Tweede voortgangsrapportage VWS-brede aanpak discriminatie en gelijke kansen in zorg, welzijn en sport

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2025Nr. 182 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 mei 2025Het vorige kabinet is in 2022 de VWS-brede aanpak discriminatie engelijke kansen gestart (hierna: de aanpak). Met deze brief informeer ik uvoor de laatste maal over de stand van zaken. Zoals ook eerder aange-geven1, loopt de VWS-brede aanpak discriminatie en gelijke kansen in zijnhuidige vorm tot eind 2025. Daarna is het aan de veldpartijen om verdereuitvoering te geven aan het bestrijden van discriminatie in de zorg, welzijnen sport.Met deze brief worden de volgende moties en openstaande toezeggingenafgedaan:•De toezegging over het toezenden van de tweede voortgangsrappor-tage van de VWS-brede aanpak discriminatie en gelijke kansen2 eind2024;•De toezegging aan de Kamer over het tussentijds op de hoogtebrengen van de voortgang van het VWS-breed onderzoek naardiscriminatie in de zorg, welzijn en sport.3•De toezegging over een compleet overzicht van acties per maatregelrondom de beleidsnota cultuursensitieve zorg.4;•De toezegging de Kamer te informeren over het onderzoekspro-gramma van ZonMw over diversiteitsensitief werken in de zorg.5•De motie Simons c.s. die het kabinet oproept om in gesprek te gaanmet artsenorganisaties, onderzoeks- en opleidingsinstellingen om tebezien op welke wijze beleid op cultuursensitieve zorg verbeterd kanworden.61Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 192Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 193Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 194Kamerstuk 2024D404415Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, TZ202412-0516Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410, nr. 75 kst-36600-XVI-182ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1821 •De toezegging de Kamer te informeren over het onderzoek rondom dedoorwerking van het slavernijverleden in de zorg en welzijn7•De toezegging over de mogelijkheden rondom onafhankelijkezorgdiscriminatiemeldpunten8;•Een reactie op het rapport «Leeftijd is maar een getal». Dit verzoek isingediend tijdens de procedurevergadering van 15 januari 2025 van devaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport.9 U vindt dereactie in bijlage 1.•De toezegging van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks-relaties (BZK) dat de Kamer (in het bijzonder de vaste commissie BZK)dit voorjaar een brief inzake de voortgang van de aanpak vandiscriminatie in de zorg, welzijn en sport ontvangt.101. Interdepartementale samenwerkingSinds 2022 trekt het Ministerie van VWS samen op met het Ministerie vanBZK, Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Onderwijs, Cultuur enWetenschap (OCW) en Justitie en Veiligheid (JenV) in de versterking vande aanpak discriminatie en racisme. Zo zijn er beleidslijnen opgesteld enworden deze uitgewerkt om de interdepartementale aanpak van onlinediscriminatie, racisme en hate speech te versterken.Met het bureau van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie enRacisme (NCDR) wordt samengewerkt aan een Nationaal Programma2025 met daarin een Meerjarenagenda 2024–2029. Er is binnen dezeinterdepartementale samenwerking ook contact met de Staatscommissietegen Discriminatie en Racisme, die op 13 februari haar voortgangsrap-portage aan de Minister-President heeft aangeboden.Het Ministerie van VWS werkt daarnaast samen met de Ministeries JenV,BZK, SZW en OCW aan de Strategie Bestrijding Antisemitisme11. Dezestrategie is een meerjarige aanpak waarbij we als kabinet ieder jaaropnieuw zullen kijken naar de effectiviteit van maatregelen en verdereversterkingen op het gebied van antisemitisme. De strategie is opgesteldsamen met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding (NCAB).2. Relevante inhoudelijke vraagstukken2.1 OnderzoekVWS-breed onderzoekUit het verkennend onderzoek «Discriminatie in de zorg en de sport: watweten we (niet)?»12 is onder andere naar voren gekomen dat beschikbareonderzoeken naar dit onderwerp vooral kwalitatief zijn. Voor een beterbeeld van prevalentie en omvang is ook een kwantitatief onderzoekuitgevoerd, wat daarnaast ingaat op oorzaken en impact. Het onderzoek isrecent afgerond. De onderzoeksrapportage inclusief bijlagen isopgenomen als bijlage 2 bij deze brief.7Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 20318Vergaderjaar 2023–2024 kamerstuk 36 410 XVI, nr. 359Kamerstuk 2025Z0056010Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 43511Strategie Bestrijding Antisemitisme 2024-2030 | Rapport | Rijksoverheid.nl12De beleidsreactie op dit onderzoek is met de eerste voortgangsrapportage kamer-stuknr. 36 410 XVI, nr. 19Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1822 Onderzoek naar de meerwaarde van cultuursensitief werken voorzorgpersoneelAmsterdam UMC en Movisie hebben kwalitatief onderzoek gedaan naarzorgaanbieders die cultuursensitief werken. Hierbij stond de vraagcentraal: «Wat zijn de uitdagingen en de meerwaarde voor het zorgper-soneel en de organisaties?» Vrijwel alle gesproken zorgverleners diecultuursensitief werken, geven aan dat dit bijdraagt aan hun werkplezier.Tegelijkertijd bestaat een risico op overbelasting, mede door de hogeverwachtingen en betrokkenheid van zorgverleners en uitdagingenrondom grenzen stellen. De onderzoeksrapportage en een samenvattingzijn opgenomen als bijlage 3 bij deze brief.Onderzoek naar ongewenst gedrag op de arbeidsmarktZoals mijn voorganger in de eerdere voortgangsrapportage13 heeftvermeld, is er een onderzoek uitgevoerd naar effectieve tools, interventiesen maatregelen die werkgevers in de zorg en welzijn toe kunnen passenvoor het tegengaan, omgaan met en voorkomen van ongewenst gedragtegen zorgpersoneel. Ongewenst gedrag is in dit onderzoek toegespitst opdiscriminatie en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De onderzoekersdoen verschillende aanbevelingen. De resultaten van dit onderzoek en eensamenvatting zijn als bijlage 4 toegevoegd bij deze brief.2.2 Diversiteitsensitieve zorgBestjoersôfspraak Fryske taal en kultuerIn april 2024 is de Bestjoersôfspraak Fryske taal en kultuer (BFTK) door hetRijk en de provincie Fryslân ondertekend. In het bestuurlijk akkoord istoegezegd dat VWS jaarlijks EUR 60.000,- toekent aan de Afûk voor deduur van vijf jaar. De Afûk is een belangrijke instelling voor hetbeschermen en bevorderen van de Friese taal en cultuur. Deze middelenworden ingezet om cultuurspecifieke zorgprojecten uit te voeren.Beleidsnota maatregelen diversiteitsensitieve zorgIn eerste voortgangsrapportage van de VWS-brede aanpak discriminatieen gelijke kansen14 is de voortgang geschetst van de lopende beleids-maatregelen rondom de beleidsnota diversiteitsensitieve zorg.15 Demaatregelen zijn inmiddels allemaal uitgevoerd of geborgd in lopendbeleid. In bijlage 5 van deze brief staat een overzicht met de uitkomstenvan de maatregelen uit deze beleidsnota. Als uitvloeisel hiervan is ZonMwin juli 2024 een pilotprogramma «Diversiteitsensitief werken in de zorg»gestart. Hiermee wordt de beweging ten aanzien van een diversiteitsensi-tieve aanpak in de zorg voortgezet en bestendigd. De programmalijnenrichten zich op implementatie in de praktijk en verankering in opleiding.De projecten worden eind 2026 afgerond.Motie Simons c.s.Het lid Simons heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op21 september 2023 een motie ingediend die het kabinet oproept om ingesprek te gaan met artsenorganisaties, onderzoeks- en opleidingsinstel-lingen om te bezien op welke wijze beleid op cultuursensitieve zorgverbeterd kan worden. In de motie noemt zij dat er hierbij aandacht dient13Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 1914Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 1915Kamerstuk 31 765, nr. 702Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1823 te zijn voor zaken als discriminatie binnen opleidingen, achterhaaldecurricula, racisme in medische richtlijnen en gebrekkig medisch onderzoeknaar diverse lichamen zoals zwarte mensen en mensen van kleur16.Hieronder wordt per punt een uitleg van uitgevoerde, of nog uit te voerenacties gegeven:•Discriminatie binnen opleidingen: Hier heb ik u eerder overgeïnformeerd in de VWS stand van zakenbrief rondom moties entoezeggingen van VWS.17•Achterhaalde curricula: In samenwerking met VWS heeft ZonMwhet programma rondom diversiteitssensitief werken opgezet. Hetprogramma wordt momenteel uitgevoerd. Programmalijn 2 gaat overhet verankeren van diversiteitssensitief werken in het onderwijs.•Racisme in medische richtlijnen: Het is aan het veld, en dus aan(beroeps)organisaties van zorgverleners zelf, om (medische) richtlijnenop te stellen. De rol van VWS hierin is slechts agenderend. Binnenverschillende beroepsorganisaties is er beweging op dit thema.•Gebrekkig medisch onderzoek naar diverse lichamen: Over ditthema voert VWS gesprekken met verschillende kennisinstituten enonderzoekers. De uitdagingen rondom dit vraagstuk zijn vaak groot encomplex. Zo is het belangrijk niet te overgeneraliseren wat betreft derelatie tussen etniciteit en diagnose omdat leefstijl en andere factorenook bepalend kunnen zijn.Vrouwspecifieke aandoeningenVoor het Kennisprogramma Vrouwspecifieke gezondheid, dat is gestart in2024 bij ZonMw, is een totaalbudget van € 15 miljoen beschikbaargesteld. Het doel van het kennisprogramma is inzet op meer kennis enaandacht voor vrouwspecifieke aandoeningen en somatische gezond-heidsproblematiek. Betere diagnostiek en behandeling van deze aandoe-ningen moet ervoor zorgen dat vrouwen eerder de benodigde hulp zoekenen passende zorg krijgen.Naar aanleiding van de aangenomen motie Dobbe c.s18 over de uitvoeringvan een Nationale Strategie Vrouwengezondheid zullen de inzet en actiesdie lopen binnen het Ministerie van VWS op het gebied van vrouwspeci-fieke zorg worden gebundeld. De Ministeries van OCW en SZW zalworden gevraagd op welk beleid wordt ingezet of kan worden ingezet ophet gebied van vrouwspecifieke gezondheid. Hierbij kan worden gedachtaan beleid rondom het voorkomen van verzuim, de rol van bedrijfsartsenen bijvoorbeeld het opleiden van zorgprofessionals. De Tweede Kamer zalhalverwege 2025 over de aanpak geïnformeerd worden.DSD/Intersekse en Dutch ProtocolMet de brief van 14 november jl. is de Tweede Kamer mede namens deStaatssecretaris van OCW geïnformeerd over het voorkomen vannon-consensuele niet-noodzakelijke medische behandelingen (hierna:nnmb’s). Op 6 juli 2023 is uw Kamer geïnformeerd19 over een verkenningdie samen met betrokkenen en zorgprofessionals is gedaan naar hoennmb’s bij kinderen met een DSD-conditie (Differences of SexDevelopment)/intersekse kinderen konden worden voorkomen. Daarbijzou zowel gekeken worden naar de in ontwikkeling zijnde kwaliteitstan-daard DSD als naar de voors en tegens van een wettelijk verbod opnnmb’s. Het huidige en het toekomstige belang van het kind heeft bij deze16Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410, nr. 7517Bijlage bij Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 15118Kamerstuk 31 765, nr. 86219Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 420, nr. 384Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1824 verkenning vooropgestaan. Onderdeel van deze verkenning is ook eenrondetafelgesprek met experts en betrokken organisaties geweest, omdathet vanbelang is dat alle betrokken partijen, ervaringsdeskundigen en (medische)deskundigen worden gehoord. Voor de zomer van 2025 zal het kabineteen Emancipatienota aan de Tweede Kamer sturen, In deze nota zullen deconcrete doelen en maatregelen op het gebied van emancipatie wordenuitgewerkt voor de huidige kabinetsperiode. Het verslag van de rondeta-felbijeenkomst wordt meegenomen als input voor deze Emancipatienota.Daarnaast is in het kader van o.a. de motie Hertzberger20 een onafhan-kelijk advies aan de Gezondheidsraad (GR) gevraagd over de zogenaamdeDutch Protocol-behandelmethode. De GR zal op basis van de stand van dewetenschap adviseren. Dit verzoek is op 13 mei 2024 bij de GRneergelegd. Op dit moment worden de voorbereidingen getroffen voor desamenstelling van de commissie binnen de GR die zich hierover zal gaanbuigen. Ik verwacht dit advies in het eerste kwartaal 2026.2.3 Overige activiteitenDoorwerking van het slavernijverledenIn antwoord op Kamervragen van het lid El Abassi over het bericht«Mythe van hogere pijngrens bij migranten» is toegezegd dat u geïnfor-meerd wordt over lopend onderzoek naar deze onderwerpen. HetMinisterie van VWS heeft een verkennend onderzoek geïnitieerd naarmogelijke invloeden van het slavernijverleden op gezondheid en zorg. Ditonderzoek streeft ernaar bestaande inzichten samen te brengen en verderte verdiepen. Uw Kamer wordt in het najaar van 2025 geïnformeerd overde bevindingen.OVIVI en OCIVIMet de aanpak «Ons Voetbal Is Van Iedereen (OVIVI)» zet de overheid (deMinisteries van VWS, SZW, OCW en JenV) zich samen met de KoninklijkeNederlandse Voetbalbond (KNVB) en partners in tegen discriminatie,racisme, antisemitisme en homofobie in het voetbal. Sportbonden en hetNederlands Olympisch Comité en de Nederlandse Sport Federatie(NOC*NSF) zijn in navolging van de KNVB gestart met een sportbredeaanpak tegen discriminatie en voor inclusie onder de noemer «Onze ClubIs Van Iedereen» (OCIVI)21. Er zijn 12 sportbonden en -organisaties dieactief deelnemen binnen OCIVI. Op verzoek van VWS worden beideprogramma’s door het Mulier Instituut gemonitord.VN verdrag HandicapBegin 2024 is de Nationale Strategie VN-verdrag Handicap 2040 vastge-steld. De Staatssecretaris van Langdurige en Maatschappelijke Zorg laatdeze strategie nu vertalen in een werkagenda met concrete maatregelenvoor een eerste periode van vijf jaar. De totstandkoming van de NationaleStrategie was een proces dat het Ministerie van VWS samen metervaringsdeskundigen, organisaties die hen vertegenwoordigen, anderepartners en ministeries heeft vormgegeven. Dit wordt voortgezet voor detotstandkoming van de werkagenda.20Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 016, nr. 37021Onze Club Is Van Iedereen gaat van start - NOCNSFTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1825 Meldpunten in de zorgDoor de voormalig Minister voor Langdurige Zorg en Sport is toegezegd22u te informeren over de mogelijkheden rondom onafhankelijke zorgdiscri-minatiemeldpunten en de rol van antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s)hierin. In 2023 is in opdracht van het Ministerie van BZK een onderzoeknaar de inrichting, taken en financiering van ADV’s verricht. Het Ministerievan BZK heeft u met een Kamerbrief23 op de hoogte gesteld van hetvoorkeursscenario: het opzetten van een stevige centrale organisatie metlokale meldpunten.Het Ministerie van BZK heeft onlangs een hoofdlijnennotitie over deversterking van het stelsel van ADV’s opgesteld waarin dit scenario isuitgewerkt24. De positionering van de meldpunten in verschillendesectoren zoals de zorg wordt in deze fase niet meegenomen.Tot slotDe VWS-brede aanpak discriminatie en gelijke kansen loopt in zijn huidigevorm tot eind 2025 en wordt vervolgens afgebouwd. Daarna is het aan develdpartijen om verdere uitvoering te geven aan het bestrijden vandiscriminatie in de zorg, welzijn en sport.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. Agema22Kamerstuk 31 765, nr. 76023Kamerstuk 30 950, nr. 35424Kamerstuk 30 950, nr. 431Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1826