Leveringen militaire goederen aan Oekraïne

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202522 054Wapenexportbeleid36 045Situatie in OekraïneNr. 463 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 september 2025In vervolg op de vorige update van leveringen van militaire goederen aanOekraïne (Kamerstuk 22 054, nr. 453, dd. 17 februari 2025) informeer ik u,mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretarisvoor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp over de laatste stand vanzaken omtrent de levering van militaire goederen aan Oekraïne.Nederland heeft sinds de aanvang van de grootschalige agressieoorlogcirca € 13,6 mld. aan militaire steun begroot. De vertrouwelijke bijlage1bevat een totaaloverzicht van de tot en met 31 augustus 2025 doorDefensie geleverde goederen. Tevens ontvangt uw Kamer als bijlage bijdeze brief het doeltreffendheid, doelmatigheid, en evaluatie kader (CW3.1)gebaseerd op de huidige stand van zaken met betrekking tot militairesteun aan Oekraïne die via Defensie verloopt.In het openbare overzicht meldt het kabinet de leveringen die nieuw zijnten opzichte van het vorige overzicht (Kamerstuk 22 054, nr. 453, dd.17 februari 2025). Per levering wordt een afweging gemaakt of openbaar-making mogelijk is. De operationele veiligheid blijft leidend in deafweging om informatie al dan niet openbaar te maken. Ook houdtDefensie rekening met de belangen van bij leveringen betrokken derdepartijen, zoals internationale partners en het bedrijfsleven. Deze lijst isderhalve niet uitputtend.Nederlandse militaire steunDe Nederlandse steun aan Oekraïne is omvangrijk. Gezien de voortdu-rende hoge Oekraïense noden enerzijds en de zwaarwegende Europese enNederlandse veiligheidsbelangen anderzijds, heeft het kabinet met deVoorjaarsbesluitvorming besloten om aanvullend budget beschikbaar testellen van € 3,2 mld. voor militaire steun voor de periode 2025–2027. Ookheeft het kabinet besloten om € 2 mld. aan budget dat gepland stond voor1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamer. kst-22054-463ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4631 2026, naar de begroting van 2025 over te hevelen. Dit heeft geleid tot eenverhoging van het Nederlands realisatietempo van militaire steun. Mededankzij de versnellingsoperatie zijn zo goed als alle beschikbare middelenvoor militaire steun aan Oekraïne juridisch verplicht of zijn hiervoorplannen en projecten geïdentificeerd.De versnellingsoperatie is essentieel aangezien de Russische militaireinzet en agressie aan de frontlinie onverminderd intensief is. Een sterkeOekraïens krijgsmacht zorgt ervoor dat de Russische dreiging ook voor derest van Europa meer op afstand blijft. Het is van groot belang dat deOekraïense defensiecapaciteit en slagkracht wordt versterkt voor de langetermijn. In de toekomst zal het structureel voortzetten van steun doorinternationale partners cruciaal blijven om toekomstige Russischeagressie tegen te gaan of af te schrikken, zoals ook door Nederland isvastgelegd in een tienjarige bilaterale veiligheidsovereenkomst2. Hetkabinet roept internationaal ook onverminderd op tot deze vorm vanburden sharing.Financiële stand van zaken levering van militaire goederenDe totale waarde van de gerealiseerde militaire steun aan Oekraïnebedroeg op 31 augustus 2025 € 8,7 mld. Dit is een toename van€ 2,82 mld. of 48 procent ten opzichte van de vorige leveringenbrief. DeNederlandse steun bestaat uit:Type steun4 feb. 202531 aug. 2025Directe levering (vervangingswaarde)€2,05 mld.€2,4 mld.Commerciële verwervingen€3,73 mld.€6,1 mld.NAVO-fonds€0,1 mld.€0,18 mld.Totaal€5,88 mld.€8,7 mld. •Directe levering: Defensie zal het geleverde materieel uit eigenvoorraad waar nodig zo spoedig mogelijk aanvullen of vervangen. Detotale vervangingswaarde van de materiële steun bedroeg op31 augustus 2025 in totaal € 2,4 mld.•Commerciële verwervingen: De waarde van de commercieel verwor-ven militaire goederen ten behoeve van Oekraïne bedraagt op ditmoment € 6,1 mld. Hieronder valt de recente aangekondigde bijdragevan € 500 mln. aan het Prioritized Ukraine Requirement List initiatief(PURL), waarmee Nederland snel Amerikaanse wapensystemen heeftverworven voor acute Oekraïense behoeften, bijvoorbeeld ten aanzienvan luchtverdediging. Andere bijdragen aan internationale samenwer-kingsprojecten of specifieke donaties die commercieel wordenverworven, zoals het Build with Ukraine coproductie-project, wordenna realisatie bij de commerciële leveringen opgeteld. De realisatiebetreft in deze gevallen de betaling aan het samenwerkingsproject. Delevering via dergelijke projecten aan Oekraïne zal op een later momentplaatsvinden.•NAVO-fonds: Nederland heeft tot op heden € 179 mln. bijgedragen aanhet NAVO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP). In 2026zal hier een extra bedrag t.w.v. € 25 mln. aan worden toegevoegdconform de Voorjaarsnota 2025. Uit het UCAP levert NAVO niet-letalesteun, zoals eerder met de Kamer gedeeld (Kamerstuk 22 054, nr. 377dd. 16 december 2022 en Kamerstuk 22 054, nr. 387 dd. 13 april 2023).2Overeenkomst inzake Veiligheidssamenwerking tussen Nederland en Oekraïne, 1 maart 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4632 IndustrieCommerciële verwerving bij de defensie-industrie is essentieel voor devoortzetting van steun aan Oekraïne. De industriële capaciteit is op ditmoment nog niet afdoende om Oekraïne tijdig van de juiste steun tevoorzien en tevens de eigen gereedheid te verhogen. Beide zijn noodza-kelijk gezien de verslechterde veiligheidssituatie en het regeneratiever-mogen van de Russische strijdkrachten. Het kabinet blijft zich daaromnationaal en internationaal inspannen om de industriële capaciteit teverhogen. Zo maakt Defensie bijvoorbeeld waar mogelijk gebruik van hethoogtechnologische en innovatieve karakter van het Nederlandsebedrijfsleven voor verwevingen ten behoeven van militaire steun aanOekraïne. Over de kabinetsinspanningen om nationaal en internationaalindustriële capaciteit te verhogen wordt uw Kamer voor het verkiezings-reces geïnformeerd middels een Kamerbrief met een update over denationale inspanningen rondom opschaling industrie en innovatie. InEU-verband worden de onderhandelingen over het Europees Defensie-Industrie Programma (EDIP) naar verwachting dit jaar afgerond. Daarnaastzijn de onderhandelingen in september 2025 gestart over het nieuweMeerjarig Financieel Kader (MFK), waaronder de opschaling en innovatiein de defensie-industrie.Een cruciaal onderdeel van het opschalen van de industriële capaciteit ishet versterken van de industriesamenwerking met Oekraïne, bijvoorbeelddoor directe verwerving bij de Oekraïense industrie. Nederland past het«Government to Business»-model toe om de steun aan Oekraïne tecoördineren en te controleren. Dit model biedt op dit moment de meesttransparante en efficiënte manier om de middelen te beheren en tewaarborgen dat de steun effectief wordt ingezet. Door dit model heeftDefensie een helder zicht op de betrokken bedrijven, kan de voortganggecontroleerd worden en kunnen lessons learned verzameld worden omde steun in de toekomst verder te verbeteren.Nederland werkt daarnaast aan een samenwerking met de Oekraïenseoverheid en bedrijven om coproductie van Oekraïens materieel inNederland mogelijk te maken. In lijn met de Defensie Strategie voorIndustrie en Innovatie (DS-II) en het Actieplan ProductiezekerheidOnbemenste Systemen (APOS) ziet Defensie concrete kansen op hetgebied van gezamenlijke productie van onder andere onbemenstesystemen. Het kabinet verwacht op korte termijn gezamenlijk metOekraïne de intentie uit te spreken om deze coproductie mogelijk temaken. Tevens werkt Defensie aan een Memorandum of Understanding(MoU) om deze samenwerking te formaliseren en de basis te leggen voorsuccesvolle samenwerking tussen Nederlandse en Oekraïense bedrijven.Bovendien streeft Defensie vraagbundeling na daar waar behoeften voorOekraïne en Nederland overeenkomen, zo wordt optimaal gebruikgemaakt van de beschikbare productiecapaciteit. Dit initiatief zal nietalleen het productievermogen voor Oekraïne vergroten, maar ook deNederlandse industrie ten goede komen door de uitwisseling van kennisen expertise.De markt voor defensiematerieel staat onder druk met als gevolg dat deprijzen voor verschillende soorten materieel snel stijgen. Hierdoor moetDefensie voor commerciële verwervingen continu de afweging makentussen de prijs en het urgente operationele belang van Oekraïne. Hierbij ishet mogelijk dat snelheid van levering zwaarder weegt dan de beste prijs.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4633 TrainingDe aanhoudende oorlog maakt dat het blijven opleiden van Oekraïensemilitairen een absolute noodzaak is. Opleidingen stellen Oekraïensemilitairen in staat de door Nederland en andere partners en bondgenotengeleverde goederen en systemen goed te gebruiken en vergroten deoverlevingskansen van de militairen. De genoemde cijfers zijn gebaseerdop de gegeven trainingen tot en met augustus 2025.Nederland zet in Duitsland bij het Specialized Training Command (ST-C)onder de EU trainingsmissie voor Oekraïense militairen (EUMAM) trainersin voor verschillende trainingen: zoals Leopard 1 tank crew training enPanzerhouwitser artilleriegeschut operator training. In totaal heeftNederland met 71 trainers bijgedragen aan het opleiden van ongeveer250 Oekraïense militairen. Naast de bijdrage in Duitsland draagtNederland ook met 75 trainers bij aan mariniersopleidingen.Sinds 2022 levert Nederland een bijdrage aan operatie Interflex, eentrainings- en opleidingsprogramma in het Verenigd Koninkrijk (VK) gerichtop het snel en grootschalig trainen van Oekraïense militairen op hetgebied van militaire basisvaardigheden en leiderschapstraining. Tot nutoe zijn via operatie Interflex circa zestigduizend Oekraïense militairengetraind. Mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken informeer iku hierbij dat de Nederlandse bijdrage in 2026 wordt voortgezet met circanegentig militairen per rotatie van de Koninklijke Landmacht. Met dezevoortzetting levert Nederland een belangrijke bijdrage aan de continuïteitvan trainingen van Oekraïense militairen en de effectiviteit van Oekraïensestrijdkrachten. De kosten van de bijdrage aan deze training wordengeraamd op € 5 mln. voor 2026 en worden gefinancierd uit het BudgetInternationale Veiligheid (BIV). Daarnaast blijft Nederland met tweetrainers bijdragen aan de medische training Interbow in het VerenigdKoninkrijk. Ook blijft Nederland met maximaal twintig trainers eenbijdrage leveren aan een training voor Oekraïense marinierseenheden inRoemenië. Tot slot zetten diverse eenheden en afdelingen van Defensie(CLAS, CLRS, CZSK, DOSCO en COMMIT) zich in om trainingen inNederland te verzorgen voor Oekraïners. Tot september 2025 hebben er19 specialistische trainingen plaatsgevonden waarin circa 220 Oekraïnerszijn getraind. In toenemende mate zijn deze specialistische trainingenverbonden aan de leveringen zoals de F-16’s of mijnenjagers.ToetsingVoor alle leveringen is, waar nodig, een zorgvuldige, maar gezien deuitzonderlijke omstandigheden versnelde, toetsing aan de EU-wapen-exportcriteria verricht door de Minister van Buitenlandse Zaken, waarnadoor de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp of deStaatssecretaris voor Buitenlandse Handel een exportvergunning isafgegeven.3 Ook bij eventuele nieuwe leveringen zal deze zorgvuldige enversnelde toetsing waar nodig plaatsvinden.Effecten krijgsmachtDe effecten van de geleverde steun op de gereedheid van de Nederlandsestrijdkrachten en op het behalen van de NAVO-capaciteitsdoelen worden,gezien het Nederlands belang van een veilig Europa door Defensie alssignificant, maar acceptabel beoordeeld. Defensie neemt maatregelen omdeze gevolgen zoveel mogelijk te mitigeren. Zo zijn er maatregelen om de3De toetsing van specifieke transacties aan de EU wapenexportcriteria kan op verzoek inbeginsel vertrouwelijk worden ingezien.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4634 aankoop van vervangend materieel te versnellen en wordt project- eninkoopcapaciteit versterkt. Ook weegt defensie in zijn steunvoorzieningaan Oekraïne het belang om eigen personeel blijvend te kunneninstrueren, opleiden en trainen tegenover strategische belangen. Hetkabinet zal ook bij toekomstige verzoeken aandacht houden voor deeffecten op de gereedheid, gezien de veranderende veiligheidssituatiewaarin de Nederlandse krijgsmacht haar operationele gereedheid moetverhogen.Europese VredesfaciliteitVanuit de Europese Vredesfaciliteit (European Peace Facility – EPF) isreeds ongeveer 6 miljard euro gecommitteerd aan steun voor Oekraïne.Dit gebeurt onder andere via leveringen van militair materieel vanEU-lidstaten uit eigen voorraad, aanschaf bij de industrie en de finan-ciering van de gemeenschappelijke kosten van EUMAM. Daarnaast wordteen deel van de rente-inkomsten over de geïmmobiliseerde Russischecentrale banktegoeden (windfall profits) via de EPF uitgegeven aanmilitaire steun aan Oekraïne. Het gaat tot op heden om twee tranches vanin totaal ongeveer € 3,3 mld. (tranche 1 a € 1,4 mld. en tranche 2 a€ 1,9 mld.). Nederland is binnen de tweede tranche als uitvoerder(implementing actor) verantwoordelijk voor het verwerven van€ 100 miljoen aan drones bij de Oekraïense defensie industrie.Nederland krijgt voor de geleverde steun tot begin 2023 en voor bijdragenaan de EPF-munitie-initiatieven ruim € 440 mln. gecompenseerd. Hiervanis € 52,8 mln. in 2024 reeds uitbetaald, het is de verwachting dat hetresterende bedrag in de jaren tot en met 2027 volgt. Besluitvorming oververgoedingen voor leveringen vanaf Q2 2023 ligt stil vanwege deHongaarse blokkade op het aannemen van volgende tranches steun. Intotaal heeft Nederland tot en met 20 juli 2025 ruim € 3,3 mld. gedecla-reerd. Uw Kamer wordt via de reguliere leveringenbrieven op de hoogtegehouden van declaraties en compensatie via de EPF.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4635