Actuele situatie in de asielopvang

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202619 637VreemdelingenbeleidNr. 3570 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juni 2026Het lid Westerveld (GroenLinks-PvdA) heeft gevraagd om een brief overde actuele situatie in de (asiel)opvang. Met deze brief voldoe ik aan datverzoek.De situatie in de asielopvang is al enkele maanden urgent en kritiek. Debezetting bij het COA stijgt en het aantal opvangplekken stijgt nietafdoende mee. Daarom heb ik op 26 maart een brief aan alle gemeentenverzonden met de oproep om zo snel als mogelijk noodopvang terealiseren. Verschillende gemeenten hebben aan deze oproep gehoorgegeven en opvang gerealiseerd. De opbrengst is echter nog nietvoldoende om de zomer door te komen en te voorkomen dat asielzoekersgeen dak boven hun hoofd hebben, wat vanuit humanitair oogpunt zeeronwenselijk is. Samen met de gemeente Westerwolde en hulporganisatieszoals het Rode Kruis wordt alles in het werk gesteld om te zorgen dat desituatie in Ter Apel beheersbaar blijft. De afgelopen weken heeft de acutevraag om voldoende opvang te realiseren tot demonstraties, geweld enintimidatie richting bestuurders geleid. Naar aanleiding hiervan heeft erop 18 mei een Catshuis sessie plaatsgevonden tussen een delegatie vanhet Kabinet en een delegatie van medeoverheden. In het debat van 13 meiheb ik toegezegd een terugkoppeling te geven van dit overleg.Actuele situatie in de opvangHet COA heeft een bezettingsgraad van 104%. Er is een geprognosticeerdtekort van 3.600 plekken per eind juni en van 7.900 plekken per eindseptember, uitgaande van een bezettingspercentage van 100%. Hetaanhoudende tekort aan opvangplekken is ontstaan door meer sluitingendan openingen, een stijgende bezetting en achterstanden van gemeentenop de taakstelling huisvesting statushouders en verdeelbesluiten in hetkader van de Spreidingswet. De huidige situatie heeft ertoe geleid dat hetCOA op 20 mei jl. is overgegaan tot gecontroleerde toegang in Ter Apel.Dit betekent dat op dit moment enkel kwetsbare asielzoekers tot deopvang worden toegelaten. Voor andere asielzoekers geldt dat zij een kst-19637-3570ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35701 opvangplek krijgen zodra deze beschikbaar is. Voor asielzoekers die nietdirect toegang krijgen tot de opvang in Ter Apel is tot dusver nachtopvangin de omliggende gemeenten beschikbaar geweest. Ik ben gemeenten enhet Rode Kruis in met name de provincies Groningen en Drentheerkentelijk voor het realiseren hiervan.Om ruimte te creëren in de opvang voor het COA is meer nodig. Dit kanenerzijds door meer opvangplekken te realiseren en anderzijds doordoelgroepen die niet in de opvang horen sneller uit te laten stromen. Erverblijven 17.810 statushouders in de opvang (d.d. 5 juni). Om deze ruimtete creëren wordt op verschillende manieren inzet gepleegd:•Het COA probeert geplande sluitingen van bestaande (tijdelijke)locaties te voorkomen en zo deze langer open te houden. In sommigegevallen was het COA ook genoodzaakt om locaties langer open tehouden zonder instemming van gemeenten. Het COA tracht daarnaastgeplande openingen van nieuwe locaties te vervroegen.•Het COA zet in op de realisatie van noodopvanglocaties en breidt inoverleg met gemeenten bestaande locaties uit.•De Spreidingswet wordt onverkort uitgevoerd, inclusief het ter handnemen van het interbestuurlijke toezicht op de wet. Op 26 mei hebbengemeenten die het betreft opnieuw een brief ontvangen en starten de(ambtelijke) toezichtsgesprekken.Samenwerking met medeoverheden en andere departementenNaar aanleiding van de recente gewelddadige demonstraties bij (nieuwe)spoednoodopvanglocaties heeft er een gesprek plaatsgevonden tusseneen kabinetsdelegatie en een delegatie van medeoverheden (de Catshuissessie). Hier is ook gesproken over de actuele situatie in de opvang. Uit ditoverleg zijn de volgende afspraken gekomen:•Er komt een ondersteuningsteam dat gemeenten gaat ondersteunen inbepaalde zaken rond het openen van nieuwe opvanglocaties. In ditteam, georganiseerd door de VNG, zit expertise op het gebied vancommunicatie, participatie, openbare orde en veiligheid en bestuurlijkeadvisering. Inmiddels hebben zich enkele gemeenten gemeld bij deVNG met het verzoek tot ondersteuning. Het ondersteuningsteam asielis vorige week van start gegaan.•De VNG mobiliseert gemeenten om inzet te plegen op de uitstroomvan statushouders. Het doel is versnelling van de bestaande inzet opde wettelijke taakststelling huisvesting vergunninghouders, zodat er opkorte termijn plekken vrijkomen voor asielzoekers. Ik heb de provinciesgevraagd het interbestuurlijk toezicht op het naleven van de taakstel-ling te intensiveren.De acute opvangopgave is een gezamenlijke opgave die niet alleen vanuitAsiel en Migratie kan worden opgelost. Daarom is er een opschalings-structuur ingericht met meerdere partijen om tot een oplossing te komenvoor deze zomer.Onder meer vinden er ambtelijk gesprekken plaats met andere departe-menten (zoals BZK, DEF en JenV) om de mogelijkheden te bezien voorversnelling op uitstroom statushouders en de realisatie van tijdelijkegrootschalige opvanglocaties, in het kader van de Catshuissessie.Zodra dit tot uitkomsten leidt die ons voor de zomerperiode voldoendeopvangplekken geeft zal ik daarover uiteraard zo snel mogelijkcommuniceren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35702 NareismaatregelOp 19 december jl. heeft het COA de opdracht gekregen om nareizigers uitte plaatsen naar hotels in of nabij de koppelgemeente. Daarbij is hetuitgangspunt dat gemeenten nareizigers die tijdelijk verblijven in eenhotel worden gehuisvest na maximaal 6 maanden. Dit kan ook in tijdelijkewoonvormen zoals een doorstroomlocatie. Gemeenten zijn immersverantwoordelijk voor het huisvesten van statushouders, dat geldt ookvoor nareizende statushouders. Deze maatregel is genomen vanwege hettekort aan opvangplekken en de aanhoudende druk van nareizigers op deCOA bezetting: van 17.810 (dd. 5 juni) statushouders in de opvang zijn ercirca 8.000 via een nareisprocedure naar Nederland gekomen. Status-houders stromen onvoldoende tijdig uit naar (tijdelijke) huisvesting ingemeenten. Van de 17.810 statushouders verblijven zo’n 14.000 status-houders langer dan de met gemeenten afgesproken termijn nog in deCOA-opvang. De huidige situatie in Ter Apel onderstreept de oproep aangemeenten om aan hun taakstelling voor de huisvesting van status-houders te voldoen. Tot die tijd blijft de noodzaak bestaan dat het COA(nagereisde) statushouders opvangt in hotels en vakantieparken. Dit isjuridisch houdbaar zolang de plaatsing van nareizigers binnen de lokalevoorwaarden voor de logiesfunctie gebeurt.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35703