Lijst van vragen en antwoorden over het onderwerp Wijziging milieuregels windturbines

31209SchoonenzuinigNr.99LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld20oktober2009DevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheeroverdebriefvan21augustus2009inzakehetontwerpbesluithoudendewijzigingvanhetActiviteitenbesluitenhetBesluitomgevingsrecht(wijzigingmilieuregelswindturbines)(Kamerstuk31209,nr.97).DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan16oktober2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,KoopmansDegriffiervandecommissie,VanderLeeden1Samenstelling:Leden:VanGent(GL),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),onder-voorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenSchep-pink(CU),Linhard(PvdA)enDeMos(PVV).Plv.leden:Vendrik(GL),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waal-kens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Lang-kamp(SP),Gerkens(SP),Elias(VVD),Scher-mers(CDA),Thieme(PvdD),Algra(CDA),Ortega-Martijn(CU),Smeets(PvdA)enAgema(PVV).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1359490910tkkst31209-99ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.991 1Bentubereidgeenonomkeerbarestappentezettentotdezevragenzijnbeantwoordenhieroverlegoverheeftplaatsgehad?Ja.2WordenmiddelsdewijzigingvanhetActiviteitenbesluitdenormenterbeschermingvanomwonendenvanwindturbinesverruimd?Hetisnietmijninzetomdenormenvoorgeluidbelastingdoorwindtur-binesteverruimen.HetActiviteitenbesluithanteertvoorgeluideennormeringvan50dB(A)dag,45dB(A)avonden40dB(A)tijdensdenacht.Uitberekeningenmetdenieuweberekeningsmethodiekvolgtdatdezenormstellingovereenkomtmet47dBLden,waarbijdedosismaatLdeneengemiddeldeisoverdedag,deavondendenacht.Waarhetgaatomvergunningplichtigewindturbineparkenisvastgestelddatdeindepraktijkverleendevergunningeneveneenscorresponderenmeteenmaximaalniveauvan47dBLden.Eennormvan47dBLdenisdaarmeeinlijnmetdehuidigeuitvoeringspraktijkvandelaatstejaren.3IsdevoorgenomenaanpassingvanhetActiviteitenbesluitnietinstrijdmetdeWetMilieubeheerendaarmeeeenverslechteringvandebescher-mingvanomwonenden?Zonee,welkegarantieheeftudathetbeschermingsniveauvanomwonendenviadevoorgesteldesnellewegvanhetActiviteitenbesluitvergelijkbaarblijftmetdehuidigesituatie?Zoalsinhetantwoordopvraag2isaangegevenisergeensprakevaneenverruimingvandenormenendaarmeegeenverslechteringvandebeschermingvanomwonenden.DezeOntwerp-AMvBisjuistmedegeba-seerdopartikel8.40vandeWetmilieubeheer(Wm)enbevatregelsdienodigzijnterbeschermingvanhetmilieutegennadeligegevolgen(i.c.isdatgeluidsoverlastendegevolgenvoordeveiligheid)dieeenwindtur-binekanveroorzaken.Dezeregelszijnzodanigdatdenadeligegevolgenzoveelmogelijkdienentewordenbeperktvoorzoverzijnietkunnenwordenvoorkomen.Bijhetopstellenvanditwijzigingsbesluitisalsuitgangspuntgehanteerddatditwijzigingsbesluiteengelijkwaardigniveauvanmilieubeschermingdientnatestreven,alshetmilieubeschermingsniveaudatopbasisvandemilieuvergunningplichtwordtnagestreefd.Bijvergunningverleninggeldtalsuitgangspuntdetoepassingvanbestebeschikbaretechnieken(BBT).Opgrondvanartikel8.40,derdelid,insamenhangmetartikel8.11,derdelid,WmdienenbijhetopstellenvandezeOntwerp-AMvBookdeBBTtewordenvoorgeschrevenendusdezelfdeuitgangspuntengehanteerdtewordenalsbijvergunningverlening.Derhalvewordtinbeginseleenzelfdeniveauvanmilieubescherminggegarandeerdalshetmilieubeschermings-niveaudatmetdemilieuvergunningplichtwordtbereikt.4Isdeversoepelinginstrijdmethettotnutoegevoerdemilieubeleid,verwoordinhetNMPdateropgerichtisgeentoenamevanernstigehindertoetestaan?Zieantwoordvraag2.InhetNMP4isoverigensnietopgenomendatopenigelokatiegeentoenamevanernstigehinderistoegestaan.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.992 5Beschiktuovernieuwewetenschappelijkegegevensdieaantonendatdebeschermingvanomwonendenvoorhindervanwindturbinestegrootwas?Indienja,bentubereiddezegegevensaandeKamerteoverleggen?Nee,overzulkegegevensbeschikikniet.Dezeontwerp-AMvBisooknietopdituitgangspuntgebaseerd.Zieookhetantwoordopvraag2.6Ishetwaardatdoordewijzigingnettomeerlawaaigeproduceerdmagwordentenopzichtevanhethuidigebeschermingsniveau,metname’snachts?Zoja,waaromaccepteertudit?SpeelthettenkostevanalleswillenhalenvandedoelstellingenuitSchoonenZuinigvoorwindoplandhierineenrol?Hoewelhetwoordnettohiernietopzijnplaatsis,ishetnietwaardatdoorhetvoorstelwindturbinesmeerlawaaimogenmaken.DeLdensystema-tiekkenteenavondstraffactorvan5dBeneennachtstraffactorvan10dB.Daarmeekrijgenpotentieelgehinderdengedurendedenachtdegewenstenadrukkelijkebescherming.Hetfeitdatdewindturbines’snachtsgemid-deldsnellerdraaieninverbandmethogerewindsnelhedendraagtdaarextraaanbij.Defeitelijkenachtnorm(Lnight)blijftbijdekeuzevan47Ldenbeperkttotca41dB.Ditislagerdandehuidigenormvoorwindtur-binesinhetActiviteitenbesluit(40+3dBcorrectievolgensdewindnorm-curve).7Hoeveelextragehinderdenaccepteertu?Opwelkewijzegaatudegedu-peerdencompenserenvoordeberokkendeschadeengezondheids-klachten?Geletophetvergelijkbarebeschermingsniveau(zievraag2envraag6)endeverbeterderekenmethodenontstaanmetditvoorstelgeenextragehin-derden.Hetbelevingsonderzoekgeeftaandatbijeennormvan47Ldenca9%vandeblootgesteldenernstigehinderkunnenervaren.Geletophetmaatschappelijkbelangvanduurzameenergieachtikditaanvaardbaar.IkwijseropdatookvoordeoverigeRijksinfrastructuureendergelijkpercentageaanvaardbaarwordtgeacht.8Kuntumiddelsberekeningenonderbouwduitleggenwaaromdemidde-lingovereenjaarnooittotimplicieteverruimingvandegeluidsruimtevoorwindturbineskanleiden?Dewijzevanmiddelingheeftopzichgeengevolgenvoordegeluidruimte.Datlaatstewordtgeheelbepaalddoordekeuzevandenorm.9Blijvenernaditwijzigingsvoorstelmetoprekkingvangeluidsnormennogknelpuntenover,zoalsinhet«ProjectboekWindenergie»omschreven?Zoalsikalopvragen2en6hebgeantwoord,isergeensprakevanoprek-kingvandegeluidnormen.Windturbinesondervindendoormeerregelge-vingbeperkingen;hieraanisenwordtveelaandachtbesteed;overdebeperkingendoormilitaireradarinstallatieshebikuwKameralenkelemalendeaanpakenvoortganggemeld.DeaanuwKameraangebodenOntwerp-AMvBregeltookdeexterneveiligheidinrelatietotwindturbinesVerderlaatikkijkennaarnatuurregelgeving,luchtvaartregels,enregelsvoorrijkswaterstaatswerken.Naastregelgevingleverthetlokaledraagvlakvoorwindenergieaanzienlijkebeperkingenop.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.993 10Betekentdewijzigingdatvoormeerdan90%vandewindmolenparkengeenmogelijkheidmeerisvoorbelanghebbendenomvoorafbezwaarofberoepaantetekenen?Zonee,waaromniet?Ja.Voordewindturbinesdieonderhettoepassingbereikvallenvandezeontwerp-AMvBendusonderalgemeneregels,wordtgeenvergunningmeerafgegevenwaardoordemogelijkheidvanhetmakenvanbezwaarenberoeptegeneenvergunningvervalt.Eenuitzonderinghieropzijndemerbeoordelingsplichtigewindturbines.Voordezewindturbineszalnainwerkingtredingvandewetalgemenebepalingenomgevingsrecht(Wabo)eenreguliereofeenuitgebreideomgevingsvergunningwordenafgegeven.Ziehieroverookmijnreactieopvraag61.Tegendealgemeneregelsstaatgeenbezwaarofberoepopen.Welishetmogelijkomeenklachtintedienenbijhetbevoegdgezag.Ookkunnenbelanghebbendenhetbevoegdgezagverzoekenomeenhandhavingsbeschikkingtenemen.Alseendergelijkverzoekwordtafgewezenofdoorhetbevoegdgezagniettijdigeenhandhavingsbeschikkingwordtgenomen,kanbezwaarbijhetbevoegdgezagenberoepbijdebestuursrechterwordeningesteld.Hetactiviteitenbesluit(artikel3.14avandezeontwerp-AMvB)geefthetbevoegdgezagopverschillendeplaatsendebevoegdheidtothetstellenvanmaatwerkvoorschriften.Hetinstrument«maatwerkvoorschrift»maakthetmogelijkomtekomentoteenopeenconcretesituatietoegesnedendoelmatigeoplossing.Eenderde-belanghebbendekanhetbevoegdgezagverzoekenomeenmaatwerkvoorschriftopteleggen.Tegeneenbesluitopditverzoekstaatbezwaarenberoepopen.DeregelingvangeluidenveiligheidvanwindturbinesbijdezeOntwerp-AMvBdoetnietafaanderechtenvanbezwaarenberoepindeRO-procedureenbijdebouwvergunningvooreenwindturbineparkofafzonderlijkewindturbines.11IsbijbestaandewindmolenparkeneenLdenvastgesteldenhoeverhoudtdezezichtotdehuidigebeschermingsniveaus?Voldoendeparkenmetdienieuwenormookaandeeisenvandeoudenorm?Ziedeantwoordenopvraag2en6,waarinikaangeefdatdenieuwenormgemiddeldeenvergelijkbaarbeschermingsniveaubiedtalsdeoudenorm.12Achtuversoepelingvanhetgeluidshinderbeleidtenaanzienvanwindtur-binesnietinstrijdmetEUrichtlijn2002/49/EGinzakedeevaluatieenbeheersingvanomgevingslawaai,welketotdoelheefthetvoorkomenofverminderenvanschadelijkegevolgen,hinderinbegrepen,vanblootstel-lingaanomgevingslawaai?Indiennee,kuntuverklarenwaaromditniethetgevalis?Richtlijn2002/49beoogthetinbeeldbrengenvangeluidproblemenvangroteagglomeraties,grotewegen,spoorwegenenluchtvaartterreinen.Deondergrensdaarbijis55Lden.Verdervoorzietderichtlijninhetopstellenvanactieplannen.Debeleidskeuzenvoordeactieplannenzijnovergelatenaandelidstaten.DeOntwerp-AMvBwindturbineslevertdanookgeenstrijdigheidopmetdezerichtlijn.13KuntuuiteenzettenhoeveelMWwindoplandhetverruimenvandegeluidsnormopzalleverenofopkanleveren?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.994 Zoalsaangegevenindeantwoordenopdevragen2en6isergeensprakevanverruimingvandegeluidsnormendusooknietvanextraMW’saanplaatsingsmogelijkhedenalsgevolgvandezeontwerp-AMvB.14WaaromwordtdeLden-normeringalleeningevoerdvoorwindturbinesennietvoorandereactiviteiten?DeLdenisdegeluidmaatvoorluchtverkeerslawaai,wegverkeerenrail-verkeer.InvoeringvoordezoneringvanindustrielawaaimaaktonderdeeluitvanhetSWUNG-IIproject.15IshetwaardatdeInspectieeenzogenoemdeHUF-beoordelingheeftgerapporteerd?Indienja,bentubereiddezeaandeKamertezenden?Ja,deVROMInspectieheefteenzogenoemdeHUF-beoordelinggemaakt.Ditinstrumentbeoogtinterneadviseringoverdehandhavings-enuitvoeringaspectenvanvoorgenomenregelgeving.Hetstukisbedoeldvoorinternberaadenbevatambtelijkeadviezendie,alspersoonlijkebeleidsopvattingen,nietbedoeldzijnbuitenhetdepartementdediscussietebepalen.IkzaldeHUF-beoordelingdanooknietaandeKamerverstrekken.DeuitkomstenvandeHUF-beoordelingzijnmeegenomenbijdebesluitvormingoverdezeontwerp-AMvB.IindetekstvandeNotavantoelichtingisopdeuitvoerbaarheids-enhandhavingsaspecteningegaan.Indatverbandisingegaanopdewijzewaarophandhavingvaneenjaar-gemiddeldenorm(Lden)vormgegevenkanworden.16BentubereiddeCirculairegeluidhinderwindturbinesdieuinvoorberei-dingheeftaandeKamertoetesturen?JaAlsbijlage1treftueenconceptvandezecirculaireaan.117Ishetonderzoekvandr.OerlemansvandeUniversiteitTwente,waarinhijondermeervaststeldedatdoortoepassingvanzaagtandprofielenaanderotorbladendiegeluidsbelastinggehalveerdkanwordenendatdiewellichtnogverderverlaagdkanwordendoordetoepassingvanborstel-haren,gebruiktvoordezenieuweAMvB?DwingtdezeAMvBtottoepas-singvandebestbeschikbaretechniek?Voorhetonderzoeknaardegeluidruimteisuitgegaanvaneengangbaarmodelwindturbinewaarindiversetechniekenzijntoegepastomdegeluidproductielaagtehouden.Nognietbewezentechnieken(zoalsdeindevraagbedoeldeprofielen)zijnhierinnietmeegenomen.Omdatdegekozennormdoordewindenergieproducentenalalstamelijkscherpwordtervaren,isdeverwachtingdatnieuwegeluidsarmetechniekenwaarmogelijkingevoerdzullenworden.18WelkegevolgenheeftdezeAMvBvoorhetvoorzienewindmolenparkinUrkendeNoordoostpolder?Wordtdebeleidsruimtedaar,naarnuwordtingeschat,doordebouwvandewindmolensmaximaalbenut?HetWindparkNoordoostpolderisvergunningplichtiginhetkadervandeWetMilieubeheer.Voorwatbetreftdetoetsingvandegeluidseffectenzaldoordedaarbijbetrokkenbevoegdegezagen(ProvincieFlevolandenGemeenteNoordoostpolder)naarverwachtinguitgegaanwordenvandeindeonderhavigeOntwerp-AMvBtestellennormering.Indevoorge-1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.995 steldenormeringwordtandersdanindetotnutoegeldendesystematiekbeterrekeninggehoudenmetdespecifiekegeluidseffectendiebijwind-molenskunnenoptredenalsgevolgvanverschilinwindsnelhedenopmaaiveldniveauenopgroterehoogte.Indienenvoorzoverdegeluids-belastingnietpastbinnendezenormeringzullenzodanigemaatregelengenomenmoetenwordenindeaanlegen/ofexploitatievanhetwindparkdathieraanwordtvoldaan.19WordtdeplaatsingvanwindmolensbijUrk/deNoordoostpolderdoorhetwijzigingsvoorsteleenvoudigerenkanhetmolenparknunogdichteropdebebouwdekomgeplaatstworden?Heefthieroveroverlegplaatsge-vondenmetlokalebelanghebbendenenbestuurders?DoordeindeOntwerp-AMvBopgenomensystematiekennormeringontstaattevorenvoorallepartijen(initiatiefnemers,bestuurlijkepartijen,omwonenden)duidelijkheidoverdemaximalevergunbareniveausvangeluidbelastingvanwindturbinesenisdebesluitvormingdaarovernietmeerafhankelijkvanbesluitvormingoplokaalen/ofprovinciaalniveauaandehandvandedaarvooropgesteldeHandreiking.Indiezinwordtdeplanvormingenbesluitvormingrondwindturbinesinprocestermeneenvoudigerentransparanter.DitgeldtdusookvoorhetwindparkNoordoostpolder.OverdeOntwerp-AMvBheeftoverlegplaatsgevondenmeto.a.vertegen-woordigersvanVNG/IPO.Inhetkadervandeplanvormingoverhetwind-parkNoordoostpolderheeftoverlegplaatsgevondenmetdebevoegdegezagenvoorhetwindpark,tewetendeGemeenteNoordoostpolderendeProvincieFlevoland.VanuitdeprojectorganisatievanhetWindparkisregelmatigoverlegmeteninformatievoorzieningaanbelanghebbendenenbestuurlijkepartijeninhetgebiedoverallerelevanteaspectenvandeplanvormingrondhetwindpark.DeopgrondvandeOntwerp-AMvBtehanterengeluidsnormeringheeftgeeninvloedopdeafstandvanhetwindparktotdebebouwdekom,nochvandegemeenteNoordoostpolder,nochvandegemeenteUrk.Vergelijkookhetantwoordopvraag20.20IshetcorrectdathetvoorlopiggrootstewindturbineparkdatoplandgerealiseerdzalwordenopUrkendeNoordoostpolderdedooruvoorge-steldeLdenvan47dBvolledigopzalvullen?HetgeplandeWindparkNoordoostpolderzalwordenontwikkeldophetgrondgebiedvandeGemeenteNoordoostpolderineenrelatiefdunbe-volktgebied.IndeMilieu-Effect-Rapportagewordteenonderbouwdbeeldgeschetstvandeteverwachtengeluidsbelastingbijverschillendeontwikkelingsvariantenvanhetwindpark.Inhetquageluidsbelastingmeestongunstigescenariozullennaarverwachting20–30verspreidliggendewoningenindegemeenteNoordoostpolder,waarvanhetmeren-deelbewoondwordtdoordeinitiatiefnemersvoorhetwindpark,binnende47Lden-contourkunnenvallen.Bijdeplanvormingenvergunning-verleningzalhiermeezodanigrekeningmoetenwordengehouden,datwordtvoldaanaandeindeOntwerp-AMvBgesteldenormen.21Isdewenselijkheidvanhetzoveelmogelijkonderbrengenvanwindtur-binesonderhetbeoordelingsregimevanhetActiviteitenbesluitgelegeninhetfeitdatdegeluidsnormeringinhetkadervandeHandreikingindustrielawaaienvergunningverlening(landelijkgebied:nacht-LA,RT=30–35dB(A))duidelijkstrengerisdandehuidigeenvoorgesteldenorme-ringinhetkadervanhetActiviteitenbesluit(nacht-LA,RT=40dB(A)resp.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.996 47Lden)?WaaromisdegeluidsnormeringinhetkadervandeHandrei-kingindustrielawaaienvergunningverleningplotselingminderrelevantvoorwindturbines?DenormenvandeHandreikingIndustrielawaaienvergunningverleningzijnopzichdermaterestrictiefdatzedehuidigehogewindturbinesfeite-lijkverbieden.IndepraktijkzijnbijnaallevergunningenverleendmetberoepopdeafwijkingsmogelijkhedendiedeHandreikingbiedt.OokvoorhetwindparkNOPzoudegemeentevandezeafwijkingsmogelijkheidgebruikmoetenmaken.22BestaatereenEuropesedosismaatvoorwindturbines?Kuntuuiteen-zettenwaarindedesbetreffendeEU-regelgevingdiedosismaatvoorwindturbineswordtvoorgeschrevenofaanbevolen?DeEU-richtlijnbeschrijftinAnnex1dedefinitievandegeluidmatenLdenenLnight.Dezegeluidmatenzijnalleenverplichtvoordegeluidkarteringinhetkadervanderichtlijn,enwordenindatkadervooralletypenbronnen(geluidbuitendewoning,metuitzonderingvangeluidvanmili-taireterreinen)toegepast.Ikstreeferechterwelnaardenormeringookvolgensdezestandaardinterichten.23WatisdegeluidsbelastingdieinandereEuropeselandenwordttoege-latenenwelkedosismaatwordtdaargehanteerd?Eenoverzichtvandeinternationalenormen(ziebijlage)1)voorwindturbinegeluidtoontiniedergevaldenoodzaaktotharmonisatieaan.Erzijnletterlijkgeentweegelijketevinden.Insommigegevallenisdespecificatiezoonduidelijkdatopbasisvandedocumentatienietuitge-maaktkanwordenwelkedosismaatbedoeldwordt.Omdatookdebepa-lingenomtrentachtergrondniveausverschillen,iseenvergelijkingnietmogelijk.Verderisditveldooksterkinbeweging,metveleadhocaanpassingen.24OmwelkeredenkiestuvoordedosismaatLden?VallenwindmolensonderdedefinitievoorindustriëlebedrijvigheidvandebetreffendeEuro-peserichtlijnenofishiersprakevaneennationaleinterpretatievandiedefinitie?DetoepassingvanLdenopwindturbinesisgeheelvolgensdeEuropeserichtlijn.Voorwatbetreftdedefinitieisdezeletterlijkvolgensdeomschrij-vinginAnnexIvanderichtlijn.25WaaromcorreleertLdenbetermetervarenhinderdandetotophedengebruiktedosismaat?IndestudieswaarditisonderzochtblijktdeLdenbovenaantestaanalsindicatorenvergelekenwordeninhuncapaciteitomhindertevoorspellen.Omdat–perbron-verschillendegeluidmatensterkmetelkaargecorre-leerdzijn,ishetverschilmetandere(LAeq-achtige)matensomsklein.26InwelkeandereEuropeselandenwordtdeLdenalsdosismaatgehan-teerdvoorvaststellenvangeluidsnormen?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.997 Indemeestelandenwordenvanoudsheranderegeluidmatengebruiktvoornormering.DezegeluidmatenhebbenmetLdengemeendathetomeenjaargemiddeldenormeringgaat,waarbijdeverschillenbetrekkinghebbenopdewijzewaaropoverdedag-,avond-ennachtperiodewordtgemiddeld.SlechtsenkelelandenhebbentotnutoedeoverstapgemaaktnaarderelatiefnieuwedosismaatLden.Landendievoordeinvoeringvanderichtlijn2002/49geengeluidbeleidhadden,hebbeninhetalgemeendeLdendirectingevoerd.27ZitindedosismaatLdenookheteffectvanlaagfrequentgeluidverdiscon-teerd?Weegtditeffectzwaardermeedaninhuidigenormstellingen?DeLdenisopgebouwduitA-gewogenequivalenteniveaus,endusooklagefrequenties.DeLdenbevatevenwelgeenextrawegingvoorlaagfre-quentgeluid.Uitdefrequentiespectrablijkttrouwensdatdegehoor-drempelvoorlaagfrequentgeluidnergensoverschredenzalworden.28HoemoethetvoorliggendevoorstelwordengezieninhetlichtvandeEU-richtlijn2002/49EGwaarinwordtingezetophethandhavenvanmilieukwaliteitmetbetrekkingtotomgevingslawaaiwaardezegoedis?Ditvoorstelhoudtgeenverbandmetdezebepaling.Erwordtimmersnietaangegevenofenwaardezeturbinesgeplaatstgaanworden.Alseenbevoegdgezageenbepaaldgebiedwilvrijwarenvangeluidblootstelling,kandaarvoorhetbesthetruimtelijkespoorbenutworden.29IshetubekenddatdeEUrichtlijn2002/49/EGinzakedeevaluatieenbeheersingvanomgevingslawaai,alsookhetdooruaangehaaldeEU-positionpaperdeLdenonvermeldlatenenderhalveooknietaanbe-velenalsgeschiktedosismaatvoorwindturbinegeluid?HetPositionPaperonIndicatorsschetstenerzijdseenuniverseleaanpakvoorgeluidindicatoren(diegeldtvoorallegeluidbronnen,dusookwind-turbines)engeeftanderzijdseenlijstvanmogelijkealternatieven.AandehandvaneenaantalcriteriaisinEU-verband–uiteindelijk–deLdengese-lecteerdalsgeluidmaatvoorallebronsoorten.Indeaanbevelingstaathetvolgende:«TheWorkingGrouprecommendsthattheLEUandtheLEU,Nshouldbeusedforreportingdataonoverallnoiseexposureforeachspecificsourceseparately(thespecificnoisesourceswouldnormallybeoneormoreofroad,rail,aircraft,orindustrialnoiseorotherman-madesources)totheEuropeanCommission».DetermLEUisdenaamdiewerkgroepaandeLdenheeftgegeven,;deCommissieheeftditnietovergenomen.Mogelijkheeftdittothetmisver-standgeleiddathetPositionPaperdeLdennietaanbeveelt.OverigensheeftdeNederlandseGezondheidsraadalin1997(Adviesnr23:«Omgevingslawaaibeoordelen»)aanbevolendeLden(enLnight)intevoeren.30IshetwaardatindeEU-richtlijn2002/49/EGeenLnight,eenspecifiekenormvoor’snachts,wordtvoorgeschrevenvoorgeluidsbronnendietotslaapverstoringkunnenleiden?DeRichtlijnschrijftnietexplicietvoordatindieneenkeuzevoorLdenwordtgemaakttevenseenkeuzevoordeLnightmoetwordengemaakt,nochdatspecifiekebeschermingvoordenachtmoetwordeningevoerd.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.998 WelbestaatdeverplichtingomLdenenLnighttoetepassenvoordekarteringvangeluidknelpuntenenhetmakenvanactieplannen.31BentubereideenLnightvoorwindturbinesoptenemenindevoorge-steldewijzigingvanhetActiviteitenbesluit?Zonee,waaromniet?Kuntuinlaatstegevaluiteenzettenwaaromuvooranderebronnenvanindustrielawaaiweleennachtwaardealsnormhandhaaft?Zieantwoordopvraag6.DevraagisofhetnoodzakelijkisLnightvoordezespecifiekebronintevoerenmethetoogopdebeschermingvandenachtrust.Omredenenvaneenvoudishetaantrekkelijkommetééngeluidmaattevolstaan,anderzijdskunnenergoederedenenzijnomdenachtextrabeschermingtebieden,zoalsbijluchtvaartlawaaigebeurt.InhetgevalvanwindturbinesisgeblekendatmetalleendeLdenvoldoendebeschermingvoornachtelijklawaaiwordtgeboden.Erisimmerseennachtstraffactorvan–10dBindeLdenverdisconteerd.DaaromachtikeenafzonderlijkeLnightnietnodig.32IndienunietbereidbenteenLnightinuwvoorsteloptenemen,bentudanwelbereiddeLdendusdanigaantepassendatdegeluidsbelasting’snachtsaltijdbenedende35dBblijft?Hetbeperkenvandenachtwaardetot35dB(ditzouoverigensnadereonderbouwingbehoeven:erisgeenonderzoekspecifieknaareffectenvandenachtelijkeblootstellingvanwindturbinegeluid)komtneerophetaanscherpenvandeLdennormnaarca41Lden.DitiseenaanscherpingvandebestaandenormstellinginhetActiviteitenbesluitdiedemogelijk-hedenvoorplaatsingvanwindturbinesdrastischzoubeperken.33KuntubevestigendatdeHandreikingindustrielawaaienvergunning-verleningadviseertomvoorhetlandelijkgebiedeennachtnormvantenhoogste35dB(A)indemilieuvergunningoptenemen?Bentunogsteedsvanoordeeldatvoorbronnenvanindustrielawaaiwaarvoordevergunningsplichtisopgehevenenwaarvoorinplaatsdaarvanalgemeneregelsgelden,dezelfdenachtnormvantenhoogste35dB(A)passendisinhetlandelijkgebied?DeHandreikingIndustrielawaaienvergunningverleningiseencirculaire.Bijvergunningverleninggebruikthetbevoegdgezagdezecirculaireterinvullingvan«nodigterbeschermingvanhetmilieu».Hetbevoegdgezagdientrekeningtehoudenmetdezecirculaire.Datbetekentdathetbevoegdgezaggemotiveerdkanafwijkenvandehandreiking.Dehandrei-kingbiedthetbevoegdgezagduseenzekerebeoordelingsvrijheid.Dealgemeneregelshebbenechtereenbindendkarakter.Datwilzeggendathetbevoegdgezagdezeregelsinbeginselinachtdienttenemen.Afwijkenvandezealgemeneregelskanalleenvoorzoverdiemogelijkheidinderegelgevingwordtgeboden(maatwerkvoorschriften).Zieookhetantwoordopvraag10.34WanneerishetReken-enmeetvoorschriftvoorwindturbinesgereed?BentubereiddeministeriëleregelingReken-enmeetvoorschriftvoorwindturbinesaandeKamervoorteleggen?Kanditgelijktijdigmethetantwoordopdezefeitelijkevragenwordengepubliceerd?Hetreken-enmeetvoorschriftwindturbinesisinconceptgereed,maarkanpasinwerkingtredenalsdeOntwerp-AMvBinwerkingtreedt.DeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.999 totstandkomingvolgthetconsultatietrajectdatvoorditsoortvoor-schriftengebruikelijkis.Overigensishiersprakevaneenbeleidneutraaldocument,waarvandebeoordelingspecifiekeakoestischekennisvereist.Ikzalditvoorschriftzodrahetgereedisterkennisnameaanutoezenden.35Gesteldwordtdateennormvan47Ldeninlijnismetdebestaandeuitvoeringspraktijk.Isdezeconclusiefeitelijkjuist?Wordtindehuidigeuitvoeringspraktijknietookgewerktmeteennachtwaardedielagerligt?Voordemeldingsplichtigewindturbinesisdeconclusiegeheelcorrect.Voordevergunningsplichtigeparkenligtditgenuanceerder.Vaneenmeerdanincidenteletoepassingvanlagerenachtwaardenismijnietsbekend.Welishetzodatindehuidigesystematiekdenachtbepalendisvoordenormering.Indienerbeperkingen(zoalsstilstand-voorzieningen)wordenopgelegd,zullendezezichopdenachtrichten.36Kuntuuiteenzetten,middelsonderbouwdeberekeningenoververschil-lendeetmaalperiodes,hoedeLdennormvan47dBzichverhoudttotdehuidigesituatie?BijgevoegdishetRIVM-rapport«Evaluatienieuwenormstellingwindturbinegeluid,2009»,waarindegevraagdevergelijkingisgemaakt.Nietgepubliceerdeberekeningenvanakoestischeadviseurskomentotgelijksoortigeuitkomsten,zijhetmeteenietsruimeremarge.37Kuntubevestigendateenwindmolenofeengroeperingdaarvanwelkegedurendeeenheeletmaaleengeluidsbelastingopeenwoningveroor-zaaktvan41dBvoldoetaandevoorgesteldenormvan47dBLden?Kuntuvoortsbevestigendatdaarmeeeenbelastingvan41dBconstant,ofinhogerepiekenindiendemolenofdegroepovereendeelvanhetetmaalofhetjaarmindergeluidproduceert,mogelijkwordtonderdevoorge-steldenorm?Indienja,kuntubevestigendatudenachtnormvoorwind-turbinestenopzichtevanandereindustriëlebronnenjuistverruimtinplaatsvanaanscherpt?WanneerindeformulewaarmeedeLdenwordtberekendvoordedag-,deavond-endenachtwaarde41wordtingevuldlevertdatalsuitkomst47dB.Bijdezeberekeningwordtvoordeavondperiodeeenstraftoeslagvan5dBtoegepastenvoordenacht10dB.Ookwordtrekeninggehoudenmethetfeitdatdedag12uur,deavond4uurendenacht8uurduurt.Hoeditjaargemiddeldevan41isopgebouwd,hangtafvanhettypeendehoogtevandewindturbine.Zoweldestilleperiodenalsdekortdurende«lawaaiige»periodentellenmee.Ditisinafwijkingvandehuidigenorme-ringbijindustrielawaai,waarbijdelawaaiigste12dagen(ennachten)nietmeetellen.Inhetlichthiervanishetonmogelijkaantegevenofdenacht-normvoorwindmolensaangescherptofverruimdwordttenopzichtevandievoordeindustrie.38WelkeconclusietrektuuitdebevindingenvanTNOdathetgeluidvanwindturbinesbijgelijkebelastingalshinderlijkerwordtervarendangeluidvanwegverkeer,railverkeerofindustriëlebedrijvigheid?Dedosis-effectrelatiedieTNOheeftbepaaldsteltmijinstaatdenorme-ringvoorverschillendebronnenonderlingtevergelijken.Deconclusiedaaruitisdatwindturbinesbijdegekozennormeringnietonevenredigbevoor-ofbenadeeldworden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9910 39Bentubereiddenormvoorwindturbineszodanigscherpertestellendandenormvooranderindustriëlebedrijvigheid,daternietmeerhinderoptreedt?Zieantwoordopvraag38.Voornormstellingwordteenafwegingskadergehanteerddatvoor-ennadelenvandeverschillendeoptiestegenoverelkaarzet.Elementenhierinzijndebeschermingvandebewonersendenoodzaakvoorduurzameenergie.40HoefrequenteninwelkematezaldegekozenLden-methodiek(integratievandag-,avond-ennachtwaardenenvastemiddelingstijdvan1jaar)dewaardenvoormaximaaltoelaatbaregeluidshinderoverschrijden,geletopdeinschattingdathetberekendeniveauvanernstigehinder(TNO:9%bij47Lden)vergelijkbaarismethetgeenbijdenormeringvoorwegverkeer,railverkeerenindustrielawaaialsmaximaaltoelaatbaarwordtbeschouwdendeconstateringdatdeonderzoeksresultatenvanTNOvoordedosis-effectrelatiebijwindturbineseengroteonzekerheidsmargelatenzien?Hetpercentageernstigehindervan9%isafkomstiguithetdosis-effectonderzoekvanTNO.Ditonderzoeklaatookziendatdeonzekerheids-margeinditgevalwatgroterisdandatvandedosis-effectonderzoekenvandeanderebronnen.Belangrijkeinvloedsfactorenbijhindervanwind-turbineszijnprofijtvandebronenhetzichterop.Doormetdezeenanderefactorenrekentehoudenbijdevoorbereidingendeplaatsingkanindienaandevoorgesteldenormwordtvoldaan,ervanuitwordengegaandatditpercentagenaarverwachtingnietwordtoverschreden.41In9%vandegevallenwordternstigehinderalsgevolgvanwindturbinesverwacht.Kuntuuiteenzetteninhoeverreditaantalforsisinvergelijkingmeternstigehinderalsgevolgvanbijvoorbeeldverkeer?Hetisnietzodatin9%vandegevallenernstigehinderwordtverwacht.Ditisalleenhetgevalvoordewoningendieaan47Ldenzijnblootgesteld.Indehuidigesituatiezijn810woningenaanniveausvan47Lden(ofhoger)vanwegewindturbinesblootgesteld.Hetwegverkeersteltnaarschatting1,5miljoenwoningenblootaanmeerdan58Lden(quahindervergelijkbaar),luchtvaartverkeerca800000woningenaan41Lden(idem),railverkeer200000woningenaan63Lden(idem)engezoneerdeindustrieca100aan60Lden.42Bentuervanopdehoogtedateenbelastingdoorwindturbinesvan47dBLdendiebinnenshuis9%ernstigehinderveroorzaaktbuitenshuis20%ernstighinderveroorzaakt?Ja,zieverderhetantwoordopvraag43.43Waaromwordtdeernstigegeluidshinderbuitenshuisnietmeegeteld?Hoewelditopzicheenbelangrijkgegevenis,speeltditnatuurlijkookbijalleanderebronnen.Omdatditaspectniet-apart-ismeegenomenbijdenormeringvananderegeluidbronnen,isdithieromdevergelijkbaarheidnietteverstorenooknietgedaan.Hetisechterbekenddatookbijwegver-keer,railverkeerenluchtvaartdeverstoringvandebuitenruimteeenelementisdatmededeoverlastbepaalt.OverigensishiervanbelangdatTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9911 hogebelastingenzichvaak’s-nachtsvoordoenendatdanmensenmeestalbinnenzijn.44Hoewordtdeextrageluidsoverlastbuitenshuisvoorkomendanwelgecompenseerd?Hetbevoegdgezagishiertoeeenbelangrijketaaktoebedachtinhetvoor-traject.Doorrekeningtehoudenmetdegevoelensvanomwonendenenwaarmogelijkmitigerendemaatregelentetreffen,kannietnoodzakelijkehinderteruggedrongenworden.45Bentubereid,geletopdeconstateringvanTNOdaterbijLden47dBdoorwindturbinesveelmeerdan9%ernstigehinderontstaatwanneerooknaardesituatiebuitenshuiswordtgekeken,deoverlastbuitenshuismeetenemenindeberekening?Ziehetantwoordopvraag43en44.46Kuntuuiteenzettenwaaromuvoorhetplatteland9%ernstigehinderbinnenshuisen20%buitenshuisniettoelaatbaarachtvoorverkeersgeluid,maarwelvoorwindturbinegeluid?Hoeverhoudtditzichtotdedoelstel-lingvandeEUrichtlijn2002/49/EGendeNMP-doelen?Deconstateringisnietjuist;zieantwoordenopdevragen2,4,12en41–45voorwatbetrefthetwoordplattelandverwijsiknaardeantwoordenopdevragen33,47en4847WordtmiddelsdewijzigingvanhetActiviteitenbesluitdedifferentiatienaargebiedstypeopgeheven?Ditisvoorwatbetreftwindmolensinderdaadjuist.48Klopthetdateenuniformbeschermingsniveauertenopzichtevandehuidigesituatietoeleidtdatdebeschermingtegengeluidophetplatte-landminderwordtvanwegedelageregeluidsbelastingdaar?Uitde–schaarse–wetenschappelijkegegevensblijktdatjuistbijeenhogeromgevingsniveauermeerhinderwordtondervonden.Hetpleidooivoorstillegebiedenindestadisdaarvooreendeelopgebaseerd.49Kuntuuiteenzettenwaaromunietvasthoudtaandenogrecentelijkdoorubepleitehuidigenuanceringindegeluidsnormering,vooralophetplat-teland?Ziehetantwoordopvraag4850Viamaatwerkvoorschriftenkanhetbevoegdgezagverdergaandebescher-mingbieden.Genoemdwordthetvoorbeeldvanstiltegebieden.Isdithetenigdenkbarevoorbeeld?Waaraankannogmeerwordengedacht?Kunnenhierookgevoeligebestemmingenalswoningenenscholentoebehoren?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9912 Scholenenziekenhuizenzijngevoeligebestemmingendiemogelijkextraaandachtbehoevenvoorhetgevaldiezichindeinvloessfeervanwind-molensbevinden.Ookomandereredenenkanhetbevoegdgezagopgrondvanartikel3.14a,2delidvandezeOntwerp-AmvBafwijkenvandenorm.Deafwijkingdientdanwelterdegegemotiveerdtezijn.Vergelijkookdeantwoordenopdevragen10en33.51Isdeafstandvanvierkeerdeashoogtetotdebebouwingvoldoendeafstandomveiligheidtegaranderen?Zoja,opgrondvanwelkeweten-schappelijkegegevensisdieafstandbepaald?Eenafstandvan4keerdeashoogteisnietzondermeerafdoendeomdemaximalewerpafstandendusveiligheidinabsolutezinteborgen.InhetveiligheidsbeleidwordtechteruitgegaanvaneenrisicobenaderingwaarbijdebevolkinghetbasisveiligheidsniveauPR10–6/jrgebodenwordt.Demaatvan4keerdeashoogtemoetooknietgerelateerdwordenaan(absolute)veiligheid.HetiseenmaatdieslechtsaangeeftwanneerhetrisiconietviahethuidigeActiviteitenbesluitgeborgdwordt,maarindivi-dueelviavergunningverleningbeoordeeldmoetworden.Inhetbasis-veiligheidsniveauwordtbijdezemaatviahetActiviteitenbesluitvoorzien.Derisico’svanwindturbineswordenbeoordeeldopbasisvandegege-vens,zoalsweergegeveninhetHandboekRisicozoneringWindturbines»(SenterNovem,2005).52Isvierkeerdeashoogteookdeveiligeafstandtotautowegenenspoor-wegen?Zonee,waaromnietenhoeishetrisicolangsautowegenenspoorwegenbepaald?Deafstandvan4keerdeashoogteisdaar,zoalsweergegevenbijvraag51nietvoorbedoeld,maarzalderisico’si.r.t.transportassennormaliterafdekken.Hetbeleidvoordet.o.v.wegenenwateraantehoudenafstandenisneergelegdinde«Beleidsregelvoorhetplaatsenvanwind-turbinesop,inofoverwaterstaatswerken»(MinisterievanVenW,2002)ent.o.v.hetspoorindebeleidsvisie«Windturbineslangsauto-,spoorenvaarwegen;beoordelingvanveiligheidsrisico’s»(RijkswaterstaatenNSRailinfrabeheer,1999).Dehierinneergelegdeuitgangspuntenwordeninhetkadervandevergunningverleninggehanteerd.Hetgaathierbij,bijzon-deregevallendaargelaten,meestalomafstandenvan30–50m.53Kuntuuiteenzettenhoederisicoafstandenvoorgeluid,milieuenveilig-heidvoorplaatsingvanwindmolensenwindmolenparken,langsauto-enspoorwegen,langsbebouwingenandere(beperkt)kwetsbareobjecteninandereEuropeselandenzijngeregeld?HoeverhoudendierisicoafstandenzichtotdedoorNederlandgehanteerdeafstanden?VoorzovermijbekendisditineenaantalWest-Europeselandenredelijkwisselendgeregeld,bijvoorbeeldinregelgeving,circulaires,normen,adviezen.Ookkomthetvoordaternietsspecifieksisvastgelegd.Inhou-delijkzijnerverschillen,maarookovereenkomstenteconstateren.HetNederlandsebeleidstaatzekerniethaaksophetgeeninandereWest-Europeselandengevoerdwordt.Maarvoorzichtigheidinhettrekkenvanconclusiesblijftgeboden,omdatdebeschikbareinformatiesomsnietvolledigennietaltijdeenduidigis.Hetisduslastigvergelijken.Terillustratie,meerpraktischengerelateerdaaneen3MWturbine,eenoverzichtvanhetgeenvoorzoverbekendineenaantallandengehanteerdwordt:TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9913 Geluid:België(Vlaanderen)250m.of<danaanvullendonderzoekBelgië(Wallonië)350m.Duitsland45dB(A)=400–500m.GrootBrittanië35–40dB(A)dagen43dB(A)nacht=ca.380m.Frankrijk500m.enmax.5dB(A)dagen3dB(A)nacht>achtergrondDenemarken4maalashoogte;<500m.danonderzoek=ca.360m.Nederland(nieuw)47dB=ca.360m.Ziebijlage2vooreengedetailleerdoverzichtgeluidnormeringwindtur-binesinanderelanden.1Slagschaduw:België(Vlaanderen)<30h/jr.België(Wallonië)<30h/jr.Duitsland<30h/jr.GrootBrittanië<30h/jr.of30min/dagFrankrijkgeenvastenorm,onderzoeknodigDenemarken<10h/jr.Nederlandmaatregelen+<17dagenmeerdan20min.Incl.dagenmetkortereslagschaduwbelasting=ca.30h/jr.Veiligheid:België(Vlaanderen)<200m.vanBRZObedrijfdannaderonderzoekBelgië(Wallonië)tiphoogte=ca.140m.Duitslandintrinsiekveilig:geenvastenorm,zonodignaderonderzoekGrootBrittaniëgeenvastenorm(vaak:tiphoogte+10%)Frankrijkwisselendeeisenperregio,maarvaak>x-maaltiphoogteDenemarken4maalashoogte=ca.400m.Nederland(nieuw)PR10-6/jrkwetsbareenPR10-5/jrbeperktkwetsbareobjectenofwelvoor3MWrespectievelijkca.160en45m.NB.Ineenaantallandenwordtervanuitgegaandatdegeluidnormhetveiligheidsaspectvoldoendeafdekt.54IshetwaardatinDuitslandeenminimaleafstandvan1,5kmwordtgehanteerdvangrotewindmolenparkentotbebouwing?Zoja,welkeargumentenwordendaarvoorgegeven?Voorzovermijbekendisditniethetgeval;zieantwoordopvraag53.55Kuntuuiteenzettenbijwiedeverantwoordelijkheidligtvoorveiligheids-normenbijbestaandewindmolensdienietaandenieuwenormenvoldoen?DieverantwoordelijkheidligtbijdeexploitantvandewindturbineenhetbevoegdgezaginhetkadervandeWetmilieubeheerendeWetruimte-lijkeordening.56Kuntuuiteenzettenhoeveelmolensopditmomentnietaandenieuweveiligheidsnormenvoldoen?Daarhebikgeeninzichtin.AlshetHandboekRisicozoneringWindtur-binesistoegepast,isevenwelnietteverwachtendatditvaakvoorkomt.Overigensgeldendenieuwenormenvoornieuwesituaties.57Hoeverhoudthetspreidingsgevaarvangevaarlijkestoffenzichtothetgevaarvaneenafbrekendewiek?1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9914 Falenvaneenwindturbinetreedtopdoorbladbreuk,overtoeren,mast-breukennaarbenedenvallenvangondelofrotor.Hetrisicoisdatpersonendaarbijmomentaangeraaktwordendoor(delenvan)dewind-turbine.Detrefkansisdaarbijrelatiefklein.Bijgevaarlijkestoffenkomteenwolkvrij,diezichverspreidtindeluchtenwaarbijdetrefkansgroteris.Hetrisicowordtgevormddoorbrand,explosie,verspreidentoxischestoffened.Ooknietmomentaneeffectenkunnenoptreden.Groepsrisicozalvooralbijhetvrijkomenvangevaarlijkestoffeneenrolspelen.Deimpactvaneenincidentmeteenwindturbineisdus,hoewelopzichnatuurlijknietonbelangrijk,echtervaneenduidelijkandereordevangrootteendaaromooknietzospecifiekalsbijexterneveiligheidgeregeld.EenenanderneemtnietwegdatinbeidegevallenhetbiedenvanhetbasisveiligheidsniveauPR10–6/jrvoorkwetsbareobjectenuitgangspuntkanenmoetzijn.Ziehetantwoordopvraag51.58Bentubereideencentraalregisterbijtehoudenvanongevallenmetwindmolens?Zonee,waaromniet?Hetbijhoudenvaneencentraalregistervanongevallenmetwindturbinesachtiknietnodig.Uitgangspuntvoormijblijftdatwindturbinesaandegeldenderegelgevingvoldoen.Ongelukkenwordendaarmeezoveelmogelijkvoorkomen,maarzijnineenrisicobenaderingnietgeheeluittesluiten.Welmoetenongevallenopgrondvanhoofdstuk17vandeWetmilieubeheeraanhetbevoegdgezaggemeldworden.59Zijnerkansenomdehindervanlichtschitteringteverminderennietbenut,zoalshetvervenvanrotorbladenineenbepaalde(grijze)kleurenmetbepaalde(matte)verf,aangeziendezevoorschriftennietwordengewijzigd?HetActiviteitenbesluitlegtthansviaNEN-normvastwelkesoortenverfmogenwordentoegelaten.Voorzovermijbekendlevertditgeenproblemenop,redenomdezebepalingniettewijzigen.60Zijnerkansenomdehorizonvervuilingteverminderennietbenut,zoalsdiebijvoorbeeldwelwordenbenutbijdewindmolensbijWoerden,waargroenevoetengrijzemastervoorzorgendatdemolensbeterwegvallentegendehorizon?Inhetalgemeendoetdeinitiatiefnemerzelfeenvoorstelvoordekleurstel-lingvandewindturbines.Ditwordtbetrokkenbijvisualisatiesdieaandegemeentewordenaangebodentenbehoevevandecommunicatiemetomwonenden.Kleurenkunnenwordengebruiktomdevoetvandemastdecamoufleren,omdemastalsgeheelmindermetdeluchttelatencontrasteren,maarookommetopvallendkleurgebruikwindturbinesinhetoogtelatenspringenopeendoordelokalebevolkinggewaardeerdemanier.VanaldezevormenvankleurgebruikzijnvoorbeeldeninNeder-landtevinden.VoorzovermijbekendstaandeindevragenbeschrevenwindmolensoverigensnietbijWoerden,debeschrijvingdoetmijdenkenaanwindtur-bineslangsdeA4nabijZoeterwoude,waarbijgerichtvanniet-contrasterendeduscamouflerendekleurengebruikgemaaktis.Voorwatbetrefthetjuridischinstrumentariumvoorinpassingindeomge-vingkanikuhetvolgendemededelen.DesitueringvanwindturbinesinhetlandschapkannietbijdezeAMvBwordengeregeldaangezienhetTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9915 lokaalmaatwerkbetreft.VoordebeoordelinghiervanishetWro-planhetmeestgeschikt.Voortskanbijdedoordeinitiatiefnemergekozenvormge-vingenkleurstellingwelstandsbeoordelingingevolgeAfdeling3vandeWoningweteenrolspelen.61Waaromwordtervoorgekozenomvanniet-mer-beoordelingsplichtigewindturbinesnietstandaardeenomgevingsvergunningteverlangen?Mijnbeleidiseropgerichtomzoveelmogelijkwindturbinesonderdealgemeneregelstelatenvallen,inplaatsvanonderdemilieuvergunning-plicht.Algemeneregelshebbeneenaantalvoordelentenopzichtevaneenmilieuvergunningplicht.Voorbedrijven(windturbines)diegeheelonderalgemeneregelsvallen,hoeftgeenoprichtings-ofveranderings-vergunningtewordenaangevraagdbijhetbevoegdgezag.Hetachter-wegeblijvenvandevergunningprocedurebetekenteenlastenverlichting,omdateenvergunningprocedureinhetalgemeenmeerkostenmetzichmeebrengtdaneenmeldinginhetkadervanhetActiviteitenbesluit.Daar-naastleverthetvervallenvandevergunningproceduretijdwinstopvoorhetoprichten,danwelwijzigenofuitbreidenvaneenbedrijf(i.c.windmolenpark).OpgrondvanEuropeesrechtelijkeverplichtingenishetechternietmoge-lijkomallewindturbinesonderalgemeneregelstebrengen.Derichtlijninzakedemilieu-effectrapportagevoorprojecten(nr.85/337/EEG)vereistvoormerplichtigeenmerbeoordelingsplichtigeactiviteiteneenvergun-ning.Demerplichtigeenmerbeoordelingsplichtigewindturbineszullendanookaltijdvergunningplichtigzijn.Indientenaanzienvanmerbeoorde-lingsplichtigewindturbinesdoorhetbevoegdgezagwordtgeoordeelddatgeenmilieu-effectrapportgemaakthoeftteworden,betekentditdatergeensprakeisvanbelangrijkenadeligegevolgenvoorhetmilieueniserduseigenlijkgeenredenvooreenindividuelebeoordelingdoorhetbevoegdgezag.Indiegevallenzal,nadeinwerkingtredingvandeWabo,eenreguliereomgevingsvergunningwordenafgegeven,omdatdericht-lijnnueenmaaleenvergunningvoormerbeoordelingsplichtigewindtur-binesvereist.Dezevergunningzaleenvoudigzijnenzalinhoudendatdevoorgenomenwindturbinesgeplaatstmogenwordenopdevoorgenomenlocatie.DewindturbinesmoetenvervolgensvoldoenaandealgemeneregelsuithetActiviteitenbesluit.Indienhetbevoegdgezagechteroordeeltdaterweleenmilieu-effectrapportmoetwordengemaakt,danzalereenuitgebreideomgevingsvergunning,dievergelijkbaarismetdehuidigeWm-vergunning,moetenwordenaangevraagd.Vanwindturbinesdienietmerplichtigofnietmerbeoordelingsplichtigzijn,wordtaangenomendatzijgeenbelangrijkenadeligegevolgenvoorhetmilieuzullenhebben.DezewindturbinesmoetenvoldoenaandezeOntwerp-AMvB,zondervoorafgaandevergunningvanhetbevoegdgezag.Derichtlijnschrijftvoordezegevallengeenvergunningvoor.62Wieiserinhetgevalvanovertredingen,foutenofongelukkenverant-woordelijkvoorniet-mer-beoordelingsplichtigeendusniet-omgevingsvergunningplichtigewindturbines?Datisineersteinstantiedeexploitantvandewindturbine,maarookhetbevoegdgezaginhetkadervandeWetmilieubeheerendeWetruimte-lijkeordeningheeftzijnverantwoordelijkheid.63KuntuuiteenzettenhoehetkanzijndatRijkswaterstaatwélvergunningennoodzakelijkkanstellenvoorhetindenabijheidvanhaarwerkenplaatsenvannieuwewindturbines,terwijlditnietafdoendetotdemogelijkhedenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9916 behoortvanandere,niet-publiekeinstanties?DewetgeverheeftdedoorRijkswaterstaatbeheerdewerken,terreinenenwaterenvandermategrootopenbaarbelanggeachtdathijdaarvooreenbeschermendwettelijkregimeheeftvastgelegd.DemeestrelevantewetopditmomentisdeWetbeheerrijkswaterstaatswerken(indenabijetoekomstdeWaterwet).Dezelegtvergunningplichtopaanbepaaldeactiviteitendiehetfunctionerenvaneenrijkswaterstaatswerkingevaarkunnenbrengen.DeministervanVerkeerenWaterstaatheeftinbeleids-regelsenaanverwanteregels(zieantwoordopvraag52)voorwaardenbekendgemaakt,waarondergeenvergunningplichtontstaatenookanderszinsmedewerkingvanhetministeriekanwordenverkregen.Dezeduidelijkheidvoorafvermindertdeadministratievelastenenvoorkomtvertragingbijprojectontwikkeling.Ikkanmijvooralsnognietgoedvoorstellendatvragensteller(s)beogenniet-publiekeinstantiesvoortaanvergunningentelatenverlenen,metalsmotiefdatRijkswaterstaatdatwelmag.Debelangenvanniet-publiekeinstantieszijnandersgeborgd,namelijkviainspraak-enrechtsbeschermingsmomenteninbesluitvormings-procedures.Daarbijkunnendezeinstantieevenalsbelanghebbendeburgershunzienswijzeduidelijkmakenaanhetbestuursorgaanrespectie-velijkhunbelangbijeenaangevraagdbesluitaanderechter.Vergelijkdelaatstezinvandeantwoordenopdevvragen10en81.64Kuntuopenbaarmakenwelke810woningeneenoverschrijdingvandeLdennormvan47dBervaren?Zonee,waaromniet?Bentudanbereidhieronderzoeknaartelatenverrichten?Kandaarbijwordenonderzochtinhoeverrehetgaatomwoningenvaneigenarenvanwindmolens?DegegevensuithetRIVMonderzoek«Evaluatienieuwenormstellingwindturbinegeluid,2009»zijnniettotopwoningniveaubeschikbaar.Naardeoverschrijdingenvande47LdenzalnaderonderzoekwordenverrichtDaarbijkandevraagofhetaldannietwoningenvaneigenarenvanwind-molensbetreftwordenmeegenomen.65Kuntuverklarenwaaromunieteerderbentopgetredentegendegeluids-overlastbijdewoningenwaaroverschrijdingvandethansgeldendenormoptreedt?DeMinistervanVROMishiergeenbevoegdgezag;ditisveelalhetgemeentebestuurweleninsommigegeval–tevens–hetprovinciaalbestuur.66Watzijndeuitkomstenvanhetnadereonderzoekdiemoetenleidentoteenafwegingofsaneringopportuunis?Voorwiezijndekostenvaneeneventuelesanering?Wanneerisermeerduidelijkheidoverdetenemenmaatregelen?Onderzoeksresultatenzijnnognietbeschikbaar.Pasalsdezebeschikbaarzijnkaneengoedonderbouwdbesluitwordengenomenoverdevraagofsaneringopportuunis.Naarverwachtingzalhiermedio2011duidelijkheidoverwordengegeven.67WatisdetermijnwaarbinnenomwonendenvaneennietaandeLden-voldoenendewindturbinedeuitslagvanhetgenoemdeonderzoekmogenverwachten?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9917 Deverwachtingisdatcircaeenjaarnainwerkingtredingderesultatenvanhetonderzoekbekendkunnenzijnindiendelokaleoverhedenenwind-exploitantenvoldoendemedewerkingverlenen.68Kuntuuiteenzettenwanneerbeslotenwordtomtoteventuelesaneringvanbestaandeenverouderdewindmolensovertegaan?Naafloopvanheteerdergenoemdeonderzoek.69Hoewordennieuwesaneringsoperatiesvoorkomen?Verwachtwordtdatdenieuwenormeringzoveelduidelijkheidzalbrengendatoverschrijdingen(andersdandooreenbesluitdaartoevanhetbevoegdgezag)nietzullenvoorkomen.Goedenalevingenhandhavingzullenhierzekeraankunnenbijdragen.70Indienuitgenoemdonderzoekblijktdataanpassingvanwoningengoed-koperisdansaneringvanwindturbines,wiedraaitdanvoordezekostenop?Ditprobleemvraagteenzorgvuldigeafweging.Deomvangvandefinan-ciëleconsequentiesspeeltdaarbijeenbelangrijkerol.Ikkandaarnietopvooruitlopen.71WordtbijdeeventueletoekomstigeaanpassingvanhuizenuitgegaanvandeLden-overschrijdingopjaarbasis,ofvanmaximale,adhocoverschrij-ding?DeLdenisgedefinieerdalsjaargemiddelde,duseenoverschrijdingkanalleenindezetermenbestaan.72Indienopbasisvandeuitkomstvanhetonderzoeknaarsanerings-methodiekuiteindelijkgekozenwordtvooraanpassingvangevels,hoedenktudantekunnencompenserenvoornormoverschrijdendegeluidso-verlastbuitenshuis?Gevelisolatieiseensaneringsmaatregeldietoegepastwordtalsanderemaatregelen(hetzijaandebron,hetzijindeoverdrachtofincombinatie)nietafdoendezijn.Datbetekentindatgevaldusookdatoverlastbuitendewoningindiesituatiesalsonvermijdelijkwordtbeschouwd.73Bentuvanmeningdatdegeluidshindervoorburgersbepaaldwordtdoordehoeveelheidintredendgeluid,inanderewoordendoordehoeveelheidgeluidsimmissie?Zonee,hoezietugeluidshinderdanbestaan?Zoja,bentuvanmeningdatgeluidshinderderhalvehetbestbeoordeeldkanwordenaandehandvaneenimmissieregeling?Ziehetantwoordopvraag7474IshetubekenddatinhetinuwopdrachtopgesteldeTNO-rapport«Hinderdoorgeluidvanwindturbines»dematevanhinderisonderzochtaandehandvanengecorreleerdmetgemetenimmissiegegevensendatdebasisgegevenswaaropdehinderinhetrapportisbeoordeeldimmissie-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9918 gegevenszijn?Kuntuuiteenzettenwaaromzijdesondankskiestvooreenanderedosismaat,Lden,dieoponnauwkeurigewijzevanimmissie-gegevensisafgeleidenhandhavingdoorimmissiemetingvrijweluitsluit?Ommisverstandentevermijden:devoorgestelderegelingisbijuitstekeenimmisieregeling(degeluidsbelastingaandegevelwordtbepaald).Hetmeestnauwkeurigkandezewordenafgeleiddooruittegaanvandeemissie(degeluidproductievanturbine,opashoogte).AndersdanUveronderstelt,kandeemissiezeernauwkeurigwordenvastgesteldomdatdichtbijdebrongemetenwordtwaardoorstoorgeluidenmindereenrolspelen.Hetvaststellenvandegeluidsbelastingbijdewoningisechterbijdezeinabsolutezinlagewaardenveellastigerendaaromookonnauw-keuriger.75Achtuhetaanvaardbaardathandhavingdoormiddelvanimmissie-metingwordtverlatenvooreensysteemwaarbijdezevormvanhandha-vingvrijweluitgeslotenis?Zoja,waarom?Dewerkelijkoptredendeniveausbijdevoorgesteldenormzijnzolaag(meestallagerdan40dB(A))dateengoedeimissiemetingaandehandwaarvaneenjaargemiddeldewaardeisvasttestellenzeermoeilijkisuittevoeren.Degekozenmethodedieuitgaatvancontrolevandeemissiedoormiddelvaneengestandaardiseerdeprocedureisdanbetrouw-baarder.76BentuvanmeningdatcontroleopnalevingvandeLdennormaandehandvaneenachterafberekendjaargemiddeldeinhogemateafhangtvangegevensoverhetpreciezeverloopvandedoordeturbine-eigenaarteverstrekkenelektriciteitsproductieenvaneenvoortdurendgoedfunc-tionerenvandeturbinewaaropimmersdeschattingvandegeluids-emissieisgebaseerd?Zonee,waaromniet?Indienja,kuntueengedetail-leerdeuitleggevenoverhoeudeevidentefraudegevoeligheidvanditsysteemdenkttekunnenondervangen?IndeMinisterieleRegelingwordendegegevensopgenomendiedeexploitantdientaanteleveren.Dekansdathiermeegefraudeerdwordtisklein,omdatimmersookhetelektriciteitsbedrijfdegegevensgebruiktombetalingvandegeleverdestroomteverrichten.Eventuelefraudezoudaarmeesnelaanhetlichtkomen.OverigensisvoorhetcontrolerenvandeLdenalleendegemiddeldeproductieoverdag,avondennachtnodig.ExactedetailswordenvastgelegdindeMinisterieleRegeling77Hoegaatuopeeneffectievemanierhandhaven?Watgaatonderzoeknaargeluidsoverlastkostenombijééndispuuthetgelijkofongelijkvandeappelantvasttestellenenhoelanggaatdatonderzoekduren?Hetisaanhetbevoegdgezagomhandhavendoptetreden.Omdatonder-zoeknaardegeluidemissievandeturbinemakkelijkerisuitvoerendaneenmetingophetontvangpunt,zullendekostenooklageruitvallendanindehuidigesituatie.78Kuntubeargumenteerduiteenzettendatdenieuweberekenings-enbeoordelingssystematiekeenvoudigeruittevoerenentehandhavenis?Denieuwerekenmethodiekisopgebouwduitbekendeelementen.Daarbijwordtgebruikgemaaktvanstandaardinvoer(zoalsdeemissiegegevensTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9919 vandeturbineendewindsnelheidsgegevensvanhetKNMI).Devereen-voudigingenzittenverderinhetachterwegeblijvenvaneenimmissie-metingeneenreferentieniveaubepaling.79Bentubereidomvoordatditsysteemmogelijkerwijswordtingevoerdeenex-antestudietelatenverrichtenomnategaanofpraktischehandhavingwelmogelijkis?Zonee,waaromniet?Erzijnvoldoendegegevensvoorhandenomnutekunnenbeoordelendatdehandhavinguitvoerbaaris.80Kuntuuiteenzettenwelkewettelijkemiddelenomwonendennaeventueleinvoeringvanditsysteemzullenhebbenomoverlasttekunnenonder-bouwen?Kuntuvoortsuiteenzettenofomwonendennaeventueleinvoe-ringopgrondvaneengemetengeluidsbelastingdemogelijkheidhebbeneenklachtintedienen?Hetstaatbewonersteallentijdevrijeenklachtintedienenbijhetbevoegdgezag.Hetisdanaanhetbevoegdgezagomtebeoordelenofeencontrolevandegeluidproductievandeturbineuitgevoerdmoetworden.Eenimmissiemetingzalalleeninuitzonderlijkeomstandighedenaanleidingkunnengeventothetuitvoerenvaneendergelijkonderzoek.Ditkomtomdatéénmetingvandeimmissieinhetalgemeengeenaanwij-zingopkanleverenoverdeoverschrijdingvandeLden-grenswaarde81Opwelkewijzekunnenbelanghebbendenachterafnogbezwaaraante-kenentegendeplaatsing?TegendeplaatsingkanachterafdoorbelanghebbendengeenbezwaarwordenaangetekendindiendemolenvaltonderhetregimevandezeAMvB.Eenvergunningmoetechternogwelwordenverleendvoormerplichtigeenmerbeoordelingsplichtigewindturbines.Indiegevallenkanmenwelbezwaaraantekenen.Ingevallenwaaringeenvergunningisverleend,maardealgemeneregelsvantoepassingzijn,kaneenverzoekomhandhavingenomhetvoorschrijvenvaneenmaatwerkvoorschriftwordengedaan.Zieookmijnantwoordopdevragen10,33en61.Dehoudervandewindturbinewaarvoorgeenvergunningbehoefttewordenafgegeven,iswelverplichtdeoprichtingdaarvantemeldenaanhetbevoegdgezageneenakoestischrapportteoverleggen.HetafzienvandiemeldingisstrafbaargesteldopgrondvandeWetopdeeconomischedelicten.DeregelingvangeluidenveiligheidvanwindturbinesbijdezeOntwerp-AMvBdoetnietafaanderechtenvanbezwaarenberoepindeRO-procedureenbijdebouwvergunningvooreenwindturbineparkofafzonderlijketurbines.82Kunnenbelanghebbendenbezwaarmakenopgrondvandirectintredendlawaaiwaarzewerkelijklastvanhebbenofmoetenzijeenjaarlangmetentotdatzeeengemiddelde,deLden,vastkunnenstellendiegeenrechtdoetaandeoverlastdiezeinwerkelijkheidkunnenhebben?Uithetverplichteakoestischonderzoekmoetblijkenaanwelkespecifica-tiesdewindturbinemoetvoldoen.Alsuitdeemissiemetingblijktdatdewindturbinenietaandespecificatiesvoldoetzodatoverschrijdingvanhetjaargemiddeldeonvermijdelijkis,dankandirecthandhavendwordenopgetreden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.9920