Begroting (MF 17.07.01)2.9592.893655277311340390345253388Overprogrammering (-)‒ 77‒ 180‒ 130‒ 201‒ 160‒ 120868Belangrijkste (budgettaire) aanpassingenHet projectbudget is verhoogd met € 75 miljoen in verband met excessieve prijsstijgingen in 2024.17.08 ZuidasdokMotiveringDe ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor Haarlemmermeer-Almere en op de Zuidas versterken de toename van reizigers en verkeer. Door opening van de Noord-Zuidlijn, Hanzelijn en OV-SAAL neemt het aantal reizigers op station Amsterdam-Zuid toe. De vergroting van de stations capaciteit en kwalitatieve opwaardering van station Amsterdam Zuid is nodig om de groeiende reizigersstromen te accommoderen en te voldoen aan de NSP-kwaliteitsnorm. Om ruimte te bieden aan de uitbreiding van de ov-terminal en de wegcapaciteit te vergroten, wordt de A10 ondergronds gebracht en verbreed. Een investering in de ruimtelijke kwaliteit van de Zuidas draagt verder bij aan de versterking van een internationale toplocatie. In de Kamerbrief van 21 december 2023 is de Kamer geïnformeerd over een nieuw verwacht tekort op het project van € 600 ‒ 800 miljoen (Kamerstukken 32668, nr. 22).Producten–Programmaorganisatie en voorbereiding (inclusief A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, artikel 12.03.01 op het Mobiliteitsfonds);–Uitbreiding van de ov-terminal (regionaal ov en ketenmobiliteit);–Tunnel en uitbreiding van de wegcapaciteit A10-zuid;–Inrichting van de openbare ruimte en generieke uitgaven.68Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 56 Projectoverzicht behorende bij 17.08 Zuidasdok (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetOpenstellingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigZuidasdokGenerieke en ruimtelijke inrichting66666620172017Projectorganisatie en voorbereiding6035932543941433834291252028-20292028-2029Tunnel en A101.6001.54911834921201692102406172028-20292028-2029OVT incl. keerspoor1.1391.114310108144133164125291272028-20292028-2029AfrondingenProgramma3.4083.3227481812772963713692988692032-20362032-2036Begroting (MF 17.08)3.4083.322748181277296371369298869Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.Projectorganisatie en voorbereiding: het verschil wordt veroorzaakt door o.a. desalderingen door extra ontvangsten welke aan de project toegevoegd worden. Daarnaast betreft het ook loon- en prijsbijstelling 2024.2.Tunnel en A10: het verschil wordt o.a., veroorzaakt door Meerjaring vast onderhoud voor West Nederland Noord. Op verzoek van de beheerder wordt het meerjarig onderhoud toegevoegd aan de scope. Het betreft hier de uitvoeringskosten. Daarnaast zijn ook de loon- en prijsbijstellingen verwerkt.3.OVT inclusief keerspoor: dit betreft de loon- en prijsbijstelling 2024.Overzicht van de bijdragenIn onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de financiering van het programma. Deze middelen kunnen tijdens de realisatieperiode integraal aan alle productuitgaven worden besteed. Tussentijds en achteraf zal inzichtelijk worden gemaakt waaraan de middelen zijn besteed (verantwoording).Tabel 57 Overzicht van de bijdragen (bedragen x € 1 miljoen)ProjectomschrijvingTotaalt/m 2023202420252026202720282029laterBijdragen Rijk0Bijdrage gemeente Amsterdam426106213937374237107Bijdrage Vervoersregio Amsterdam3468718322930353184Bijdrage Provincie Noord Holland87870000000EU-ontvangsten563719Bijdrage derden114320016010056Totaal programma1.029349587182678768247Begroting (MF 17.08)1.02934958718267876824717.10 Programma Hoogfrequent SpoorvervoerMotiveringVanaf 2018 heeft het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer de status van groot project. Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven van PHS verantwoord. De basisrapportage, die voortvloeit uit de status van groot project, is in april 2019 naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II 2018-2019, 32 404, nr. 92). Sindsdien zijn er halfjaarrapportages naar de Kamer gestuurd, de laatste betreft de tweede helft van 2023 (VGR 2023-2, Kamerstuk 32404-121). Er wordt volgens de prognoses steeds meer gebruik gemaakt van het openbaar vervoer. Ook het spoorgoederenvervoer neemt toe. Dat vraagt om een aanpak om meer capaciteit te bieden en een hoogwaardig spoorvervoer mogelijk te maken. Het Programma 69Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) heeft tot doel op de drukste trajecten in het land te komen tot hoogfrequent spoorvervoer en een toekomst vaste routering van het goederenvervoer met zo intensief mogelijk gebruik van de Betuweroute. Er gaan meer treinen rijden in de drukste delen van het land en er komt extra ruimte voor goederenvervoer op het spoor naast maatregelen om het gebruik van de Betuweroute nog extra te stimuleren. Het gaat om de volgende corridors en frequenties:–Alkmaar-Amsterdam (6 intercity’s en 6 sprinters);–Amsterdam-Utrecht-Eindhoven (6 intercity’s op de corridor en 6 sprinters tussen Utrecht en Geldermalsen);–Schiphol-Utrecht-Arnhem/Nijmegen (6 intercity’s op de corridor en 4 sprinters tussen Breukelen en Driebergen-Zeist);–Den Haag-Rotterdam-Breda (8 intercity’s en 6 sprinters tussen Den Haag en Rotterdam en 4 intercity’s tussen Rotterdam en Breda);–Breda-Eindhoven (4 intercity’s en 4 sprinters Breda-Tilburg);–Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad (SAAL) Schiphol-Amsterdam Zuid-Almere-Lelystad (4 intercity’s en 4 sneltreinen tussen Flevoland, via Amsterdam Zuid, en Schiphol, 4 intercity’s tussen Schiphol, via Amsterdam Zuid, en Hilversum, 6 sprinters tussen Almere en Amsterdam Centraal, 4 sprinters tussen Hilversum/Gooi en Amsterdam Centraal);–Goederenroutering Zuid-Nederland.Het PHS-programma en de diverse projecten die hier onderdeel van uit maken moeten de gewenste treinaantallen mogelijk maken in combinatie met een zo goed mogelijke dienstregeling (goede verdeling van de treinen over het uur, goede aansluitingen, combinatie met goederenvervoer e.d.). Daarbij is een belangrijk aandachtspunt dat de PHS-corridors onderdeel vormen van een samenhangend spoorwegnet en treindienstregeling, waarbij er vele afhankelijkheden bestaan en er in de loop der tijd rekening moet worden gehouden met nieuwe inzichten en ontwikkelingen. De uiteindelijke dienstregeling wordt conform de vervoerconcessie van IenW aan NS opgesteld door NS. NS stelt deze vast op basis van de daadwerkelijk beschikbare infrastructuur, de daadwerkelijk marktvraag per traject, overleg met betrokken overheden en consumentenorganisaties. De scope, planning en financiële stand van zaken (peildatum eind 2018) zijn opgenomen in de basisrapportage PHS; deze dient als referentie voor de opeenvolgende voortgangsrapportages over PHS die elk half jaar verschijnen. PHS is volledig opgenomen in de nieuwe HRN concessie 2025-2033 en zal stap voor stap worden ingevoerd.De risicoreservering voor PHS is voor € 150 miljoen ingezet om op de corridor PHS Alkmaar – Amsterdam tot uitvoering over te gaan. In verband met een negatieve prijsontwikkeling, de mismatch tussen de door Financiën uitgekeerde IBOI enerzijds en de vigerende CBS-reeksen voor de spoorbouw en aanbestedingseffecten anderzijds, is het projectbudget aanvullend verhoogd met € 187 miljoen. De in het programma Spoorcapaciteit 2030 «Onderstation Kethel» wordt uitgevoerd binnen PHS. Daarom is € 11 miljoen overgeboekt vanuit het programma Spoorcapaciteit 2030 naar PHS-onderdeel TEV.ProductenOp 4 juni 2010 (Kamerstukken II 2009-2010, 32 404, nr. 1) heeft het kabinet een voorkeursbeslissing genomen over PHS. Sinds begin 2011 loopt de planuitwerking. PHS is een samenhangend en langlopend programma en wordt stap voor stap gerealiseerd. Fasegewijs zullen de frequenties worden verhoogd, als de benodigde infrastructuur dat mogelijk maakt. Inmiddels 70Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 is een aantal projecten uitgevoerd en gaat PHS steeds verder in realisatie en worden onderdelen vastgelegd in subsidiebeschikkingen. In het MIRT overzicht is per onderdeel in realisatie een MIRT-blad opgenomen en is de voortgang van de diverse PHS onderdelen aangegeven. Elk halfjaar wordt in de opeenvolgende voortgangsrapportages PHS de inhoudelijke en financiële voortgang van PHS en de diverse corridors aangegeven. In de laatste VGR 2023-2 is aangegeven dat het PHS-programma in volle uitvoering is en meer dan 95% van het budget in 2024 verplich is. Ook is duidelijk geworden dat een aantal belangrijke onderdelen eerst rond 2030-2031 gereed zullen zijn.71Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 58 Projectoverzicht behorende bij 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (bedragen x € 1 miljoen)ProjectbudgetKasbudgetIndienststellingToelichtingProjectomschrijvinghuidigvorigt/m 2023202420252026202720282029laterhuidigvorigProgramma Hoogfrequent SpoorvervoerAanlegPHS: Doorstroomstation Utrecht253253253000000020172017PHS: Spooromgeving Geldermalsen149149149000000020212021PHS: Meteren - Boxtel8037168248636612412514515020312028-2029PHS: Rijswijk - Rotterdam38838527745126666302024-20262023-2025*PHS Amsterdam10429092145981101101961102812030-20322030-2032*PHS Ede7777631031100020222021PHS Alkmaar-Amsterdam298281271033829330312029-20302027-2028PHS maatregelen TEV121118291722388800diversdiversPHS Nijmegen en West-entree2001848824414427222720282027OV-SAAL korte termijn630630630000000020162016OV-SAAL middellange termijn98989800000002026-20282026-2028PHS: Overige maatregelen (projecten < € 50 miljoen)24118210123174930857diversdiversAfrondingenPlanning en studies681820Corridor Alkmaar-AmsterdamCorridor Amsterdam-Utrecht-EindhovenCorridor Schiphol-Utrecht-Arnhem/NijmegenCorridor Breda-EindhovenCorridor Den Haag– RotterdamCorridor OV SAAL middellange termijnRoutering goederenvervoer Zuid-NederlandOverige (planstudiekosten)AfrondingenProgrammaAfrekening voorschotten828282Begroting (MF 17.10.01)5.0634.6311.997217231334396363318526Overprogrammering (-)‒ 64‒ 130‒ 139‒ 227‒ 225‒ 2201005Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen1.PHS Meteren-Boxtel: De Raad van State heeft het Tracébesluit "Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Meteren- Boxtel» onherroepelijk verklaard. Vanwege de tijd die de Raad van State nodig heeft gehad om tot dit besluit te komen is vertraging in de planning ontstaan 72Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 en een herziene planning opgesteld waarbij de in 2021 afgesproken mijlpalen naar achteren schuiven. Het projectbudget is verhoogd met € 67,7 miljoen in verband met prijs- en markteffecten;2.PHS Amsterdam:Het projectbudget is verhoogd met € 68,2 miljoen in verband met prijs- en markteffecten. Daarnaast is € 44,1 miljoen toegevoegd vanuit het programma Fietsparkeren (MF 13.03). Een deel van de oorspronkelijk binnen dat programma geraamde scope (de stallingen onder de oostelijke sporen (SOOS)) wordt overgeheveld naar het PHS project Amsterdam Centraal waardoor de werkzaamheden efficiënter kunnen worden uitgevoerd;3.PHS Projecten < 50 mln: De scope benodigd voor maatregelen bij het emplacement Eindhoven Eindhoven Oost is onderdeel van het binnen het programma Grensoverschrijdend Spoorvervoer opgenomen deelproject «Eindhoven-Düsseldorf». In verband met de raakvlakken met PHS en om de productstap Breda-Eindhoven tijdig mogelijk te maken, is deze scope en het bijbehorende budget ad € 17 miljoen overgeheveld naar deelproject PHS Eindhoven. De ontwikkeling van een nieuwe generatie seinen bij ProRail heeft vertraging opgelopen. Dit leidt er toe dat spoorprojecten hun ontwerp moeten aanpassen. De oude seinen hebben een grotere omvang waarvoor sporen verder uit elkaar moeten liggen. Bij enkele projecten, waaronder PHS Tilburg leidt deze aanpassing tot majeure meerkosten omdat werkzaamheden reeds gepland en deels uitgevoerd waren door de aannemer. Hiervoor is aanvullend € 31,4 miljoen toegevoegd zodat het project zoveel mogelijk doorgang kan vinden en de meerkosten niet nog verder oplopen;4.PHS Nijmegen: Het projectbudget is verhoogd met € 10 miljoen in verband met prijs- en markteffecten;5.Planning en studies: De risicoreservering voor PHS is voor € 150 miljoen ingezet om op de corridor PHS Alkmaar – Amsterdam tot uitvoering over te gaan. Tegenover het resterende potentieel tekort staan voldoende beheersmaatregelen en is ook nog een deel van de risicoreservering beschikbaar. In verband met markt- en prijseffecten is in totaal € 146,1 miljoen overgeboekt naar diverse PHS projecten in realisatie. Er is € 9,7 miljoen toegevoegd vanuit MF 11.04 aan het planuitwerkingsbudget PHS om extra kosten te dekken om de Amstelpassage als locatie voor security- en paspoortcontrole-voorzieningen te kunnen gebruiken. In verband met een negatieve prijsontwikkeling, de mismatch tussen de door Financiën uitgekeerde IBOI enerzijds en de vigerende CBS-reeksen voor de spoorbouw en aanbestedingseffecten anderzijds, is het projectbudget aanvullend verhoogd met € 101 miljoen vanuit de daarvoor getroffen reservering op MF 11.04.*In het projectoverzicht van de voorjaarsnota 2024 was per abuis voor een aantal projecten een verkeerde stand opgenomen. De betreffende projecten zijn met een «*» aangegeven en de standen «vorig» zijn gecorrigeerd.17.09 OntvangstenMotiveringOp dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden voor de realisatie van de Megaprojecten verkeer en vervoer, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord.73Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 59 Ontvangsten artikel 17 (bedragen x € 1 miljoen)202420252026202720282029Bijdragen van derden PMRBijdragen van derden ERTMS19Bijdragen van derden Zuidasdok417182678767Bijdragen van derden PHS1Totaal Ontvangsten617182678767Totaal Ontvangsten (MF 17.09)6171826787673.7 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangstenA. Omschrijving van de samenhang in het beleidDit artikel bevat een aantal uiteenlopende onderwerpen.Het projectartikel is gerelateerd aan het beleidsartikel 22 Omgevingsveiligheid en milieurisico’s (Externe veiligheid) van de begroting Hoofdstuk XII.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 60 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Verplichtingen233.535Uitgaven423.39818.06 Externe veiligheid423.39818.08 Netwerkoverstijgende kosten18.08.03 Afroming Eigen Vermogen RijkswaterstaatOntvangsten310.548427.22418.09 Ontvangsten19.309418.10 Saldo van de afgesloten rekeningen291.239427.220BudgetflexibiliteitDe budgetten voor externe veiligheid zijn 2025 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2025. De middelen afroming eigen vermogen Rijkswaterstaat zijn beleidsmatig gereserveerd.Tabel 61 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 182025Juridisch verplicht0%Bestuurlijk gebondenBeleidsmatig gereserveerd0%Nog niet ingevuld/vrij te bestedenC. Toelichting18.06 Externe VeiligheidMotiveringHet budget is bestemd voor het oplossen van externe veiligheidsknelpunten in het kader van de Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen (NVGS) (Kamerstukken II 2005–2006, 30 373, nr. 2). De opgenomen kasreeks heeft betrekking op het RWS-programma aankopen en saneren van kwetsbare objecten in het kader van basisnet.74Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 18.08 Netwerkgebonden kostenMotiveringDit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswaterstaat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in 2023 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. De middelen worden in afwachting van nadere bestemming toegevoegd aan artikelonderdeel 18.08 Netwerkgebonden kosten.Belangrijkste budgettaire aanpassingBij eerste suppletoire begroting 2024 is het afgeroomde eigen vermogen 2023 verlaagd met € 10 miljoen, omdat dit werd ingezet voor de Loss and Damage Fund en betrokken werd in de interne dekkingsopgave op de beleidsbegroting HXII. Hiervan wordt 425k teruggeboekt bij de begroting 2025 vanuit HXII naar het MF. Voor de vervanging van de AV-installatie en inrichting van het inrichting van het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC)-crisiscentrum wordt vervolgens weer € 1,15 van het Eigen Vermogen RWS weer overgeboekt naar de beleidsbegrotng HXII.Bij de begroting 2025 is tevens € 4 miljoen ingezet voor Klimaatneutrale en Circulaire Organisatie (KCO), dat gekoppeld is met de rijksbrede ambitie om de bedrijfsvoering te verduurzamen bij RWS.Daarnaast wordt er conform de interne besluitvorming, € 3,8 miljoen overgeboekt naar de generieke investeringsruimte 11.04 op het MF en € 0,95 miljoen van het Eigen Vermogen RWS gaat naar de generieke investeringsruimte op het Deltafonds.Tot slot is er € 2 miljoen gereserveerd voor de integrale overgang van het kas/verplichtingenstelsel naar het baten-lastenstelsel (het project iBLS) van RWS. De middelen worden overgeboekt naar een Risicoreservering op artikelonderdeel 11.04.18.09 OntvangstenMotiveringDit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswaterstaat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in 2023 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. Deze middelen zijn in afwachting van nadere bestemming toegevoegd aan artikelonderdeel 18.08 Netwerkgebonden kosten.75Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3.8 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen RijkA. Omschrijving van de samenhang in het beleidOp dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste van de begroting Hoofdstuk XII komen. De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te vinden in de begroting Hoofdstuk XII.Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investeringsfondsen op de begroting Hoofdstuk XII.B. Budgettaire gevolgen van uitvoeringTabel 62 Budgettaire gevolgen van uitvoering artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)2023202420252026202720282029Ontvangsten7.832.2899.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47819.09 Ten laste van begroting IenW7.832.2899.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.478MotiveringDit begrotingsartikel is technisch van aard.76Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 4. BijlagenBijlage 1: Voeding van het Mobiliteitsfonds en begrotingsstaat per productartikelonderdeelTabel 63 Voedingstabellen artikel 26 beleidsbegroting XIIBedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203811Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteUitgaven63.266235.168458.142821.529987.6941.541.3011.416.056993.365748.3251.773.7562.152.9901.835.5201.844.7341.853.3772.829.21419.554.43711.01Verkenningen1.25837.21590.858218.373264.686708.907775.830683.112432.677411.674402.009200.001180.000190.298161.5184.758.41611.03Reserveringen55.508133.730256.868182.936316.127357.767418.630248.513184.6471.297.2861.425.0651.329.8771.326.4171.450.8421.396.74110.380.95411.04Generieke investeringsruimte6.50064.223110.416420.220406.881474.627221.59661.740131.00164.796325.916305.642338.317212.2371.270.9554.415.067Ontvangsten47.50047.50011.09Ontvangsten47.50047.500Bijdrage van hfdst XII (art 26)63.266235.168458.142821.529987.6941.493.8011.416.056993.365748.3251.773.7562.152.9901.835.5201.844.7341.853.3772.829.21419.506.937Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203812HoofdwegennetUitgaven3.898.4513.940.9694.475.8224.198.7904.275.9813.946.4433.806.0903.570.7963.520.2393.010.7102.538.7803.101.7692.881.0962.958.1792.372.90152.497.01612.01Exploitatie6.2935.6769.92210.5509.7648.6188.4517.8247.7694.5374.5374.5374.5374.5374.537102.08912.02Onderhoud en vernieuwing1.258.4441.369.3231.479.8741.450.5301.534.4781.376.0141.362.4691.442.8701.449.278843.516866.453875.161920.912928.876962.61418.120.81212.03Ontwikkeling740.684730.8501.011.721902.2311.007.529897.144778.548526.027649.382866.431465.371812.840821.058809.020245.62811.264.46412.04Geïntegreerde contractvormen/PPS1.123.4761.057.6041.063.119904.439835.056799.823795.817749.218603.170565.982471.670678.455403.813484.970429.34610.965.95812.06Netwerkgebonden kosten HWN769.554777.516911.186931.040889.154864.844860.805844.857810.640730.244730.749730.776730.776730.776730.77612.043.693Ontvangsten104.959124.305118.556122.404112.016207.422162.779160.627171.79272.43649.75449.7549.75682.73082.7331.632.02312.09Ontvangsten104.959124.305118.556122.404112.016207.422162.779160.627171.79272.43649.75449.7549.75682.73082.7331.632.023Bijdrage van hfdst XII (art 26)3.793.4923.816.6644.357.2664.076.3864.163.9653.739.0213.643.3113.410.1693.348.4472.938.2742.489.0263.052.0152.871.3402.875.4492.290.16850.864.993Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203813Spoorwegen77Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 2038Uitgaven3.286.9282.732.0663.109.2233.121.8302.544.4122.864.7523.077.0962.539.2572.522.6742.432.6012.513.8522.252.9952.346.2652.493.0692.185.22540.022.24513.02Exploitatie onderhoud en vernieuwing2.665.7212.246.2472.457.5552.528.5022.039.6102.455.2252.522.1452.269.0162.175.5982.103.4272.127.0051.944.3701.921.0992.131.6822.075.05033.662.25213.03Ontwikkeling387.021269.771459.505411.052337.242299.432447.851226.331347.076329.174386.847308.625425.166361.387110.1755.106.65513.04Geïntegreerde contractvormen/PPS234.186216.048192.163182.276167.560110.095107.10043.9101.253.33813.07Rente en aflossingOntvangsten238.204303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284166.484183.784167.484167.484167.4842.669.31113.09Ontvangsten238.204303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284166.484183.784167.484167.484167.4842.669.311Bijdrage van hfdst XII (art 26)3.048.7242.428.9512.960.9392.971.5462.391.1282.709.4682.913.8122.372.9732.354.3902.262.3172.347.3682.069.2112.178.7812.325.5852.017.74137.352.934Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203814Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sUitgaven993.214597.904251.821122.884173.784200.598299.361302.933321.376102.00072.00052.08376.7803.566.73814.01Regionale infrastructuur5.50680.970125.14795.809158.991171.014197.789191.531202.330102.00072.00052.08376.7801.531.95014.03Bereikbaarheidsprogramma's987.708516.934126.67427.07514.79329.584101.572111.402119.0462.034.788Ontvangsten424214.09Ontvangsten4242Bijdrage van hfdst XII (art 26)993.172597.904251.821122.884173.784200.598299.361302.933321.376102.00072.00052.08376.7803.566.696Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203815HoofdvaarwegennetUitgaven1.397.4511.406.1351.608.5591.563.6311.524.5871.453.7791.261.1231.318.6911.527.4151.162.5831.112.0871.151.4171.191.5891.141.032922.18619.742.26515.01Exploitatie12.14710.52825.22127.53923.82922.16122.06025.24125.00610.51710.51710.51710.51710.51710.517256.83415.02Onderhoud en vernieuwing671.135798.530834.667780.669709.088690.407664.830665.082673.139373.741459.508430.788430.788430.788430.7089.043.86878Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203815.03Ontwikkeling188.567108.461217.064203.349270.035225.76060.185104.555309.152305.500170.116237.721280.155212.05721.3052.913.98215.04Geïntegreerde contractvormen/PPS91.67571.06861.27970.94155.59055.26055.28756.88154.73955.61854.73955.18452.92270.46342.449904.09515.06Netwerkgebonden kosten HVWN433.927417.548470.328481.133466.045460.191458.761466.932465.379417.207417.207417.207417.207417.207417.2076.623.486Ontvangsten39.56913.1613.0857017.83815076315015015015015015015015066.46715.09Ontvangsten39.56913.1613.0857017.83815076315015015015015015015015066.467Bijdrage van hfdst XII (art 26)1.357.8821.392.9741.605.4741.562.9301.516.7491.453.6291.260.3601.318.5411.527.2651.162.4331.111.9371.151.2671.191.4391.140.882922.03619.675.798Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203817Megaprojecten Verkeer en VervoerUitgaven547.762516.879730.025776.057811.435679.366734.895355.444374.504447.401390.082415.799415.124243.932337.8847.776.58917.06Project Mainportontwikkeling Rotterdam52552517.07ERTMS199.852130.877210.100189.513184.570133.255165.82326.63798.340132.180124.253126.518227.200202.847152.1012.304.06617.08ZuidasDok181.260277.782295.429370.388369.153298.439299.871208.274170.861147.01217.5294.1214.12116.4832.660.72317.10Programma Hoogfrequent Spoorvervoer166.125108.220224.496216.156257.712247.672269.201120.533105.303168.209248.300285.160183.80324.602185.7832.811.275Ontvangsten60.97370.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071682.89717.09Ontvangsten60.97370.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071682.897Bijdrage van hfdst XII (art 26)486.789446.144648.317708.889724.347611.961662.000274.661336.433391.330390.082415.799415.124243.932337.8847.093.692Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203818Overige uitgaven en ontvangstenUitgaven3.3983.39818.06Externe veiligheid3.3983.39879Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203818.08NetwerkoverstijgendekostenOntvangsten427.224427.22418.09Ontvangsten4418.10Saldo van de afgesloten rekeningen427.220427.220Bijdrage van hfdst XII (art 26)‒ 423.826‒ 423.826Bedragen € x 1.0002024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024‒ 203819Bijdragen andere begrotingen RijkOntvangsten9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043137.637.22419.09Ten laste van begroting IenW9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043137.637.224Bijdrage van hfdst XII (art 26)9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043137.637.224Totaal Uitgaven10.190.4709.429.12110.633.59210.604.72110.317.89310.686.23910.594.6219.080.4869.014.5338.929.0518.779.7918.809.5838.755.5888.689.5898.647.410143.162.688Totaal Ontvangsten870.971511.316351.633340.557360.226477.761399.721407.844378.297298.941216.388233.688177.390250.364250.3675.525.464Totaal Bijdrage van hfdst XII (art 26)9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043137.637.22480Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bijlage 2: VerdiepingsbijlageArtikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTabel 64 Verdiepingsbijlage artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 11.01 Verkenningen117.594167.267181.429214.962412.146942.066921.826612.537531.560388.920260.77128.233Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 116.344‒ 128.787‒ 90.711668‒ 150.205‒ 243.576‒ 140.60048.283‒ 70.54062.639188.845241.768180.000291.862Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 11.01 Verkenningen1.25038.48090.718215.630261.941698.490781.226660.820461.020451.559449.616270.001180.000291.862Kasschuiven Verkenningen‒ 120.768120.768Loon-en Prijsbijstelling 2024139.50584371402.7432.74510.4176.60434.2926.6576.1159.3930019.20440.750Overboeking middelen Brainport Eindhoven naar Reserveringen‒ 232.000‒ 12.000‒ 12.000‒ 35.000‒ 46.000‒ 57.000‒ 70.000Overboeking Oude Lijn‒ 1.702‒ 1.702Mutaties Miljoenennota 20258‒ 1.2651402.7432.74510.417‒ 5.39622.292‒ 28.343‒ 39.885‒ 47.607‒ 70.000‒ 101.564161.518Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 11.01 Verkenningen1.25837.21590.858218.373264.686708.907775.830683.112432.677411.674402.009200.001180.000190.298161.518Ontwerpbegroting 2023 artikelonderdeel 11.03 ReserveringenMutaties Voorjaarsnota 202381Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 11.03 Reserveringen157.915296.480390.838323.408381.586402.168334.0991.268.8611.275.5631.425.3201.585.3311.377.4501.448.9541.559.6641.427.778Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 77.531‒ 73.441‒ 122.551‒ 121.099‒ 47.068‒ 30.173‒ 23.183‒ 136.654‒ 152.030‒ 140.387‒ 106.987‒ 47.487‒ 55.1902.5132.513Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 11.03 Reserveringen80.384223.039268.287202.309334.518371.995310.9161.132.2071.123.5331.284.9331.478.3441.329.9631.393.7641.562.1771.430.291BZK: Woningbouwmiddelen‒ 1.975‒ 475‒ 375‒ 375‒ 375‒ 375Dekking MF overig: CA-middelen Instandhouding‒ 90.739‒ 90.739HXII: Apparaat WoMo‒ 1.250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250HXII: Wind in de Zeilen‒ 4.490‒ 4.490Kasschuiven Reserveringen0‒ 37.27830.7879.4415.285‒ 9382.2503.953150.210106.402‒ 100.615‒ 147.960‒ 1.287‒ 20.250Loon-en prijsbijstelling 2024360.6161.0932.4845.9483.3036.6444.8662.85329.66831.30349.20842.08037.81837.05242.06464.232Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Modaliteitspecifieke budget Hoofdvaarwegennet4.2874.287Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Reservering IenW PBNI146.100005.3303.6304.3056.8809.04016.70516.70516.70516.70016.70016.70016.700Opgave Hoofdwegennet MF: Aanzuiveren modaliteitspecifieke budget10.08810.08882Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Spoorwegen MF: Aanzuiveren modaliteitspecifieke budget15.00015.000Overboeking Impulsprogramma Beter Bediend‒ 1.900‒ 1.900Overboeking Knooppunt Raalte‒ 10.750‒ 10.750Overboeking Maas- en Brabantse Kanalen‒ 900‒ 900Overboeking middelen Brainport Eindhoven naar Reserveringen232.00012.00012.00035.00046.00057.00070.000Overboeking N33 Midden - Realisatie‒ 145.000‒ 6.000‒ 6.000‒ 21.000‒ 21.000‒ 21.000‒ 70.000Overboeking N33 Noord - Studiekosten‒ 5.000‒ 5.000Overboeking naar Modal Shift Spoorwegen‒ 500‒ 500Overboeking PHS133.2275993.0752.7953.4613.3322.61979.96527.8102.4177.154Overboeking Reservering naar Wind in de Zeilen20.25020.250Overboeking Verduurzaming gebouwen‒ 16.900‒ 3.737‒ 4.654‒ 4.773‒ 1.455‒ 1.491‒ 97‒ 99‒ 99‒ 99‒ 99‒ 99‒ 99‒ 99Overboeking Woningbouwmiddelen ProRail‒ 1.500‒ 300‒ 300‒ 300‒ 300‒ 30083Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Toevoeging CA-middelen ProRail Instandhouding (BKN Spoor)‒ 400.000‒ 102.218‒ 100.000‒ 100.000‒ 97.782Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding‒ 2.239.602‒ 1.119.988‒ 1.119.614Tolvrij Westerscheldetunnel‒ 146.768‒ 29.354‒ 29.354‒ 29.354‒ 29.354‒ 29.352Mutaties Miljoenennota 2025‒ 24.876‒ 89.309‒ 11.419‒ 19.373‒ 18.391‒ 14.228107.714‒ 883.694‒ 938.88612.353‒ 53.279‒ 86‒ 67.347‒ 111.335‒ 33.550Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 11.03 Reserveringen55.508133.730256.868182.936316.127357.767418.630248.513184.6471.297.2861.425.0651.329.8771.326.4171.450.8421.396.741Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 11.04 Generieke investeringsruimte244.910306.614378.920489.463336.8771.020.433533.406417.401238.839‒ 8.990123.441584.667337.5571.023.0571.876.590Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 112.218‒ 52.524‒ 19.549‒ 2.943‒ 47.533‒ 296.558163.688‒ 81.058442‒ 75.13653.742‒ 128.484‒ 139.874‒ 140.184Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 11.04 Generieke investeringsruimte132.692254.090359.371486.520289.344723.875697.094336.343239.281‒ 84.126177.183456.183197.683882.8731.876.590Mutaties Nota van Wijziging eerste suppletoire begroting 2024‒ 4.000‒ 6.200Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 128.692247.890359.371486.520289.344723.875697.094336.343239.281‒ 84.126177.183456.183197.683882.8731.876.59084Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie20242025202620272028202920302031203220332034203520362037203811.04 Ten laste van begroting IenW na Nota van WijzigingAfboeken concessie Hoofdrailnet na 2033‒ 376.500‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300Apparaat RWS‒ 23.436‒ 23.436Areaalgroei Hoofdvaarwegennet‒ 7.402‒ 7.402Dekking Hoofdvaarwegennet MF: Afronding Nota Mobiliteit Achterstallig Onderhoud19.19119.191Dekking Hoofdvaarwegennet MF: Dynamisch Verkeersmanagement1.1351.135Dekking Hoofdvaarwegennet MF: Twentekanalen fase 28.0008.000Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A1 Bunschoten Hoevelaken22Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A2 Holendrecht2121Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A59 Rosmalen PPS5775252585Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A7 Zuidelijke Ringweg Groningen453453Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A74 Venlo3.0163.016Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller A78 Zuidelijke Ringweg Groningen8.1008.100Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller aansluiting Nuth2.0672.067Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller Aflossing Tunnels14.76814.768Dekking Hoofdwegennet MF: Meevaller N9 Koedijk191243Dekking overig MF: CA-middelen Instandhouding90.73990.739HXII: Dekking Hoofdwegennet MF: Terugsluis Vrachtwagenheffing180.000105.00075.000HXII: Dekking Spoorwegen MF: Vrijval TVOV HXII10.00010.000HXII: NS-tarieven‒ 42.000‒ 42.000HXII: Stichting Buisleidingen‒ 163‒ 16386Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Indexering Ontvangsten Hogesnelheidslijnheffing40.00040.000Inzet HRN voor Wind in de Zeilen‒ 20.250‒ 20.250Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 2024042.000‒ 35.000‒ 7.000Kasschuiven Investeringsruimte0116.653‒ 185.285‒ 2.22745.289256.834‒ 105.211‒ 152.660‒ 140.195‒ 69.101120.264180.100181.100204.788‒ 338.833‒ 111.516Loon-en Prijsbijstelling 2024781.00839.60456.81637.90448.797‒ 30.71035.37157.31736.64362.04356.41762.53398.25998.92684.20453.833Meerkosten PHS Amsterdam CS‒ 9.680‒ 9.680Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Aanzuiveren modaliteitspecifieke budget‒ 4.287‒ 4.287Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Exogene tegenvallers Stormschade en Baggeren‒ 1.600‒ 1.600Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Gerrit Krolbrug‒ 15.000‒ 5.000‒ 5.000‒ 5.000Opgave Hoofdvaarwegennet MF: IenW-aandeel PBNI‒ 146.100‒ 5.330‒ 3.630‒ 4.305‒ 6.880‒ 9.040‒ 16.705‒ 16.705‒ 16.705‒ 16.700‒ 16.700‒ 16.700‒ 16.700Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Maasroute fase 2 (Julianakanaal)‒ 55.000‒ 26.899‒ 28.10187Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Hoofdvaarwegennet MF: MIRT-onderzoek Houtrakpolder‒ 2.000‒ 1.000‒ 1.000Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Paddepoelsterbrug‒ 10.000‒ 5.000‒ 5.000Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Vaargeul de Boontjes‒ 1.400‒ 1.400Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Zeetoegang IJmond‒ 1.426‒ 1.426Opgave Hoofdwegennet en Hoofdvaarwegennet MF: Informatieplicht energiebesparing‒ 1.500‒ 1.500Opgave Hoofdwegennet MF: A2 Vonderen-Kerensheide‒ 2.500‒ 2.500Opgave Hoofdwegennet MF: Aanzuiveren modaliteitspecifieke budget‒ 10.088‒ 10.088Opgave Hoofdwegennet MF: Afronden CHARM‒ 19.989‒ 19.989Opgave Hoofdwegennet MF: Inzet Hinderaanpak‒ 1.800‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 300Opgave Hoofdwegennet MF: Jan Blankenburg‒ 250‒ 25088Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Hoofdwegennet MF: Sluiskiltunnel‒ 63.600‒ 10.600‒ 10.600‒ 10.600‒ 10.600‒ 10.600‒ 10.600Opgave Spoorwegen MF: Aanzuiveren modaliteitspecifieke budget‒ 15.000‒ 15.000Opgave Spoorwegen MF: Callandbrug - Instandhouding‒ 87.900‒ 29.300‒ 29.300‒ 29.300Opgave Spoorwegen MF: Gebruiksvergoeding ProRail‒ 133.000‒ 103.000‒ 30.000Opgave Spoorwegen MF: Instandhoudingskosten brandblus havenspoor Rotterdam‒ 26.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 1.900‒ 2.200Opgave Spoorwegen MF: Kwartstofproblematiek 2024-2025‒ 19.300‒ 9.650‒ 9.650Opgave Spoorwegen MF: Seinenproblematiek‒ 85.000‒ 10.000‒ 30.000‒ 29.644‒ 15.356Overboeking Eigen Vermogen RWS MF5.8035.803Overboeking Extrapolatie 2037 naar EOV ten behoeve van BKN Spoor‒ 223.407‒ 223.40789Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Overboeking Extrapolatie 2038 naar EOV ten behoeve van BKN Spoor‒ 485.000‒ 485.000Overboeking Geluid (emissiekentallen en stille banden aftrek)‒ 85.200‒ 28.400‒ 28.400‒ 28.400Overboeking Reservering A2 Vonderen-Kerensheide2.5002.500Overboeking Generieke Investeringsruimte naar EOV‒ 580.350‒ 77.000‒ 77.000‒ 77.000‒ 77.000‒ 108.350‒ 87.000‒ 77.000Overboeking Reservering PHS‒ 133.227‒ 599‒ 3.075‒ 2.795‒ 3.461‒ 3.332‒ 2.619‒ 79.965‒ 27.810‒ 2.417‒ 7.154Overboeking Reservering PHS naar Planuitwerking PHS‒ 150.000‒ 150.000Prijsstijgingen A24 Blankenburg, A16 Rotterdam, A9 Badhoevedorp, A27 Houten-Hooipolder‒ 515.030‒ 19.220‒ 1.910‒ 336.000‒ 59.500‒ 98.400Prijsstijgingen A7 Zuidelijke Ringweg Groningen‒ 15.500‒ 8.000‒ 7.500Prijsstijgingen Beheer en Onderhoud‒ 49.195‒ 5.052‒ 10.727‒ 33.416Prijsstijgingen GrensoverschrijdendSpoor‒ 2.000‒ 2.00090Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Prijsstijgingen MOC Kustwacht‒ 3.885‒ 3.885Prijsstijgingen Nieuwe Sluis Terneuzen‒ 21.000‒ 2.481‒ 1.163‒ 17.356Prijsstijgingen PHS‒ 103.000‒ 6.000‒ 6.000‒ 11.000‒ 16.000‒ 18.000‒ 19.000‒ 16.000‒ 11.000Prijsstijgingen Project Sluis II Wilhelminakanaal‒ 8.700‒ 1.000‒ 2.700‒ 5.000Prijsstijgingen Tilburg 3‒ 44.400‒ 3.000‒ 6.000‒ 8.000‒ 8.000‒ 7.000‒ 4.000‒ 3.200‒ 3.200‒ 2.000Prijsstijgingen VenR Hoofdvaarwegennet‒ 32.000‒ 32.000Prijsstijgingen VenR Hoofdwegennet‒ 46.112‒ 46.112Prijsstijgingen Wolfheze en Gilze Rijen‒ 7.000‒ 5.000‒ 2.000Prijstijgingen Instandhouding Spoor‒ 96.000‒ 96.000Mutaties Miljoenennota 2025‒ 122.192‒ 183.667‒ 248.955‒ 66.300117.537‒ 249.248‒ 475.498‒ 274.603‒ 108.280148.922148.733‒ 150.541140.634‒ 670.636‒ 605.635Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 11.04 Generieke investeringsruimte6.50064.223110.416420.220406.881474.627221.59661.740131.00164.796325.916305.642338.317212.2371.270.955Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte520.419770.361951.1871.027.8331.130.6092.364.6671.789.3312.298.7992.045.9621.805.2501.969.5431.990.3501.786.5112.582.7213.304.36891Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimteTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte214.326515.609718.376904.459885.8031.794.3601.789.2362.129.3701.823.8341.652.3662.105.1432.056.1471.771.4472.736.9123.306.881Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte63.266235.168458.142821.529987.6941.541.3011.416.056993.365748.3251.773.7562.152.9901.835.5201.844.7341.853.3772.829.21492Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingApparaat RWSDe capaciteit RWS is, middels de begroting 2024, structureel gedekt op een niveau van 9.341 fte en t/m 2030 op een niveau van 9.572 fte. Hiermee kan de maakbare opgave op instandhouding opgevangen worden binnen RWS. Met deze mutatie wordt de financiering van de RWS-capaciteit doorgetrokken naar 2031.Dekking Hoofdwegennet MFDit betreffen de dekkingsbronnen die worden ingezet voor de integrale opgave op het MF. De dekkingsbronnen die worden ingezet op het Hoofdwegennet zijn: terugbetaling lening vrachtwagenheffing en meevallers projecten RWS. De dekkingsbronnen zijn in totaal € 226,4 miljoen.Dekking Hoofdvaarwegennet MFDit betreffen de dekkingsbronnen die worden ingezet voor de integrale opgave op het MF. De dekkingsbronnen die worden ingezet op het Hoofdvaarwegennet zijn: teruggave restbudget Nota Mobiliteit Achterstallig Onderhoud en meevallers projecten RWS. De dekkingsbronnen zijn in totaal € 28,3 miljoen.Dekking Prijsstijgingen Aanleg- en InstandhoudingsprojectenBij de verschillende modaliteiten hebben diverse aanleg- en instandhoudingsprojecten en programma's last gehad van excessieve prijsstijgingen. In totaal gaat het om een opgave van € 549 miljoen. Dekking komt uit het MF vanuit de generieke investeringsruimte op artikelonderdeel 11.04. De middelen komen terecht op artikel 12, 13, 15 en 17.Dekking Spoorwegennet MFDit betreffen de dekkingsbronnen die worden ingezet voor de integrale opgave op het MF. De dekkingsbronnen die worden ingezet op het Spoorwegennet zijn: vrijval middelen Transitievangnet, HSL-ontvangsten, Risicoreservering HRN-concessie en meevallers projecten ProRail. De dekkingsbronnen zijn in totaal € 153 miljoen.Dekking Overig MF: CA-middelen Instandhouding en ExtrapolatieDit betreft de overige dekkingsbronnen die voor de interne dekkingsopgave MF wordt ingezet. Het gaat om de CA-middelen Instandhouding (€ 90,7 miljoen) en een deel van de extrapolatieruimte 2037 (€ 330,3 miljoen) dat wordt ingezet voor de dekkingsopgave MF op artikelonderdeel 11.04.HXII: NS-tarievenIn 2025 zal een bedrag van € 42 miljoen vanuit de generieke investeringsruimte op het MF worden verstrekt aan de NS, zodat de in 2024 uitgestelde tariefsverhoging van 8,7% ook in 2025 gedeeltelijk kan worden voorkomen. De bijdrage vanuit IenW voorkomt in 2025 voor 1/3 de 8,7% tariefsverhoging uit 2024.HXII: Wind in de ZeilenDit betreft een overboeking naar HXII en behoeve van het NS ''Contractlijn Zeeland Wind in de Zeilen''. Het bedrag komt ten gunste van de uitbreiding van dienstregeling in Zeeland.Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 2024Dit betreft de kaderaanpassing op het Hoofdwegennet die over de gehele looptijd van het fonds budgetneutraal is.93Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Kasschuiven Verkenningen, Reserveringen en InvesteringsruimteEr zijn op dit artikel budgetneutrale kasschuiven doorgevoerd om de programmering te actualiseren in het meest realistische ritme. Verder zijn er op de investeringsruimte 11.04 kasschuiven doorgevoerd om de integrale opgave MF in lijn te brengen met de dekkingsbronnen en om de onttrekkingen uit de risicoreserveringen prijsttijgingen gelijk te stellen aan het huidige ritme.Loon- en Prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.Overboeking Brainport Eindhoven naar ReserveringenBij Voorjaarsnota zijn middelen toebedeeld vanuit het NGF voor Brainport Eindhoven. Met deze overboeking worden de middelen overgeheveld van artikelonderdeel 11.01 Verkenningen naar artikelonderdeel 11.03 Reserveringen.Overboeking Extrapolatie 2037 naar EOV ten behoeve van BKN-spoorDit betreft een overboeking van de resterende extrapolatieruimte 2037 op artikel 11.04 naar het programma EOV op artikel 13.02, ten behoeve van de instandhoudingsopgave BKN-spoor.Overboeking Extrapolatie 2038 naar EOV ten behoeve van BKN-spoorDit betreft een overboeking vanuit de extrapolatieruimte 2038 op artikel 11.04 naar het programma EOV op artikel 13.02, ten behoeve van de instandhoudingsopgave BKN-spoor.Overboeking EV RWS generieke investeringsruimte MobiliteitsfondsEr wordt € 3,8 miljoen overgeboekt vanuit artikelonderdeel 18.08.03 naar de generieke investeringsruimte 11.04.Overboeking Knooppunt-RaalteDit betreft een overboeking vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om het tekort bij het project Knooppunt Raalte te dekken.Overboeking N33 Midden - RealisatieDit betreft de overboeking vanuit de reservering N33 Midden (Zuidbroek Appingedam) naar artikel 12. Dit is conform de BO MIRT afspraken 2023. De middelen zijn benodigd om verdere afspraken te maken met de regio over de doorstart van het project naar aanleiding van het compensatiepakket Groningen.Overboeking N33 Noord - StudiekostenVoor de N33 Noord (Appingedam-Eemshaven) is € 5 miljoen van de reservering van € 250 miljoen uit «Nij Begun» overgeboekt vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om de studiekosten van het MIRT-onderzoek te bekostigen.Overboeking Oude LijnDit betreft een overboeking van het verkenningenbudget naar het PUV-budget van programma Oude Lijn ten behoeve een subsidiebeschikking inzake de analytische fase Oude Lijn.94Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Overboekingen PHSDit betreft een overboeking vanuit de risicoreservering PHS (artikelonderdeel 11.04) de reservering PHS op artikel onderdeel 11.03. Een deel van de reservering wordt overgeboekt naar artikelonderdeel 17.10 voor de planuitwerking PHS.Overboeking generieke investeringsruimte naar EOVVanuit de generieke investeringsruimte worden middelen overgeheveld naar artikelonderdeel 13.02 EOV, ter dekking van de instandhoudingsopgave BKN Spoor.Overboeking Verduurzaming gebouwenDit betreft een budgetoverheveling van de reservering voor verduurzaming gebouwen naar RWS in het benodigde ritme van 2025-2037.Opgave Hoofdwegennet MFDit betreft de integrale dekkingsopgave op het Hoofdwegennet. In totaal gaat het om € 178,3 miljoen bij aanleg en instandhouding. De middelen komen terecht op artikel 11 en artikel 15.Opgave Hoofdvaarwegennet MFDit betreft de integrale dekkingsopgave op het Hoofdvaarwegennet. In totaal gaat het om € 237,3 miljoen bij aanleg en instandhouding. De middelen komen terecht op artikel 11 en artikel 15.Opgave Fiets MFDit betreft de integrale problematiek op het programma fiets van RWS. Er wordt € 2 miljoen gereserveerd op artikelonderdeel 11.04 hiervoor.Opgave Spoorwegen MFDit betreft de integrale dekkingsopgave op het Spoorwegennet. In totaal gaat het om € 411,1 miljoen bij aanleg en instandhouding. De middelen komen terecht op artikel 11, artikel 13 en artikel 17.Toevoeging CA-middelen RWSEr wordt voor de jaren 2031 en 2032 in totaal € 2,2 miljard toegevoegd aan de middelen voor instandhouding bij RWS conform de achtjarige programmering RWS.Toevoeging CA-middelen ProRail Instandhouding (BKN Spoor)Vanuit de CA-reservering instandhouding op 11.03 wordt € 400 miljoen in de jaren 2035 tot en met 2038 overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02 ten behoeve van de instandhoudingsopgave (BKN Spoor) van ProRail.95Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 12 HoofdwegennetTabel 65 Verdiepingsbijlage artikel 12 Hoofdwegennet12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 12.01 Exploitatie4.4014.6009.3359.9459.1828.3658.2034.4044.4044.4044.4044.4044.4044.4044.404Mutaties Voorjaarsnota 20241.435910Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.01 Exploitatie5.8365.5109.3359.9459.1828.3658.2034.4044.4044.4044.4044.4044.4044.4044.404HXII: NDW Data Science Society (NDSS)-Usecases221221Kwaliteitsorgaan Verkeersveiligheidsaudits (KOVA) taken6060Loon- en Prijsbijstelling 20242.766176166282300277253248133133133133133133133133Monitor Smart Mobility 2026‒ 2028915305305305Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding6.5193.2873.232Mutaties Miljoenennota 20254571665876055822532483.4203.365133133133133133133Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 12.01 Exploitatie6.2935.6769.92210.5509.7648.6188.4517.8247.7694.5374.5374.5374.5374.5374.537Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 12.02 1.119.8411.269.5081.162.5371.456.1441.523.1111.453.6431.331.576803.977804.320842.189910.938898.496897.906917.637934.40496Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Onderhoud en vernieuwingMutaties Voorjaarsnota 202474.87137.049142.522‒ 118.888‒ 68.176‒ 48.07319.485‒ 22.661‒ 16.850‒ 24.354‒ 68.953‒ 49.000‒ 4.000‒ 16.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en vernieuwing1.194.7121.306.5571.305.0591.337.2561.454.9351.405.5701.351.061781.316787.470817.835841.985849.496893.906901.637934.404A2 Vonderen-Kerensheide werkzaamheden‒ 3.224‒ 3.224Budgetoverheveling Verduurzaming gebouwen3.3592.50725726290911919191919191919EZ: Bijdrage TNO‒ 1.000‒ 1.000EZ: Geleiderail zonnepark A379.0005.4003.600Herstel achterstallig onderhoud areaal KNM‒ 934‒ 934Impactanalyse stalen vallen Schinkelbruggen‒ 1.100‒ 1.100Instandhouding ODW en Pololoc‒ 301‒ 301Kasschuiven 2024 Onderhoud en Vernieuwing032.6299.83778.44633.639‒ 3.471‒ 111.080‒ 40.00000000000Loon- en Prijsbijstelling 2024487.94536.04339.44639.40040.37343.92442.43340.78923.58923.77425.66224.44925.64626.98727.22028.210Meerjaring vast onderhoud voor West Nederland Noord‒ 8.036‒ 8.03697Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Hoofdwegennet MF: Informatieplicht energiebesparing1.0311.031Opgave Hoofdwegennet MF: Sluiskiltunnel63.60010.60010.60010.60010.60010.60010.600Overboeking geluid (emissiekentallen en stille banden aftrek)85.20028.40028.40028.400Prijsstijgingen VenR46.11246.112Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding1.275.961637.946638.015Mutaties Miljoenennota 202563.73262.766174.815113.27479.543‒ 29.55611.408661.554661.80825.68124.46825.66527.00627.23928.210Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en vernieuwing1.258.4441.369.3231.479.8741.450.5301.534.4781.376.0141.362.4691.442.8701.449.278843.516866.453875.161920.912928.876962.614Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 12.03 Ontwikkeling767.9441.107.326836.603755.741600.903195.583123.951813.384639.363805.709579.9971.019.9141.071.884413.64689.127Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 104.880‒ 178.032‒ 69.523285.47982.691295.863181.820‒ 236.954159.753276.994128.875‒ 26.305‒ 57.923‒ 130.647‒ 63Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.03 Ontwikkeling663.064929.294767.0801.041.220683.594491.446305.771576.430799.1161.082.703708.872993.6091.013.961282.99989.064A2 Vonderen-Kerensheide werkzaamheden3.2243.22400000000000098Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Apparaat Tijdelijke Tolheffing 20241.124343781Bijdragen derden8.2678.26700000000EZ: Uitvoeringskosten TKI Dinalog (Top Consortium Knowledge and Innovation)‒ 250‒ 250Herstel achterstallig onderhoud areaal KNM812812Herverdeling Ontvangsten N33‒ 63.85900000‒ 15.142‒ 13.083‒ 35.651‒ 171188HXII: A2 Vonderen-Kerensheide werkzaamheden4.9234.923HXII: Campagne Kort Ritje dat is zo Gefietst‒ 2.000‒ 2.000HXII: Schoon Emissieloos Bouwen‒ 30.800‒ 10.690‒ 12.210‒ 3.800‒ 2.600‒ 900‒ 600Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 236.000‒ 48.00059.00071.00047.27014.00011.0007.00074.730Kaderruilen 2024‒ 7.000170.560‒ 168.944333.098‒ 112.910442.823256.749‒ 25.000‒ 123.337‒ 105.900‒ 200.000‒ 200.000‒ 250.000‒ 29.13950.000‒ 45.000Kasschuiven Ontwikkeling0‒ 132.624143.862‒ 98.979‒ 85.078‒ 225.957107.091415.66042.235‒ 85.051‒ 41.221‒ 83.806‒ 179.813‒ 204.788303.533124.936Kwaliteitsorgaan Verkeersveiligheidsaudits (KOVA) taken‒ 138‒ 138Loon- en Prijsbijstelling 2024294.75428.16234.19039.25127.80430.19531.56424.80019.08016.38818.7618.3056.7443.5244.0881.898Monitor Smart Mobility 2026‒ 2028‒ 1.740‒ 580‒ 580‒ 58099Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Hoofdwegennet MF: A2 Vonderen-Kerensheide2.5002.500Opgave Hoofdwegennet MF: Jan Blankenburg fietspad250250Overboeking A2 Vonderen-Kerensheide‒ 2.500‒ 2.500Overboeking Knooppunt-Raalte10.75010.750Overboeking N33 Midden - Realisatie145.0006.0006.00021.00021.00021.00070.000Overboeking N33 Noord - Studiekosten5.0005.000Prijsstijgingen Hoofdwegennet344.7008.0007.500221.3009.50098.400Programma Vrachtwagenheffing 20241.298438860Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet‒ 13.678‒ 10.655‒ 4‒ 3‒ 3.016Schinkelbruggen Zuidasdok942942SPUK naar GF en PF met 10% budgetkorting‒ 12.369‒ 5.290‒ 1.279‒ 5.800Tolvrij Westerscheldetunnel146.76829.35429.35429.35429.35429.352Zuidasdok: Instandhouding Onderhoud Dynamisch verkeersmamangement Wegkant263263Mutaties Miljoenennota 202577.620‒ 198.444244.641‒ 138.989323.935405.698472.777‒ 50.403‒ 149.734‒ 216.272‒ 243.501‒ 180.769‒ 192.903526.021156.564Stand ontwerpbegroting 2025 740.684730.8501.011.721902.2311.007.529897.144778.548526.027649.382866.431465.371812.840821.058809.020245.628100Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038artikelonderdeel 12.03 OntwikkelingOntwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS1.086.1421.077.2841.052.8991.065.731832.597806.025764.491648.658592.622574.135461.558478.198361.263433.715316.966Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 5.681‒ 22.04626.833‒ 152.99212.451‒ 22.65214.39184.929‒ 975‒ 18.2571.80172.522‒ 14.31443.761Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS1.080.4611.055.2381.079.732912.739845.048783.373778.882733.587591.647555.878463.359550.720346.949477.476316.966Prijsstijgingen DBFM185.83019.2201.910114.70050.000Kasschuiven Geïntegreerde contractvormen0‒ 421‒ 24.455‒ 27.484‒ 27.484‒ 27.484107.328Loon- en Prijsbijstelling 2024223.41824.26824.91125.63919.18417.49216.97516.93515.63111.52310.1048.31113.0356.8647.4945.052Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet‒ 15.345‒ 520‒ 14.76800‒ 525000000000Mutaties Miljoenennota 202543.0152.366‒ 16.613‒ 8.300‒ 9.99216.45016.93515.63111.52310.1048.311127.73556.8647.494112.380Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS1.123.4761.057.6041.063.119904.439835.056799.823795.817749.218603.170565.982471.670678.455403.813484.970429.346Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 727.834744.218875.011874.335853.304830.415826.446710.199704.133704.133704.665704.665704.665704.665704.665101Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie20242025202620272028202920302031203220332034203520362037203812.06 Netwerkgebonden kosten HWNMutaties Voorjaarsnota 20243.1073.5842.4473.2473.2473.2473.2473.647‒ 203‒ 203‒ 203‒ 203‒ 203‒ 203‒ 203Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.06 Netwerkgebonden kosten HWN730.941747.802877.458877.582856.551833.662829.693713.846703.930703.930704.462704.462704.462704.462704.462Apparaat RWS23.43623.436EZ: TNO pilot open Radiotoegangsnetwerk‒ 150‒ 150HXII: Detachering Europese Commissie8585Klimaatneutrale en circulaire organisatie (KCO)3.690926926788656394Kwaliteitsorgaan Verkeersveiligheidsaudits (KOVA) taken7878Loon- en Prijsbijstelling 2024554.26336.32237.13241.00940.88240.27839.52639.40635.40634.88134.90834.88134.90834.90834.90834.908Monitor Smart Mobility 2026‒ 2028825275275275Opgave Hoofdwegennet MF: Afronden CHARM19.98919.989Opgave Hoofdwegennet MF: Inzet Hinderaanpak1.800250250250250250250300Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord‒ 120.316‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594‒ 8.594Programma Vrachtwagenheffing 20241.1021.102102Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding161.18680.76380.423Mutaties Miljoenennota 202538.61329.71433.72853.45832.60331.18231.112131.011106.71026.31426.28726.31426.31426.31426.314Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 12.06 Netwerkgebonden kosten HWN769.554777.516911.186931.040889.154864.844860.805844.857810.640730.244730.749730.776730.776730.776730.776Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Hoofdwegennet3.706.1624.202.9363.936.3854.161.8963.819.0973.294.0313.054.6672.980.6222.744.8422.930.5702.661.5623.105.6773.040.1222.474.0672.049.566Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Hoofdwegennet3.675.0144.044.4014.038.6644.178.7423.849.3103.522.4163.273.6102.809.5832.886.5673.164.7502.723.0823.102.6912.963.6822.370.9782.049.300Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Hoofdwegennet3.898.4513.940.9694.475.8224.198.7904.275.9813.946.4433.806.0903.570.7963.520.2393.010.7102.538.7803.101.7692.881.0962.958.1792.372.901Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 12.09 Ontvangsten52.885119.401121.801123.154111.247225.948175.821196.278171.96372.24849.75449.7549.75682.73082.733Mutaties Voorjaarsnota 202443.7434.685‒ 3.266‒ 750769‒ 3.39141Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 12.09 Ontvangsten96.628124.086118.535122.404112.016222.557175.862196.278171.96372.24849.75449.7549.75682.73082.733103Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 12 HoofdwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Bijdragen Derden Ontvangsten8.2678.267Herverdeling Ontvangsten N33‒ 63.859‒ 15.142‒ 13.083‒ 35.651‒ 171188Loon- en Prijsbijstelling 202431164219217Mutaties Miljoenennota 20258.33121921‒ 15.135‒ 13.083‒ 35.651‒ 171188Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 12.09 Ontvangsten104.959124.305118.556122.404112.016207.422162.779160.627171.79272.43649.75449.7549.75682.73082.733Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Hoofdwegennet52.885119.401121.801123.154111.247225.948175.821196.278171.96372.24849.75449.7549.75682.73082.733Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Hoofdwegennet96.628124.086118.535122.404112.016222.557175.862196.278171.96372.24849.75449.7549.75682.73082.733Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Hoofdwegennet104.959124.305118.556122.404112.016207.422162.779160.627171.79272.43649.75449.7549.75682.73082.733104Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingA2 Vonderen-Kerensheide werkzaamhedenIn het contract A2 Vonderen-Kerensheide zijn de geplande beheer en onderhoud en Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) werkzaamheden geïntegreerd opgedragen. Deze middelen worden d.m.v. een budgetoverheveling aan het projectbudget toegevoegd.Apparaat RWSDe capaciteit RWS is, middels de begroting 2024, structureel gedekt op een niveau van 9.341 fte en t/m 2030 op een niveau van 9.572 fte. Hiermee kan de maakbare opgave op instandhouding opgevangen worden binnen RWS. Met deze mutatie wordt de financiering van de RWS-capaciteit doorgetrokken naar 2031.Apparaat Tijdelijke Tolheffing 2024Dit betreft een actualisatie van het apparaatsbudget van Tijdelijke Tolheffing.Bijdragen derdenDit betreft voornamelijk de bijdragen van derden, waaronder de bijdrage 2024 van RWS aan de Rijksbijdrage TNO t.b.v. het onderzoekspgrogramma Vervanging en Renovatie.Budgetoverheveling Verduurzaming gebouwenDit betreft een budgetoverheveling van de reservering voor verduurzaming gebouwen naar RWS in het benodigde ritme van 2025-2037.Dekking Hoofdwegennet MF: Saldo mee- en tegenvallersDit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het realisatieprogramma Hoofdwegennet. De meevallers worden ingezet als dekking voor de opgave MF.EZ: Geleiderail Zonnepark A37Het ministerie van EZ hevelt € 9 miljoen over vanuit het Klimaatfonds naar de IenW-begroting als voorfinanciering van de kosten die RWS moet maken voor de aanleg van een geleiderail bij de A37 die nodig is in verband met de aanleg van een zonnepark daar.Herstel achterstallig onderhoud areaalOp verzoek beheerder wordt het achterstalling onderhoud toegevoegd aan de scope van A10 Knooppunt De Nieuwe Meer en Amstel. Het betreft hier de uitvoeringskosten.Herverdeling ontvangsten N33 MiddenDit betreft een bijstelling van de verwachte ontvangsten bij het project N33 Zuidbroek Appingedam omdat met de regio is afgesproken een deel wordt ingezet voor het project A7 Zuidelijke Ringweg Groningen. Daarnaast is de prijsbijstelling 2024 verwerkt.HXII: Campagne Kort Ritje dat is zo GefietstDit betreft de overboeking naar HXII voor het uitvoeren van de campagne Kort Ritje dat is zo Gefietst inclusief bureau en mediakosten.105Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 HXII: A2 Vonderen-Kerensheide werkzaamhedenIn het contract A2 Vonderen-Kerensheide zijn de geplande beheer en onderhoud en Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) werkzaamheden geïntegreerd opgedragen. Deze middelen worden d.m.v. een budgetoverheveling aan het projectbudget toegevoegd.HXII: Overboeking Schoon Emissieloos BouwenDit betreft een overboeking van het MF naar HXII ten behoeve van het programma Schoon en Emissieloos Bouwen.Impactanalyse stalen vallen SchinkelbruggenOp verzoek beheerder wordt onderzocht wat de extra onderzoekskosten zijn voor vervangen van de stalen vallen.Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 2024Dit betreft de kaderaanpassing op het Hoofdwegennet die over de gehele looptijd van het fonds budgetneutraal is.Kaderruilen 2024Er zijn kaderruilen doorgevoerd om de overprogrammering in een beheersbaar ritme te krijgen en om de programmering en budgetten te verdelen tussen de modaliteiten om ontstane negatieve kaderstanden op artikelonderdelen op te lossen. Over alle jaren is dit per saldo budgettair neutraal voor de modaliteiten.Kasschuiven HoofdwegennetOm binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren noodzakelijk.Klimaatneutrale en circulaire organisatie (KCO)Dit betreft een overboeking voor klimaatneutrale en circulaire organisatie, waarbij er uitwerking kan worden gegeven aan de ambitie om de bedrijfsvoering rijksbreed te verduurzamen conform het Programma ‘Denk Doe Duurzaam’.Loon- en Prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.Meerjaring vast onderhoud voor West Nederland NoordOp verzoek beheerder wordt het meerjarig onderhoud toegevoegd aan de scope van Zuidasdok. Het betreft hier de uitvoeringskosten.Monitor Smart Mobility 2026 ‒ 2028Betreft opdrachtverstrekking van DGMo aan RWS voor het inzichtelijk maken van effecten en het opstellen van de Monitor Smart Mobility.Opgave Hoofdwegennet MF: A2 Vonderen-KerensheideDit betreft een overboeking uit artikel 11 voor de dekkingsopgave van de A2 Vonderen-Kerensheide.106Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Opgave Hoofdwegennet MF: Afronden CHARMDit betreft een overboeking uit artikel 11 om het programma CHARM af te ronden. Er zijn meerkosten gemaakt vanwege de langer dan geplande looptijd van het programma en vanwege de implementatie van adviezen CIO IenW en AcICT.Opgave Hoofdwegennet MF: Informatieplicht energiebesparingDit betreft een overboeking naar RWS omdat de reikwijdte van de wettelijke verplichting tot energiebesparing voor milieubelastende activiteiten is toegenomen.Opgave Hoofdwegennet MF: Inzet HinderaanpakDit betreft een overboeking vanuit artikel 11 voor de inzet van hinderaanpak bij RWS. De inzet van RWS voor de hinderaanpak bij projecten is onderdeel van het BKN RWS, maar ten onrechte niet opgenomen in de beprijzing van het BKN.Opgave Hoofdwegennet MF: Jan Blankenburg fietspadDit betreft een overboeking vanuit artikel 11 voor aanpassing van het fietspad Jan Blankenbrug van € 0,25 miljoen.Opgave Hoofdwegennet MF: SluiskiltunnelIn 2025 wordt de Sluiskiltunnel overgedragen van de Provincie Zeeland aan het Rijk. RWS heeft nog geen budget gekregen voor de areaaluitbreiding met de Sluiskiltunnel die in 2025 in beheer bij RWS komt. Met deze mutatie ontvangt RWS budget voor beheer en onderhoud voor de jaren 2025 t/m 2030.Overboeking A2 Vonderen-KerensheideDit betreft een overboeking van de reservering A2 Vonderen-Kerensheide dat wordt teruggeboekt naar een reservering op artikel 11.Overboeking geluid emissiekentallen en stille banden aftrekDit betreft een overboeking vanuit de bij OB2024 gereserveerde middelen op artikel 11 bedoeld voor de onderdelen emmissiekentallen, stille banden aftrek en geluidmarge. De aanpassing (ophoging) van emissiekentallen en het vervallen van de stille banden aftrek is inmiddels in regelgeving vastgelegd. RWS heeft daardoor te maken met hogere uitvoeringskosten voor de naleving van geluidproductieplafonds door hogere emissiekentallen.Overboeking Knooppunt-RaalteDit betreft een overboeking vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om het tekort bij het project Knooppunt Raalte te dekken.Overboeking N33 MiddenDit betreft de overboeking vanuit de reservering N33 Midden (Zuidbroek Appingedam) naar artikel 12. Dit is conform de BO MIRT afspraken 2023. De middelen zijn benodigd om verdere afspraken te maken met de regio over de doorstart van het project naar aanleiding van het compensatiepakket Groningen.Overboeking N33 Noord - StudiekostenVoor de N33 Noord (Appingedam-Eemshaven) is € 5 miljoen van de reservering van € 250 miljoen uit «Nij Begun» overgeboekt vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel om de studiekosten van het MIRT-onderzoek te bekostigen.107Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Prijsstijgingen HoofdwegennetDit betreft een overboeking van artikel 11 naar de projectbudgetten op artikel 12 wat betreft excessieve prijsstijgingen. Het gaat onder andere om VenR projecten, Zuidelijke Ringweg Groningen, A16 Rotterdam, Blankenburgverbinding, A9 Badhoevendorp en A27 Houten Hooipolder.Programma Vrachtwagenheffing 2024Dit betreft een actualisatie van het budget van Vrachtwagenheffing.Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord (HLA)In het HLA is een Rijksbrede taakstelling van gemiddeld 20 procent op de apparaatsbudgetten voorgesteld. Voor RWS geldt er ook een taakstelling. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op het apparaatsbudget van RWS artikelonderdeel 12.06.Saldo mee- en tegenvallers HoofdwegennetDit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het realisatieprogramma Hoofdwegennet.SPUK naar GF en PF met 10% budgetkortingIn het HLA is een budgetkorting van 10 procent op de Specifieke uitkeringen (SPUKs) opgenomen die overgeheveld wordt naar het Gemeente- en Provinciefonds. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op artikelonderdeel 12.03 Ontwikkeling.Tolvrij WesterscheldetunnelDit betreft een overboeking vanuit artikel 11.03 naar het beleidsartikel voor de mogelijke verlening van een Specifieke uitkering (SPUK) voor de gederfde tolinkomsten als gevolg van het vervroegd tolvrij maken van de Westerscheldetunnel aan de Provincie Zeeland.Toevoeging Coalitieakkoord-middelen instandhoudingIn de begroting van 2025 is besloten om vanuit de Coalitieakkoord reservering instandhouding, de financiering van het BKN RWS beleidsarm met twee jaar door te trekken tot en met 2032.108Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 13 SpoorwegenTabel 66 Verdiepingsbijlage artikel 13 Spoorwegen13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 13.02 Exploitatie onderhoud en vernieuwing2.143.4022.121.2601.656.6201.725.1331.519.9311.546.0681.700.2601.720.8711.765.3641.859.5171.964.5311.936.3712.090.2502.086.8001.982.208Mutaties Voorjaarsnota 2024207.787‒ 20.000315.374315.366315.371402.560255.064‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 13.02 Exploitatie onderhoud en vernieuwing2.351.1892.101.2601.971.9942.040.4991.835.3021.948.6281.955.3241.700.8711.745.3641.839.5171.944.5311.916.3712.070.2502.086.8001.982.208Correctie Omvorming ProRail533.00040.00020.00020.00020.00040.00040.00040.00040.00040.00040.00040.00043.00047.00030.00033.000FIN: CA-middelen BKN Spoor678.467253.478211.316126.47530.20356.995HXII: Overheveling EOV naar HXII subsidies Spoorgoederenvervoer‒ 7.000‒ 7.000Kasschuiven 2024 Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing0315.500286.0008.500310.000362.573131.79145.00040.00051.666‒ 233.969‒ 360.552‒ 373.726‒ 582.783Loon- en prijsbijstelling 2024855.82070.98263.43751.16153.80347.60848.39753.99853.97655.01855.53558.70557.85562.50163.00159.843Opgave Spoorwegen MF: Calandbrug87.90029.30029.30029.300Opgave Spoorwegen MF: Instandhoudingskosten brandblus havenspoor Rotterdam26.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9001.9002.200Opgave Spoorwegen MF: Lagere opbrengsten gebruiksvergoeding ProRail 2023 en 2024133.000103.00030.000109Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Spoorwegen MF: OVS - Kwartstofproblematiek 2024-202519.3009.6509.650Overboeking Extrapolatie 2037 naar EOV ten behoeve van BKN Spoor223.407223.407Overboeking Extrapolatie 2038 naar EOV ten behoeve van BKN Spoor485.000485.000Overboeking Generieke Investeringsruimte naar EOV580.35077.00077.00077.00077.000108.35087.00077.000Overboeking ZBO ProRail60.00020.00020.00020.000Prijsstijgingen Instandhouding Spoor96.00096.000Toevoeging CA-middelen ProRail Instandhouding (BKN Spoor)400.000102.218100.000100.00097.782Mutaties Miljoenennota 2025314.532144.987485.561488.003204.308506.597566.821568.145430.234263.910182.47427.999‒ 149.15144.88292.842Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 13.02 Exploitatie onderhoud en vernieuwing2.665.7212.246.2472.457.5552.528.5022.039.6102.455.2252.522.1452.269.0162.175.5982.103.4272.127.0051.944.3701.921.0992.131.6822.075.050Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 13.03 Ontwikkeling550.619508.621602.829494.082374.911537.931147.903268.94484.89589.16362.123155.781264.4564.0004.000Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 3.959‒ 71.642136.65082.665177.83550.194183.781‒ 148.84594.369143.269139.141‒ 3.799‒ 50.72182.1950Stand eerste suppletoire wet 2024 546.660436.979739.479576.747552.746588.125331.684120.099179.264232.432201.264151.982213.73586.1954.000110Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038artikelonderdeel 13.03 OntwikkelingBCF: SPUK Leiden‒ 58‒ 58Bijdrage Provincie Friesland8282HXII: Bijdrage Algemeen Strategisch Advies aan directie OV6363HXII: Overboeking marktordening‒ 500‒ 500HXII: Overboeking toegankelijkheid OV‒ 300‒ 300HXII: Schoon Emissieloos Bouwen7.7442.0002.0002.0001.744Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 108.000‒ 50.00088.00018.00052.000Kaderruilen 20240‒ 269.35938.377‒ 138.472‒ 97.209‒ 224.919‒ 231.438200.000100.000153.337151.79096.042143.52029.431‒ 19.10075.000Kasschuiven 2024 Ontwikkeling0118.546‒ 118.303‒ 98.023‒ 75.650‒ 3.210‒ 64.650‒ 182.250‒ 2.250‒ 2.250‒ 68.42850.000130.000286.06830.400Kasschuiven 2024 PHS‒ 17.044‒ 1.000‒ 16.044Loon- en prijsbijstelling 2024145.4901.7682.2749.1217.86416.32511.39514.4938.48216.72513.38021.54113.1238.224775Opgave Spoorwegen MF: Seinenproblematiek53.6448.00023.00019.6443.000Overboeking DU OV toegankelijkheid‒ 19.439‒ 19.439Overboeking naar Modal Shift500500Overboeking Oudelijn ten behoeve van subsidieaanvraag1.7021.702Overboeking Woningbouw en Mobiliteit ProRail1.500300300300300300Prijsstijgingen Grensoverschrijdend Spoor2.0002.000111Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Prijsstijgingen Wolfheze en Gilze Rijen7.0005.0002.000Stallingen Oostelijke Sporen‒ 44.120‒ 6.300‒ 7.500‒ 6.500‒ 6.000‒ 6.000‒ 6.000‒ 5.820Mutaties Miljoenennota 2025‒ 159.639‒ 167.208‒ 279.974‒ 165.695‒ 215.504‒ 288.693116.167106.232167.81296.742185.583156.643211.431275.192106.175Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 13.03 Ontwikkeling387.021269.771459.505411.052337.242299.432447.851226.331347.076329.174386.847308.625425.166361.387110.175Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS217.148204.182197.709197.001175.994110.095107.10043.910Mutaties Voorjaarsnota 202417.03811.866‒ 5.546‒ 14.725‒ 8.434Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS234.186216.048192.163182.276167.560110.095107.10043.910Mutaties Miljoenennota 2025Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS234.186216.048192.163182.276167.560110.095107.10043.910Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 13.07 Rente en aflossing8.845.000Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 8.825.00020.00020.000112Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 13.07 Rente en aflossing20.00020.00020.000Overboeking ZBO ProRail‒ 60.000‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000Mutaties Miljoenennota 2025‒ 20.000‒ 20.000‒ 20.000Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 13.07 Rente en aflossing000Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Spoorwegen2.911.16911.679.0632.457.1582.416.2162.070.8362.194.0941.955.2632.033.7251.850.2591.948.6802.026.6542.092.1522.354.7062.090.8001.986.208Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Spoorwegen3.132.0352.774.2872.923.6362.819.5222.555.6082.646.8482.394.1081.864.8801.924.6282.071.9492.145.7952.068.3532.283.9852.172.9951.986.208Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Spoorwegen3.286.9282.732.0663.109.2233.121.8302.544.4122.864.7523.077.0962.539.2572.522.6742.432.6012.513.8522.252.9952.346.2652.493.0692.185.225Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten228.802358.115202.784202.784202.784202.784208.784208.784208.784208.784217.784219.084202.784202.784202.784Mutaties Voorjaarsnota 20249.320‒ 55.000‒ 54.500‒ 52.500‒ 49.500‒ 47.500‒ 45.500‒ 42.500‒ 40.500‒ 38.50024.00040.00040.00040.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten238.122303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284241.784259.084242.784242.784202.784Afboeken concessie Hoofdrailnet na 2033‒ 376.500‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300113Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 13 SpoorwegenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Bijdrage Provincie Friesland8282Indexering Ontvangsten Hogesnelheidslijn heffing40.00040.000Mutaties Miljoenennota 202582‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 75.300‒ 35.300Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten238.204303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284166.484183.784167.484167.484167.484Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Spoorwegen228.802358.115202.784202.784202.784202.784208.784208.784208.784208.784217.784219.084202.784202.784202.784Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Spoorwegen238.122303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284241.784259.084242.784242.784202.784Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Spoorwegen238.204303.115148.284150.284153.284155.284163.284166.284168.284170.284166.484183.784167.484167.484167.484114Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingAfboeken concessie Hoofdrailnet na 2033De concessie-ontvangsten worden vanaf 2034 afgeboekt. De kans dat er op dat moment nog een concessievergoeding per jaar wordt ontvangen is nihil.BCF: SPUK LeidenDit betreft een overboeking omdat er een storting moet worden gedaan in het btw compensatiefonds (BCF) voor de specifieke uitkering (SPUK) Leiden (Oude Lijn) in 2025.Bijdrage Provincie FrieslandDit betreft de bijdrage van Provincie Friesland aan de HRMK-spoorbrug voor 2024 van € 0,08 miljoen.Correctie Omvorming ProRailBij Voorjaarsnota 2024 zijn de middelen in het kader van de omvorming ProRail zowel aan de inkomsten- als de uitgavenkant technisch uit de Rijksbegroting gehaald, omdat de omvorming per 1 januari 2025 niet langer haalbaar is. Bij de technische verwerking hiervan is in de Voorjaarsnota 2024 abusievelijk een bedrag onttrokken aan het EOV-budget in plaats van aan het EOV-budget toegevoegd. Middels onderhevige mutatie wordt dit gecorrigeerd.FIN: Aanvullende Post EOV-SpoorOp de Aanvullende Post zijn vanuit het Coalitieakkoord Rutte-IV middelen gereserveerd voor de instandhouding op het spoor. Deze middelen worden bij de Ontwerpbegroting 2025 overgeboekt (€ 678 miljoen) ten behoeve van de instandhoudingsopgave BKN Spoor.HXII: Bijdrage Algemeen Strategisch Advies aan directie OVVoor de opdracht aan Populytics voor de participatieve waarde evaluatie is een bijdrage vanuit de directie Algemeen Strategisch Advies naar de directie OV en Spoor afgesproken. Middels deze mutatie wordt deze bijdrage overgeboekt.HXII: Overboeking marktordeningDe uitgaven voor marktordeningsonderzoeken ter hoogte van € 0,5 miljoen worden gedekt uit post de studie- en innovatie op het Mobiliteitsfonds.HXII: Overboeking toegankelijkheid OVTen behoeve van toegankelijkheid OV wordt € 0,3 miljoen overgeboekt uit programma verbeteren toegankelijkheid OV naar HXII.HXII: Overheveling EOV naar HXII subsidies SpoorgoederenvervoerDe middelen voor de Tijdelijke subsidieregeling opstellen en rangeren spoorgoederenvervoer 2023–2025 worden overgeboekt naar HXII. Het gaat om € 7 miljoen, waarvoor middelen gereserveerd staan op het budget van artikel 13 op het MF.HXII: Schoon Emissieloos BouwenDit betreft een overboeking van de Schoon en Emissieloos Bouwen middelen voor OVS - Prorail.115Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Indexering Ontvangsten Hogesnelheidslijn heffingDe ontvangsten van de HSL-heffing worden gecorrigeerd voor inflatie. Het Besluit HSL-heffing schrijft voor dat de ontvangsten van de HSL-heffing elk opvolgend jaar gecorrigeerd worden voor inflatie. Echter, deze ontvangsten staan nu nog als constante prijzen in de begroting. Als gevolg van deze correctie nemen de ontvangsten toe met cumulatief € 478 miljoen.Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 2024Dit betreft de kaderaanpassing op het Spoorwegennet die over de gehele looptijd van het fonds budgetneutraal is.Kaderruilen 2024Er zijn kaderruilen doorgevoerd om de overprogrammering in een beheersbaar ritme te krijgen en om de programmering en budgetten te verdelen tussen de modaliteiten om ontstane negatieve kaderstanden op artikelonderdelen op te lossen. Over alle jaren is dit per saldo budgettair neutraal voor de modaliteiten.Kasschuiven SpoorwegenOm binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren noodzakelijk.Loon- en prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.Opgave Spoorwegen MF: CalandbrugIn verband met het Theemswegtracé wordt het huidige spoor van de Calandbrug verwijderd. Deze werkzaamheden worden gecombineerd met de renovatie van de brug en de reparatie of vervanging van het wegdek. De meerkosten (€ 87,9 miljoen) op het actuele projectbudget zijn nodig voor renovatie in combinatie met schadeherstel van het rijdek.Opgave Spoorwegen MF: Instandhoudingskosten brandblus havenspoor RotterdamTussen ProRail en IenW bestaat de afspraak dat in de aanlegbeschikking brandblusvoorziening havenspoor Rotterdam voldoende budget voor instandhouding wordt meegevraagd. Per abuis is voor de periode 2024 tot einde looptijd MF jaarlijks € 1,9 miljoen te weinig budget aangevraagd voor instandhouding van de brandvoorzieningen.Opgave Spoorwegen MF: Lagere opbrengsten gebruiksvergoeding ProRail 2023 en 2024ProRail ontvangt in 2023 en 2024 minder inkomsten uit de gebruiksvergoeding die vervoerders aan ProRail betalen. Dit komt vooral doordat NS minder treinkilometers rijdt dan waar een aantal jaar geleden van werd uitgegaan toen de tarieven werden vastgesteld. Dit levert voor ProRail in 2023 en 2024 een inkomstenderving op. Met deze aanvulling wordt deze inkomstenderving gedekt.Opgave Spoorwegen MF: OVS - Kwartstofproblematiek 2024-2025De arbeidsinspectie heeft ProRail de eis opgelegd om zoveel mogelijk kwartsloze ballast-stenen toe te passen. Deze stenen zijn duurder in aanschaf en verwerking. Daardoor vallen de kosten per jaar hoger uit bij 116Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 volledig kwartsloos werken. Vanaf 2026 wordt het toepassen van kwartsloze ballast onderdeel van BKN ProRail. Deze uitgaven worden gedekt vanuit de vrije investeringsruimte.Opgave Spoorwegen MF: SeinenproblematiekVoor twee projecten (emplacement Den haag Centraal en PHS Tilburg) in realisatie is in het spoorontwerp rekening gehouden met seinen Nieuwe Generatie. ProRail heeft echter deze seinen niet veilig verklaard. Daardoor moeten voor deze projecten de ontwerpen worden herzien en moet er een beroep wordengedaan op de leverancier van de oude seinen. Om de uitvoering van de projecten in realisatie niet stil te laten vallen, is aanvullend budget nodig. Daarom wordt € 85 miljoen uit de vrije investeringsruimte verdeeld en overgeheveld naar PHS Den Haag Centraal en Kleine projecten.Overboeking Extrapolatie 2037 naar EOV ten behoeve van BKN-spoorDit betreft een overboeking (€ 223,4 miljoen) van de resterende extrapolatieruimte 2037 op artikel 11.04 naar het programma EOV op artikel 13.02, ten behoeve van de instandhoudingsopgave BKN-spoor.Overboeking Extrapolatie 2038 naar EOV ten behoeve van BKN-spoorDit betreft een overboeking (€ 485 miljoen) van de resterende extrapolatieruimte 2038 op artikel 11.04 naar het programma EOV op artikel 13.02, ten behoeve van de instandhoudingsopgave BKN-spoor.Overboeking naar Modal ShiftHet oorspronkelijke budget van € 7,5 miljoen Modal Shift van Weg naar Spoor is gedekt vanuit het maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer. Er zijn meer subsidieaanvragen dan eerder verwacht. Om die reden wordt de verhoging van het budgetplafond 2024 ook uit dit budget gedekt.Overboeking Oudelijn ten behoeve van subsidieaanvraagDit betreft een overboeking van het verkenningenbudget naar het PUV-budget van programma Oude Lijn ten behoeve van het beschikken van een aanvullende subsidieaanvraag inzake de analytische fase Oude Lijn. Op 8 december 2022 heeft ProRail op basis van het Plan van Aanpak een subsidieaanvraag gedaan voor de Analytische fase van € 7,614 miljoen. Deze aanvraag is door IenW beschikt op 8 februari 2023. De aanvraag blijkt niet toereikend te zijn en om die reden is er een aanvullende subsdieaanvraag door ProRail ingediend.Overboeking generieke investeringsruimte naar EOVVanuit de generieke investeringsruimte worden middelen overgeheveld naar artikelonderdeel 13.02 EOV, ter dekking van de instandhoudingsopgave BKN Spoor.Overboeking Woningbouw en Mobiliteit ProRailDit betreft een overboeking van artikel 11 MF naar artikel 13 MF ten behoeve van het programma Woningbouw en Mobiliteit voor Prorail.Overboeking ZBO ProRailBij Voorjaarsnota 2024 zijn de middelen in het kader van de omvorming ProRail zowel aan de inkomsten- als de uitgavenkant technisch uit de Rijksbegroting gehaald, omdat de omvorming per 1 januari 2025 niet langer haalbaar is. Bij de technische verwerking hiervan is abusievelijk is een bedrag van 20 miljoen in de jaren 2025, 2026 en 2027 op de verkeerde budgetplaats terechtgekomen. Middels onderhevige mutatie wordt dit gecorrigeerd.117Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 PF: Toegankelijkheid OVDit betreft een overboeking van € 19,4 miljoen (inclusief compensabele btw-component) naar het Provinciefonds voor Decentrale Uitkering middelen ter uitvoering van het bestuursakkoord Toengankelijkheid OV 2022-2032 aan de twaalf provincies.Prijsstijgingen Grensoverschrijdend SpoorDit betreft de overboeking uit de reservering excessieve prijsstijgingen naar Grensoverschrijdend Spoor in verband met excessieve prijsstijgingen.Prijsstijgingen Instandhouding Spoor 2024Dit betreft de overboeking uit de reservering excessieve prijsstijgingen naar EOV in verband met excessieve prijsstijgingen op basis van de Q3 prognose ProRail en de excessieve stijging transportkosten energie. De extra transportkosten voor energie worden door de netbeheerders aan ProRail in rekening gebracht als gevolg van hogere energieprijzen.Prijsstijgingen Risicoreservering EOVDit betreft de overboeking uit de reservering excessieve prijsstijgingen naar EOV in verband met excessieve prijsstijgingen voor de Risicoreservering EOV.Prijsstijgingen Wolfheze en Gilze RijenDit betreft de overboeking uit de reservering excessieve prijsstijgingen naar Wolfheze en Gilze Rijen in verband met excessieve prijsstijgingen.Stallingen Oostelijke SporenIenW heeft in overleg met ProRail (DO PHS) besloten om een deel van de scope Amsterdam CS, de stallingen onder de oostelijke sporen (SOOS) binnen het programma ‘Fietsparkeren bij Stations’ over te hevelen naar het PHS project ‘Amsterdam Centraal waardoor de werkzaamheden efficienter kunnen worden uitgevoerd.Toevoeging CA-middelen ProRail Instandhouding (BKN Spoor)Vanuit de CA-reservering instandhouding op 11.03 wordt € 400 miljoen in de jaren 2035 tot en met 2038 overgeboekt naar artikelonderdeel 13.02 ten behoeve van de instandhoudingsopgave (BKN Spoor) van ProRail.118Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sTabel 67 Verdiepingsbijlage artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 14.01 Regionale infrastructuur48.22790.28219.15910.40820.4557.7007.7007.700Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 42.721‒ 10.270105.98885.401135.262163.275186.980182.000187.503102.00072.00051.49456.523Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 14.01 Regionale infrastructuur5.50680.012125.14795.809155.717170.975194.680189.700187.503102.00072.00051.49456.523Loon- en prijsbijstelling 202444.8849583.274393.1091.83114.82758920.257Mutaties Miljoenennota 20259583.274393.1091.83114.82758920.257Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 14.01 Regionale infrastructuur5.50680.970125.14795.809158.991171.014197.789191.531202.330102.00072.00052.08376.780Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 14.03 Bereikbaarheidsprogramma's1.094.461410.054144.18137.10715.90331.80598.595108.137115.557Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 43.967‒ 8.000‒ 8.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 14.03 Bereikbaarheidsprogramma's1.050.494410.054136.18129.10715.90331.80598.595108.137115.557Kasschuif Korte Termijn Woningbouw0‒ 94.50094.500Loon- en prijsbijstelling 202460.25531.71412.3804.1118794809602.9773.2653.489SPUK naar GF en PF met 10% budgetkorting‒ 21.300‒ 13.618‒ 2.911‒ 1.590‒ 3.181Mutaties Miljoenennota 2025‒ 62.786106.880‒ 9.507‒ 2.032‒ 1.110‒ 2.2212.9773.2653.489Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 14.03 Bereikbaarheidsprogramma's987.708516.934126.67427.07514.79329.584101.572111.402119.046Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's1.142.688500.336163.34047.51536.35839.505106.295115.837115.557Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's1.056.000490.066261.328124.916171.620202.780293.275297.837303.060102.00072.00051.49456.523Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's993.214597.904251.821122.884173.784200.598299.361302.933321.376102.00072.00052.08376.780119Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 14.09 OntvangstenMutaties Voorjaarsnota 202442Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten42Mutaties Miljoenennota 2025Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten42Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma'sTotaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's42Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's42120Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingKasschuif Korte Termijn WoningbouwDit betreft een kasschuif van € 94,5 miljoen die van 2024 naar 2025 wordt doorgeschoven. Op basis van de beschikkingen die nog opengesteld gaan worden, zal het totale bedrag niet in 2024 nodig zijn maar in 2025.Loon- en Prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.SPUK naar GF en PF met 10% budgetkortingIn het Hoofdlijnenakkoord van kabinet-Schoof is opgenomen dat specifieke uitkeringen (SPUKS) worden overgeheveld naar het Gemeente- of Provinciefonds met een budgetkorting van 10%. De korting is verwerkt in deze begroting voor de SPUKS: Slim, Veilig en Duurzame Mobiliteit, Schoon Emissieloos Bouwen, Woningbouw op Korte Termijn, Mobiliteitspakketten en de Regeling Kademuren.121Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 15 HoofdvaarwegennetTabel 68 Verdiepingsbijlage artikel 15 Hoofdvaarwegennet15 HoofdvaarwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.01 Exploitatie9.94710.21924.48226.73223.13121.51221.41410.20910.20910.20910.20910.20910.20910.20910.209Mutaties Voorjaarsnota 2024Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.01 Exploitatie9.94710.21924.48226.73223.13121.51221.41410.20910.20910.20910.20910.20910.20910.20910.209Loon- en Prijsbijstelling 20246.612300309739807698649646308308308308308308308308Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding29.21314.72414.489Voortzetting impulsprogramma Beter Bediend1.9001.900Mutaties Miljoenennota 20252.20030973980769864964615.03214.797308308308308308308Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.01 Exploitatie12.14710.52825.22127.53923.82922.16122.06025.24125.00610.51710.51710.51710.51710.51710.517Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.02 Onderhoud en vernieuwing653.852721.786695.336669.086688.953676.513670.902336.121351.448353.604447.081418.086418.086418.086418.086Mutaties Voorjaarsnota 202412.24529.43452.669‒ 14.207‒ 20.288‒ 9.6243.961‒ 18.242‒ 26.6785.774273Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.02 Onderhoud en vernieuwing666.097751.220748.005654.879668.665666.889674.863317.879324.770359.378447.354418.086418.086418.086418.086Bijdrage derden5252Budgetoverheveling Verduurzaming gebouwen13.5411.2304.3974.5111.3651.4007880808080808080Defensie: ETV Noord en Betonningsvaartuigen 2024‒ 4.011‒ 4.011Dekking Hoofdvaarwegen: afronding NoMo AOV‒ 19.191‒ 19.191Prijsstijgingen Hoofdvaarwegennet125.5955.05213.72739.41640.0008.0007.0004.0003.2003.2002.00000000EZ: Bijdrage TNO‒ 4.687‒ 4.687EZ: Delta Rijn Corridor200100100EZ: MIVSP-2 deel 266.7634.0459.57420.26711.50810.8714.9845.514Kasschuif Onderhoud en Vernieuwing050.000‒ 10.000‒ 40.000Loon- en Prijsbijstelling 2024240.08620.10922.67922.58219.77120.18720.13420.3759.5989.80612.28312.07412.62212.62212.62212.622Modaliteitoverstijgend - Informatieplicht energiebesparing469469Opgave Vaarwegen MF: Exogene tegenvallers Hoofdvaarwegen1.6001.600Opgave Vaarwegen MF: Vaargeul Boontjes1.4001.400Toekomstbestendige kruising Hollands Diep100100122Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 15 HoofdvaarwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding669.608334.325335.283Mutaties Miljoenennota 20255.03847.31086.662125.79040.42323.518‒ 10.033347.203348.36914.36312.15412.70212.70212.70212.622Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.02 Onderhoud en vernieuwing671.135798.530834.667780.669709.088690.407664.830665.082673.139373.741459.508430.788430.788430.788430.708Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.03 Ontwikkeling208.348257.422611.501108.44769.534144.42752.109155.581182.053141.628141.661238.846279.843111.08050.075Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 2.631‒ 166.744‒ 77.12010.611144.471‒ 48.78934.517‒ 115.07373.08173.97370.512‒ 4.156‒ 18.169‒ 507‒ 2.718Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.03 Ontwikkeling205.71790.678534.381119.058214.00595.63886.62640.508255.134215.601212.173234.690261.674110.57347.357Areaalgroei Hoofdvaarwegennet7.4027.402Defensie: ERTV Zuid-en Midden‒ 10.738‒ 10.738Defensie: Verkeersbeeld op Zee‒ 21.910‒ 4.063‒ 4.063‒ 4.064‒ 3.240‒ 3.240‒ 3.240Dekking Hoofdvaarwegennet MF: Dynamisch Verkeersmanagement‒ 1.135‒ 1.135Dekking Hoofdvaarwegennet MF: Twentekanalen Fase 2‒ 8.000‒ 8.000Desaldering programma Goederenvervoercorridor (GVC)7070Prijsstijgingen Hoofdvaarwegennet33.5857.3663.86322.356EZ: Maritieme Maakindustrie (MMI)‒ 10.000‒ 2.500‒ 7.500EZ: MIVSP-II (2e module)‒ 19.266‒ 4.716‒ 5.120‒ 2.172‒ 2.362‒ 1.738‒ 3.158EZ: Subsidie Topsector Logistiek‒ 300‒ 300HXII: Overboekingen14.92018.420‒ 3.500Integrale Rapportage PMR900100100100100100100100100100Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 34.00034.000Kaderruilen 20240‒ 52.643‒ 19.409‒ 284.936203.86612.528162.25858.3375.000‒ 50.000‒ 35.000Kasschuiven 2024 Ontwikkeling0048.050‒ 63.535‒ 126.715‒ 1.697‒ 38.400‒ 34.70350.00050.000‒ 50.00067.000100.000Loon- en Prijsbijstelling 202482.3835.6644.4087.7047.08810.43710.94411.1875.4773.9453.5843.2353.3231.7731.7761.838Maritiem Informatieknooppunt kustwacht‒ 4.161‒ 73‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292‒ 292Onderhoud Brielsemeerleiding378126126126Opdracht Buck‒ 30‒ 30Opgave Hoofdaarwegen MF: Gerrit Krolburg15.0005.0005.0005.000Opgave Hoofdvaarwegen MF: Houtrakpolder2.0001.0001.000Opgave Hoofdvaarwegen MF: Paddepoelsterbrug10.0005.0005.000123Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 15 HoofdvaarwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Opgave Hoofdvaarwegennet MF: Maasroute fase 2 (Julianakanaal)55.00026.89928.101Overboeking PMR40.3821.5004004001.20020020020036.282Spanjaards Duin2.270250290250250290225225265225SPUK naar GF en PF met 10% budgetkorting‒ 360‒ 220‒ 120‒ 20Toekomstbestendige kruising Hollands Diep‒ 126‒ 126Toekomst Visie Waal1.9041.904Mutaties Miljoenennota 2025‒ 17.15017.783‒ 317.31784.29156.030130.122‒ 26.44164.04754.01889.899‒ 42.0573.03118.481101.484‒ 26.052Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.03 Ontwikkeling188.567108.461217.064203.349270.035225.76060.185104.555309.152305.500170.116237.721280.155212.05721.305188.567108.461217.064203.349270.035225.76060.185104.555309.152305.500170.116237.721280.155212.05721.305Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS96.43266.92464.47458.00955.73255.68354.66254.78554.53955.30754.29652.20863.41548.63441.663Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 8.2732.684‒ 4.39411.441‒ 1.187‒ 1.458‒ 4111.072‒ 817‒ 728‒ 5841.947‒ 11.47220.603Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS88.15969.60860.08069.45054.54554.22554.25155.85753.72254.57953.71254.15551.94369.23741.663Loon- en Prijsbijstelling 202417.4832.0901.4601.1991.4911.0451.0351.0361.0241.0171.0391.0271.0299791.226786Opgave Hoofdvaarwegen MF: Zeetoegang Ijmond1.4261.426Mutaties Miljoenennota 20253.5161.4601.1991.4911.0451.0351.0361.0241.0171.0391.0271.0299791.226786Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS91.67571.06861.27970.94155.59055.26055.28756.88154.73955.61854.73955.18452.92270.46342.449Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN408.377397.138450.094460.551444.102440.092438.009401.089400.347400.347400.347400.347400.347400.347400.347Mutaties Voorjaarsnota 2024420Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN408.797397.138450.094460.551444.102440.092438.009401.089400.347400.347400.347400.347400.347400.347400.347EZ: Delta Rijn Corridor200100100EZ: MIVSP-1 IK 20242.6822.682EZ: MIVSP-2 deel 215.6041.1522.3631.8271.8283.7121.9852.737Klimaatneutrale en circulaire organisatie (KCO)3228181735829Loon- en Prijsbijstelling 2024314.50820.94320.28921.94922.31121.81721.72921.63020.51520.47520.47520.47520.47520.47520.47520.475Maritiem Informatieknooppunt4.526146584292292292292292292292292292292292292292Nachtelijke bediening op de Maas en Brabantse kanalen900900124Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 15 HoofdvaarwegennetTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord‒ 54.698‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907‒ 3.907Toekomstbestendige kruising Hollands Diep2626Toevoeging CA-middelen RWS Instandhouding97.11548.94348.172Mutaties Miljoenennota 202525.13020.41020.23420.58221.94320.09920.75265.84365.03216.86016.86016.86016.86016.86016.860Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN433.927417.548470.328481.133466.045460.191458.761466.932465.379417.207417.207417.207417.207417.207417.207Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Hoofdvaarwegennet1.376.9561.453.4891.845.8871.322.8251.281.4521.338.2271.237.096957.785998.596961.0951.053.5941.119.6961.171.900988.356920.380Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Hoofdvaarwegennet1.378.7171.318.8631.817.0421.330.6701.404.4481.278.3561.275.163825.5421.044.1821.040.1141.123.7951.117.4871.142.2591.008.452917.662Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Hoofdvaarwegennet1.397.4511.406.1351.608.5591.563.6311.524.5871.453.7791.261.1231.318.6911.527.4151.162.5831.112.0871.151.4171.191.5891.141.032922.186Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten21.75710.7561.781240240275155150150150150150150150150Mutaties Voorjaarsnota 202415.7862.4051.3044617.598‒ 125608Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten37.54313.1613.0857017.838150763150150150150150150150150Bijdrage derden Ontvangsten122122Toekomst Visie Waal1.9041.904Mutaties Miljoenennota 20252.026Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten39.56913.1613.0857017.838150763150150150150150150150150Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Hoofdvaarwegennet21.75710.7561.781240240275155150150150150150150150150Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Hoofdvaarwegennet37.54313.1613.0857017.838150763150150150150150150150150Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Hoofdvaarwegennet39.56913.1613.0857017.838150763150150150150150150150150125Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingBudgetoverheveling verduurzaming gebouwenDit betreft een budgetoverheveling van de reservering voor verduurzaming gebouwen naar RWS in het benodigde ritme van 2025-2037Defensie: ETV Noord en betonningsvaartuigenDe Kustwacht Nederland regelt namens haar opdrachtgever IenW/RWS noodsleephulp en betonning op de Noordzee. De betreffende schepen (waaronder ETV Noord) huurt de Kustwacht bij de Rijksrederij. Deze bijdrage is voor het verschil tussen de structurele bijdrage van IenW en het tarief in 2024 voor deze schepenDefensie: ETV Zuid en MiddenVanaf 2021 is de noodsleephulp op de Noordzee door de Kustwacht Nederland namens haar opdrachtgever IenW/RWS uitgebreid om de veiligheid ten behoeve van Windenergie op Zee te waarborgen. De betreffende schepen (ETV Zuid en ETV Midden) huurt de Kustwacht bij de Rijksrederij. Dit bedrag betreft de bijdrage van IenW aan deze kosten.Defensie: VOZVoor het project Verkeersbeeld op Zee (VOZ) deel 1 boekt IenW over de periode 2024 t\/m 2029 totaal € 21,9 miljoen over naar Defensie.Dekking Hoofdvaarwegen MF: Afronding NoMo AOVRWS heeft het programma NoMo AOV (Nota Mobiliteit Achterstallig onderhoud Vaarwegen) afgerond. Het nog beschikbare budget (€ 19,2 miljoen) is weer teruggestort aan de opdrachtgever DGLM en beschikbaar gesteld aan de generieke investeringsruimte.Dekking Hoofdvaarwegen MF: Dynamisch VerkeersmanagementIn 2015 is decharge verleend voor dit project en de laatste werkzaamheden zijn zijn in 2022 uitgevoerd. Met deze mutatie wordt het restbudget (€ 1,1 miljoen) teruggeboekt naar de generieke investeringsruimte.Dekking Hoofdvaarwegen MF: Twentekanalen fase 2Een eeder gemelde tegenvaller blijkt toch lager uit te vallen dan op voorhand gedacht vanwege een lagere CROW index en een aantal contractwijzigingen. Het vrijgekomen budget (€ 8,0 miljoen) wordt teruggeboekt naar de generieke investeringsruimte.EZ: Maritieme Maakindustrie (MMI)IenW boekt over de periode 2024 ‒ 2025 in totaal Euro € 10 miljoen over naar de EZ-begroting ten behoeve van het maritiem innovatieprogramma zoals afgesproken in de sectoragenda voor de Maritieme Maakindustrie waarover EZ de regie zal voeren.EZ: MIVSP-II deel 2 (Onderhoud en Vernieuwing)MIVSP-2 deelopdracht 2 betreft het leveren van (sensor) diensten binnen het programma Wind op Zee. Van de totale bijdrage komt € 42 miljoen (ca. 35%) tenlaste van IenW (nautische sensoren - waarborgen scheepvaartveiligheid), € 52,9 miljoen (ca. 44%) wordt door EZ gedekt (sensoren ten behoeve van het functioneren van het windpark en ecologie) en de bijdrage van LVVN bedraagt € 25 miljoen (ca. 21%) ten behoeve van het Programmaplan Realisatie Digitale Ecologische Monitoring Noordzee. Met deze laatste scope uitbreiding wordt ook LVVN mede opdrachtgever van het MIVSP-programma. Alle bedragen zijn door EZ opgehaald en worden via deze overboeking naar RWS overgeboekt.126Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 EZ: MIVSP-II 2e module (Ontwikkeling)IenW boekt over de periode 2025 tot en met m 2030 totaal € 19,3 miljoen over naar EZ. Dit budget is voor werkzaamheden van RWS in het kader van de tweede module van de opdracht Maritiem Informatievoorzieningen Service Punt (MIVSP) II, specifiek gaat het over de nautische sensoren in de windparken in IJmuiden Ver voor de jaren 2025 tot en met 2030 zijn de het IenW-aandeel in deze opdracht. Ook wordt de eerste module (Hollandse Kust (west) verlengd met een jaar tot en met 2030. EZ zal deze middelen vervolgens samen met de eigen bijdrage overboeken aan RWS als onderdeel van de opdrachtverlening voor MIVSP-II voor wat betreft de betreffende werkzaamheden.EZ: MIVSP-II deel 2 (Netwerkgebonden kosten)MIVSP-2 deelopdracht 2 betreft het leveren van (sensor) diensten binnen het programma Wind op Zee. Van de totale bijdrage draagt IenW, € 42 miljoen bij.HXII: OverboekingenDit betreft overboekingen tussen HXII en het MF voor: Walstroom Rijksligplaatsen (€ 18,9 miljoen), Digitale Transport Strategie (- € 0,5 miljoen) en Topsector Logistiek (- € 3,5 miljoen).Kaderruilen 2024Er zijn kaderruilen doorgevoerd om de overprogrammering in een beheersbaar ritme te krijgen en om de programmering en budgetten te verdelen tussen de modaliteiten om ontstane negatieve kaderstanden op artikelonderdelen op te lossen. Over alle jaren is dit per saldo budgettair neutraal voor de modaliteiten.Kasschuiven HoofdvaarwegennetEr zijn op dit artikel budgetneutrale kasschuiven ingediend om de programmering sluitend te krijgen.Loon- en Prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.Opgave Hoofdvaarwegen MF: Gerrit KrolbrugBetreft meerkosten voor het verplaatsen van ligplaatsen en aanvullende (veiligheids) maatregelen tijdens de bouw van een tijdelijke brug. Dekking is gevonden binnen het MF.Opgave Hoofdvaarwegen MF: HoutrakpolderBetreft een MIRT onderzoek naar de ontwikkeling van de Houtrakpolder (havendok en piekwaterberging) wegens politiek/bestuurlijke toezegging. Dekking is gevonden binnen het MF.Opgave Hoofdvaarwegen MF: PaddepoelsterbrugIn het BO MIRT van 2020 is afgesproken dat de gemeente Groningen de nieuwe Paddepoelsterbrug zal gaan bouwen en dat het Rijk hiervoor taakstellend € 8,6 miljoen ter beschikking zal stellen. De afgelopen jaren heeft de gemeente nader onderzoek uitgevoerd naar de brug en de conclusie getrokken dat de brug niet voor dit bedrag gebouwd kan worden. Hierom wordt 10 miljoen extra budget aangevraagd. Dekking is gevonden binnen het MF.127Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Opgave Hoofdvaarwegen MF: Maasroute fase 2 (Julianakanaal)Naar aanleiding van het besluit van de minister om de gevaarlijke situatie op het Julianakanaal op korte termijn op te lossen zijn er op korte termijn extra financiële middelen nodig (€ 55 miljoen).Opgave Hoofdvaarwegen MF: Tegenvallers HVWNDoor gewijzigde wet- en regelgeving worden er nieuwe en aanvullende eisen gesteld aan onderzoek en vergunningsverlening voor baggerwerk. Dekking is gevonden binnen het MF.Opgave Hoofdvaarwegen MF: Vaargeul BoontjesHet afgelopen jaar zijn er onderzoeken uitgevoerd in aanloop naar het besluit over de onderhoudsdiepte van de vaargeul de Boontjes. De onderzoekscommissie adviseert de vaargeul deBoontjes gedurende de resterende planperiode t/m 2027 op een diepte van 3.80m– NAP te onderhouden en er dient aanvullend onderzoek te worden uitgevoerd. Deze diepte zit niet in BKN. Dekking is gevonden binnen het MF.Opgave Hoofdvaarwegen MF: Zeetoegang IjmondWegens lagere ontvansten vanuit het havenbedrijf en de gemeente Amsterdam wordt met deze mutatie budget toegevoegd aan het project Zeetoegang Ijmond. RWS heeft geen invloed gehad op het onderhandelingsresultaat tussen DGLM en het havenbedrijf en de gemeente Amsterdam. Dekking is gevonden binnen het MF.Overboeking PMR naar HVWN deel reservering PMRProject Mainport Rotterdam (PMR) wordt per 2025 volledig overgeboekt van artikel 17 naarartikel 15. Dit betreft het deel dat wordt overgeboekt naarde nieuwe budgetplaats reservering PMR.Prijsstijgingen HoofdvaarwegennetDit betreft een overboeking van artikel 11 naar de projectbudgetten op artikel 15 wat betreft excessieve prijsstijgingen. Het gaat onder andere om VenR projecten, Beheer & Onderhoud projecten, Tilburg 3, Nieuwe Sluis Terneuzen (NST) sluis II Wilhelminakanaal en MOC kustwacht.Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord (HLA)In het HLA is een Rijksbrede taakstelling van gemiddeld 20 procent op de apparaatsbudgetten voorgesteld. Voor RWS geldt er ook een taakstelling. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op het apparaatsbudget van RWS artikelonderdeel 15.06.SPUK naar GF en PF met 10% budgetkortingIn het HLA is een budgetkorting van 10 procent op de Specifieke uitkeringen (SPUKs) opgenomen die overgeheveld wordt naar het Gemeente- en Provinciefonds. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op artikelonderdeel 15.03 Ontwikkeling.128Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en VervoerTabel 69 Verdiepingsbijlage artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer17 Megaprojecten Verkeer en VervoerTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam1.1221.0951.1591.5232.09596996996996958.607Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 597881‒ 369‒ 647‒ 419‒ 379‒ 444‒ 444‒ 604‒ 23.304Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam5251.9767908761.67659052552536535.303Integrale Rapportage PMR‒ 900‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100‒ 100Loon- en Prijsbijstelling 20241.3041.304Onderhoud Brielsemeerleiding‒ 378‒ 126‒ 126‒ 126Overboeking PMR‒ 40.382‒ 1.500‒ 400‒ 400‒ 1.200‒ 200‒ 200‒ 200‒ 36.282Spanjaards Duin‒ 2.270‒ 250‒ 290‒ 250‒ 250‒ 290‒ 225‒ 225‒ 265‒ 225Mutaties Miljoenennota 2025‒ 1.976‒ 790‒ 876‒ 1.676‒ 590‒ 525‒ 525‒ 365‒ 35.303Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam525Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 17.07 ERMTS161.980221.812125.816158.998302.782436.615256.896316.330142.99825.53725.53725.537116.03010.933Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 96.844‒ 150.06815.26013.62526.107‒ 107.407123.500‒ 89.96947.70058.43372.919509‒ 26.92322.814Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 17.07 ERMTS65.13671.744141.076172.623328.889329.208380.396226.361190.69883.97098.45626.04689.10733.747Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 78.00068.00010.000Kaderruilen 20240134.716136.679124.02466.890‒ 189.118‒ 163.953‒ 35.000‒ 47.43748.21025.797‒ 3.000‒ 71.907‒ 30.9005.000Kasschuiven 2024 ERTMS0‒ 55.000‒ 50.000‒ 1.000‒ 32.000‒ 282.573‒ 181.791‒ 45.000102.030200.000200.000145.334Loon- en Prijsbijstelling 202466.60845445.79917.067791.4421.767Mutaties Miljoenennota 2025134.71659.13369.02416.890‒ 144.319‒ 195.953‒ 214.573‒ 199.724‒ 92.35848.21025.797100.472138.093169.100152.101Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 17.07 ERMTS199.852130.877210.100189.513184.570133.255165.82326.63798.340132.180124.253126.518227.200202.847152.101Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok191.920293.870257.521311.875294.567231.097187.097243.725174.224196.313002.514Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 24.948‒ 24.22829.25147.65863.76858.596103.987‒ 41.555‒ 8.370‒ 53.60917.0154.0001.48616.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok166.972269.642286.772359.533358.335289.693291.084202.170165.854142.70417.0154.0004.00016.000Actualisatie Zuidasdok318318Bijdragen derden Zuidasdok893893Loon- en Prijsbijstelling 202477.7025.0418.1408.65710.85510.8188.7468.7876.1045.0074.308514121121483129Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 17 Megaprojecten Verkeer en VervoerTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Meerjaring vast onderhoud voor West Nederland Noord8.0368.036Mutaties Miljoenennota 202514.2888.1408.65710.85510.8188.7468.7876.1045.0074.308514121121483Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok181.260277.782295.429370.388369.153298.439299.871208.274170.861147.01217.5294.1214.12116.483Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer183.274202.164250.686283.175247.207359.691146.641194.16147.57095.86982.75343.232115.87958.062Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 48.186‒ 76.74122.52114.09526.107‒ 77.407123.500‒ 89.96947.70158.43472.920509‒ 26.92322.814Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer135.088125.423273.207297.270273.314282.284270.141104.19295.271154.303155.67343.74188.95680.876Prijsstijgingen PHS103.0006.0006.00011.00016.00018.00019.00016.00011.000Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 52.00052.000Kaderruilen 2024016.72613.297‒ 33.714‒ 60.637‒ 41.314‒ 23.616‒ 175.00073.161109.480121.615Kasschuiven 2024 PHS17.0441.000‒ 42.956‒ 56.000‒ 2.000‒ 58.000‒ 50.000131.939‒ 36.448‒ 56.274185.783Loon- en Prijsbijstelling 202476.338114591.1673.71222.0042405.34110.03213.90619.466Meerkosten PHS Amsterdam CS9.6809.680Opgave Spoorwegen MF: Seinenproblematiek31.3562.0007.00010.00012.356Overboeking van Reservering PHS naar Planuitwerking PHS150.000150.000Stallingen Oostelijke Sporen44.1206.3007.5006.5006.0006.0006.0005.820Mutaties Miljoenennota 202531.037‒ 17.203‒ 48.711‒ 81.114‒ 15.602‒ 34.612‒ 94016.34110.03213.90692.627241.41994.847‒ 56.274185.783Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer166.125108.220224.496216.156257.712247.672269.201120.533105.303168.209248.300285.160183.80324.602185.783Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Megaprojecten Verkeer en Vervoer538.296718.941635.182755.571846.6511.028.372591.603755.185365.761376.326108.29068.769234.42368.995Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Megaprojecten Verkeer en Vervoer367.721468.785701.845830.302962.214901.775942.146533.248452.188416.280271.14473.787182.063130.623Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Megaprojecten Verkeer en Vervoer547.762516.879730.025776.057811.435679.366734.895355.444374.504447.401390.082415.799415.124243.932337.884Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten58.81765.22459.89475.05872.26156.569107.67460.95552.41453.918Mutaties Voorjaarsnota 20241.2635.51121.814‒ 7.89014.82710.836‒ 34.77919.828‒ 14.3432.153Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten60.08070.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071130Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 17 Megaprojecten Verkeer en VervoerTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Bijdrage derden Impactanalyse hellinghoek fietspad Riekenweg3131Bijdrage derden Impactanalyse Nieuwe A2255255Bijdrage derden NS aan Zuidasdok2.9232.923Correctie ontvangsten derden‒ 2.316‒ 2.316Mutaties Miljoenennota 2025893Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten60.97370.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Megaprojecten Verkeer en Vervoer58.81765.22459.89475.05872.26156.569107.67460.95552.41453.918Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Megaprojecten Verkeer en Vervoer60.08070.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Megaprojecten Verkeer en Vervoer60.97370.73581.70867.16887.08867.40572.89580.78338.07156.071131Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingActualisatie ZuidasdokDit betreft een actualisatie voor het programma Zuidasdok.Bijdrage derden NS aan ZuidasdokDit betreft de bijstelling voor het verschil tussen IBOI 2023 en CPI op bijdrage NS (Derden). CPI was in 2023 hoger dan IBOI, dit verschil wordt door NS aan project vergoed.Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 2024Dit betreft de kaderaanpassing bij ERTMS die over de gehele looptijd van het fonds budgetneutraal is.Kaderruilen 2024Er zijn kaderruilen doorgevoerd om de overprogrammering in een beheersbaar ritme te krijgen en om de programmering en budgetten te verdelen tussen de modaliteiten om ontstane negatieve kaderstanden op artikelonderdelen op te lossen. Over alle jaren is dit per saldo budgettair neutraal voor de modaliteiten.Kasschuiven ERTMSEr zijn op dit artikelonderdeel budgetneutrale kasschuiven ingediend om de programmering sluitend te krijgen.Kasschuiven PHSDe scope en budget benodigd voor maatregelen bij het emplacement Eindhoven (deelproject Eindhoven Oost Wisselverbinding) is onderdeel van het project Eindhoven - Düsseldorf (Grensoverschrijdend Spoorvervoer). In verband met de raakvlakken met PHS en om de productstap Breda-Eindhoven tijdig mogelijk te maken, wordt deze scope en het bijbhorende budget overgeheveld naar PHS.Loon- en prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.Meerjaring vast onderhoud voor West Nederland NoordOp verzoek beheerder wordt het meerjarig onderhoud toegevoegd aan de scope. Het betreft hier de uitvoeringskosten.Meerkosten PHS Amsterdam CSIn de definitieve ontwerpen voor PHS was de Amstelpassage een bouwterrein. Met de keuze voor de Amstelpassage als locatie voor security- en paspoortcontrole voorzieningen op Amsterdam Centraal, moet deze ruimte worden vrijgemaakt door ProRail. Derhalve is bij de keuze voor de Amstelpassage een risicoreservering gemaakt voor de risico’s die samenhangen met de onderhoudswerkzaamheden aan Amsterdam Centraal. De kosten die ProRail nu voorziet bedragen in totaal € 9,68 miljoen (inclusief btw). Het gaat om opgelopen ontwerp- en personeelskosten, met name noodzakelijke aanpassingen aan het definitiefontwerp voor PHS Amsterdam Centraal en extra bouwkosten door uitplaatsing commerciële units (in plaats van in de Amstelpassage).132Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Opgave Spoorwegen MF: SeinenproblematiekVoor twee projecten (emplacement Den haag Centraal en PHS Tilburg) in realisatie is in het spoorontwerp rekening gehouden met seinen Nieuwe Generatie. ProRail heeft echter deze seinen niet veilig verklaard. Daardoor moeten voor deze projecten de ontwerpen worden herzien en moet er een beroep wordengedaan op de leverancier van de oude seinen. Om de uitvoering van de projecten in realisatie niet stil te laten vallen, is aanvullend budget nodig. Daarom wordt € 85 miljoen uit de vrije investeringsruimte verdeeld en overgeheveld naar PHS Den Haag Centraal en Kleine projecten.Overboeking van Reservering PHS naar Planuitwerking PHSIn het Directeuren Overleg van 12 maart 2024 is ingestemd om in verband met het optreden van excessieve prijsstijgingen (verschil IBOI en CBS index en concrete aanbestdingstegenvallers) een aanvullende subsidieaanvraag in te dienen voor PHS Meteren Boxtel. De dekking vindt plaats uit de risicoreserving excessieve prijsstijgingen.Prijsstijgingen PHSIn verband met excessieve prijsstijgingen bij de diverse deelprojecten is aanvullend budget toegevoegd aan het projectbudget van PHS Planuitwerking.Stallingen Oostelijke SporenIenW heeft in overleg met ProRail (DO PHS) besloten om een deel van de scope Amsterdam CS, de stallingen onder de oostelijke sporen (SOOS) binnen het programma ‘Fietsparkeren bij Stations’ over te hevelen naar het PHS project ‘Amsterdam Centraal waardoor de werkzaamheden efficienter kunnen worden uitgevoerd.133Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangstenTabel 70 Verdiepingsbijlage artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)18 Overige uitgaven en ontvangstenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheidMutaties Voorjaarsnota 20243.298Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheid3.298Loon- en Prijsbijstelling 2024100100Mutaties Miljoenennota 2025100Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheid3.398Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende kosten21.491Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 10.000Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende kosten11.491DF: Overboeking Eigen Vermogen RWS‒ 951‒ 951HXII: Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing- crisiscentrum‒ 1.150‒ 1.150HXII: Terugboeking afgeroomd Eigen Vermogen RWS425425Kasschuif Eigen Vermogen RWS0‒ 3.0051.007861714423Klimaatneutrale en circulaire organisatie (KCO)‒ 4.012‒ 1.007‒ 1.007‒ 861‒ 714‒ 423Overboeking Eigen Vermogen RWS MF‒ 5.803‒ 5.803Mutaties Miljoenennota 2025‒ 11.491134Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 18 Overige uitgaven en ontvangstenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende kosten0Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2024 Overige uitgaven en ontvangsten21.491Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet 2024 Overige uitgaven en ontvangsten14.889Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2025 Overige uitgaven en ontvangsten3.398Ontwerpbegroting 205 artikelonderdeel 18.09 OntvangstenMutaties Voorjaarsnota 20244Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 18.09 Ontvangsten4Mutaties Miljoenennota 2025Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 18.09 Ontvangsten4Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningenMutaties Voorjaarsnota 2024427.220Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen427.220Mutaties Miljoenennota 2025135Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 18 Overige uitgaven en ontvangstenTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen427.220Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Overige uitgaven en ontvangstenTotaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Overige uitgaven en ontvangsten427.224Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Overige uitgaven en ontvangsten427.224136Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingHXII: Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing- crisiscentrum (€ 1,15 miljoen)De AV-installatie en inrichting van het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC)-crisiscentrum in Rijkskantoor Rijnstraat 8 Den Haag dient te worden vervangen. Er wordt € 1,15 miljoen van het Eigen Vermogen ingezet om dit te bewerktstelligen. De middelen worden overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII.HXII: Terugboeking afgeroomd Eigen Vermogen RWSVanuit de beleidsbegroting HXII wordt 425k van de € 5 miljoen EV die met VJN 24 was overgeboekt naar HXII weer teruggeboekt.Klimaatneutrale en Circulaire Organisaties (KCO)Er is € 4 miljoen ingezet voor Klimaatneutrale en Circulaire Organisatie (KCO), waarbij er uitwerking kan worden gegeven aan de ambitie om de bedrijfsvoering rijksbreed te verduurzamen conform het Programma ‘Denk Doe Duurzaam’. Hier gaat ook een kasschuif mee gepaard.Overboeking EV RWS generieke investeringsruimte Mobiliteitsfonds en DeltafondsEr wordt € 3,8 miljoen overgeboekt naar de generieke investeringsruimte 11.04 op het MF en € 0,95 miljoen van het Eigen Vermogen RWS gaat naar de generieke investeringsruimte op het Deltafonds toe.Overboeking EV RWS iBLSEr wordt € 2 miljoen gereserveerd voor de integrale overgang van het kas/verplichtingenstelsel naar het baten-lastenstelsel (het project iBLS) van RWS. De middelen worden overgeboekt naar een Risicoreservering op artikelonderdeel 11.04.137Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen RijkTabel 71 Verdiepingsbijlage artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk19 Bijdragen andere begrotingen RijkTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Ontwerpbegroting 2024 artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting IenW9.854.92018.771.6309.602.8799.330.6208.798.4719.725.8208.241.8218.675.7867.687.6667.686.8217.551.9558.107.6568.374.9727.919.2757.974.855Mutaties Voorjaarsnota 2024‒ 875.957‒ 9.670.716506.400517.434670.306127.8191.312.913‒ 658.821368.325461.885597.31653.315‒ 227.703175.021‒ 471Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting IenW8.978.9639.100.91410.109.2799.848.0549.468.7779.853.6399.554.7348.016.9658.055.9918.148.7068.149.2718.160.9718.147.2698.094.2967.974.384Mutaties Nota van Wijziging eerste suppletoire begroting 2024‒ 4.000‒ 6.200Stand eerste suppletoire wet 2024 artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting IenW na Nota van Wijziging8.974.9639.094.71410.109.2799.848.0549.468.7779.853.6399.554.7348.016.9658.055.9918.148.7068.149.2718.160.9718.147.2698.094.2967.974.384BCF: SPUK Leiden‒ 58‒ 58BCF: Toegankelijkheid OV‒ 597‒ 597BZK: Woningbouwmiddelen‒ 1.975‒ 475‒ 375‒ 375‒ 375‒ 375Correctie Omvorming ProRail533.00040.00020.00020.00020.00040.00040.00040.00040.00040.00040.00040.00043.00047.00030.00033.000Defensie: ERTV Zuid-en Midden‒ 10.738‒ 10.738Defensie: ETV Noord en Betonningsvaartuigen‒ 4.011‒ 4.011Defensie: Maritiem Informatie Knooppunt Kustwacht36573292Defensie: Verkeersbeeld op Zee‒ 21.910‒ 4.063‒ 4.063‒ 4.064‒ 3.240‒ 3.240‒ 3.240DF: Overboeking Eigen Vermogen RWS‒ 951‒ 951EZ: Bijdrage TNO‒ 5.837‒ 5.837EZ: Delta Rijn Corridor400200200EZ: Geleiderail Zonnepark A379.0005.4003.600EZ: Maritieme Maakindustrie‒ 10.000‒ 2.500‒ 7.500EZ: MIVSP-1 IK 20242.6822.682EZ: MIVSP-2 deel 2 deel EZK19.5172.3494.3084.4282.0162.1711.6612.584EZ: MIVSP-2 deel 2 deel I&W‒ 19.266‒ 4.716‒ 5.120‒ 2.172‒ 2.362‒ 1.738‒ 3.158EZ: MIVSP-2 deel 2 deel LVVN25.0002.7872.18210.0466.3773.608EZ: MIVSP-2 deel 2 RWS19.2664.7165.1202.1722.3621.7383.158EZ: MIVSP-2 deel 2 scope uitbreidingen EZK18.584617312.5002.7716.4423.5702.509EZ: Subsidie Topsector Logistiek‒ 300‒ 300EZ: Uitvoeringskosten Top Consortium Knowledge and Innovation‒ 250‒ 250FIN: CA-middelen BKN Spoor678.467253.478211.316126.47530.20356.995HXII: A2 Vonderen-Kerensheide4.9234.923138Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 19 Bijdragen andere begrotingen RijkTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038HXII: Apparaat Tijdelijke Tolheffing1.124343781HXII: Apparaat Vrachtwagenheffing1.120260860HXII: Apparaat WoMo‒ 1.250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250‒ 250HXII: Bijdrage Algemeen Strategisch Advies6363HXII: Campagne Kort Ritje dat is zo Gefietst‒ 2.000‒ 2.000HXII: Dekking Hoofdwegennet MF: Terugsluis Vrachtwagenheffing180.000105.00075.000HXII: Dekking Spoorwegen MF: Vrijval TVOV HXII10.00010.000HXII: Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing RWS‒ 1.150‒ 1.150HXII: Detachering Europese Commissie8585HXII: Digitale Transport Strategie‒ 480‒ 480HXII: Medewerker Goederenvervoer3030HXII: Nationaal Dataportaal Wegverkeer221221HXII: NS-tarieven‒ 42.000‒ 42.000HXII: Overboeking EOV naar Goederenvervoer‒ 7.000‒ 7.000HXII: Overboeking Marktordening‒ 500‒ 500HXII: Overboeking Toegankelijkheid OV‒ 300‒ 300HXII: Schoon Emissieloos Bouwen‒ 23.056‒ 10.690‒ 12.210‒ 1.800‒ 6001.1001.144HXII: Stichting Buisleidingen‒ 163HXII: Subsidie Topsector Logistiek‒ 3.500‒ 3.500HXII: Terugboeking afgeroomd Eigen Vermogen RWS425425HXII: Uitvoeringskosten RVO1.2501.250HXII: Walstroom Rijksligplaatsen18.87018.870HXII: Wind in de Zeilen‒ 4.490‒ 4.490Kaderaanpassing Augustusbesluitvorming 20240‒ 466.000‒ 133.000‒ 7.00093.000279.00047.27014.00029.00069.00074.730Loon-en Prijsbijstelling 20244.850.486324.334332.151317.234309.422293.045327.430327.430327.430327.430327.430327.430327.430327.430327.430327.430PF: Toegankelijkheid OV‒ 18.842‒ 18.842Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord‒ 175.014‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501‒ 12.501SPUK naar GF en PF met 10% budgetkorting‒ 34.029‒ 19.128‒ 4.310‒ 7.410‒ 3.181Mutaties Miljoenennota 2025344.536‒ 176.909172.680416.110488.890354.839640.166655.677580.245481.404414.132414.924430.929344.929422.659139Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 19 Bijdragen andere begrotingen RijkTotaal mutatie202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Stand ontwerpbegroting 2025 artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting IenW9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2024 Bijdragen andere begrotingen Rijk9.854.92018.771.6309.602.8799.330.6208.798.4719.725.8208.241.8218.675.7867.687.6667.686.8217.551.9558.107.6568.374.9727.919.2757.974.855Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire wet 2024 Bijdragen andere begrotingen Rijk8.974.9639.094.71410.109.2799.848.0549.468.7779.853.6399.554.7348.016.9658.055.9918.148.7068.149.2718.160.9718.147.2698.094.2967.974.384Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting 2025 Bijdragen andere begrotingen Rijk9.319.4998.917.80510.281.95910.264.1649.957.66710.208.47810.194.9008.672.6428.636.2368.630.1108.563.4038.575.8958.578.1988.439.2258.397.043140Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ToelichtingCorrectie Omvorming ProRailBij Voorjaarsnota 2024 zijn de middelen in het kader van de omvorming ProRail zowel aan de inkomsten- als de uitgavenkant technisch uit de Rijksbegroting gehaald, omdat de omvorming per 1 januari 2025 niet langer haalbaar is. Bij de technische verwerking hiervan is in de Voorjaarsnota 2024 abusievelijk een bedrag onttrokken aan het EOV-budget in plaats van aan het EOV-budget toegevoegd. Middels onderhevige mutatie wordt dit gecorrigeerd.Defensie: ETV Noord en BetonningsvaartuigenDe Kustwacht Nederland regelt namens haar opdrachtgever IenW/RWS noodsleephulp en betonning op de Noordzee. De betreffende schepen (waaronder ETV Noord) huurt de Kustwacht bij de Rijksrederij. Deze bijdrage is voor het verschil tussen de structurele bijdrage van IenW en het tarief in 2024 voor deze schepen.Defensie: ERTV Zuid- en MiddenVanaf 2021 is de noodsleephulp op de Noordzee door de Kustwacht Nederland namens haar opdrachtgever IenW/RWS uitgebreid om de veiligheid ten behoeve van Windenergie op Zee te waarborgen. De betreffende schepen (ETV Zuid en ETV Midden) huurt de Kustwacht bij de Rijksrederij. Dit bedrag betreft de bijdrage van IenW aan deze kosten.Defensie: Verkeersbeeld op ZeeVoor het project Verkeersbeeld op Zee (VOZ) deel 1 boekt IenW over de periode 2024 t/m 2029 totaal € 21,9 miljoen over naar Defensie.EZ: Geleiderail Zonnepark A37Het ministerie van EZ hevelt € 9 miljoen over naar de IenW-begroting als voorfinanciering van de kosten die RWS moet maken voor de aanleg van een geleiderail bij de A37 die nodig is in verband met de aanleg van een zonnepark daar.EZ: Maritieme MaakindustrieIenW boekt over de periode 2024 ‒ 2025 in totaal € 10 miljoen over naar de EZ-begroting ten behoeve van het maritiem innovatieprogramma zoals afgesproken in de sectoragenda voor de Maritieme Maakindustrie waarover EZ de regie zal voeren.EZ: MIVSP-II deel 2 (Onderhoud en Vernieuwing)MIVSP-2 deelopdracht 2 betreft het leveren van (sensor) diensten binnen het programma Wind op Zee. Van de totale bijdrage komt € 42 miljoen (ca. 35%) tenlaste van IenW (nautische sensoren - waarborgen scheepvaartveiligheid), € 52,9 miljoen (ca. 44%) wordt door EZ gedekt (sensoren ten behoeve van het functioneren van het windpark en ecologie) en de bijdrage van LVVN bedraagt € 25 miljoen (ca. 21%) ten behoeve van het Programmaplan Realisatie Digitale Ecologische Monitoring Noordzee. Met deze laatste scope uitbreiding wordt ook LVVN mede opdrachtgever van het MIVSP-programma. Alle bedragen zijn door EZ opgehaald en worden via deze overboeking naar RWS overgeboekt.EZ: MIVSP-II 2e module (Ontwikkeling)IenW boekt over de periode 2025 t\/m 2030 totaal € 19,3 miljoen over naar EZ. Dit budget is voor werkzaamheden van RWS in het kader van de tweede module van de opdracht Maritiem Informatievoorzieningen Service Punt (MIVSP) II. specifiek de nautische sensoren in de windparken in IJmuiden 141Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Ver voor de jaren 2025 t/m 2030. zijnde het IenW-aandeel in deze opdracht. Ook wordt de eerste module (Hollandse Kust (west) verlengd met een jaar tot en met 2030. EZ zal deze middelen vervolgens. samen met de eigen bijdrage. overboeken aan RWS CIV als onderdeel van de opdrachtverlening voor MIVSP-II voor wat betreft de betreffende werkzaamheden.EZ: MIVSP-II deel 2 (Netwerkgebonden kosten)MIVSP-2 deelopdracht 2 betreft het leveren van (sensor) diensten binnen het programma Wind op Zee. Van de totale bijdrage draagt IenW € 42,0 miljoen bij.FIN: Aanvullende Post EOV-SpoorOp de Aanvullende Post zijn vanuit het Coalitieakkoord Rutte-IV middelen gereserveerd voor de instandhouding op het spoor. Deze middelen worden bij de Ontwerpbegroting 2025 overgeboekt (€ 678 miljoen).HXII: A2 Vonderen-KerensheideIn het contract A2 Vonderen-Kerensheide zijn de geplande beheer en onderhoud en Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) werkzaamheden geïntegreerd opgedragen. Gaat om € 4,9 miljoen dat uit de beleidsbegroting HXII komt.HXII: ApparaatDit betreffen diverse oveboekingen van de apparaatsbudgetten van Tijdelijke Tolheffing, Vrachtwagenheffing en Woningbouwmiddelen.HXII: Campagne Kort Ritje dat is zo GefietstDit betreft de overboeking naar HXII voor het uitvoeren van de campagne Kort Ritje dat is zo Gefietst inclusief bureau en mediakosten.HXII: Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing- crisiscentrumDe AV-installatie en inrichting van het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC)-crisiscentrum in Rijkskantoor Rijnstraat 8 Den Haag dient te worden vervangen. Er wordt € 1,15 miljoen van het Eigen Vermogen ingezet om dit te bewerktstelligen.HXII: Dekking Hoofdwegennet MF: Terugsluis VrachtwagenheffingDit betreft de dekkingsbron: terugsluis Vrachtwagenheffing van €180. Er valt € 10 miljoen vrij. Dit wordt ingezet voor de integrale opgave op het MF.HXII: Dekking Spoorwegennet MF: Vrijval TVOVDit betreft de dekkingsbron: vrijval van de TVOV-middelen vanuit de beleidsbegroting HXII. Er valt € 10 miljoen vrij. Dit wordt ingezet voor de integrale opgave op het MF.HXII: NS-tarievenIn 2025 zal een bedrag van € 42 miljoen vanuit de generieke investeringsruimte op het MF worden verstrekt aan de NS, zodat de in 2024 uitgestelde tariefsverhoging van 8,7% ook in 2025 gedeeltelijk kan worden voorkomen. De bijdrage vanuit IenW voorkomt in 2025 voor 1/3 de 8,7% tariefsverhoging uit 2024.HXII: Overboeking EOV naar GoederenvervoerDe middelen voor de subsidieregeling maatregelen spoorgoederenvervoer 2024 van circa € 7 miljoen worden overgeboekt naar HXII.142Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 HXII: Schoon Emissieloos BouwenDit betreft een overboeking van de middelen voor Schoon en Emissieloos Bouwen in het kader van ProRail.HXII: Subsidie Topsector LogistiekVoor de subsidieregeling Topsector Logistiek 2025 wordt budget overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII.HXII: Walstroom RijksligplaatsenNaar aanleiding van het bijsturingsplan: Bronmaatregel Walstroom Zeevaart (Hordijk) wordt budget overgeboekt van HXII subsidie walstroom zeehavens naar het MF walstroom rijksligplaatsen.HXII: Wind in de ZeilenDit betreft een overboeking naar HXII en behoeve van het NS ''Contractlijn Zeeland Wind in de Zeilen''. Het bedrag komt ten gunste van de uitbreiding van dienstregeling in Zeeland.Loon- en Prijsbijstelling 2024Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling 2024 die vanuit de begroting Hoofdstuk XII zijn overgeheveld naar de generieke investeringsruimte 11.04 van het Mobiliteitsfonds. Vanuit de investeringsruimte zijn de artikelonderdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.PF: Toegankelijkheid OVBetreft een overboeking vanuit het MF voor de Decentrale Uitkering ter uitvoering van het bestuursakkoord Toegankelijkheid OV 2022-2032 aan de twaalf provincies.Rijksbrede Apparaatstaakstellingen Hoofdlijnenakkoord (HLA)In het HLA is een Rijksbrede taakstelling van gemiddeld 20 procent op de apparaatsbudgetten voorgesteld. Voor RWS geldt er ook een taakstelling. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op de op het apparaatsbudget van RWS artikelonderdelen 12.06 en 15.06. De middelen worden generaal afgeboekt vanuit artikel 19 op het MF.SPUK naar GF en PF met 10% budgetkortingIn het HLA is een budgetkorting van 10 procent op de Specifieke uitkeringen (SPUKs) opgenomen die overgeheveld wordt naar het Gemeente- en Provinciefonds. Dit is verwerkt in de begroting van het Mobiliteitsfonds op artikelonderdelen 12.03, 14.03 en 15.03.143Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bijlage 3: Overzichtsconstructie KustwachtDe minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is als coördinerend minister voor Noordzee-aangelegenheden verantwoordelijk voor het proces van totstandkoming geïntegreerd beleid voor de Noordzee en het Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht Nederland. De minister van Defensie is beheerder van de Kustwacht Nederland, wat betekent dat deze medeverantwoordelijk is voor het opstellen van het Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht alsmede voor de uitvoering daarvan met inzet van eigen en toegewezen mensen en middelen. Alle bij de Kustwacht Nederland betrokken ministeries behouden hun eigen wettelijke verantwoordelijkheden. Het integrale beleid en het daarvan afgeleide Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht waarover de Ministerraad beslist, worden zodanig concreet dat elke minister zich daarover in het parlement kan verantwoorden en vormen in feite een integraal contract tussen de verschillende departementen en de Kustwacht Nederland.De overzichtsconstructie is gebaseerd op het «Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht» en wordt door IenW gepubliceerd in de rol van coördinerend ministerie. In de overzichtsconstructie wordt een onderscheid gemaakt in de uitgaven van de Kustwacht Nederland zelf (exploitatie personeel, exploitatie materieel en investering) en de uitgaven die de deelnemende departementen ten behoeve van de Kustwacht Nederland verrichten (kosten).Defensie / CZSK / Kustwacht Nederland (uitgaven)–Exploitatie personeel: Betreft het uitgavenbudget in beheer van de Kustwacht Nederland voor salarissen en overige personele uitgaven van alle Kustwacht Nederland medewerkers in dienst bij Defensie / CZSK.–Exploitatie materieel: Betreft het uitgavenbudget in beheer van de Kustwacht Nederland. Defensie is beheerder van het Kustwachtcentrum (KWC). Het Kustwachtcentrum is het informatiecentrum van de Noordzee, waar het actuele beeld van (scheeps-)activiteiten, (veiligheids-)incidenten en verontreinigingen op de Noordzee beschikbaar is.–Investering: Betreft onder andere de investeringen voor het Maritiem Operatie Centrum (MOC).Uitgaven bij departementen (kosten):Justitie en Veiligheid–De inzet van de Politie (personeel) bestaande uit; liaison, boarding officers, medewerkershandhavingsdesk en medewerkers Maritiem Informatie Knooppunt.–De inzet van Politie helikopters (materieel) op planning of afroep voor luchtwaarneming en spoedeisende zoekvluchten. De bedragen zijn afkomstig uit de begroting van de Nationale Politie.Financiën–De inzet van de Douane (personeel) bestaande uit; liaison, boarding officers, Aerial officers, medewerkers handhavingsdesk en medewerkers Maritiem Informatie Knooppunt.144Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Defensie–De inzet van de Koninklijke Marine (personeel) bestaande uit; medewerker Maritiem Informatie Knooppunt, beheerskosten van Defensie en (materieel) inzet Mijnenbestrijdingsvaartuigen.–De inzet van de Koninklijke Marechaussee (personeel) bestaande uit; liaison, boarding officers, Aerial officers en medewerkers Maritiem Informatie Knooppunt.–De inzet van de Defensie Commando Materieel en IT (materieel) bestaande uit; exploitatiebudget voor ICT-middelen van de Kustwacht Nederland.Infrastructuur en Waterstaat–De inzet van ILT (personeel) bestaande uit; liaisons en handhavers.–De inzet van Rijkswaterstaat (personeel) bestaande uit; liaisons en Aerial officers.–De inzet van (materieel) in standhouden vaarwegmarkering, ERTV en betonningsvaartuigen, C2000/P2000 t.b.v. KNRM, BroNs/Pre-SAR. De bedragen zijn afkomstig uit de begroting van Rijkswaterstaat.–Bijdrage voor Scheepvaartveiligheid Windenergie op Zee (materieel) om de veiligheid te waarborgen in en om de windenergieparken op de Noordzee.Klimaat en Groene Groei–De inzet van Staatstoezicht op de Mijnen (personeel) bestaande uit; inspecteurs.Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur–De inzet van de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (personeel) bestaande uit; liaison, boarding officers, Aerial officers, medewerkers handhavingsdesk en medewerkers Maritiem Informatie Knooppunt.145Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 72 Overzichtsconstructie Kustwacht Nederland (bedragen x € 1.000)DepartementBegrotingActiviteitDoel2023202420252026202720282029DEFENSIE / KUSTWACHT (Uitgaven):Defensie / KustwachtXUitvoering Kustwachttaken (exploitatie personeel)Centrale coördinatie Kustwachttaken9.51712.24814.39514.33814.33814.33814.338Defensie / KustwachtXUitvoering Kustwachttaken (exploitatie materieel)Centrale coördinatie Kustwachttaken76.04661.31660.66360.71860.71860.71860.716Defensie / KustwachtXUitvoering Kustwachttaken (investering)Investeringen, o.a. t.b.v het MOC (COMMIT/JIVC en DLP)9.61430.53429.3868.3116.8906.9726.863Subtotaal eigen uitgaven Kustwacht95.177104.098104.44483.36781.94682.02881.917UITGAVEN BIJ DEELNEMENDE DEPARTEMENTEN (Kosten):PolitieVIInzet Politie personeel & helikopterAlgemene handhaving / wetgeving scheepvaartverkeer / bemanningcontrole1.7172.0642.0642.0642.0642.0642.064FinanciënIXInzet Douane personeelFraudecontrole1.5331.4351.4351.4351.4351.4351.435DefensieXInzet KM personeel, beheerskosten, KMar personeel, ICT uitgaven bij COMMIT/JIVC en mijnenbestijdingsvaartuigenUitvoering grensbewaking / beheerskosten Defensie / mijnenbestrijding12.1996.9936.8436.8436.8436.8436.843Infrastructuur en WaterstaatXIIInzet ILT personeel, RWS personeel, RWS materieel, ERTV/betonningsvaartuigen en Windenergie op Zee.Bijdragen aan veilig vaarwater, handhaving via luchtsurveillance6.02824.66526.96026.99426.99627.30727.457Klimaat en Groene GroeiXXIIIInzet SodM-personeelStaatstoezicht op de Mijnen35293535353535Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en NatuurXIVInzet NVWA-personeelVisserijcontrole840840840840840840840Subtotaal uitgaven bij deelnemende departementen22.35236.02638.17738.21138.21338.52438.674Totale uitgaven ten behoeve van de Kustwacht117.529140.124142.621121.578120.159120.552120.591146Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bijlage 4: InstandhoudingHet ministerie van IenW is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en instandhouding van het hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet, hoofdspoorweginfrastructuur en het hoofdwatersysteem. De netwerken beschermen ons tegen het water, dragen bij aan de economische ontwikkeling van ons land en zorgen ervoor dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, goederen en diensten kunnen worden vervoerd en dat Nederland in verbinding staat met de rest van de wereld. In deze bijlage wordt toegelicht wat de vier netwerken omvatten en hoe de instandhouding van deze netwerken wordt aangepakt. Daarbij wordt ingegaan op de opgave van de toekomst, waaronder het basiskwaliteitsniveau en de ontwikkelingen met betrekking tot het ontwikkelplan assetmanagement. Ook zijn de overzichten met de beschikbare middelen voor instandhouding tot en met 2038 opgenomen.Instandhouding van de netwerkenDe Nederlandse infrastructuurnetwerken behoren tot de beste én meest intensief gebruikte netwerken ter wereld. Een goede instandhouding van netwerken is een randvoorwaarde voor de veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid van Nederland. Om dit zo te houden, borgen het kerndepartement en de uitvoeringsorganisaties Rijkswaterstaat (RWS) en ProRail systematisch de instandhouding van de netwerken over de gehele levenscyclus. De netwerken worden, naast het intensieve gebruik, gekenmerkt door inpassing in een sterk verstedelijkte delta. Daardoor omvatten de netwerken voorzieningen als beweegbare bruggen, tunnels, op- en afritten, geluidschermen, sluizen en stormvloedkeringen. Deze elementen zorgen voor netwerken met een hoog serviceniveau, maar vergen ook onderhoud. Figuren 7 en 8 illustreren de omvang van netwerken.Figuur 7 Netwerken Rijkswaterstaat147Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Figuur 8 Netwerk ProRailScope van instandhoudingBij instandhouding gaat het om het behouden van de huidige functie van de infrastructuur. De begrippen die hierbij in het Mobiliteitsfonds en Deltafonds worden gehanteerd zijn: exploitatie, onderhoud en vernieuwing infrastructuur:–Tot het domein van de exploitatie behoren activiteiten (voorheen ‘beheer’) die gericht zijn op het reguleren van het gebruik: verkeersleiding en capaciteitsmanagement, verkeersmanagement en watermanagement;–Onderhoud betreft de activiteiten die erop zijn gericht de beoogde (ontwerp)levensduur van de infrastructuur te realiseren;–Vernieuwing (voorheen ‘vervanging en/of renovatie’) is gericht op het begin van een nieuwe levenscyclus van een nieuw object of het verlengen van de levensduur van het bestaande object. Het gaat bij vernieuwing expliciet niet om activiteiten die gericht zijn op toevoeging van functies of om aanleg van nieuwe of uitbreiding van bestaande infrastructuur (ontwikkeling).148Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Werkwijze InstandhoudingBij de instandhouding van de netwerken staan de prestaties die deze netwerken moeten leveren en de doelmatigheid van instandhoudingswerkzaamheden centraal. Het zijn de prestaties – de beschikbaarheid, betrouwbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van de infrastructuur – die de gebruikers direct ervaren. Over deze te leveren prestaties en de bijhorende budgetten maakt het kerndepartement van IenW afspraken met ProRail en RWS. De slijtage van de infrastructuur vanwege veroudering en gebruik in combinatie met deze afspraken vormen de basis van de instandhoudingswerkzaamheden die door ProRail en RWS jaarlijks worden uitgevoerd. Onderstaande aspecten geven samen een beeld van de systematische aanpak en daarmee hoe de programmering ten behoeve van de instandhouding van de Rijksinfrastructuur tot stand komt:–De besluiten bij de ontwikkeling van nieuw areaal zijn het meest bepalend voor de budget- en capaciteitsbehoefte. Zowel voor de ontwikkelingskosten zelf, als de structurele instandhoudingskosten in de decennia daarna. Zo kost het instandhouden van een tunnel meer dan een brug (in geval van een oeververbinding) of dan een weg op maaiveld (in geval van een landtunnel). Bedenk daarbij dat een tunnel meer is dan een betonnen bak onder de grond, maar dat deze ook vol zit met andere voorzieningen zoals vluchtwegen met brandveilige deuren, luchtzuiveringssystemen en elektronica die ook bediend en onderhouden moet worden;–De beheerders werken volgens een werkwijze waarbij de gehele levenscyclus van de onderdelen en objecten wordt betrokken. Als eenmaal wordt besloten tot de ontwikkeling van infrastructuur is op basis van ervaring al bekend wat voor instandhoudingswerkzaamheden aan de diverse objecten gemiddeld per jaar nodig zijn. Dit is vastgelegd in de instandhoudingsregimes. De instandhoudingsregimes zijn één onderdeel op basis waarvan de instandhoudingsprogrammering wordt opgesteld;–De extra budgetbehoefte voor instandhouding in verband met de uitbreiding van de infrastructuur wordt bij het besluit om tot aanleg over te gaan toegevoegd aan de instandhoudingsbudgetten vanaf het jaar na beoogde openstelling;–In de instandhoudingsregimes zijn regelmatige inspecties opgenomen, die leiden tot het inventariseren van de toestand van de objecten en – indien nodig – het nemen van maatregelen (concrete maatregelen of intensiveren inspecties). De inspecties krijgen een plaats in de instandhoudingsprogrammering;–Tevens wordt bezien of er vanuit doelmatigheidsoogmerk en het beperken van hinder voor onze gebruikers, maatregelen gekoppeld kunnen worden (werk met werk): onderhoudswerkzaamheden met andere onderhoudswerkzaamheden, maar ook mogelijkheden om onderhoudsmaatregelen te koppelen aan vernieuwings- of ontwikkelingsprojecten die in de komende jaren gepland zijn. Het kan dus zijn dat in de regimes beoogde maatregelen naar een later moment worden verschoven om werk met werk te maken;–Het kan ook voorkomen dat een bepaald schadebeeld of een ongeplande gebeurtenis vraagt om tussentijds ingrijpen (bijvoorbeeld de overstromingen in Limburg in 2021 of de versterkingsmaatregelen aan het vaste deel van de Haringvlietbrug in 2023). Die tussentijdse maatregelen worden dan geprioriteerd ten koste van reeds geprogrammeerde maatregelen. Het onderhoud dat als gevolg daarvan wordt uitgesteld, dient vervolgens opnieuw een plek te krijgen in de instandhoudingsprogrammering;149Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 –De totale programmering is een samenstel van preventieve en correctieve maatregelen. Leidend daarbij is het principe de kosten over de gehele levenscyclus van de infrastructuur (Life Cycle Costing; LCC) zo laag mogelijk te krijgen binnen de gegeven kaders en ontwikkelingen op de netwerken, rekening houdend met de gewenste netwerkprestaties. Waar sprake is van uitgesteld onderhoud, is vaak ook meer sprake van verstoringen en hinder. De beheerders proberen dit voor het gehele netwerk zoveel mogelijk te beperken.Het is van belang te beseffen dat veiligheid te allen tijde bovenaan staat. Indien geconstateerd wordt dat de veiligheid voor de gebruikers, eigen medewerkers en opdrachtnemers in het geding is, dan worden direct maatregelen genomen om het gebruik van de infrastructuur weer binnen de geldende kaders plaats te laten vinden, bijvoorbeeld (tijdelijke) snelheidsverlagingen ter plaatse of andere (tijdelijke) gebruiksbeperkingen of fysieke infrastructuur ondersteunende maatregelen.Om de systematische werkwijze op een hoger niveau te brengen worden externe toetsingen ingezet. Deze leveren waardevolle inzichten op voor zowel de interne processen als het in beeld hebben van de opgave buiten.Werkwijze vernieuwing bij RijkswaterstaatDe objecten en onderdelen zoals sluizen, bruggen en tunnels, hebben een beperkte levensduur en dienen aan het eind hiervan te worden vernieuwd. Door grootschalige aanleg, met name vanaf de jaren 50 van de vorige eeuw, en het intensievere gebruik is sprake van een flinke vernieuwingsopgave.Om de veiligheid en de beschikbaarheid van de netwerken in stand te houden wordt voor alle netwerken en onderdelen daarvan de opgave in kaart gebracht.Allereerst wordt op basis van het ontwerp ingeschat wanneer vernieuwing aan de orde zal zijn. Daarnaast worden de objecten onderworpen aan inspecties en berekeningen. Dit leidt tot het inzicht in, en een prognose van, waar op een termijn van vijf tot vijftien jaar vernieuwing nodig is. Zo worden, steeds vooruitkijkend, objecten en onderdelen geïdentificeerd waarvoor een planfase wordt gestart. In de planfase wordt de uiteindelijke opgave vastgesteld en daarna volgt een definitief besluit over de aanpak van het betreffende object.Het vernieuwingsprogramma (voorheen: Vervanging en Renovatie) kent een technische aanleiding, namelijk het einde van de technische levensduur van onderdelen en objecten in het hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet en het hoofdwatersysteem. Vanuit dit perspectief hoeven geen aanvullende wensen of functionaliteiten te worden toegevoegd. Een-op-een vernieuwing is daarom het uitgangspunt. Maar omdat het relatief grote ingrepen in het netwerk betreft, wordt waar nodig en mogelijk ook gekeken naar eventuele verstandige, aanvullende investeringen in het kader van beleidsdoelstellingen zoals bereikbaarheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Het primaire doel blijft echter het borgen van de beschikbaarheid en veiligheid van de Rijksnetwerken. Door het vernieuwen van objecten en onderdelen worden de beschikbaarheid en veiligheid van de netwerken op lange termijn geborgd.150Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Opgave naar de toekomst: toewerken naar het BasiskwaliteitsniveauNederland beschikt over een goede infrastructuur. Onze wegen, spoorwegen en waterwegen zorgen voor goede bereikbaarheid en hebben de afgelopen decennia veel welvaart en welzijn gebracht. Dat is geen vanzelfsprekendheid. Veel wegen, bruggen, viaducten en sluizen werden halverwege de vorige eeuw gebouwd en zijn nu aan groot onderhoud of vernieuwing toe. De infrastructuur heeft het zwaarder te verduren dan werd voorzien in de tijd dat het werd aangelegd. Daar komt bij dat nieuwe ontwikkelingen in technologie en digitalisering, maar ook het veranderende klimaat met hitte, droogte en hevige neerslag nieuwe eisen aan de infrastructuur stellen. In het coalitieakkoord (Rutte IV) zijn extra middelen vrijgemaakt voor de instandhouding van onze netwerken.Instandhouding Rijkswaterstaat-netwerkenIn lijn met de motie Stoffer c.s. (Kamerstukken II 2020-2021, 35570 A, nr. 63) is toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de Rijksinfrastructuur. Het plan bevat een basiskwaliteitsniveau (BKN) voor de netwerken in beheer van RWS en is gericht op een stabiel, langjarig en robuust onderhoudsniveau7. Zo bieden we in het hele land een toekomstvast fundament dat zekerheid geeft aan gebruikers en marktpartijen die betrokken zijn bij instandhouding en aanleg. In het BKN is voor de netwerken van RWS uitgewerkt waar een weg, vaarweg, of waterwerk in de basis aan moet voldoen om de gebruikers en belanghebbenden goed te kunnen blijven bedienen. Een robuust mobiliteitssysteem met basale voorzieningen passend bij de functie van de verschillende netwerken. Voor instandhouding RWS wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten:–Nederland is beschermd tegen hoogwater en beschikt over voldoende water en voldoende schoon (drink)water;–De huidige wegen zijn beschikbaar om Nederland bereikbaar te houden;–De huidige vaarwegen zijn beschikbaar om goederen te vervoeren, bestemmingen bereikbaar zijn en de reistijd is betrouwbaar;–De constructieve veiligheid van de netwerken en de daarin gelegen kunstwerken (bruggen, tunnels, viaducten, etc.) wordt geborgd;–De omgeving blijft bereikbaar door oeververbindingen en kruisende infrastructuur voor een fijnmazig netwerk.De betrouwbaarheid uit zich door te groeien naar een beter voorspelbare situatie m.b.t. storingen en een vermindering van het aantal ongeplande storingen. De maakbaarheid van de opgaven - samen met de ontwikkelsnelheid van nieuwe technologieën - bepaalt de snelheid waarmee het basiskwaliteitsniveau kan worden bereikt. Het BKN kent daarmee een ingroeitraject.In de begroting van 2024 is besloten tot een verschuiving van financiële middelen en personele capaciteit naar instandhouding8, aanvullend op de extra vrijgemaakte middelen uit het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV. Met deze middelen werkt IenW aan de grootste onderhoudsopgave van onze infrastructuur ooit. Het streven is een structurele groei van het productievolume te realiseren van € 2 miljard naar € 3 miljard per jaar (prijspeil 2022), waarvan € 0,8 miljard per jaar voor vernieuwing van infrastructuur. Dit is toegelicht in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 17 maart 2023 (Kamerstukken II 2022-2023, 29385, nr. 119).7 Kamerstukken II 2022-2023, 29385, nr. 119.8 Kamerstukken II 2022-2023, 36200 A, nr. 65 (aankondiging voornemen) en Kamerstukken II 2023-2024, 36410 A, nr. 2 (implementatie in begroting).151Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 De budgetbehoefte is gevalideerd door Rebel Group. De Kamer is hierover in de Kamerbrief van 17 juni 2024 geïnformeerd (Kamerstukken II 2023-2024, 29385, nr. 139). De validatie van de budgetbehoefte instandhouding infrastructuur bevestigt het beeld dat de omvang van de instandhoudingsopgave groter is dan wat de uitvoeringsorganisatie nu aankan. De groei van de opgave ligt met name in het vernieuwen van areaal dat het einde van de technische levensduur bereikt. De focus is daarom de maakbaarheid en productie te vergroten zodat het beschikbare budget ook ingezet kan worden voor de benodigde instandhoudingsopgave.Met de Kamerbrief van 17 juni 2024 is de Kamer eveneens geïnformeerd over de aanpak van IenW om het productievermogen op instandhouding te vergroten. Zo is onder meer de sturing verder geoptimaliseerd. In de nieuwe aansturing is er sprake van één integrale achtjarige opdracht voor alle instandhoudingswerkzaamheden van RWS. Een achtjarige opdracht in combinatie met verdere optimalisatie van de agentschapssturing, maakt het mogelijk om meer efficiëntievoordelen te realiseren. RWS is hierdoor beter in staat om kosten efficiënt over de gehele levenscyclus (LCC) voordelen te behalen, slim werk-met-werk te maken en effectievere contractvormen in de markt te zetten. Hierin moeten ook de effecten van reeds ingezette verbetermaatregelen zichtbaar worden. De areaalinformatie wordt verbeterd middels het ontwikkelplan assetmanagement en samen met de markt wordt er gewerkt aan effectieve contractvormen en een blijvend goede samenwerking.Middels een jaarlijkse programmeringscyclus werkt RWS het meerjarenplan instandhouding - zoals beschreven in de Kamerbrief van 17 maart 2023 en aangevuld met de Kamerbrief van 17 juni 2024 - uit in een programmering van de werkzaamheden voor de komende 15 jaar. Dit betreft een voortrollende programmering. Elk jaar wordt de programmering geactualiseerd en een jaar verder uitgewerkt op basis van de meest actuele inzichten en ontwikkelingen in de opgave. Afstemming van de programmering met de medeoverheden en ProRail om hinder te beperken en meekoppelkansen te identificeren, is integraal onderdeel van de programmeringscyclus9.Instandhouding hoofdspoorweginfrastructuurIn het Beleidsprogramma IenW zoals gedeeld met de Kamer is aangegeven dat in lijn met de motie Stoffer c.s. (Kamerstukken II 2020-2021, 35570 A, nr. 63) wordt toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de Rijksinfrastructuur. Het plan is gericht op een stabiele langdurige programmering waarbij een basiskwaliteitsniveau wordt afgesproken.In 2023/2024 heeft het ministerie samen met ProRail gewerkt aan een nieuw basiskwaliteitsniveau hoofdspoorinfrastructuur (hswi). Zoals aangekondigd (Kamerstukken II 2021-2022, 35925 A, nr. 14) is hiervoor in 2023 een externe audit door Price Waterhouse Coopers uitgevoerd. De rapportage ‘Validatie Instandhoudingskosten HSWI’ is met de Kamer gedeeld (Kamerstukken II 2023-2024, 36410 A, nr. 16). Met de analyse uit de validatierapportage is de spanning tussen financiële middelen, (netwerk) prestaties en risico’s in beeld gebracht en een richting gegeven voor het maken van de afspraken over basiskwaliteitsniveau voor een toekomstbestendige hoofdspoorinfrastructuur. De Kamer is hierover met een brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2023-2024, 29984, nr. 1184). Op 7 juni 2024 is de Tweede 9 De paragraaf «Instandhouding Rijkswaterstaat-netwerken» beantwoordt de toezegging aan de heer Van Dijk uit het WGO Jaarverslag IenW 2023 van 26 juni om inzicht te geven in het huidige stand van zaken van het meerjarenplan instandhouding.152Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Kamer geïnformeerd over de maatregelen die in het kader van basiskwaliteitsniveau spoor met ProRail zijn afgesproken (Kamerstukken II 2023-2024, 29984, nr. 1202). Hierbij is kritisch afgewogen waaruit de basiskwaliteit spoor bestaat en waar mogelijkheden zitten om zaken efficiënter of anders te doen.In 2025 blijven we reeds bekende instandhoudingsactiviteiten en -opgaven uitvoeren. Daarnaast heeft ProRail met de brief van 7 juni opdracht gekregen om de BKN spoor maatregelen te implementeren zodat deze vanaf 2026 kunnen worden uitgevoerd.Te leveren prestatiesDe prestaties van de infrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in indicatoren. Over de indicatoren met daarbij horende (streef)waarden worden prestatieafspraken gemaakt met RWS en ProRail en hiervoor worden budgetten beschikbaar gesteld.Voor de netwerken in beheer van RWS moeten de afspraken over het basiskwaliteitsniveau worden vertaald naar nieuwe indicatoren en streefwaarden. Voor het vegetatiebeheer in de uiterwaarden wordt hiervoor in 2025 de prestatieafspraak ‘voldoen aan de vegetatielegger’ toegevoegd10. De bijbehorende bodem en streefwaarden worden in 2024 uitgewerkt. De overige afspraken uit het basiskwaliteitsniveau vergen nog verdere uitwerking. Daarom wordt in afwachting daarvan nog uitgegaan van de prestatieafspraken vanuit de Beheer en Onderhoud (BenO) overeenkomst 2022-2023.Met ProRail zijn prestatieafspraken gemaakt die zijn opgenomen in de tienjarige beheerconcessie (2015-2025) en de (twee)jaarlijkse beheerplannen.In tabel 73 en 74 staat een overzicht van de prestatieafspraken opgenomen. Toelichting op de indicatoren en de gerealiseerde prestaties zijn te vinden in de Instandhoudingsbijlage bij het Jaarverslag.10 De prestatie-indicator is gedefinieerd als het percentage van het areaal in het rivierengebied waar de actuele vegetatie de norm in de Vegetatielegger niet overschrijdt.153Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 73 Indicatoren RWSIndicatorStreefwaarde 2022-20251Realisatie 2020Realisatie 2021Realisatie 2022Realisatie 2023HoofdwegennetBeschikbaarheidTechnische beschikbaarheid van de weg90%99%99%98%99%Files door Werk in Uitvoering als gevolg van aanleg en gepland onderhoud10%6%7%3%4%Levering verkeersgegevens– Beschikbaarheid data voor derden90%93%94%93%91%– Actualiteit data voor derden295%100%96%100%99%Veiligheid– Voldoen aan norm voor verhardingen99,7%99,7%99,8%99,7%99,6%– Voldoen aan norm voor gladheidbestrijding95%Voldoende99%99%99%HoofdvaarwegennetBeschikbaarheid / BetrouwbaarheidStremmingen gepland onderhoud0,8%0,5%2,0%1,0%0,6%Stremmingen ongepland onderhoud0,2%1,0%1,0%2,4%1,2%Tijdig melden ongeplande stremmingen97%98%98%98%97%Vaargeul op orde (% oppervlakte op orde)– Toegangsgeulen99%100%100%100%100%– Hoofdtransportassen90%92%92%93%93%– Hoofdvaarwegen85%81%80%82%84%– Overige vaarwegen85%83%83%83%95%VeiligheidVaarwegmarkering op orde95%91%92%88%94%HoofdwatersysteemWaterveiligheidHandhaving kustlijn90%91%90%91%93%Beschikbaarheid stormvloedkeringen100%83%83%83%100%Waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde gebieden100%50%100%75%100%Betrouwbaarheid informatievoorziening95%100%96%100%99%Voldoen aan de Vegetatielegger uiterwaardengebiedN.t.b.Bron: RWS1In afwachting van nieuwe indicatoren en streefwaarden wordt nog uitgegaan van de prestatieafspraken vanuit de Beheer en Onderhoud (BenO) overeenkomst 2022-2023.2Deze indicator komt vanaf 2025 te vervallen. De meting is niet meer relevant, aangezien het ontvangende systeem tegenwoordig gebruik maakt van Floating Car Data (mobiele telefoons in auto's).Tabel 74 Indicatoren ProRailKPIBodemwaarde1StreefwaardeRealisatie 2022Realisatie 2023Klantoordeel reizigersvervoerders6777Klantoordeel goederenvervoerders6755Reizigerspunctualiteit HRN (5 min) (met NS)88,9%91,5%91,6%89,7%Reizigerspunctualiteit HRN (15 min) (met NS)96,7%97,4%97,3%97,0%Reizigerspunctualiteit HSL (5 min) (met NS)82,1%84,2%82,0%73,6%Betrouwbaarheid regionale series (3 min)90,7%93,7%91,3%88,6%Impactvolle verstoringen5204504554751Toelichting bodemwaarde: Waarde voor het jaarlijks minimaal te realiseren prestatieniveau op een prestatie indicator. In het geval van de prestatie indicator ‘Impactvolle storingen op de infra’ geldt een maximum.154Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 2. Budgettair beeldBeschikbare budgetten Rijkswaterstaat-netwerkenIn de begroting van 2024 is besloten tot een verschuiving van financiële middelen en personele capaciteit naar instandhouding, aanvullend op de extra vrijgemaakte middelen uit het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV. Hiermee zetten we in op de maximale productiecapaciteit van RWS.We verhogen de productie door afspraken over een stabiel en langjarig basiskwaliteitsniveau, efficiënter (samen) te werken in de keten en een meerjarenafspraak voor instandhouding met meer ruimte voor de uitvoering. Hierdoor kan RWS het werk efficiënter organiseren en kan de markt op een efficiëntere manier worden benaderd.In de begroting van 2025 is besloten om vanuit de reservering instandhouding de financiering van het BKN RWS beleidsarm met twee jaar door te trekken tot en met 2032. Instandhoudingsprojecten dienen bij start voorzien te zijn van budget. Doortrekking geeft RWS de nodige extra ruimte om projecten te programmeren die na 2030 doorlopen.In de periode tot en met 2032 groeit het beschikbare budget voor instandhouding naar € 3,1 miljard. Dit is inclusief de inzet van een deel van de balanspost Saldo op ontvangen bijdragen exploitatie en onderhoud en de reguliere ontvangsten. In de budgetten is rekening gehouden met een doelmatigheidswinst die is ingezet voor de Rijksbrede taakstelling uit het voorjaar 2023. De doelmatigheidswinst wordt geschat op een voordeel van 1% in 2026 oplopend tot 5% structureel in 2030. Wij vragen RWS dezelfde kwaliteit van het BKN te leveren. In de tabellen 75 en 76 zijn de budgetten (exclusief inzet deel balanspost en ontvangsten) op de fondsen weergegeven.Budgetbehoefte ProRailIn november 2023 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de validatie uitgevoerd door PricewaterhouseCoopers (PwC). Hieruit blijkt dat de totale instandhoudingsbehoefte een realistische weergave vormt van de benodigde middelen om het spoor bij gelijke prestaties in stand te houden. Omdat de budgetbehoefte niet in evenwicht was met de beschikbare middelen is er in 2024 samen met ProRail een basiskwaliteitsniveau (BKN) spoor voor de periode vanaf 2026 uitgewerkt. De Tweede Kamer is op 22 maart 2024 geïnformeerd over de denkrichtingen om te komen tot een stabiel, langjarig en robuust instandhoudingsniveau van de Nederlandse spoorinfrastructuur vanaf 2026, zoals dat ook voor de netwerken van RWS is uitgewerkt. Het BKN spoor is het absolute minimum waarbij de instandhoudingsbehoefte en de beschikbare middelen in balans zijn.Op 7 juni 2024 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de maatregelen die in het kader van basiskwaliteitsniveau spoor met ProRail zijn afgesproken. Hierbij is kritisch afgewogen hoe de basiskwaliteit moet worden vormgegeven en waar mogelijkheden zitten om zaken efficiënter of anders te doen. Met de maatregelen (efficiëntie in de organisatie, efficiëntere inrichting van het onderhoud, doelmatig beheer, onderhoud van stations e.o., verminderde inzet wisselverwarming) is het voorziene tekort tussen de instandhoudingsbehoefte en de beschikbare middelen in de periode 2026-2037 fors gereduceerd. Vervolgens zijn er met ProRail afspraken gemaakt over aanvullende efficiencymaatregelen in het apparaat binnen ProRail. Daarnaast is het voornemen dat de vervoerders vanaf 2030 een hoger procentueel aandeel in de instandhoudingskosten gaan betalen dan in 2023. Voor de periode 2026-2029 blijft het procentuele aandeel 155Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 voor de vervoerders in de instandhoudingskosten gelijk aan 2023. Door deze aanvullende maatregelen is het tekort verkleind en resteerde een restopgave van € 885 miljoen. De resterende opgave wordt gedekt door een combinatie van middelen uit de extrapolatie 2038 (€ 485 miljoen) en de reservering CA-middelen instandhouding (€ 400 miljoen). De resterende middelen op de Aanvullende Post (AP) ter hoogte van € 600 miljoen worden overgeheveld naar het Mobiliteitsfonds nu de resterende opgave concreet is gedekt.Budgetten instandhoudingIn de periode tot en met 2038 zijn op de fondsen de volgende budgetten beschikbaar voor instandhouding.Tabel 75 Budgetten Exploitatie, Onderhoud en Watermanagement RWS (bedragen x € 1.000)Artikelonderdeel2024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024-2038HoofdwegenExploitatie6.2935.6769.92210.5509.7648.6188.4517.8247.7694.5374.5374.5374.5374.5374.537102.089MF 12.02.01Onderhoud929.188983.801922.160932.349946.368957.055920.984920.522921.307540.085571.280588.346623.485628.854662.59312.048.377MF 12.06.02Overige netwerkgebonden kosten111.563115.558250.758276.633233.770212.924208.836192.883192.515112.093112.118112.119112.119112.119112.1192.468.127Totaal budget Exploitatie en Onderhoud Hoofdwegen1.047.0441.105.0351.182.8401.219.5321.189.9021.178.5971.138.2711.121.2291.121.591656.715687.935705.002740.141745.510779.24914.618.593HoofdvaarwegenMF 15.01Exploitatie12.14710.52825.22127.53923.82922.16122.06025.24125.00610.51710.51710.51710.51710.51710.517256.834MF 15.02.011Onderhoud534.055544.905498.729440.081450.162447.718448.514475.031476.037205.483252.009253.441253.441253.441253.3615.786.408MF 15.06.02Overige netwerkgebonden kosten34.06735.70487.52696.17079.12873.45972.97283.88083.10934.93734.93734.93734.93734.93734.937855.637Totaal budget Exploitatie en Onderhoud Hoofdvaarwegen580.269591.137611.476563.790553.119543.338543.546584.152584.152250.937297.463298.895298.895298.895298.8156.898.879HoofdwatersysteemDF 3.01.01Watermanagement8.0488.26114.18117.09816.84416.64316.97720.74221.2208.5238.5238.5238.5238.5238.523191.152DF 3.02.01Onderhoud Waterveiligheid273.582325.625242.678233.857235.108238.031234.390263.144258.14187.548119.815119.815119.815119.815119.8152.991.179DF 3.02.02Onderhoud Zoetwatervoorziening32.28432.41837.78812.69913.04712.71010.92411.78812.0966.9197.4166.91923.84523.84521.170265.868DF 5.02.01Overige netwerkgebonden kosten69.03673.224129.349151.109149.363146.858149.804183.008187.22575.20875.20875.20875.20875.20875.2081.690.224Totaal budget Watermanagement en Onderhoud Hoofdwatersysteem382.950439.528423.996414.763414.362414.242412.095478.682478.682178.198210.962210.465227.391227.391224.7165.138.423Totaal budget Exploitatie, Onderhoud en Watermanagement RWS2.010.2632.135.7002.218.3122.198.0852.157.3832.136.1772.093.9122.184.0632.184.4251.085.8501.196.3601.214.3621.266.4271.271.7961.302.78026.655.8951Dit budget is exclusief Overdracht Brokx-nat en reservering Kustwacht (luchtsurveillance).156Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 76 Budgetten Vernieuwing RWS (bedragen x € 1.000)Artikelonderdeel2024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024-2038HoofdwegenMF 12.02.04Vernieuwing329.256385.522557.714518.181588.110418.959441.485522.348527.971303.431295.173286.815297.427300.022300.0216.072.435HoofdvaarwegenMF 15.02.04Vernieuwing136.250248.537335.423340.176258.617242.514216.254190.040181.348152.460161.549161.549161.549161.549161.5493.109.364HoofdwatersysteemDF 3.02.03Vernieuwing17.01530.91956.84069.632132.934179.868177.744140.353140.353170.124169.626170.124170.124170.124109.5081.905.288Totaal budget Vernieuwing482.521664.978949.977927.989979.661841.341835.483852.741849.672626.015626.348618.488629.100631.695571.07811.087.087157Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 77 Gereserveerde budgetten instandhouding (bedragen x € 1.000)Artikelonderdeel2024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024-2038MobiliteitsfondsMF 12.03.02Reservering areaalgroei hoofdwegen06.28415.31920.47036.77442.78442.81736.44132.05032.05134.97444.77544.50647.12547.175483.545MF 15.03.02Reservering areaalgroei hoofdvaarwegen0020.00020.00136.30236.30236.30236.30236.30236.30236.30236.30236.30236.30234.181437.202MF 11.03.03Reservering CA Rutte IV instandhouding0000000001.000.0001.054.0831.070.9371.120.4011.120.4011.251.3936.617.215Totaal reserveringen Mobiliteitsfonds06.28435.31940.47173.07679.08679.11972.74368.3521.068.3531.125.3591.152.0141.201.2091.203.8281.332.7497.537.962DeltafondsDF 1.02.01Reservering areaalgroei hoofdwatersysteem03.4821.7411.7411.7411.7411.7411.7421.7421.7421.7421.7421.7421.7421.74226.123DF 5.04.01Reservering CA Rutte IV instandhouding000000000262.266262.266262.266262.266262.262269.0831.580.409Totaal reserveringen Deltafonds03.4821.7411.7411.7411.7411.7411.7421.742264.008264.008264.008264.008264.004270.8251.606.532Totaal reserveringen09.76637.06042.21274.81780.82780.86074.48570.0941.332.3611.389.3671.416.0221.465.2171.467.8321.603.5749.144.494158Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 78 Budgetten Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing Spoor (bedragen x € 1.000)Artikelonderdeel2024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382024-2038HoofdspoorweginfrastructuurMF 13.02Exploitatie350.961388.700422.074409.762358.744359.372337.203326.635330.022325.972329.893336.113330.521315.840319.3105.241.122MF 13.02Onderhoud922.378934.568894.752818.326813.040838.535830.579856.802844.864826.868852.551855.761885.478882.975895.50512.952.982MF 13.02Vernieuwing1.109.651711.0061.005.5961.077.340744.7251.131.1701.226.9681.002.865913.578844.925841.457649.818621.914851.829760.01613.492.858MF 13.02Overige netwerkgebonden kosten744.498673.831618.920706.157606.253609.309610.614598.044601.625620.183617.625616.807597.315595.167614.3489.430.696MF 13.02Gebruiksheffing vervoerders‒ 461.767‒ 461.858‒ 483.787‒ 483.083‒ 483.152‒ 483.161‒ 483.219‒ 515.330‒ 514.491‒ 514.521‒ 514.521‒ 514.129‒ 514.129‒ 514.129‒ 514.129‒ 7.455.406Totaal budget Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing Spoor2.665.7212.246.2472.457.5552.528.5022.039.6102.455.2252.522.1452.269.0162.175.5982.103.4272.127.0051.944.3701.921.0992.131.6822.075.05033.662.252159Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 DBFMEen deel van de instandhouding van de netwerken gebeurt via DBFM-contracten (Design-Build-Finance-Maintain). Bij DBFM is de opdrachtnemer niet alleen verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van het project, maar ook voor de financiering en het totale onderhoud. Het is dus een geïntegreerde contractvorm. Bij traditionele contracten koopt het Rijk een product in: bijvoorbeeld een rijksweg met 2x2 rijstroken. Bij een DBFM-contract neemt het Rijk echter een dienst af: een beschikbare rijksweg, sluis, dijk of spoorweg. Het benodigde budget komt uit drie bronnen: (i) het ontwikkelingsbudget, (ii) het beschikbare exploitatie en onderhoudsbudget van reeds aanwezige infrastructuur en (iii) het budget voor areaalgroei voor dat deel van de infrastructuur dat nieuw wordt aangelegd. Ten behoeve van de aanbesteding van een DBFM-contract wordt een referentieraming opgesteld voor de te verwachten ontwikkel- en exploitatie en onderhoudskosten bij traditionele uitvoering. Deze referentieraming wordt gebruikt om de plafondprijs (het acceptabele maximum) voor de bieding te bepalen. Deze ramingen worden op dezelfde wijze uitgevoerd als de ramingen die voor LCC worden uitgevoerd. De aanbesteding verloopt in een aantal stappen. Na de laatste stap vindt ook de budgettaire verwerking in de begroting plaats. De beschikbare middelen vanuit ontwikkeling en exploitatie en onderhoud (incl. areaalgroei) worden overgeboekt naar het GIV/PPS-artikel. De middelen worden met eenzelfde «netto contante waarde» omgezet in een langjarige reeks ter betaling van de beschikbaarheidsvergoedingen. Dit is de zogenaamde financiële inpassing of DBFM conversie. Er wordt hiermee geen budget toegevoegd aan het project, de kasreeks wordt alleen aangepast aan de contractvorm. De prestatie-eisen en uitrustingsniveaus van de infrastructuur binnen het DBFM-contract zijn dezelfde als die aan RWS worden gesteld. Op het moment van aanbesteden wordt bij de M (maintain) van DBFM, een serviceniveau uitgevraagd dat past bij het onderhoudsregime wat op dat moment van toepassing was. Dat niveau geldt voor de looptijd van het contract en is daarmee niet budgettair flexibel. Bij DBFM geldt dat voor een periode van 20–25 jaar het consortium verantwoordelijk is voor het onderhoud van infrastructuur. Na afloop van het DBFM-contract valt dit deel van het areaal weer binnen het reguliere exploitatie en onderhoud van RWS. De mutaties tussen het exploitatie-, onderhoud- en vernieuwingartikel (voor wegen artikelonderdeel 12.02, vaarwegen artikelonderdeel 15.02, voor het hoofdwatersysteem artikel 3.02) en het DBFM artikel (voor wegen artikelonderdeel 12.04, vaarwegen artikelonderdeel 15.04, voor het hoofdwatersysteem artikel 4.02) zijn zichtbaar in de begroting en worden toegelicht. Na afloop van een DBFM-contract wordt het exploitatie- en onderhoudsdeel weer aan de reguliere exploitatie- en onderhouds-budgetten van RWS toegevoegd. In onderstaand overzicht is aangegeven voor welke projecten DBFM-contracten zijn afgesloten. Voor de financiering van deze projecten is het genoemde exploitatie- en onderhoudsbudget (per jaar) ingezet. Dit komt na afloop van het DBFM-contract weer beschikbaar tegen het dan geldende prijspeil.160Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 79 Overzicht DBFM-projectenProjectAreaalinformatieEinde DBFM-contractUitgenomen BenO-budget/jaarHoofdwegennetBaanlengte1Grote kunstwerkenWegconfiguratie in M-faseA12 Lunetten–Veenendaal65 km2x4, 2x320335,9 mln.A10 Tweede Coentunnel39 km1ste en 2de Coentunnel2x3+2x2, 2x4203712,0 mln.N33 Assen–Zuidbroek105 km2x220342,8 mln.A15 Maasvlakte–Vaanplein129 kmnieuwe Botlekbrug, Thomassentunnel, Botlektunnel2x3+2x2, 2x3, 2x2203531,7 mln.A1/A6 Diemen–Almere Havendreef (SAA)72 kmAquaduct Muiden, verbrede Hollandse Brug2x5+2, 2x4+2204211,9 mln.A12 Veenendaal–Ede–Grijsoord50 km2x320322,2 mln.A9 Holendrecht–Diemen (Gaasperdammerweg, SAA)41 kmGaasperdammer-tunnel2x5+1203814,2 mln.N18 Varsseveld Enschede70 km2x2+2x120431,8 mln.A27/A1 Utrecht Noord - knpt. Eemnes - Bunschoten53 km2x3+2x420433,9 mln.A6 Almere (SAA)39 km2x520393,3 mln.A24 Blankenburgverbinding35 kmMaasdeltatunnel, Hollandtunnel2x3204310,1 mln.A16 Rotterdam37 kmRottemerentunnel2x2+2x320437,2 mln.A9 Badhoevedorp – Holendrecht (Amstelveen)52 km2x4+120382,6 mln.A15/A12 Ressen - Oudbroeken (ViA15)87 kmBrug over het Pannerdensch kanaal2x3 + 2x220446,1 mln.HoofdvaarwegennetVaarweglengteGrote kunstwerkenKeersluis LimmelNieuwe Keersluis Limmel, incl. verkeersbrug over sluis20480,4 mln.Beatrixsluis 3e Kolk4 kmComplex Prinses Beatrixsluis incl. baggeren, onderhoud oevers en ligplaatsen langs Lekkanaal20462,8 mln.Zeetoegang IJmondNieuwe zeesluis en sluiseilanden20452,5 mln.Sluis EefdeNieuwe schutsluis inclusief onderhoud voorhavens (bestaande schutsluis tot 2021)20471,0 mln.HoofdwatersysteemGrote kunstwerkenAfsluitdijkAfsluitdijk, spuicomplexen en keringen Den Oever en Kornwerderzand20479,3 mln.HoofdspoorweginfrastructuurSpoorweglengteGrote kunstwerkenHSL85 kmTunnel Groene Hart, Doorgaand Spoorviaduct Bleiswijk, Tunnel Rotterdam Noord, Tunnel Oude Maas, Tunnel Dordtse Kil, Brug Hollands Diep2031N.v.t.1Baanlengte omvat: hoofdrijbanen, verbindingswegen en op- en afritten.161Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 3. OverigWe zijn op weg naar een situatie waarin we een grotere instandhoudingsbehoefte moeten aankunnen om onze netwerken veilig, beschikbaar en betrouwbaar te houden. De komende jaren zien we als een transitiefase waarin RWS en ProRail stapsgewijs kunnen toegroeien naar deze situatie. Maakbaarheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Beide uitvoerders en de markt kunnen immers niet van vandaag op morgen structureel extra werk leveren. Uitvoeren van extra werk vraagt om een gedegen voorbereiding, aanbesteding en werving van personeel.Ontwikkelplan Assetmanagement Rijkswaterstaat-netwerkenIn 2020 is de instandhoudingsbehoefte gevalideerd. Dat heeft ertoe geleid dat naast financiële maatregelen ook – in lijn met de aanbevelingen van Horvat en PwC/Rebel – maatregelen genomen worden om het assetmanagement voor het hoofdwegennet, het hoofdvaarwegennet en het hoofdwatersysteem te verbeteren. Daartoe is het Ontwikkelplan Assetmanagement IenW opgesteld. De Tweede Kamer is hierover december 2020 geïnformeerd.Met het Ontwikkelplan is de ambitie voor de door RWS beheerde netwerken neergezet die past bij instandhoudingsopgave op deze netwerken. Assetmanagement is er om deze netwerken met oog voor de omgeving op een duurzame wijze beter te laten presteren zodat de gebruikers er nu en in de toekomst veilig gebruik van kunnen blijven maken. Het assetmanagement wordt zodanig ingericht dat RWS op ieder moment in samenhang inzicht kan bieden in de staat en het presteren van de netwerken, de risico’s en kosten en op een veilige, betrouwbare en voorspelbare wijze diensten aan de maatschappij kan blijven verlenen. Het verbeterde assetmanagement resulteert erin dat IenW richting de Tweede Kamer en samenleving overtuigende en inzichtelijk goede beslisinformatie kan opleveren om te komen tot realistische, betere, efficiëntere keuzes in het ontwikkelen, in stand houden en bedienen van de netwerken. En het resulteert erin dat RWS betrouwbaar, voorspelbaar en eenduidig de instandhoudingsmaatregelen programmeert, plant, uitvoert opdat de netwerken zo efficiënt en effectief mogelijk functioneren.Met bovenstaande aanpak professionaliseert IenW op alle stappen van zijn assetmanagement om de netwerken in lijn te brengen en te houden met het met de Kamer afgesproken kwaliteitsniveau voor een veilig, leefbaar en bereikbaar NL. De ambitie is dat RWS conform afspraak eind 2025 in lijn met de internationale standaard werkt, de ISO-55001. In lijn betekent op niveau van certificeerbaarheid. Dat is geen 10, maar goed genoeg en klaar voor continue verbetering.162Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Bijlage 5: ProRailIn de kabinetsreactie op het rapport van de Tijdelijke Commissie Onderhoud en Innovatie spoor (Kamerstukken II 2011–2012, 32 707, nr. 16) is een pakket maatregelen aangekondigd om de informatievoorziening naar de Tweede Kamer beter en transparanter te maken (aanbevelingen 14 en 15). Een deel van deze maatregelen is verwerkt in de erdiepingsbijlagen. In deze bijlage wordt de informatie verstrekt die de aansluiting tussen de middelen op het Mobiliteitsfonds en de bestedingen door ProRail betreft. In deze bijlage zijn de volgende onderdelen opgenomen:1.Kasstroomoverzicht ontvangsten en uitgaven Mobiliteitsfonds 2025 (spoor);2.Overzicht van de baten en lasten ProRail 2024–2030;3.Kasstroomoverzicht ontvangsten en uitgaven ProRail 2023;4.Balansposten ProRail 2023.In bijlage 4 Instandhouding zijn de gegevens over ProRail ten behoeve van het areaal, de prestaties en budgetten opgenomen.Deze bijlage zal vanaf de ontwerpbegroting 2026 niet meer worden opgenomen. De huidige informatiewaarde van de MF begroting tezamen met het MIRT Overzicht voorzien in een ruim toereikende informatievoorziening en voldoende transparantie om aan het hierboven genoemde maatregelen pakket te voldoen.Figuur 9 Kasstroomoverzicht ontvangsten en uitgaven Mobiliteitsfonds 2025 (spoor)Tabel 80 Staat van baten lasten ProRail (bedragen x € 1 miljoen)Staat van baten en lasten ProRail 2023-2030 (bedragen x € 1 miljoen, excl. BTW) (Bron: ProRail)2024202520262027202820292030Exploitatiebijdrage moederdepartement1.1811.1021.2421.2611.2431.2591.243Gebruiksvergoeding vervoerders420486438439440451451Overige opbrengsten32313131313131Baten1.6331.6201.7121.7311.7131.7411.725Kosten van uitbesteed werk en doorbelaste uren1.1401.1391.2431.1931.2531.2821.263Personeelskosten en overige kosten757751729724722719721Geactiveerde en doorbelaste uren‒ 363‒ 363‒ 353‒ 351‒ 349‒ 348‒ 345Kapitaallasten989292165878787Lasten1.6331.6201.7121.7311.7131.7411.725Saldo van baten en lasten0000000163Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 81 Kasstroomoverzicht ProRail 2023 (bedragen x € 1 miljoen)Kasstroomoverzicht ProRail 2023 (Bron: jaarrekening ProRail 2023)Operationele activiteitenInvesterings-activiteitenTotaalOntvangsten uit Mobiliteitsfonds1.0781.4592.537Ontvangsten van vervoerders3720372Ontvangsten van derden129194323Ontvangsten interest1919Ontvangsten totaal1.5991.6533.251Betalingen aan leveranciers1.4531.3872.840Betalingen aan werknemers406126532Betalingen aan banken (rente en aflossing)505Afdracht BTW aan fiscus1240124Betalingen totaal1.9881.5133.501Mutatie liquide middelen‒ 389140‒ 250Liquide middelen per 31-12-2023290Liquide middelen per 31-12-2022539Afname liquide middelen 2023‒ 249Tabel 82 Balansposten ProRail (bedragen x € 1 miljoen)Liquide middelen ProRail 2023 (Bron: jaarrekening ProRail 2023)EOVAanlegTotaalVooruit ontvangen bijdragen van derden21295307Vooruit ontvangen bijdragen van IenW‒ 17269Vooruit ontvangen bijdragen195121316Nog te egaliseren investeringsbijdragen234871Nog te egaliseren exploitatiebijdragen‒ 670‒ 67Nog te egaliseren bijdragen‒ 44484Getroffen voorzieningen en overige reserves56Saldo nog te betalen / vooruit betaalde kosten‒ 87Nog te betalen kosten‒ 31Liquide middelen per 31-12-2023290Bijlage 6: DBFM-conversiesKenmerken DBFM-contractenEen DBFM-contract is een geïntegreerde contractvorm, waarbij de opdrachtnemer verantwoordelijk is voor het ontwerp (design), de bouw (build), financiering (finance) en het onderhoud (maintain). De opdrachtgever gaat binnen een DBFM-contract een langlopende verplichting aan met een consortium van private partijen. Gedurende een periode van 20–25 jaar betaalt het Rijk een vergoeding aan het consortium voor de beschikbaarheid van de infrastructuur (beschikbaarheidsvergoeding). Voorts is een kenmerk van DBFM-contract een langjarig en vlak betalingsritme.Verwerking potentiële DBFM-projecten in de verkenning- en planuit-werkingBij de DBFM-projecten in voorbereiding wordt in de begroting op voorhand geen rekening gehouden met dit afwijkende betalingsritme dat kenmerkend is voor DBFM-contracten. Net als voor andere MIRT-projecten wordt bij de 164Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 betreffende modaliteit het volledige bedrag voor aanleg geraamd op het artikel voor verkenning en planuitwerking en wordt een reservering voor het onderhoud gemaakt binnen de reguliere onderhoudsbudgetten en/of de investeringsruimte. Mocht in een later stadium een aanbesteding in DBFM-vorm toch niet mogelijk of opportuun blijken, dan blijft een meer klassieke aanbesteding via deze werkwijze altijd mogelijk.Verwerking DBFM-contracten na overgang in de realisatie- en exploitatiefaseBij de afronding van de aanbesteding van een DBFM-contract is de exacte omvang van de langjarige verplichting bekend. In de eerstvolgende begroting worden in samenspraak met het Ministerie van Financiën de klassieke reserveringen op de IenW-begroting gecorrigeerd voor het afwijkende kasritme van het DBFM-contract.11Een betaling aan een DBFM-consortium is een gecombineerde vergoeding voor onder meer de aanleg en het onderhoud van de infrastructuur, daarom wordt het volledige budget vervolgens geplaatst op het artikel voor geïntegreerde contractvormen bij de betreffende modaliteit.Figuur 10Bijlage 7: TolScopeDe Wet Tijdelijke Tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15, die op 15 maart 2016 in werking is getreden, bevat het wettelijk kader om voor de projecten A24 Blankenburgverbinding en A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) tol te heffen. In de wet is opgenomen dat het tolsysteem verder wordt uitgewerkt in een uitvoerings- en een handhavingsplan die aan de Staten-Generaal worden overlegd voordat de tolheffing van start gaat. Het uitvoeringsplan gaat nader in op de wijze waarop het passerende verkeer wordt geregistreerd, de betalingsmogelijkheden en de wijze waarop weggebruikers en kentekenhouders in contact kunnen treden met vragen en klachten over het betalen van tol, herinneringen of boetes. Het handhavingsplan bevat een omschrijving van hoe het toezicht is georganiseerd, de wijze waarop een boete wordt opgelegd en hoe deze wordt geïnd.Het uitvoerings- en het handhavingsplan zijn in het najaar 2023 aan de Kamer voorgelegd. Dat was ruim voor de openstelling van de A24 Blankenburgverbinding en de start van de tolheffing, die naar verwachting in december 2024 plaatsvindt. De precieze start van tolheffing op de 11 Technisch gezien betekent dit een verlaging van het uitgavenplafond (van het begrotingstotaal van het Mobiliteitsfonds) in de jaren waarin het kasbudget geraamd stond en een verhoging van het uitgavenplafond (van het begrotingstotaal van het Mobiliteitsfonds) in de jaren waarin er een beschikbaarheidvergoeding nodig is.165Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 ViA15 is afhankelijk van de Raad van State-uitspraak over het Tracébesluit ViA15. Vooralsnog wordt niet uitgegaan van ingebruikname ViA15 en start tolheffing voor 2030.FinancieelHet doel van de tolheffing is om een financieringsbehoefte voor beide aanlegprojecten te dekken. Deze behoefte komt tot uiting in een tolopgave van € 392 miljoen voor de Blankenburgverbinding en van € 354 miljoen voor de ViA15 (prijspeil 2024). De tolopbrengsten dienen deze tolopgave, maar ook de uitvoeringskosten voor tolheffing te dekken. Deze uitvoeringskosten betreffen de invoeringskosten van tolheffing en de cumulatieve kosten voor exploitatie tijdens de periode waarin tol geheven wordt.OrganisatieDe tolheffing wordt samen met de uitvoeringsorganisaties RDW, CJIB, RWS en ILT verder uitgewerkt.Specificatie inkomsten en uitgavenIn onderstaande tabel is het totaaloverzicht opgenomen van de verwachte inkomsten en uitgaven.166Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 Tabel 83 Specificatie inkomsten en uitgaven (bedragen x € 1.000)UitgavenArtikelt/m 2023202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038Rijksbijdrage voor realisatie Tolsysteem en -organisatie53.80642.9004.338- bijdrage aan RijkswaterstaatMF 12.06/12.032.7932.094100- bijdrage aan RDWMF12.0337.14123.4911.500- bijdrage aan ILTHXII art. 24100- bijdrage aan Centraal Justitieel IncassobureauMF 12.033.7632.781300- uitgaven programmaorganisatie IenWMF 12.03/HXII art. 9810.1101.3001.000- nog toe te wijzenMF12.03013.2341.338Rijksbijdrage voor realisatie Exploitatie Tolsysteem018.44247.39040.57034.58228.68228.74621.91221.46320.66219.98920.06420.10520.04019.4025.207Subtotaal Blankenburgverbinding53.80661.34251.72840.57034.58228.68228.74621.91221.46320.66219.98920.06420.10520.04019.4025.207Rijksbijdrage voor realisatie Tolsysteem en -organisatie4001.8803.7606.6529.400- bijdrage aan RijkswaterstaatMF 12.06/12.034007009002.9001.200- bijdrage aan RDWMF12.032008008004.400- bijdrage aan ILTHXII art. 24100100100- bijdrage aan Centraal Justitieel IncassobureauMF 12.03200400400400- uitgaven programmaorganisatie IenWMF 12.03/HXII art. 98200400400400- nog toe te wijzenMF12.035801.1602.0522.900Rijksbijdrage voor realisatie Exploitatie Tolsysteem18.18816.07514.31312.48012.48312.39612.37913.17924.453Subtotaal ViA154001.8803.7606.6529.40018.18816.07514.31312.48012.48312.39612.37913.17924.453Totaal uitgaven Tol54.20661.34251.72842.45038.34235.33438.14540.10037.53834.97532.47032.54732.50132.41932.58129.660OntvangstenTotaal geraamde ontvangsten tolMF 12.0929.256100.181103.06695.95888.716151.294150.448148.337124.02253.75249.75449.7549.75682.73082.733Ontvangsten voor realisatie tolsysteem*MF 12.0912.29312.29012.29012.29012.29012.29012.29012.29012.29012.285* De geraamde ontvangsten zijn niet geactualiseerd ten opzichte van het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2024.Toelichting op tabel–Voor de realisatie en exploitatie van tol is er een aantal rollen en taken die vervuld worden, die betrekking hebben op zowel reguliere inning als voor de wettelijke aanmaning en handhaving.167Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 –Voor het mogelijk maken om tol te kunnen innen, moeten de uitvoeringsorganisaties zich gedegen voorbereiden, systemen aanpassen en producten en diensten inkopen. Daarnaast dient ook IenW voorbereidingen te treffen. De realisatiekosten die hierbij worden gemaakt komen ten laste van de tolopgave. Deze kosten zijn geactualiseerd ten opzichte van de Ontwerpbegroting 2024.–Naast de realisatiekosten voor het tolsysteem worden de exploitatiekosten van tolheffing gedekt uit de tolontvangsten op deze verbindingen. Deze kosten zijn uitgesplitst naar de twee aanlegprojecten. Deze kosten zijn volledig herzien op basis van de meest actuele inzichten en geactualiseerde ramingen bij de uitvoeringsorganisaties en bij het project Tijdelijke Tolheffing. Deels zijn deze kosten volume-afhankelijk en afhankelijk van het aantal passages op beide wegen. Deels betreft het vaste kosten onafhankelijk van het gebruik van beide wegen. De volume-afhankelijke kosten zijn aan het desbetreffende aanlegproject toegerekend. Voor de verdeling van de volume-onafhankelijke exploitatiekosten over beide aanlegprojecten is een verdeelsleutel bepaald op basis van de verkeersvolumes op beide wegen.–Op basis van de verwachte verkeersvolumes van het tolsysteem betreffen de verschuldigde tolbedragen en de ontvangsten uit betaalherinneringen en boetes indien een eenmalige betaling niet tijdig plaatsvindt.–Verschillende cijfers in de tabel kennen nu nog een behoorlijke onzekerheid en zijn mede afhankelijk van hoe het tolsysteem in de praktijk functioneert. Een nauwkeurige raming van de verwachte duur van de tolheffing is daarom pas te geven nadat er enige jaren tol geheven is.Bijlage 8: Lijst van afkortingenTabel 84 Lijst van afkortingenAfkortingAOVAchterstallig Onderhoud VaarwegenAMvBAlgemene Maatregel van BestuurAPBActiviteitenplan en BegrotingATB-VvAutomatische Treinbeïnvloeding – Verbeterde versieBBVBlankenburgverbindingBCFBtw-compensatiefondsBenOBeheer en onderhoudBKNBasiskwaliteitsniveauBNGBetalen naar gebruikBO MIRTBestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en TransportBRGBestaand Rotterdams GebiedBroNsBrandweer op NoordzeeBZKMinisterie van Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesCACoalitieakkoordCIDCentral Innovation DistrictCJIBCentraal Justitieel IncassobureauCZSKCommando ZeestrijdkrachtenDBFMDesign, Build, Finance and MaintainDFDeltafondsDLPDefensie Lifecycle PlanDMODefensiematerieelorganisatieDUMODuurzame MobiliteitDVMDynamisch VerkeersmanagementEOVExploitatie, onderhoud en vernieuwing168Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 AfkortingEPKExterne productiekostenERTMSEuropean Rail Traffic Management SystemETVEmergency Towing VesselsEUEuropese UnieEZMinisterie van Economische ZakenFESFonds Economische StructuurversterkingFINMinisterie van FinanciënGFGemeentefondsGIV-PPSGeïntegreerde contractvorm - Publick Private SamenwerkingHBRHavenbedrijf RotterdamHLAHoofdlijnenakkoordHOVHoogwaardig openbaar vervoerHRNHoofdrailnetHSLHogesnelheidslijnHVWNHoofdvaarwegennetHWNHoofdwegennetHXIIHoofstuk 12 begroting Ministerie van Infrastructuur en waterstaatIBOInterdepartementaal BeleidsonderzoekIenWMinisterie van Infrastructuur en WaterstaatILTInspectie Leefomgeving en TransportIMAIntegrale MobiliteitsanalyseIRMIntegraal RiviermanagementJIVCJoint Informatievoorziening CommandoKGGMinisterie van Klimaat en Groene GroeiKMKoninklijke MarineKNRMKoninklijke Nederlandse Redding MaatschappijKPIKernprestatie indicatorenKWCKustwachtcentrumLCCLife Cycle CostsLVVNMinisterie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en NatuurLTSaLange Termijn SpooragendaLVOLandelijk Verbeterprogramma OverwegenMFMobiliteitsfondsMIRTMeerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en TransportMJPGMeerjarenprogramma GeluidsaneringMOCMaritiem Operatie CentrumNaNovNa Noord-Oostelijke VerbindingNDWNationaal Dataportaal WegverkeergegevensNoMoNota MobiliteitNOVEXNationale Omgevingsvisie ExtraNOVINationale OmgevingsvisieNSNederlandse SpoorwegenNSLNationaal Samenwerkingsprogramma LuchtkwaliteitNSPNieuwe SleutelprojectenNSTNieuwe Sluis TerneuzenNUTWNog uit te voeren werkNVGSNota Vervoer Gevaarlijke StoffenNVWANederlandse Voedsel- en WarenautoriteitOCWMinisterie van Onderwijs, Cultuur en WetenschapOVOpenbaar VervoerOV SAALOpenbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-LelystadOVSOpenbaar Vervoer en SpoorOVTOpenbaar Vervoer TerminalPBProjectbesluitPEGAParlementaire Enquêtecommissie aardgaswinning Groningen169Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2 AfkortingPFProvinciefondsPHSProgramma Hoogfrequent SpoorvervoerPKBPlanologische KernbeslissingPMRProject Mainportontwikkeling RotterdamPOKParlementaire Ondervragingscommisie KinderopvangtoeslagPPCPubliek Private ComparatorPPSPubliek-Private SamenwerkingRDWRijksdienst voor WegverkeerRISMRoad Infrastructure Safety ManagementRKPIJRivierklimaatpark IJsselpoortRMfRegionale MobiliteitsfondsenRSPRegiospecifiek PakketRSP-ZZLRegiospecifiek Pakket ZuiderzeelijnRWSRijkswaterstaatSAASchiphol-Amsterdam-AlmereSAALSchiphol-Amsterdam-Almere-LelystadSAPSysteme, Anwendungen und ProdukteSARSearch and Rescue-helikoptersSCMStrategisch CapaciteitsmanagementSEBSchoon en Emissieloos BouwenSLAService Level AgreementSodMStaatstoezicht op de MijnenSPUKSpecifieke UitkeringSPVStrategisch Plan VerkeersveiligheidTBTracébesluitTEN-TTrans Europese Transport NetwerkenTTHTijdelijke TolheffingTVOVTransitievangnet OVUPGEUitvoeringsprogramma geluidemplacementenUWOUitwerkingsovereenkomstVenRVervanging en reparatieVGRVoortgangsrapportageVWHVrachtwagenheffingWOOWet Open OverheidWOZWind op ZeeZADZuidasdokzboZelfstandig bestuursorgaanZZLZuiderzeelijn170Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 2
Gerelateerde bronnen
- De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe aan het lid Olger van Dijk voorafgaand aan de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 een brief aan de Ka
De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe aan het lid Olger van Dijk voorafgaand aan de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 een brief aan de Kamer te doen toekomen inzake de stand van zaken Meerjarenplan instandhouding infrastructuur.
Context en discussie
Jouw reactie
Een contextnotitie voegt feiten of achtergrond toe, onderbouwd met minimaal één bron. Voor een mening of vraag kun je gewoon reageren.
Er zijn hier nog geen bijdragen.
Posts die naar deze bron verwijzen
Er zijn hier nog geen bijdragen.