Monitor OVIVI ‘Ons Voetbal Is Van Iedereen’ (OVIVI) 2024 en monitor ‘Onze Club Is Van Iedereen’ (OCIVI)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 234Toekomstig sportbeleidNr. 405 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 april 2025Met deze brief bied ik u, mede namens de Minister van Justitie enVeiligheid en de Staatssecretaris van Participatie en Integratie, de monitorOVIVI «Ons Voetbal Is Van Iedereen» (OVIVI) 2024 en de eerste monitor«Onze Club Is Van Iedereen» (OCIVI) aan.Sinds de lancering van de aanpak OVIVI in 2020 stuur ik u mede namensde genoemde bewindspersonen jaarlijks deze monitor. Graag neem ik umee in de resultaten van deze monitor OVIVI. Een aantal bevindingen lichtik er aan de hand van de actielijnen uit. Ook maak ik van de gelegenheidgebruik om de eerste monitor OCIVI en de inzichten die hieruit voortkomen met u te delen.OVIVIMet de aanpak van OVIVI stellen we als doel om discriminatie en racismein het voetbal tegen te gaan. De aanpak bereikt steeds meer clubs enmensen met de boodschap dat discriminatie en racisme niet getolereerdwordt binnen het voetbal, niet binnen de sport en niet in onze samen-leving. Zo is er een speciaal aanklager aangesteld, is er een Meldingsappen een campagne ontwikkeld, werken we aan slimme technologie en zijner trainingsprogramma’s ontwikkeld. Het doel is om eind van dit jaar 25%van de clubs (dat zijn circa 750 clubs aan veld- en zaalvoetbal samen) opverschillende manieren te hebben bereikt met het programma. Zo hebbenafgelopen najaar ruim 500 verenigingen de Discriminatie=Kansloos-campagnepakketten aangevraagd en in hun bezit. Het pakket is onderandere voorzien van borden voor op de hekken van het sportpark enattributen als tegels en vlaggen.Het jaar 2024 stond vooral in het teken van de doorstart van OVIVI 2waarbinnen de lijnen «Voorkomen», «Signaleren», «Sanctioneren» en«Samen aan de slag» centraal stonden. kst-30234-405ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4051 VoorkomenDiscriminatie kan leiden tot uitsluiting, ongelijkheid en onrechtvaardigebehandeling van individuen of groepen op basis van kenmerken zoalsgeslacht, ras, seksuele geaardheid, religie, of andere persoonlijkekenmerken. Het is belangrijk om discriminatie te signaleren, te voorkomenen waar nodig aan te pakken.Binnen de lijn «Voorkomen» en met name in de campagne is de aandachtverschoven van bewustwording naar het vaststellen van een gezamenlijkenorm en een focus op gedragsverandering. Er is met elkaar, overheid ende voetbalsector, een norm gesteld en met de publiekscampagneDiscriminatie = Kansloos moeten omstanders vaker in actie gaan komen.Binnen de campagne worden er handelingsperspectieven onder deaandacht gebracht om actie te ondernemen in het geval van discriminatie.Zoals (gezamenlijk) de dader aanspreken, door meer melding te maken bijde KNVB of bij de scheidsrechter en het clubbestuur of een stewardbetrekken.Door de uitbreiding van de trainingsprogramma’s van OVIVI naar OCIVIbiedt het gemeenten die aan de slag willen met sport en discriminatie,mogelijkheden om meerdere takken van sport te bereiken. De gemeentenzijn daarmee een belangrijke gesprekspartner met een aanjagende functievoor de clubs op lokaal niveau.Alle betaaldvoetbalorganisatie’s (bvo’s) hebben, als onderdeel van delicentie-eisen, beleid op het gebied van racisme en discriminatie. Hetthema krijgt binnen de clubs steeds meer aandacht. Hoewel alle bvo’sbeleidsaandacht hebben voor racisme en discriminatie, verschilt debereidwilligheid en de capaciteit om antidiscriminatie- en antiracisme-beleid in praktijk te brengen. Onder de aanpak OVIVI zijn interventiesspeciaal ontwikkeld en toegespitst op bvo’s, maar zij zijn nog niet ingezet.Antidiscriminatie is wel een verplicht onderdeel geworden van de(bij)scholing van stewards en veiligheidscoördinatoren.SignalerenDe monitor geeft inzicht in het aantal meldingen ten aanzien vandiscriminatie en racisme, zowel binnen het amateurvoetbal als het betaaldvoetbal. In het seizoen 2023/2024 werden 341 discriminatiezaken in hetamateurvoetbal gemeld. Ter vergelijking, het seizoen ervoor waren dat288 zaken. Er wordt dus meer gemeld. Van de 341 meldingen in hetseizoen 2023/2024 is aan 65% gevolg gegeven via een tuchtrechtelijkonderzoek. Dat is beduidend minder dan in 2022/2023 (94%). De oorzaakvan het minder gevolg geven via tuchtrechtelijk onderzoek is onbekend zogeven de onderzoekers aan. In (minimaal) 47 zaken is de meldinggeseponeerd, in (minimaal) 167 zaken werd een schikking aangeboden. Eris niet geregistreerd in hoeveel gevallen een schikking werd geaccepteerdof in hoeveel gevallen er bestraffing, vrijspraak of verenigingsadviesvolgde.Personen melden via onder meer het (digitale) wedstrijdformulier, deinbox van de speciaal aanklager, de Meldingsapp en het MeldpuntWanordelijkheden. Hierbij valt op dat het aandeel meldingen via hetMeldpunt Wanordelijkheden (41%) sterk is toegenomen ten opzichte vanhet vorige jaar (18%). Vergeleken met eerdere jaren was de discriminatie-grond van meldingen in 2024 vaak onbekend (34%). Volgens de onder-zoekers komt dit laatste voort uit personele wisselingen waardoor eendeel van de discriminatieregistratie niet is verwerkt. Deze verwerkingenzijn niet ingehaald maar inmiddels is dit weer volledig functionerend.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4052 Meldingen gingen vooral over huidskleur/afkomst (36%) of seksueleoriëntatie (29%). Het aantal meldingen van discriminatie en racisme in hetamateurvoetbal is na een lichte daling in seizoen 2022/2023 vergelijkbaarmet het seizoen 2021/2022.Het aantal meldingen binnen het betaald voetbal nam in het seizoen2023/2024 af. Het betroffen vooral meldingen van antisemitisme enracisme. De KVNB ontving in het seizoen 2023/2024 zestien meldingen viade Meldingsapp. Binnen het voetbal zijn ook LHBTIQ+ personen eenkwetsbare groep. Zij worden met enige regelmaat gediscrimineerd en zijnonderwerp van spot en haat in homofobe spreekkoren. Er zijn in hetbetaald voetbal standaardprotocollen ingevoerd voor de aanpak vanhomofobe spreekkoren gericht op individuen. Doel is om dit protocol in2024/2025 uit te breiden naar groepen. Het is aan bvo’s om ongewenstespreekkoren en verbaal geweld tegen te gaan. Een onafhankelijkaanklager kan toetsen bij incidenten of clubs voldoende hebben gedaanom kwetsende spreekkoren te bestrijden. Ook gaan clubs met supportersin gesprek over wat wel en niet toelaatbaar is. Bovenal blijft dit kabinetsamen met de sport zich hard maken om de veiligheid van iedereenwaaronder ook LHBTIQ+ personen, in het voetbal én daarbuiten teverbeteren.SanctionerenMet betrekking tot de digitale meldplicht is het Ministerie van Justitie enVeiligheid in seizoen 2023/2024 gestart met de eerste pilotfase van de MiniID, waarin de bruikbaarheid, veiligheid en techniek van de Mini ID voorhet ten uitvoer brengen van een digitale meldplicht bij een bestuursrech-telijk gebiedsverbod is getest. De resultaten waren positief gestart met devolgende fase van de pilot digitale meldplicht. Vanaf begin april kunnende gemeenten Leeuwarden, Rotterdam en Utrecht de Mini ID, een kleindraagbaar kastje, inzetten om een gebiedsverbod met digitale meldplichtop te leggen aan overlast gevende voetbalsupporters. Zie voor verdereberichtgeving de brief over de voortgang digitale meldplicht van deMinister van Justitie en Veiligheid van 31 maart jl. (Kamerstuk II 2024/25,25 232, nr. 91).Samen aan de slagUit de monitor blijkt dat de aanpak OVIVI wordt gedragen door hetcommitment van en de samenwerking tussen alle partners en met nameook door het programmamanagement vanuit de KNVB. Daar ligt de rol ende kracht naar buiten toe, naar belangenorganisaties en ketenpartners ende kennisuitwisseling met internationale voetbalbonden. De onderzoekersconstateren dat dit een belangrijke functie is om het programmadraaiende te houden en om ervoor te zorgen dat de aandacht voor dethematiek niet verslapt. Voor alle bevindingen en details verwijs ik naar demonitor.OCIVINOC*NSF is in 2023 het beleidsprogramma «Onze Club Is Van Iedereen»(OCIVI) gestart met al s doelstelling inclusie binnen de Nederlandsesportorganisaties bevorderen en discriminatie aanpakken. Via detrainingsprogramma’s binnen sportorganisaties kunnen interventiesworden ingezet om met het thema aan de slag te gaan. Aan OCIVI nemenin totaal twaalf brancheorganisaties deel, zowel afkomstig uit de georgani-seerde als de ondernemende sport. NOC*NSF voert OCIVI uit in samen-werking met het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) én actiefbetrokken sportbonden en brancheorganisaties.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4053 Redenen voor sportaanbieders en brancheorganisaties om deel te nemenaan OCIVI zijn een meer veilige en inclusieve sport, de wens om socialediversiteit binnen een club te vergroten en om bewustwording overdiscriminatie te vergroten. Vooral omdat OCIVI communicatief enfinancieel (extra) gelegenheid biedt om activiteiten door te ontwikkelen of(beter) in de praktijk te brengen.Vanuit NOC*NSF en brancheorganisaties is aangegeven 1.500 sportaan-bieders te willen bereiken met de OCIVI-interventies tegen het einde van2025. Er zijn in 2024 in totaal 129 interventies door sportaanbiedersafgenomen. Van de interventies is de «VR-Experience» in 2024 het meesttoegepast binnen OCIVI. Via deze experience beleef je sociale uitsluitingdoor de ogen van iemand die hier dagelijks mee te maken krijgt. Vooralhandbalaanbieders, de roeibond, NOC*NSF, gemeenten en sportserviceorganisaties hebben bij elkaar deze interventie 57 keer ingezet. Detheatervoorstelling van gezelschap «Live Your Story» volgt daarna en isvanuit OCIVI in totaal 35 keer gespeeld. De voorstelling heeft als doel hetgesprek over empathie en inclusie op een laagdrempelige en humoris-tische manier op gang te brengen.De monitor laat zien dat in het afgelopen jaar geen van de organisaties hetbeoogde aantal sportaanbieders heeft bereikt. Het doel is dus nog nietgehaald en er zal dus extra werk verricht moeten worden om het doelalsnog te halen in hetkomende jaar. Als mogelijke verklaring geven de onderzoekers aan datsportaanbieders antidiscriminatie en inclusie niet als prioriteiten zien.Belangrijk zijn volgens de onderzoekers aanjagers die OCIVI-interventieskoppelen aan aanpalende thema’s, zoals sociale veiligheid, binnen deorganisatie. Door op die manier de thematiek als breder speerpunt bijgemeenten en andere stakeholders onder de aandacht te brengen. Daarbijis een betere afstemming tussen de brancheorganisaties en NOC*NSFmet de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) relevant, om na te gaanhoe OCIVI een plek kan krijgen in bijeenkomsten die VSG organiseert voorgemeenten en sportaanbieders.Tevens is van belang dat NOC*NSF en brancheorganisaties in gesprekblijven met de betrokken sportaanbieders om de behoeften aan inter-venties en inhoud ervan scherp te krijgen en te houden. Hoe beter hetaanbod en de behoeften matchen, hoe meer aanbieders er in potentie viade OCIVI-interventies zijn te bereiken.Conclusie monitor OVIVI en OCIVIDe monitor laat zien dat OVIVI met de aandacht voor discriminatie enracisme en de uitvoering van maatregelen in de afgelopen tijd een stap inde goede richting heeft gezet. Onder andere met de blijvende aandachtvoor agendering en (technische) innovaties. Met de aanpak van OVIVIworden meer clubs en mensen bereikt met de boodschap dat racisme endiscriminatie niet getolereerd wordt binnen het voetbal, de sport en demaatschappij. Ook zijn er verbeterpunten zoals het gebruik van deOVIVI-interventies onder bvo’s. Positief valt op dat het commitment en desamenwerking tussen de betrokken partijen goed is. Op onderdelen enmaatregelen zijn er verschillen in uitwerking, zoals de bereidheid en deprioritering van clubs om met het thema racisme en discriminatie aan deslag te gaan.In de eerste monitor van OCIVI wordt geconcludeerd dat er nog een groteslag te maken is rond het bereik en de inzet van interventies, echter kanook worden geconcludeerd dat binnen het programma OCIVI momenteelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4054 meer gebeurt dan voorheen met betrekking tot antidiscriminatie eninclusie. De bewustwording over het belang van antidiscriminatie eninclusie neemt toe onder brancheorganisaties en sportaanbieders, aldusde onderzoekers. De monitor geeft vele inzichten maar bovenal richtingtot verbetering en aanpassingen.Tot slotHelaas zijn uitingen van racisme, discriminatie, antisemitisme enhomofobie maatschappelijk nog aan de orde van de dag, ook in de sport.Het kabinet heeft onlangs stevig ingezet met een aanpak bestrijdingantisemitisme (Strategie Bestrijding Antisemitisme 2024–2030 | Rapport |rijksoverheid.nl). De actiepunten vanuit die aanpak moeten mijns inzienskunnen leunen op het netwerk, de expertise en de ondersteuning die almet OVIVI is opgebouwd.Voor dit jaar pak ik samen met de partners door in de aanpak vandiscriminatie en racisme in het voetbal en breder binnen de sport. Over deinvulling hiervan ben ik in gesprek en neem ik de aanbevelingen uit debeide rapportage(s) daarin graag mee. Vanwege het grote en blijvendebelang van een veilige sportomgeving voor iedereen ben ik samen met deandere departementen en partijen in gesprek om ook in 2026 en mogelijkdaarna door te gaan met zowel de aanpak OVIVI als OCIVI.Voor meer informatie verwijs ik u naar de bijgevoegde rapportages.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4055