Nederlandse Inzet voor de 16e Conferentie van Partijen voor het Verdrag Inzake Biologische Diversiteit

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202526 407BiodiversiteitNr. 152 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 oktober 2024Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister voor Buiten-landse Handel en Ontwikkelingshulp en de Staatssecretaris OpenbaarVervoer en Milieu over de kabinetsinzet van het Koninkrijk der Neder-landen1 voor de 16de Conferentie van Partijen van het VN-Biodiversi-teitsverdrag (CBD COP16) evenals de 11de Bijeenkomst van Partijen vanhet Protocol van Cartagena inzake bio-veiligheid (COP MOP11) en de 5deBijeenkomst van Partijen van het Nagoya Protocol over de toegang tot, enhet delen van baten voortvloeiend uit het gebruik van genetische bronnen(COP MOP5) in Calí, Colombia van 21 oktober tot 1 november 2024.Nederland zal tijdens de verdragsvergadering hoog-ambtelijk wordenvertegenwoordigd.De staat van wereldwijde biodiversiteit gaat rap achteruit2, met grotegevolgen en risico’s voor bedrijfsleven, de landbouw en de mens. Zostonden biodiversiteitsverlies en het ineenstorten van ecosystemen ditjaar in de top drie van de wereldwijd geïdentificeerde risico’s voor dekomende tien jaar in het jaarlijkse Global Risks Report3. Om verdereimpact op de mens te voorkomen is het implementeren van de mondialeafspraken om biodiversiteitsverlies te stoppen en om te buigen naarherstel vóór 2030 urgent en noodzakelijk.COP16 is de eerste COP sinds in 2022 op COP15 het Kunming-MontrealGlobal Biodiversity Framework (GBF) is overeengekomen. Dit raamwerkbevat doelen en targets om in 2030 het tij van mondiaal biodiversiteit-verlies te doen keren, met als visie om in 2050 in harmonie met de natuurte leven. Deze biodiversiteittop in Colombia wordt dan ook gezien als dé1Het gehele Koninkrijk is partij bij de CBD. Waar «Nederland» staat vermeld dient in voorko-mende gevallen «het Koninkrijk» gelezen te worden.2Living Planet Report https://wwflpr.awsassets.panda.org/downloads/lpr_2022_full_report.pdf enIPBES Global Assessment https://www.ipbes.net/global-assessment.3Global Risks Report https://www.weforum.org/publications/global-risks-report-2024/ kst-26407-152ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1521 implementatie COP waarin wordt bezien hoe ver landen zijn met deimplementatie en wat nodig is om implementatie verder te bevorderen.De meeste agendaonderwerpen zijn er dan ook op gericht om implemen-tatie van de afspraken in het GBF te bevorderen, zoals door het ontwik-kelen van richtlijnen en het maken van afspraken over rapportage enmonitoring.Prioriteiten aankomend Colombiaans voorzitterschapHet Colombiaanse voorzitterschap heeft «peace with nature» als overkoe-pelend thema gekozen van de top, waarbij het oproept tot het verbeterenvan de relatie die men heeft met de natuur en het zoeken naar manierenom het huidige model van het overmatig en niet-duurzaam gebruik envervuiling van de natuur om te buigen. Dit thema komt niet terug in deformele onderhandelingen van het verdrag, maar Colombia zet in op eenvrijwillige ministeriële verklaring en het opzetten van een coalitie over«peace with nature» tijdens COP16.Verder zet het Colombiaanse voorzitterschap sterk in op het creëren enbehouden van momentum voor COP16. Zo organiseert het verscheidenepre-COP-evenementen gericht op verscheidene (bevolkings)groepen,allianties en sectoren. Ook wordt ingezet op brede deelname vanMinisters en hebben staatshoofden en regeringsleiders van alle verdrags-partijen een persoonlijke uitnodiging ontvangen van de ColombiaansePresident Gustavo Petro Urrego. Het Colombiaanse voorzitterschap prijstde COP aan als de «peoples COP», ofwel de COP van de mensen. Hierbij isspecifiek aandacht voor de inclusie van inheemse volkeren, lokalegemeenschappen en mensen van Afrikaanse komaf. Ook is er ruimeaandacht voor deelname vanuit het maatschappelijk middenveldwaaronder bedrijven, financiële instituties, NGOs, kennisinstellingen,jongeren en vrouwengroepen. Het Colombiaans voorzitterschap zal ookverscheidene thematische dagen organiseren, zoals over voedsel,bedrijven, biodiversiteit, water en biodiversiteitfinanciering. Tijdens deCOP zal er ook aandacht zijn voor de relatie tussen klimaat en biodiver-siteit; de biodiversiteittop wordt gezien als een belangrijke stap richting dedertigste VN-klimaattop welke in 2025 in Brazilië zal worden gehouden. Deverwachting is dat Brazilië, als thuis van 60% van het Amazoneregenwoudop deze top aandacht zal besteden aan duurzaam landgebruik en hetbeschermen van bossen en de daarin voorkomende biodiversiteit.Voor de inhoudelijke onderhandelingen draagt het voorzitterschap vierprioriteiten aan: 1) heldere afspraken over planning, monitoring enrapportage van implementatie van het GBF, 2) een oplossing voor hetmultilaterale mechanisme voor digitale sequentie informatie vangenetische bronnen, 3) financiering voor biodiversiteit en 4) hetversterken van de gezamenlijke aanpak van biodiversiteitverlies enklimaatverandering.Verwachtingen voor COP16De onderhandelingen tijdens COP16 bouwen voort op de bijeenkomstenvan de vooronderhandelingen gericht op wetenschap en implementatiedie hebben plaatsgevonden in mei jl. en oktober 2023.Tijdens de vooronderhandelingen is beperkte vooruitgang geboekt, onderandere vanwege verschillende visies rondom een mogelijk nieuw fondsvoor biodiversiteit in ontwikkelingslanden en de ontwikkeling van eenmultilateraal mechanisme voor het eerlijk delen van baten voortvloeienduit het gebruik van Digitale Sequentie Informatie (DSI) van genetischebronnen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1522 Deze vraagstukken zullen centraal staan tijdens COP16. Ook zal deconferentie in het teken staan van de eerste mondiale analyse van de doorverdragspartijen ingediende National Biodiversity Strategies and ActionPlans (NBSAPs). In het Nederlandse Koninkrijk heeft Curaçao haar NBSAPreeds gefinaliseerd. Hierbij wordt bezien of de optelsom van de nationaleplannen daadwerkelijk leidt tot implementatie van het GBF. Tijdens devooronderhandelingen hebben veel Verdragspartijen aangekondigd bezigte zijn met het ontwikkelen van hun NBSAPs, en gaven veel landen aandat ze deze voor de deadline van de start van COP16 zullen indienen bijhet secretariaat van het VN-Biodiversiteitsverdrag.Het kabinet hecht belang aan de bijdrage van alle stakeholders,waaronder financiële instellingen, bedrijven, maatschappelijke organi-saties en jongeren. In de aanloop naar de onderhandelingen is eenstakeholderbijeenkomst georganiseerd om informatie op te halen bijrelevante stakeholders met als doel om de inzet voor COP16 te versterken.Daarnaast worden er, na het succes van COP15, in aanloop naar COP16twee online sessies georganiseerd van de Interface Dialogue Finance andBiodiversity (IDFB)4. Het doel hiervan is om overheden en stakeholders uitde private sector met elkaar in gesprek te brengen over hoe de transitienaar een natuur-inclusieve financiële sector kan worden versneld.Direct voorafgaand aan COP16 zal van 16 tot 18 oktober nog de vijfdebijeenkomst van de vooronderhandelingen gericht op implementatieplaatsvinden. Tijdens deze bijeenkomst vindt de eerste Open-EndedForum for Voluntary Country Review plaats waarin landen zullenuitwisselen over de voortgang van implementatie van het GBF middelsNBSAPs en nationale targets. Op basis hiervan zal een advies aan de COPzal worden uitgebracht over een vervolg van de Country Review. Ditforum zou een goede bijdrage kunnen leveren aan het proces omtrent dewereldwijde evaluatie van de implementatie van het GBF, doorgezamenlijk de wereldwijde voortgang te bespreken en door bestpractices en uitdagingen te delen.Nederlandse inzet in de onderhandelingenTijdens de onderhandelingen van COP16 onderhandelt de Europese Unieals één partij. De Nederlandse delegatie zal zich inspannen om ervoor tezorgen dat de Nederlandse inzet goed wordt meegenomen in deEU-positie. Dit vindt onder andere plaats door de Raadsconclusies dienaar verwachting op de Milieuraad van 14 oktober zal worden vastgesteld,waarover u in de Kamerbrief met de geannoteerde agenda van demilieuraad5 bent geïnformeerd.Nederland zet zich in voor een integrale aanpak van biodiversiteit. Hierbijgaat het zowel om samenwerking met andere multilaterale milieuver-dragen alsook om synergiën met onderwerpen die raken aan biodiver-siteit, zoals klimaat en gezondheid. Het feit dat de COP’s van alle drie deRio conventies6 in het najaar van 2024 plaatsvinden biedt een goedemogelijkheid om de synergiën tussen de conventies te versterken, ookgezien de EU Raadsconclusies voor alle drie de verdragen in dezelfdemilieuraad van 14 oktober aanstaande zullen worden aangenomen. Ookbieden de onderhandelingen over het mondiale actieplan voor biodiver-4De IDFB is in 2021 door Nederland opgezet met als doel om de discussie over financiering teverbreden en de private en financiële sector te mobiliseren voor biodiversiteit; zie Kamerstuk26 407, nr. 145.5Kamerstuk 21 501-08, nr. 9616Het VN Klimaatverdrag (UNFCCC), het VN Biodiversiteitverdrag (UN CBD) en het VN Desertifi-catieverdrag (UNCCD)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1523 siteit en gezondheid een goede gelegenheid voor de opvolging aan dedoor Nederland en Peru getrokken resolutie over klimaatverandering engezondheid die eerder dit jaar bij de Wereldgezondheidsorganisatie(WHO) is aangenomen7. Nederland onderschrijft het belang van de rol enbijdragen van niet-statelijke actoren in de onderhandelingen, zoals die vanbedrijfsleven, financiële instituties, jongeren, vrouwen en inheemsevolkeren en werkt daar – binnen de kaders van haar positie – actief meesamen. Verder zet Nederland zich in voor behoud van de grondigewetenschappelijke basis waarop het VN-biodiversiteitverdrag gestoeld.Hieronder volgt per prioritair onderhandelonderwerp de kern van de NLseinzet.Voortgang van implementatie van het Global Biodiversity Frameworkmiddels NBSAPsOp COP15 zijn verdragspartijen overeengekomen dat ze NationalBiodiversity Strategy and Action Plans (NBSAPs) zullen opstellen ofupdaten vóór COP16 om hun ambitie en plannen in lijn te brengen met dedoelen en targets van het Global Biodiversity Framework. Tijdens COP16zal een eerste inventarisatie, ofwel «stocktake» plaatsvinden om te bezienof de gezamenlijke ambitie van partijen afdoende is voor het behalen vande doelen in 2030.Planning, monitoring, rapportage en verantwoordingVoortbouwend op de basis die op COP15 is gelegd, zal tijdens COP16worden onderhandeld over afspraken rondom het proces van de GlobalReview, ofwel de mondiale evaluatie van implementatie van het GBF.Daarnaast zal het op COP15 overeengekomen monitoringsraamwerkworden aangevuld met ontbrekende indicatoren om voortgang vanimplementatie beter te kunnen monitoren. Een versterkt systeem vanmonitoring en rapportage is essentieel om te voorkomen dat de doelenvan het GBF niet worden behaald, zoals het geval was bij de voorgangervan het GBF, de Aïchidoelen. Nederland blijft zich, in lijn met haar positievoor COP15, onverminderd inzetten voor een helder, robuust, effectief entransparant systeem voor de global review. Hierbij is Nederlandvoorstander van het betrekken van high-level deelnemers bij de globalreview, om aanvullende sturing te geven indien implementatie van hetGBF tekort schiet. Daarnaast is het Kabinet van mening dat niet alleenbijdragen van overheden, maar ook bijdragen van het maatschappelijkmiddenveld dienen te worden meegenomen in de global review.Digital Sequence Information (DSI) on genetic resourcesDe Nederlandse zaadveredelingssector is toonaangevend in de wereld eneen basis voor de wereldwijde voedselzekerheid. De toegankelijkheid vangenetische bronnen en bijbehorende informatie (inclusief sequentie-informatie) is voor Nederland een aandachtspunt. Tijdens COP15 isbesloten tot een multilaterale aanpak voor toegang tot en het delen vande baten van het gebruik van digitale sequentie-informatie (DigitalSequence Information, DSI) van genetische bronnen, inclusief eenmondiaal fonds. Om deze afspraken verder uit te werken en tijdens COP16tot vervolgafspraken te komen hebben twee intersessionele vergade-ringen plaatsgevonden. DSI is in de laatste jaren een politiek gevoeligonderwerp geworden in onderhandelingen in diverse VN-fora, met groteverschillen in posities tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Deinzet van Nederland is erop gericht dat het resultaat voldoet aan de7Climate change and health (who.int)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1524 overeengekomen basisprincipes op CBD COP15: dat het systeemconsistent is met open toegang tot data, dat het effectief, efficiënt,haalbaar en praktisch is, dat het onderzoek en innovatie niet hindert, endat het multilaterale mechanisme ruimte biedt voor de ondersteuning vanandere instrumenten gericht op de toegang tot, en het delen van batenvoortvloeiend uit het gebruik van genetische bronnen. Daarnaast zetNederland erop in dat de mogelijkheid wordt opengehouden dat landen inde toekomst op vrijwillige basis ook hun (fysieke) genetische bronnen inhet multilaterale mechanisme kunnen plaatsen in plaats van in hethuidige, complexe systeem van het Nagoya Protocol.Financiering voor biodiversiteitOm de afspraken uit het Global Biodiversity Framework te implementerendienen er voldoende financiële middelen beschikbaar te zijn uit allebronnen en kanalen. De COP neemt daartoe naar verwachting eenherziene strategie aan. Nederland zet zich daarbij in voor het mobiliserenvan financiële stromen vanuit bedrijven en financiële instellingen.Nederland ziet geen noodzaak om een nieuw multilateraal fonds op terichten buiten huidige financieringsstructuren zoals het recent opgezetteGlobal Biodiversity Framework Fund onder de Global EnvironmentFacility, dat tot 2030 de implementatie van het GBF ondersteunt. Wel staatNederland open voor verdere discussies hierover.Biodiversiteit en klimaatveranderingDe mondiale biodiversiteitsdoelen kunnen niet gehaald worden zonderurgente en effectieve klimaatactie, en vice versa kunnen de klimaatdoelenniet behaald worden zonder een gezonde en veerkrachtige natuur.Nederland zet zich dan ook in voor het maximaliseren van synergiën enhet minimaliseren van trade-offs tussen biodiversiteit- en klimaatactie. Ditbeperkt zich niet tot klimaatadaptatie, maar omvat ook klimaatmitigatie. Indit kader moedigt Nederland samenwerking tussen het klimaatverdrag(UNFCCC) en het biodiversiteitverdrag (CBD) aan, alsook samenwerkingtussen de wetenschappelijke panels op gebied van klimaat (IPCC) enbiodiversiteit (IPBES). Verder is Nederland voorstander van op natuur-gebaseerde oplossingen om klimaatverandering en biodiversiteitverliesgezamenlijk aan te pakken en om de beschikbare financiële middeleneffectief te besteden.Brede inzetTijdens COP16 in Calí vindt er een high-level bijeenkomst plaats waar hetKabinet op hoog-ambtelijk niveau aan zal deelnemen. Ook zullen erverscheidene themadagen worden georganiseerd, zoals op gebied vanvoedsel, water en de rol van bedrijven en de financiële sector metbetrekking tot biodiversiteit. Nederland zal een eigen paviljoen hebben opde biodiversiteittop, waarbij de nadruk van de evenementen ligt op denexus tussen biodiversiteit, voedsel, water en klimaat. Ook zet Nederlandin op het onder de aandacht brengen van financiering voor biodiversiteituit alle bronnen, niet alleen publieke middelen. De Nederlandse overheiden Nederlandse financiële instellingen zijn betrokken bij diverseside-events hierover.Tot slotNederland zal zich tijdens de COP als een betrouwbare verdragspartneropstellen binnen de context van de afspraken daarover in de EuropeseUnie. Het doet dat in de overtuiging dat het stoppen van biodiversiteits-verlies urgent en noodzakelijk is en dat dit tegelijkertijd alleen doorTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1525 internationale afspraken daarover kan worden aangepakt. Daarbij zal hetaandringen op heldere, uitvoerbare afspraken, het verbeteren van demonitoring van de implementatie, het betrekken van alle stakeholders enhet versterken van de synergiën met andere verdragen die hieraan raken,zoals het klimaatverdrag. Ik zal de Kamer na de bijeenkomst informerenover de uitkomsten.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 407, nr. 1526