Verslag van een schriftelijk overleg over de voortgang milieuproblematiek Tata Steel (Kamerstuk 28089-334)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 089Gezondheid en milieuNr. 339 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 8 juli 2025 De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantalvragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infra-structuur en Waterstaat over de brief van 10 april 2025 over de voortgangmilieuproblematiek Tata Steel (Kamerstuk 28 089, nr. 334).De vragen en opmerkingen zijn op 14 mei 2025 aan de Staatssecretarisvan Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 8 juli 2025 zijnde vragen beantwoord.De voorzitter van de commissie,Peter de GrootAdjunct-griffier van de commissie,Koerselman kst-28089-339ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3391 InleidingDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interessekennisgenomen van de brief over de voortgang van de milieupro-blematiek bij Tata Steel. Deze leden maken zich veel zorgen overde gezondheidssituatie in de IJmond en vinden dat actie te languitblijft.De leden van de VVD-fractie danken de Staatssecretaris voor deonderhavige stukken. Zij hebben op dit moment geen verderevragen.De leden van de D66-fractie danken de Staatssecretaris voor debrief over de voortgang van de milieuproblematiek rond TataSteel.De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de briefvan de Staatssecretaris en de aanhangige stukken aangaande devoortgang van de milieuproblematiek bij Tata Steel. Deze ledenhebben nog wel enkele vragen.De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisge-nomen van de brief van de Staatssecretaris en zij hebben hierovernog enkele vragen en opmerkingen.Groenlinks PvdA1. De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn zeer geschrokkenvan de recente berichten over de staat van de kooksgasfabriek 2.Bij 99 van de 108 ovens werden problemen geconstateerd,waaronder barsten en scheuren in de ovenwanden. Deze ledenvinden al jaren dat de kooksgasfabriek 2 niet meer in gebruik zoumoeten zijn. Kan de Staatssecretaris schetsen hoe het ervoorstaat met de intrekkingsprocedure die het bevoegd gezag isgestart?Het bevoegd gezag, de provincie Noord-Holland, en de door haargemandateerde Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG)handelen onafhankelijk in de uitvoering van de vergunningverlening,toezicht en handhavingstaken. Dat geldt ook voor de aanzeggingspro-cedure tot herstel van de overtredingen bij de Kookgasfabriek 2 (KGF 2).Op 19 december 2024 heeft de OD NZKG Tata Steel Nederland (TSN)aangezegd dat de KGF 2 binnen een jaar in overeenstemming moet zijngebracht met de milieuregels. Het aanzeggingsbesluit staat open voorbezwaar en beroep. TSN is in bezwaar gegaan tegen het aanzeggingsbe-sluit. Deze procedure loopt nog. In de tussentijd houdt de OD NZKGtoezicht op de acties die het bedrijf onderneemt om te voldoen aan devergunningvoorschriften. Als blijkt dat de overtredingen niet zijnbeëindigd en duidelijk wordt dat de KGF 2 niet in overeenstemming kanworden gebracht met de geldende regels, kan de OD NZKG de staprichting intrekking van de vergunning overwegen.2. Wat is hiervan de tijdlijn? Ondersteunt hij het bevoegd gezagzowel juridisch als financieel bij deze procedure? Wat verwachthij met betrekking tot de toekomst van dit fabrieksdeel?De OD NZKG heeft aangegeven dat het bedrijf een termijn van 12maanden heeft om ervoor te zorgen dat KGF 2 aan de wettelijke eisenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3392 voldoet.1 Als blijkt dat de overtredingen niet beëindigd zijn en duidelijkwordt dat de KGF 2 niet in overeenstemming met de regels kan wordengebracht, kan de OD NZKG de stap richting intrekking van de vergunningvan KGF 2 overwegen.Wat betreft de toekomst van dit fabrieksdeel, is dit aan het bevoegd gezagen TSN. Hierin kan in deze beantwoording niet worden betreden. Het Rijkis dan ook niet juridisch of financieel betrokken bij deze procedure tussenhet bevoegd gezag en het bedrijf. Uiteraard moeten de huidige entoekomstige installaties van TSN ongeacht een maatwerkafspraak aan degeldende wet- en regelgeving voldoen. We volgen de ontwikkelingennauwgezet en bezien wat het effect is op de te maken maatwerkafspraak.3. De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie zijn tevens benieuwdhoe het er inmiddels voor staat met de uitvoering van de gezond-heidseffectrapportage (GER) bij Tata Steel. Hoewel de methodiekklaarligt, is er op dit moment nog geen regie genomen om derapportage daadwerkelijk te maken. In het commissiedebatLeefomgeving is toegezegd dat er een regierol zal worden belegd.Zijn hierin al stappen gezet?De toenmalige Staatssecretaris heeft uw Kamer op 10 april als bijlage bijde brief waarop dit schriftelijk overleg is gebaseerd het methodisch kadervan de GER-TSN toegestuurd. Zoals u zelf tijdens het rondetafelgesprekvan 16 april heeft kunnen vernemen zijn verschillende mogelijkheden voorinvulling van de uitvoering verkend. Tijdens het commissiedebatLeefomgeving op 24 april heeft de toenmalige Staatssecretaris de Kamertoegezegd dat hij regie zou nemen op het proces (Kamerstuk 30 015, nr.133). Hieraan is inmiddels invulling gegeven met een opdracht aanABDTOPConsult. ABDTOPConsult is gevraagd om als voorzitter van eenwerkgroep leiding te geven aan het opstellen van de GER-TSN. Dezewerkgroep bestaat uit inhoudelijke experts van het RIVM, de GGDKennemerland en één of twee andere experts. Hiermee wordt detoezegging «voor de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over de wijzewaarop de regierol wordt belegd ten aanzien van het opstellen van degezondheidseffectrapportage» afgedaan.2Bij de uitvoering van de opdracht zullen in ieder geval ook de Commissiemer, de Expertgroep Gezondheid IJmond, Provincie Noord-Holland, deOD NZKG, omwonenden en TSN worden geconsulteerd. De werkgroep isverantwoordelijk voor de GER-TSN.1https://odnzkg.nl/od-nzkg-maakt-aanzeggingsbesluit-tata-steels-kooksgasfabriek-2-openbaar.2Commissiedebat Leefomgeving 24 april 2025, TZ202505–105.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3393 D664. De leden van de D66-fractie onderstrepen het belang van eengezonde leefomgeving voor de inwoners van de IJmond en zienmet zorg dat de gezondheidsrisico’s nog altijd ernstig zijn. Voordeze leden is gezondheid geen bijkomende overweging, maar eenrandvoorwaarde voor de besluitvorming over de maatwerkaf-spraak met Tata Steel. Die norm is leidend, niet optioneel. Deleden van de D66-fractie zijn de Staatssecretaris erkentelijk datde snelheid achter de GER in acht wordt genomen. Tegelijkertijdvinden zij ook dat we, als het gaat om de gezondheid vanomwonenden, niet alleen kunnen hopen op medewerking vanTata Steel. Graag zien deze leden dat er een strengere deadlinevoor de ontwikkeling van de GER wordt vastgesteld.De wens om de GER spoedig te ontwikkelen is begrijpelijk. Het isbelangrijk om vaart in het proces te houden. De ontwikkeling van de GERmoet ook zorgvuldig gebeuren. De GER heeft immers geen meerwaardeals deze onvoldoende onderbouwd is. Daarbij kan de GER-TSN alleengoed worden opgesteld als het MER goede en voldoende data bevat.Zoals eerder is aangegeven, is voor de uitvoering van de GER data vanTSN uit de milieueffectrapportage (MER) Groen-Staal nodig. Hierdoor isde planning van de GER-TSN onlosmakelijk verbonden aan het proces vanhet MER Groen-Staal. Wel wordt er vóór de oplevering van het MER algestart met de uitvoering van fase 1 en 2 van het methodisch kader vande GER. Fase 1 betreft de screening, waarbij het gaat om het vaststellenvan de nul-situatie, scenario’s en uitkomstmaten. Fase 2 betreft descoping, waarbij het gaat om de afbakening van de GER-TSN: wat wordtwel en niet meegenomen en op welke manier.Het is nu nog niet duidelijk in hoeverre het in te dienen MER voldoende isvoor een GER of dat er belangrijke onderdelen ontbreken die lateraangevuld moeten worden. Omdat de GER daarnaast voor het eerst wordtuitgevoerd is de exacte duur van de verdere uitvoering niet geheel tevoorspellen, maar alle betrokken partijen zijn zich bewust van de wensvan de Kamer tot snelheid van het proces – in verband met het trajectrond de maatwerkafspraken – en zetten zich daarvoor in.5. Daarnaast vragen deze leden op welke manier wordt geborgddat de GER ook daadwerkelijk leidend zal zijn bij het opstellen entoetsen van de uiteindelijke maatwerkafspraak. Wordt ditexpliciet vastgelegd, bijvoorbeeld als voorwaardelijk onderdeelvan de Joint Letter of Intent (JLOI)?De GER voor TSN zal laten zien wat de geschatte gezondheidseffecten vande maatwerkafspraak met TSN zullen zijn. De GER zal geen oordeelbevatten over of dit voldoende of onvoldoende is om de gezondheid vanwerknemers en omwonenden te borgen. Dat is uiteindelijk een politiekeafweging die het kabinet en de Kamer zelf zullen moeten maken, op hetmoment dat de uitkomsten beschikbaar zijn. Tussentijdse inzichten dieworden opgedaan bij de uitvoering van de GER-TSN zullen zoveelmogelijk worden betrokken bij de onderhandelingen over de maatwerkaf-spraak met TSN.Zoals ook aangegeven in de kamerbrief van 10 april 20253 zal de conceptJLOI een paragraaf over gezondheid bevatten. De concept JLOI wordtvoorgelegd aan de Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming3Kamerstuk 28 089, nr. 334.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3394 Industrie (AMVI). De Expertgroep Gezondheid IJmond zal de AMVIadviseren over de gezondheidsparagraaf van de concept JLOI met TSN.6. De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over degezondheidsrisico’s die omwonenden lopen, doordat de kooks-gasfabriek 1 zijn deuren niet zal sluiten tot 2030. Het is deverantwoordelijkheid van de bevoegde instanties om toe te zienop de uitvoering van de regels door Tata Steel. Deze leden vragende Staatssecretaris daarom nadrukkelijk om de handhavendeinstanties zo goed als mogelijk te ondersteunen.In de vraag heeft u het over sluiting van Kooksgasfabriek 1 in 2030. Dit ismomenteel geen onderdeel van de plannen van TSN. Uiteraard moetende huidige en toekomstige installaties van TSN ongeacht een maatwerkaf-spraak aan de geldende wet- en regelgeving voldoen. Uw Kamer heeftreeds verzocht in te zetten op maximale handhaving van bestaandeverplichtingen en de provincie Noord-Holland daarbij te steunen4. Hetkabinet geeft hier gehoor aan. Zo is de Inspectie Leefomgeving enTransport (ILT) nauw betrokken bij de herziening van de vergunning vanKooksfabriek 1 en geeft zij advies bij andere vergunningaanvragen. De ILTheeft ook geadviseerd om een kosteneffectiviteitsonderzoek te doen naaraanleiding van technische onderzoeken naar emissiereductie van NOx bijKGF 1. De ILT is tenslotte nauw betrokken bij het overleg tussen OD NZKGen TSN over de implementatie van NOx reducerende technieken.7. Daarnaast vragen deze leden of de motie-Bouchallikhtaangaande het verlagen van de NOx-uitstoot van Kooksgasfabriek1 naar 500 mg/Nm3 (Kamerstuk 22 343, nr. 354) voldoendevoortvarend wordt opgepakt. De analyse loopt al sinds 2022,terwijl de uitstoot significant is en bijdraagt aan bewezengezondheidsschade. Waarom duurt het vaststellen van de normzo lang en wat kan de Staatssecretaris doen om dit te versnellen?Zoals eerder aan de Kamer is gemeld5, loopt er momenteel vanuit de ODNZKG een traject om de vergunning ambtshalve aan te passen. DeKooksgasfabriek 1 is een grote uitstoter van stikstofoxides. Daarom wordtonderzocht of de voorschriften die voor deze fabriek gelden kunnenworden aangescherpt. In 2022 heeft de OD NZKG namens het bevoegdgezag aan TSN een onderzoekverplichting opgelegd met betrekking tothet reduceren van de emissie van stikstofoxides (NOx) door Kooksgasfa-briek 1 richting de 500 mg/m3. Dit is in lijn met een eerder aangenomenKamermotie.6 De motie verzoekt de Nederlandse regels aan te passenzodat de Europese norm van 500 milligram stikstofdioxide per kubiekemeter ook kan worden opgelegd aan de kooksgasfabrieken van TSN. Ubent eerder over dit traject geïnformeerd.7De ILT heeft op 6 januari 2025 advies gegeven over het voornemen omeen besluit te nemen over deze nieuwe emissienorm. Het doel is om, alsde kosteneffectiviteitsanalyse daar voldoende aanleiding toe geeft, devergunning aan te passen om de gemiddelde uitstootnormen van NOxvan de schoorstenen 11, 12, 13 en 14 te verlagen richting 500 mg/Nm3.Welke normverlaging daadwerkelijk realistisch is, moet nog blijken uitzowel een kosteneffectiviteitsanalyse als een technisch-inhoudelijkeonderbouwing.4Kamerstuk 28 089, nr. 315.5Kamerstuk 28 089, nr. 3346Kamerstuk 22 343, nr. 354.7Kamerstuk 22 343, nr. 393.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3395 De OD NZKG zal het advies van de ILT betrekken in de verdere procedure.Het uitvoeren van een kosteneffectiviteitsanalyse kost veel tijd. De ILTadviseert hier drie maanden de tijd voor te nemen. De OD NZKG verwachtdaarom niet voor het vierde kwartaal van 2025 een besluit te kunnennemen. De informatie die uit bovengenoemd vergunningstraject volgt, isook relevant voor het aan deze motie verbonden wetgevingstraject. Zoalseerder aan de Kamer gemeld, worden om deze reden op dit moment geenverdere stappen gezet in het aan deze motie verbonden wetgevings-traject.88. De leden van de D66-fractie lezen dat Tata Steel bereid is omvertrouwelijk informatie inzake de milieueffectrapportage (MER)te delen voor de GER. Wordt daarbij ook onafhankelijke toetsingdoor publieke instanties (zoals de GGD of het RIVM) gegaran-deerd?De GGD en het RIVM spelen een rol bij het opstellen van deze GER.Daarnaast zal ook de expertise van de OD NZKG, de ExpertgroepGezondheid IJmond en de Commissie mer worden benut bij de ontwik-keling van deze GER. Zie verder de beantwoording onder vraag 3.9. Hoe wordt voorkomen dat de informatieongelijkheid tussenbedrijf, overheid en omwonenden blijft bestaan?Alle relevante informatie die beschikbaar is, wordt door de verschillendeoverheden, in lijn met de wet open overheid, zo snel mogelijk openbaargemaakt. Dit geldt bijvoorbeeld voor het MER, waarin het GroenStaal-plan in meer detail is uitgewerkt. Ook de (ontwerp)besluiten en deadviezen op de vergunningaanvragen worden openbaar. Het MER zal ookdoor TSN openbaar worden gemaakt.Op dit moment vinden onderhandelingen plaats over de maatwerkaf-spraak met TSN in een vertrouwelijke setting. Gelet op de mogelijkekoersgevoeligheid van (de uitkomsten van) deze onderhandelingen, wordtinformatie over deze onderhandelingen op dit moment alleen vertrou-welijk met de Kamer gedeeld. De uiteindelijke uitkomsten zullen welopenbaar worden gemaakt.Daarnaast wordt op dit moment de GER uitgevoerd. Deze rapportage kanomwonenden en belanghebbenden inzicht geven in de te verwachtengezondheidseffecten van het Groen Staal-plan in de komende jaren en zalwanneer afgerond ook openbaar worden gemaakt.10. Wordt overwogen om omwonenden actief te betrekken bij detoetsing en validatie van de GER, bijvoorbeeld via een burger-panel of een openbare zienswijzeprocedure?Het is belangrijk dat omwonenden worden betrokken gedurende hetopstellen van de GER. De precieze invulling is echter nog onduidelijk, datwordt op dit moment verder geconcretiseerd. Zie ook beantwoording opvraag 3.8Kamerstuk 22 343, nr. 393.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3396 BBB11. De leden van de BBB-fractie vragen wat de houding van TataSteel is ten opzichte van het methodisch kader van de GER voorTata Steel Nederland (TSN)?Deze vraag is doorgeleid naar het bedrijf. In antwoord hierop, geeft TSNaan voorstander te zijn van de GER als instrument om de gezondheidsver-betering die het Groen Staal-plan met zich meebrengt, beter inzichtelijk temaken. TSN heeft aangegeven bereid te zijn om voorafgaand aanpublicatie van het MER, hierover vertrouwelijk informatie te verstrekkenaan de opsteller van de GER. Wat betreft de voorgestelde methodiek steltTSN dat het goed is om te zien dat deze grotendeels in lijn is met heteerder gepubliceerde RIVM-onderzoek. Dit maakt het eenvoudiger om dehuidige en toekomstige situatie met elkaar te vergelijken.12. De leden van de BBB-fractie lezen dat brede welvaart nietwordt meegenomen in de onderzoeken. Als reden wordt gegevendat het niet in te schatten is wat een toekomstige situatie doetmet de mentale gezondheid. Deze leden vinden dit lastig. Deaanwezigheid van Tata Steel heeft namelijk ook positieveeffecten op de brede welvaart in de regio en vinden dat daar eenzo realistisch mogelijk beeld van geschetst moet kunnen worden,zowel van de positieve effecten van TSN op de omgeving, als denegatieve. De leden van de BBB-fractie merken op dat deGER-TSN zich richt op activiteiten binnen het TSN-terrein.Transportstromen worden daarbij niet meegewogen. Deze ledenvragen waarom, aangezien zwaar verkeer en de constantetoestroom van zware zeevaart net zo goed een effect kunnenhebben op de gezondheid van omwonenden?Het klopt dat emissies van zwaar verkeer en scheepvaart t.b.v. TSNbijdragen aan de gezondheidsrisico’s. Deze GER richt zich echter op deactiviteiten binnen het TSN terrein, omdat dit aansluit op de scope van demaatwerkafspraak en de plannen voor groene en schone staalproductie.De GER is bedoeld om de toekomstige situatie van TSN te vergelijken metde huidige situatie. Dat is gericht op veranderingen van installaties enactiviteiten op het TSN terrein. Hierin vallen ook niet de positievegezondheidseffecten van de aanwezigheid van TSN.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3397 PvdD13. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vinden denegatieve gezondheids- en milieueffecten die Tata Steel veroor-zaakt, zeer zorgwekkend. Maar ook de houding van het bedrijf,dat vaker is betrapt op het geven van misleidende of incompleteinformatie en data. De bewijzen van de schade blijven zichopstapelen. Deze leden hebben vragen over onder andere demaatwerkafspraken, kooksfabrieken, overkappingen en staal-slakken en hopen dat de Staatssecretaris zo snel mogelijk allesop alles gaat zetten om de gezondheid van omwonenden enwerknemers maximaal te beschermen, volledig in lijn met álleadviezen van de onafhankelijke Expertgroep Gezondheid IJmonden dus conform de wens van de Kamer. De leden van de Partijvoor de Dieren-fractie merken op dat de bescherming van degezondheid van burgers een van de belangrijkste kerntaken vande overheid is. Het is daarom belangrijk dat de gezondheid vanomwonenden en werknemers centraal staat in de eventuelemaatwerkafspraken met Tata Steel en de naleving snel eneffectief kan worden afgedwongen. De omgevingsdienst conclu-deerde recent dat Tata Steel «calculerend en opportunistisch» tewerk gaat en signaleerde dat het bedrijf decennia lang oudeonderdelen (die kankerverwekkende stoffen lekken) en bescha-digde ovenwanden «jaren achter elkaar» blijft gebruiken. Detoezichthouder stelt dat Tata Steel er bewust voor kiest deovenwanden niet te repareren en heeft er geen vertrouwen datTata dit oplost. Ook concludeert de omgevingsdienst dat TataSteel geen goed onderhoudsplan heeft. Deze leden zijn benieuwdwelke invloed dit heeft op de onderhandelingen over demaatwerkafspraken?Een maatwerkafspraak bevat per definitie bovenwettelijke milieumaatre-gelen: er wordt geen steun verleend aan milieumaatregelen die methandhaving van bestaande regels kunnen worden afgedwongen. Derecente ontwikkelingen op het gebied van vergunningverlening, toezichten handhaving worden nauwgezet gevolgd en er wordt bezien wat heteffect is op de te maken maatwerkafspraak. Uiteraard moeten de huidigeen toekomstige installaties van TSN ongeacht een maatwerkafspraak aande geldende wet- en regelgeving voldoen. Het bevoegd gezag, deProvincie Noord-Holland en de door haar gemandateerde OD NZKG isverantwoordelijk voor de handhaving en het toezicht hierop.14. Hoe kan het dat er nog geen goedgekeurd onderhoudsplanvan Tata Steel ligt? Deze leden zijn benieuwd of de Staatssecre-taris bereid is om een goed onderhoudsplan af te dwingen bijTata Steel?Het onderwerp van deze vraag ligt niet binnen mijn beleidsterrein, maarligt bij het bevoegd gezag. Zie beantwoording vraag 13.15. Hoe kan de Staatssecretaris afspraken maken met een bedrijfdat dit gedrag laat zien en keer op keer tijd rekt en aantoonbaarmisleidt?Bedrijven moeten zich aan de wet houden. Met de maatwerkafsprakenworden bovenwettelijke afspraken gemaakt met bedrijven over verduurza-mingsprojecten, die zonder een dergelijke afspraak niet zomaar tot standzouden komen. De Ministeries van KGG en IenW trekken met demaatwerkaanpak samen op om te bevorderen dat bedrijven énomwonenden een gezonde toekomst hebben. De AdviescommissieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3398 Maatwerkafspraken Verduurzaming Industrie (AMVI) toetst naast debijdrage van de beoogde maatwerkafspraken aan de verbetering van hetklimaat ook de verbeteringen voor de leefomgeving. Uiteraard worden (deeffecten van) bedrijfsactiviteiten begrensd door de relevante vergun-ningen, zoals dat voor ieder bedrijf geldt.Goede monitoring van de afspraken is belangrijk om te bewaken datresultaten daadwerkelijk worden gerealiseerd. Dit is ook onderdeel vanelke maatwerkafspraak. Op deze manier kan tijdig worden bijgestuurd inhet geval dat doelstellingen onverhoopt niet (tijdig) kunnen wordengerealiseerd. Zoals eerder aangegeven, zijn er reeds middelen gereser-veerd in het Klimaatfonds voor versterking van toezicht en handhavingten behoeve van de maatwerkafspraken.16. Deze leden vragen de Staatssecretaris om uitgebreid toe telichten hoe hij in de maatwerkafspraken gaat borgen dat de datadie relevant zijn voor de afspraken a) heel snel toegankelijk zijnvoor de toezichthouder en b) onafhankelijk worden gemeten engecontroleerd, aangezien Tata met de huidige werkwijze te veelkansen heeft om te misleiden en te vertragen (zie ook deuitspraak van de omgevingsdienst en de Reclame CodeCommissie over Tata’s onjuiste claim dat ze de hoeveelheidpolycyclische aromatische koolwaterstoffen (pak’s) in 2022 met50% hebben verminderd)?In algemene zin is er goed contact is tussen de OD NZKG en de rijks-overheid en de expertise van de OD NZKG wordt benut bij de totstand-koming van eventuele maatwerkafspraken. Hiermee wordt geborgd dat deafspraken ook uitvoerbaar zijn vanuit vergunningverlening-, toezicht- enhandhavingsperspectief. Verder staat buiten kijf dat wordt gewerkt aanafspraken die bindend en afdwingbaar zijn. Dat betekent dat deze goed enonafhankelijk moeten kunnen worden gemeten en gecontroleerd. Deinvulling hiervan is afhankelijk van de vormgeving van de preciezeafspraken.17. Ook vragen deze leden de Staatssecretaris om uitgebreid toete lichten hoe hij in de maatwerkafspraken gaat borgen dat er, alstussentijds blijkt dat Tata Steel zich niet aan de afsprakenrondom gezondheid houdt, meteen hard kan worden ingegrepen?Op dit moment wordt over de beoogde afspraken en de borging daarvanonderhandeld. De invulling hiervan is afhankelijk van de vormgeving vande precieze afspraken.In zijn algemeenheid kan worden aangegeven dat TSN een maatwerksub-sidie alleen definitief verleend zal krijgen als de vooraf afgesprokendoelen op CO2-reductie en de vermindering van de impact op gezondheiden leefomgeving daadwerkelijk behaald worden. De afspraken zullenresulteren in heldere reductiedoelen in de subsidiebeschikking voorbijvoorbeeld CO2 en andere milieuverontreinigende stoffen. Als dezedoelen niet behaald worden komt TSN de gemaakte afspraken nietvolledig na. In het uiterste geval kan de verleende subsidie, met inbegripvan verleende voorschotten, bijvoorbeeld (gedeeltelijk) teruggevorderdworden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3399 18. Kan de Staatssecretaris beloven dat in de eventuelemaatwerkafspraken wordt geborgd dat Tata Steel in het gevalvan afwijking van de afspraken geen kansen krijgt om te verbe-teren, maar meteen zware sancties opgelegd krijgt, aangezieneindeloze verbeterrapportages in het verleden vooral vertragendhebben gewerkt?Zoals in antwoord op vraag 17 is aangegeven, kan de Staat de verleendesubsidie bijvoorbeeld (gedeeltelijk) terugvorderen als blijkt dat TSN desubsidieverplichtingen niet (volledig) nakomt. Er kan op dit moment nietverder ingegaan worden op welke sancties ingezet wordt bij eeneventuele afwijking van de afspraken.19. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben in deKamerbrief de gezondheidsdoelstellingen die worden meege-nomen in de maatwerkafspraken bekeken. De doelen zoals in deKamerbrief vermeld, zijn nu nog heel vaag. Het gaat over reductievan bepaalde uitstoot, geluids- en geuroverlast zonder daarconcrete reductiegetallen aan vast te plakken. Zijn concretedoelstellingen er echt niet of zijn deze alleen nog niet gedeeldmet de Kamer?De onderhandelingen over de maatwerkafspraken lopen op dit moment.Op de te maken afspraken moet uiteindelijk door beide partijen opteruggevallen kunnen worden. In de Kamerbrief van april 2025 gaat detoenmalige Staatssecretaris in op de gezondheidsdoelstellingen. Dit zijn:–Reductie van de hoeveelheid van het bedrijf afkomstige fijnstof in deomgeving;–Reductie van NO2-uitstoot van diffuse bronnen op grondniveau;–Reductie van piek en tonaal geluid;–Reductie van geuroverlast; en–Reductie van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS), waaronder PAK-uitstoot.In de Joint Letter of Intent (JLOI) zullen de gezondheidsdoelen wordeningevuld. Zodra de JLOI definitief is, zal deze met uw kamer wordengedeeld.20. Als ze er echt niet zijn, moeten deze leden dan concluderendat zelfs een minimale reductie als reductie wordt meegeteld enTata Steel zonder veel moeite de gezondheidsdoelen kan halen?Nee. Het behalen van de gezondheidsdoelen vereist een bovenwettelijkeinspanning. Anders zou eventuele subsidiëring van de afspraken immersniet aan de orde zijn, omdat subsidiering moet voldoen aan Europees-rechtelijke staatssteunregels. Zoals in het antwoord op vraag 19 isaangegeven worden op dit moment de gezondheidsdoelen ingevuld.21. En wat zijn de concrete consequenties, als de doelen nietgehaald worden?Als de projectdoelen van de maatwerkafspraak niet behaald worden staandaar consequenties tegenover. Zoals in de antwoorden op vragen 17 en18 is aangegeven is dit onderdeel van de onderhandelingen, maar zullenin zijn algemeenheid de gevolgen afhangen van de afwijking. Zo is hetmogelijk dat de subsidie gedeeltelijk of volledig wordt teruggevorderd alsde projectdoelen van de maatwerkafspraak niet of slechts gedeeltelijkbehaald worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33910 22. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op datdoelen stellen een goed begin is, maar het is uiteindelijk debedoeling dat de doelen gehaald worden. Zij zien rondom klimaaten milieu dat er ambitieuze doelen voor de verre toekomstgesteld worden. Daarom vragen zij of er ook jaarlijkse tussen-doelen gemaakt worden voor de gezondheidsdoelen in demaatwerkafspraken zodat elk jaar getoetst kan worden of dedoelstellingen van dat jaar gehaald zijn, en zo niet, de inzetgeïntensiveerd kan worden om op koers te blijven.Het is niet zondermeer logisch jaarlijkse tussendoelen op het gebied vangezondheidswinst af te spreken. De bijdrage aan het behalen van zowel degezondheids- als de klimaatdoelstellingen wordt voor het grootste deelpas verwacht nadat de projecten zijn gerealiseerd.In algemene zin geldt wel dat een bedrijf zich in het geval van eenoverheidssubsidie dient te verantwoorden over de voortgang van derealisatie van de projecten, bijvoorbeeld via jaarlijkse voortgangsrappor-tages. Als de beloofde voortgang uitblijft, kan de overheid maatregelennemen. Daarmee is er tussentijds inzicht in het kunnen behalen vanlangere termijndoelen.23. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie stellen dat hetook belangrijk is dat de doelen niet alleen op papier gehaaldworden, maar ook in de praktijk. De bijlage van de provincialestaten van Noord-Holland maakt duidelijk dat door Tata Steelgerapporteerde emissiewaarden onjuist zijn: onafhankelijkemetingen tonen aan dat grenswaarden worden overschreden. Omde GER een effectief instrument te laten zijn, zijn kloppendemetingen nodig. Hoe waarborgt de Staatssecretaris dat metingenin de toekomst structureel onafhankelijk en frequent wordenuitgevoerd?In de huidige wet- en regelgeving ligt de verantwoordelijkheid voor hetuitvoeren van emissiemetingen bij bedrijven. Deze emissiemetingenmoeten door geaccrediteerde meetbureaus worden uitgevoerd. Dezemeetbureaus worden geaccrediteerd door de Raad van Accreditatie (RvA)op basis van onder andere hun competenties, consistente bedrijfsuitoe-fening en onpartijdigheid.De OD NZKG houdt namens het bevoegd gezag onafhankelijk toezicht opde emissies van het bedrijf. Daarbij laat de OD NZKG ook controlemet-ingen uitvoeren, eveneens door geaccrediteerde meetbureaus.In het kader van de Actieagenda Industrie en Omwonenden is onderzochtof en zo ja hoe de controle op industriële emissies verbeterd zou kunnenworden. De uitkomsten van deze onderzoeken ontvangt u aan het eindevan dit jaar. Op basis hiervan wordt ook bezien hoe invulling kan wordengegeven aan de aangenomen Kamermotie over dit onderwerp.99Motie Teunissen (inzake metingen) Kamerstuk 28 089, nr. 302.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33911 24. De Expertgroep meldde dat er momenteel jaarlijks ongeveer3.000 incidenten plaatsvinden bij Tata Steel, die slecht wordengemonitord maar wel grote gevolgen kunnen hebben voor degezondheid van omwonenden. Hoe wordt de monitoring van dezeincidenten verbeterd en hun effect op de gezondheid in de gatengehouden?TSN is wettelijk verplicht ongewone voorvallen tijdig te melden bij hetbevoegd gezag. De OD NZKG houdt hier toezicht op. Indien nodig gaan(diezelfde dag) milieu-inspecteurs ter plekke, volgt nader onderzoek en/ofhandhavingsmaatregelen. Daarnaast heeft de OD NZKG eigen camera’sgeplaatst om toezicht te houden op het voorkomen van rauwe kooks.De incidenten waar u op doelt, betreffen in 2300 gevallen vergundeemissies, toegestaan vanuit de milieuregelgeving (met name de EuropeseBREF IJzer en Staal). 700 incidenten betreffen ongewone voorvallen enzijn als zodanig niet vergund.De leefomgeving in de IJmond wordt op verschillende manierengemonitord, onder andere met een vast luchtmeetnet. Het luchtmeetnetmeet het hele jaar rond een groot aantal stoffen in de lucht. De uitstootnaar de omgeving als gevolg van incidenten bij TSN is daar ookonderdeel van.25. En hoe worden de uitkomsten daarvan meegenomen in demaatwerkafspraken?De maatwerkafspraak gaat over bovenwettelijke maatregelen. Incidentenzijn onderdeel van het reguliere VTH-stelsel en vallen buiten de scope vande maatwerkafspraak. Uiteraard moeten de huidige en toekomstigeinstallaties van TSN ongeacht een maatwerkafspraak aan de geldendewet- en regelgeving voldoen.26. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen in hetadvies van de Expertgroep het volgende: «voor het geval degezondheidseffecten, zoals die blijken uit de GER of de daarop-volgende monitoring, negatief uit de pas gaan lopen met deafgesproken gezondheidsdoelen, kan in de maatwerkafsprakende plicht worden opgenomen om tot aanpassing van de plannente komen.» Hoe beoordeelt de Staatssecretaris deze aanbeveling,en is hij bereid een dergelijke aanpassingsplicht daadwerkelijk opte nemen in de maatwerkafspraken met Tata Steel?In algemene zin is het uiteraard zo dat als er doelen worden afgesprokenen als die niet gehaald worden hier in de maatwerkafspraak conse-quenties aan verbonden zullen worden. Zoals ook in uw andere vragenover borging (16,17,18) kan er gelet op de lopende onderhandelingen nuniet verder op deze vraag worden ingaan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33912 27. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dathet kabinet niet kiest voor een alternatieve verduurzamingsroutemet uitsluitend schroot of geïmporteerd halffabricaat (HBI),omdat er volgens het kabinet geen markt is voor HBI en dezeroute geen rendabele businesscase oplevert. Deelt de Staatsse-cretaris de visie van deze leden dat rendabiliteit voor eenindividueel bedrijf niet leidend zou moeten zijn, wanneer alterna-tieven mogelijk beter scoren op volksgezondheid en milieu-schade?Zoals aangegeven in de brief aan uw Kamer van 10 april 202510 is deonderhandelingsinzet gekozen na zorgvuldige afweging van de verschil-lende alternatieve routes vanuit diverse perspectieven met alsuitgangspunt schone, groene en economisch levensvatbare staalproductiein de IJmond. Deze onderhandelingsinzet is breed gedragen in de Kamer,middels motie Erkens.11Bij het bepalen van de onderhandelingsinzet zijn o.a. het rapport vanWijers/Blom en het eerste advies van de Expertgroep Gezondheid IJmondmeegenomen. Ook zijn de effecten op gezondheid, economischelevensvatbaarheid, CO2-reductie, de toegevoegde waarde voor Nederland,de publieke uitgaven en het maatschappelijk draagvlak meegenomen inde afweging.Het is inderdaad zo dat de bovengenoemde route op basis van geïmpor-teerd schroot en HBI naar verwachting meer gezondheidswinst zoukunnen realiseren, mits het lukt om een afspraak over deze route temaken. De adviseurs Wijers en Blom wezen vorig jaar op de groteonzekerheid van de economische levensvatbaarheid en haalbaarheid vanbovengenoemde route in 2030.12 Het is erg ingewikkeld om tot eengezamenlijke afspraak te komen over een route waarbij de levensvat-baarheid van het bedrijf op voorhand al als laag wordt ingeschat. En alshet niet mogelijk is om tot een afspraak te komen, wordt de beoogdegezondheidswinst ook niet gerealiseerd.28. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn van meningdat maatwerkafspraken alleen met financieel gezonde bedrijvenkunnen worden gemaakt. Uit onder andere het rondetafelgesprekover de maatwerkafspraken met Tata Steel van 30 januari jl.blijkt dat Tata in financieel zwaar weer verkeert en er naastsubsidie voor de ombouw ook structureel operationele subsidienodig zal zijn. Hoe wordt dit meegenomen in de besluitvormingrondom Tata Steel?De Europese Commissie toetst of een subsidie rechtmatig verleend wordtbinnen de kaders van de Europese staatssteunregels. Daarmee isvoldoende geborgd dat voor de maatwerkafspraken geen overheidssteunverleend wordt aan bedrijven die in financiële moeilijkheden verkeren.Bij ieder besluit over het verlenen van een subsidie wordt de financiëlesituatie van een bedrijf beoordeeld. Europese staatssteunregels staan inprincipe niet toe dat steun wordt verleend aan bedrijven die in financiëlemoeilijkheden verkeren. Alleen in geval van externe noodsituaties zijnuitzonderingen mogelijk. Er mag ook geen steun worden verleend aanondernemingen waarbij er een bevel tot terugvordering van eerder10Kamerstuk 28 089, nr. 334.11Kamerstuk 28 089, nr. 313.12Rapport «Hoe Tata Steel Nederland te verduurzamen? Bijlage 2024D12336 bij Kamerstuk32 813, nr. 1369.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33913 (onrechtmatig) toegekende steun uitstaat. Deze voorwaarden gelden dusook voor TSN. Bij het voorbereiden van een besluit om wel of geensubsidie te verlenen is dus een juridische toets vereist om te bepalen ofeen bedrijf financieel gezond is. Deze controle is ook uitgevoerd bij debesluitvorming van de maatwerkafspraak met Nobian. Zo zijn onder meerde jaarverslagen gecontroleerd en is er een accountantsverklaringafgegeven.29. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie wijzen erdaarnaast op dat onderzoek van Natuur & Milieu laat zien datTata Steel jaarlijks ten minste 1,1 miljard euro aan maatschappe-lijke kosten veroorzaakt, onder meer door verhoogde zorgkostenen verminderde arbeidsproductiviteit.13 Hoe verhoudt dit zich tothet principe «de vervuiler betaalt»? En welke concrete stappenworden genomen om deze kosten te beprijzen? Hoe worden dezekosten meegenomen in de onderhandelingen over de maatwerk-afspraak, aangezien de belastingbetaler nu voor de kostenopdraait?Het klopt dat industriële emissies aanzienlijke maatschappelijke kostenveroorzaken, in de vorm van schade aan onder andere de menselijkegezondheid en de natuur. Daarnaast zijn er ook maatschappelijke batenwaar de samenleving van profiteert, via bijvoorbeeld producten endiensten die we dagelijks gebruiken en de positieve effecten vanwerkgelegenheid voor de gezondheid en de economie.Het principe «de vervuiler betaalt» vormt vervolgens een belangrijkeleidraad in het beleid om onze leefomgeving schoner te krijgen, zowelnationaal als op EU-niveau. Op dit moment ligt de rekening voor allemaatschappelijke kosten van hun activiteiten niet bij de vervuilendepartijen. Via wet- en regelgeving worden schadelijke emissies echter welsteeds strenger genormeerd en/of beprijsd. Voorbeelden hiervan zijn hetEuropese emissiehandelssysteem voor CO2en het systeem van deRichtlijn Industriële Emissies (RIE), op grond waarvan best beschikbaretechnieken verplicht worden gesteld voor de industrie. Dit soortnormering gebeurt bij voorkeur in Europese en internationaleafstemming, ten behoeve van een gelijk speelveld en voor het voorkomenvan weglekeffecten. Op deze manier komt de situatie waarin milieuschadein de prijs van producten is verdisconteerd en de vervuiler betaaltstapsgewijs dichterbij.Met maatwerkafspraken stimuleert het Rijk grote bedrijven om een forsestap extra te zetten en sneller schoner en daarmee toekomstbestendigerte produceren.13Natuur & Milieu, «Schade aan de leefomgeving door de Nederlandse industrie» april 2025(https://natuurenmilieu.nl/app/uploads/NM_Industriele-Schade-Rapport_042025.pdf)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33914 30. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dateen relatief klein aantal sectoren momenteel verantwoordelijk isvoor een groot deel van de milieuproblemen in Nederland, terwijlde grootste sectoren in termen van werkgelegenheid en econo-mische toegevoegde waarde juist relatief schoon zijn. Zou bij hetmaken van (maatwerk)afspraken met bedrijven ook rekeningmoeten worden gehouden met hun efficiëntie, met anderewoorden: hoeveel financiële waarde zij toevoegen, afgezet tegende maatschappelijke kosten die ze veroorzaken en hoe ze omgaanmet schaarse middelen, zoals energie en milieugebruiksruimte?De maatwerkaanpak is primair gericht op het realiseren van additioneleCO2-reductie bij de grootste CO2-uitstoters, waar een groot reductiepoten-tieel is. Deze industriële bedrijven zijn ook zeer relevant voor onzeeconomie en de strategische autonomie van Nederland en Europa. Bij demaatwerkafspraken wordt ook gekeken naar kansen om de leefomgevingte verbeteren. Bij TSN gaat dit onder andere om het verminderen van degezondheidsrisico’s in de directe leefomgeving. Door investeringen inverduurzaming en innovatie te faciliteren, werken we aan een schone entoekomstige basisindustrie in 2050.31. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie wijzen erop datin Engeland drie kooksgasfabrieken de afgelopen jaren allemaalzijn gesloten vanwege de leeftijd, diverse gebreken en het nietvoldoen aan de beste beschikbare technieken (BBT). Wat is ervolgens de Staatssecretaris anders bij Tata Steel dan bij dezekooksgasfabrieken in Engeland?De beoordeling van de omstandigheden en redenen voor sluiting vankooksgasfabrieken zijn aan respectievelijk de bevoegde gezagen inGroot-Brittannië en de provincie Noord-Holland. Wij kunnen dezeomstandigheden niet beoordelen. Voor de situatie in Nederland is hetantwoord op de eerste vraag van de leden van de GL/PvdA fractierelevant.32. Hoe kan het dat kooksgasfabriek 2 nog steeds niet geslotenis?Zie het antwoord op vraag 1.33. En is er een onafhankelijk rapport van een deskundige dataantoont dat de huidige kooksgasfabrieken voldoen aan de standder techniek?In het kader van het aanzeggingsbesluit heeft de OD NZKG onafhankelijkonderzoek gedaan naar de staat van de KGF2. Op basis van dit technischzeer complexe onderzoek hebben het bevoegd gezag en de OD NZKGgeconcludeerd dat de staat van de fabriek dermate verslechterd is dat eronvergunde emissies optreden die een significante impact hebben op deomgeving.Het is aan de door het bevoegd gezag, de provincie Noord-Holland,gemandateerde OD NZKG om toezicht te houden op het bedrijf en tebepalen of dergelijke onderzoeken ook noodzakelijk zijn bij anderefabriekseenheden, zoals de KGF1.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33915 34. Zo nee, is de Staatssecretaris bereid een onafhankelijkonderzoek uit te laten voeren naar de toestand van beidekooksgasfabrieken, bijvoorbeeld door DMT GmbH & Co. KGIndustrial Engineering, Coke Oven Gas Technology?Nee. Het is aan de OD NZKG als onafhankelijk toezichthouder om tebepalen op welke manier toezicht en handhaving het beste kan wordeningezet. Er vindt ook toezicht en handhaving plaats bij de KGF1. Eind 2024heeft de OD NZKG nog een last onder dwangsom opgelegd voor hetoverschrijden van de emissienormen. Ook is de OD NZKG bezig metonderzoek om de uitstoot van NOx bij de KGF1 te kunnen reduceren.35. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen in deKamerbrief over kooksgasfabriek 1 dat, als de kosteneffectivi-teitsanalyse er aanleiding toe geeft, de vergunning die deomgevingsdienst afgeeft, kan worden aangepast om de uitstootnorm van NOx te verlagen richting 500 mg/Nm3. Dit roept bijdeze leden veel vragen op. Wat moet er uit de kosteneffectivi-teitsanalyse komen om deze verlaging in de vergunningen door tevoeren?Kosteneffectiviteit is een manier om na te gaan of investeringen inmilieumaatregelen in verhouding staan tot de te verwachten milieuverbe-tering. De wijze waarop een kosteneffectiviteitsanalyse voor onder anderestikstofoxiden (NOx) moet worden uitgevoerd, is vastgelegd in het Besluitactiviteiten leefomgeving (Bal) en de Omgevingsregeling.Maatregelen zijn volgens het wettelijk systeem kosteneffectief als deinvestering voor het verlagen van de uitstoot op 5 euro per kilogram ligt.Ligt de waarde tussen 5 – 20 euro per kilogram, dan moet het bevoegdgezag afwegen of een maatregel kosteneffectief is. Bij die afwegingworden naast de kosteneffectiviteitswaarde ook gegevens over bijvoor-beeld de omvang van de emissie gebruikt.36. Klopt het dat hiermee bedoeld wordt dat als het te duurwordt voor Tata Steel, de gezondheid van omwonenden nietbeschermd hoeft te worden volgens de Europese norm?Nee. Een bedrijf moet opereren binnen de Europees vastgestelde normenvoor luchtkwaliteit. Op dit moment worden deze normen nietoverschreden. De afweging of maatregelen «te duur» zijn, komt pas inbeeld als er sprake is van onredelijke kosten om aan emissie-eisen tevoldoen. In dat geval dient de kosteneffectiviteitsanalyse als toets om tebepalen of het gerechtvaardigd is om de aanvullende inspanningen vaneen bedrijf te eisen.37. En wat betekent «verlagen richting 500 mg/Nm3»? Tothoeveel moet het dan verlaagd worden, en waarom niet gewoontot maximaal 500 mg/Nm3?De 500 mg/Nm3 is een norm die met BBT wordt geassocieerd en geldtvoor bestaande installaties met geïntegreerde lage NOx-technieken. DeKooksgasfabriek 1 is niet uitgerust met deze techniek. Daarom is dezeBBT-normering niet van toepassing. Voor installaties die niet onder deeerstgenoemde BBT vallen, wordt een normbereik van 1.100–1.700mg/Nm3 als realistisch beschouwd. Het is niet mogelijk enige norm onderde 1.100 mg/Nm3 op te leggen zonder uitvoerig en zorgvuldig technisch-inhoudelijk onderzoek en een kosteneffectiviteitsonderzoek. Dit onderzoekloopt nog. Daarom is gekozen voor de formulering «richting 500mg/Nm3».Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33916 38. Ook blijkt dat de omgevingsdienst hier pas in het vierdekwartaal een besluit over gaat nemen. Klopt het dat dit besluitzowel belangrijk is voor de MER als de GER en er daaromgewacht moet worden met de maatwerkafspraken, totdat dezeinformatie bekend is?Het MER (en daarmee in het verlengde de GER) nemen de huidigeoperatie van TSN (en van de Kooksgasfabriek 1) als vertrekpunt. DeKooksgasfabriek 1 valt buiten de scope van het Groen Staal-plan. Daaromhoeft niet gewacht te worden met een MER of de GER op de uitkomstenvan deze procedure. Indien de vergunning wordt aangescherpt en deKooksgasfabriek 1 wordt aangepast, kan dit bovenop de gezondheids-winst als gevolg van het Groen Staal-plan tot extra reductie van stikstof endaarmee ook gezondheidswinst leiden. Dit is positief, maar er is geenreden om een maatwerkafspraak hierop te laten wachten.39. Deze leden vragen de Staatssecretaris om uitgebreid tereflecteren en met verwijzing naar (wetenschappelijke) bronnente onderbouwen wat de risico’s zijn die de staat van kooksgasfa-briek 1 met zich meebrengt voor de haalbaarheid en betaal-baarheid van het huidige plan van Tata Steel.De Kooksfabriek 1 moet, net als alle fabrieken, voldoen aan de geldendewet- en regelgeving. Toezicht en handhaving hierop liggen bij hetbevoegd gezag en de door haar gemandateerde omgevingsdienst.40. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dathet staalplan van Tata Steel, waarover nu wordt onderhandeldvoor de maatwerkafspraken, zwaar leunt op het open blijvenhouden van kooksgasfabriek 1 tot minstens ongeveer 2038. Diefabriek is volgens experts nu al afgeschreven, maar is tegen dietijd bijna 60 jaar oud. De kans dat de fabriek gedwongen eerdermoet sluiten, omdat het aan alle kanten lekt is groot, waarmeehet uitvoeren van het huidige plan van Tata Steel nog onhaal-baarder wordt. Dat brengt dus enorme risico’s voor de belasting-betaler met zich mee. Wat gebeurt er met de maatwerkafsprakenen het daarbij behorende groenstaalplan als de kooksgasfabriek 1bijvoorbeeld al voor 2030 blijkt te moeten sluiten wegens deslechte staat of het overtreden van regels?Zie de beantwoording vraag 6 en 13. Er is momenteel geen sprake vaneen mogelijke sluiting van KGF 1, de lopende aanzegginsprocedure heeftalleen betrekking op de KGF 2. Een maatwerkafspraak bevat per definitiebovenwettelijke (milieu)maatregelen: er wordt geen steun verleend aanmilieumaatregelen die met handhaving van bestaande regels kunnenworden afgedwongen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33917 41. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op datde heer Coenrady constateerde dat de te bouwen overkappingenbij Tata Steel juridisch afdwingbaar zijn. In de brief die door deStaatssecretaris naar de Kamer is gestuurd, staat dat hetMinisterie van IenW het hier niet mee eens is, onder andereomdat complexe bedrijven zoals Tata Steel uitgezonderd zijn.Allereerst vragen deze leden om wat voor uitzondering hetprecies gaat en waar je precies aan moet voldoen om uitge-zonderd te kunnen worden van zulke wetgeving. Ook vragen dezeleden waarom zulke uitzonderingen bestaan en welke anderebedrijven in Nederland van zulke uitzondering gebruik maken?Daarnaast missen deze leden gedegen juridische en/of technischeonderbouwing. Zo wordt er geen onderscheid gemaakt tussenloodsen met een kunststof dak met een spanbreedte kleiner dan100 meter (de goedkope loodsen) en loodsen, die breder en groterzijn (zoals gebouwd in India en Zuid-Italië). Kan de Staatssecre-taris toelichten waarom hij dit onderscheid niet heeft gemaakt?Ook lijkt het erop dat artikel 4.1065 van het Besluit ActiviteitenLeefomgeving over de gesloten opslag van stuifgevoeligegoederen en de toelichting daarop niet bij de beoordeling van hetkabinet is betrokken. Klopt dit? Zo nee, kan de Staatssecretaristoelichten hoe hij dit heeft meegenomen? Zo ja, waarom is hetbesluit niet meegenomen? Omdat het wel of niet juridischafdwingbaar zijn van de te bouwen overkappingen een belangrijkvraagstuk is bij de maatwerkafspraken, vinden deze leden hetbelangrijk dat de landsadvocaat of de Afdeling Advisering van deRaad van State zich ook over deze kwestie buigt, en hierbij hetpartijdeskundige rapport van de heer Coenrady in meeneemt. Kande Staatssecretaris toezeggen dat hij het advies van deze partijenzal vragen?De stelling dat de overkappingen bij TSN afdwingbaar zijn, is beoordeelden afgewezen door de Rechtbank Noord-Holland in zijn uitspraak van9 januari 2025.14 Voor complexe bedrijven gelden minder inhoudelijkeregels uit hoofdstuk 4 en 5 van het Bal doordat de vergunning hetuitgangspunt is. De reden hiervoor is dat bij complexe bedrijven meerspeciaal op de situatie toegespitste voorschriften nodig zijn. Dit komtdoordat grote bedrijven als TSN zogeheten IPPC-bedrijven zijn. Voor dezebedrijven gelden regels uit de Richtlijn Industriële Emissies. Deze geldenals het bedrijf één of meer activiteiten uit bijlage 1 van die richtlijn omvat,en als die activiteit de bijbehorende drempelwaarde overschrijdt.BBT-conclusie 11 van het BBT-conclusiedocument IJzer en staal noemtverschillende maatregelen als BBT voor opslag activiteiten, zoalsbesproeien en gesloten ruimte, indien de omvang van de opslag dattoelaat. In de BBT-conclusie wordt niet aangegeven dat de ene techniektoegepast moet worden boven andere technieken die genoemd worden.Er is dus geen sprake van een uitzonderingssituatie voor TSN. Voorcomplexe bedrijven onder afdeling 3.3 van het Bal is dit hoe de regel-geving werkt.In het kader van de beoordeling van de Europese Commissie over demaatwerkafspraak met Tata Steel is de Landsadvocaat om adviesgevraagd over de bovenwettelijkheid van de beoogde milieumaatregelen,waaronder de overkappingen. Op dit advies is het standpunt over deoverkappingen mede gebaseerd. Het advies van de Landsadvocaat wordtmeegestuurd met de te sluiten Joint Letter of Intent of maatwerkafspraak.Eenzelfde advies zal niet nogmaals gevraagd worden.14Rb. Noord-Holland, 9 januari 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:190.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33918 42. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen deStaatssecretaris wat zijn mening is over de recent gepresen-teerde plannen om het Tataterrein te saneren en in te richten alsgrootschalige woningbouwlocatie in de Randstad. Zij vragen hembij de beantwoording van de vraag andere (geslaagde) transfor-maties van bedrijventerrein naar woningbouwlocatie, zoals decasus Enka Ede, te betrekken.Binnen het maatwerktraject is onderzoek naar een transformatie naar eengrootschalige woningbouwlocatie niet aan de orde. In het rapport vanWijers en Blom zijn verschillende alternatieven overwogen. Het kabinetheeft daarbij gekozen om in te zetten op het Groen Staal-plan metversnelde verbetering van gezondheid en leefomgeving en hiermee voorschone en duurzame staalproductie in de IJmond. Het voorstel voor eentransformatie naar een woningbouwlocatie valt onder een anderalternatief, namelijk het sluiten van TSN in IJmuiden. Het kabinet heefteen andere keuze gemaakt en zet niet in op sluiting.43. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dathet onderwerp staalslakken in de Kamerbrief niet wordtbesproken, terwijl ook hier de bewijzen van de vervuiling van hetmilieu en de negatieve effecten op onze gezondheid zich blijvenopstapelen. Zo concluderen de Inspectie Leefomgeving enTransport (ILT) en het RIVM dat zelfs bij juiste toepassingen derisico’s te groot zijn. Onderschrijft de Staatssecretaris deconclusies van zijn uitvoeringsorganisaties? Zo nee, kan deStaatssecretaris wetenschappelijk onderbouwen waarom hij deconclusies niet ondersteunt?Staalslakken zijn in de Voortgangsbrief Milieuproblematiek Tata Steel vanapril 2025 niet genoemd, omdat de problemen waar u over spreekt nietplaatsvinden bij het produceren maar bij het toepassen van de staal-slakken. Het is hiermee een onderwerp dat veel breder is dan TSN alleenwaarover u regelmatig separaat wordt geïnformeerd ondermeer via dezogenaamde brieven «Bodem en ondergrond».Zoals in die brieven is opgemerkt, biedt de bodemregelgeving voldoendejuridisch kader voor het juist toepassen van staalslakken als bouwstof.Deze regelgeving bestaat uit algemene regels in combinatie met dezorgplicht. Op grond van de zorgplicht is de toepasser verplicht omnadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving te voorkomen.In de in september 2024 gepubliceerde Evaluatie van het normeringskadervoor secundaire bouwstoffen geeft het RIVM aan dat er grofweg drieoorzaken aan te wijzen zijn voor ervaren knelpunten:1.Onjuiste toepassing2.Toepassing in grote hoeveelheden (meer dan waarvan uitgegaan isbij het opstellen van de maximale uitloogwaarden)3.Afwijkende eigenschappen van bouwstoffen zoals het pH effect watversterkt wordt door toepassing in grote hoeveelhedenWanneer er conform de algemene regels en de zorgplicht wordttoegepast, worden problemen voorkomen. Daarmee wordt niet ontkenddat het in de praktijk mis blijkt te gaan. Het invullen van de zorgplicht blijktlastig. Daarom zijn er al diverse maatregelen genomen, aangekondigd enwordt in het kader van de herijking van de bodemregelgeving.Naar aanleiding van de signaalrapportage van de ILT is in de eerdergenoemde Kamerbrief van 17 april 2025 een onderzoek aangekondigdnaar de mogelijkheid om de toepassing van staalslak als zandvervangerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33919 bij grootschalige toepassingen uit te sluiten.15 In de brief van 27 mei isaangegeven dat tevens een verbod wordt onderzocht op het toepassenvan staalslakken daar waar kinderen spelen.16 Op 3 juni jl. is de motieTeunissen aangenomen waarin de regering wordt verzocht om op basisvan het voorzorgsbeginsel het gebruik van LD-staalslakkente stoppen totdat alle onderzoeken zijn afgerond.17 Over de invulling vandeze motie wordt u op korte termijn geïnformeerd.15Kamerstuk 30 015, nr. 130.16Kamerstuk 30 015, nr. 132.17Kamerstuk 29 383, nr. 428.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 33920