Het natuurherstel in de Westerschelde en toezending van het rapport van de Grontmij

30862Goedkeuringvanhetop21december2005teMiddelburgtotstandgekomenVerdragtussenhetKoninkrijkderNederlandenenhetVlaamsGewestbetreffendedeuitvoeringvandeontwikkelingsschets2010Schelde-estuarium(Trb.2005,310)Nr.38BRIEFVANDEMINISTERVANLANDBOUW,NATUURENVOEDSELKWALITEITAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,9oktober2009Invervolgopmijnbrievenvan17aprilen18septemberjl.(Kamerstukken30862,nrs.25en27)overhetnatuurherstelindeWesterscheldedeelikhetvolgendemee.Dubbelbesluit17april2009IndeScheldeverdragen(2005)zijno.a.afsprakenvastgelegdoverdevaarwegverruimingenhetnatuurherstelvandeWesterschelde.InhetverdragsonderdeelNatuurontwikkelingsschetsstaatdattotaal600hectareestuarienenatuuraanNederlandsezijdemoetwordengerealiseerd,waarvan300haindeHedwigepolder.Bijbriefvan17apriljl.isaange-gevendathetkabineterdevoorkeuraangeeftomherstelvandegenoemde300hectareestuarienenatuurindeWesterscheldetereali-serenzonderontpoldering.Daartoeheefthetkabinetbesloteneenuiterstepogingtedoenditnatuurherstelbuitendijksterealiserendooruitvoeringtegevenaanhetalternatief«aanlegbuitendijkseschor»vandeZeeuwseWaterschappenenzonodigdoorhetaanvullend(gedeeltelijk)overnemenvanhetalternatief«LandvanSaeftinghe»vandeStichtingLevendeDelta.Mochtditbuitendijksealternatiefonverhooptoponoverkomelijke(juridi-sche)bezwarenstuiteninhetkadervanEU-regelgeving,danzouhetoorspronkelijkevoorstelvanhetontpolderenvandeHedwigepoldertotuitvoeringwordengebracht.Nederlandheeftzichhiertoeverdrags-rechtelijkverplichtmetVlaanderen.ValidatieonderzoekbuitendijksenatuurherstelmaatregelenDebovengenoemdebuitendijksenatuurherstelmaatregelenzijnmedealsgevolgvandevoorlopigeuitspraakvandeRaadvanStateenreactiesvandeEuropeseCommissieversneldaanvalidatiedooreenconsortiumvanonafhankelijkeonderzoeksbureausonderworpen.Hieroverhebikubijbriefvan18septemberjl.eninhetKamerdebatop1oktoberjl.geïnfor-meerd.HetvalidatieonderzoekisuitgevoerddooreenconsortiumvanTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1357540910tkkst30862-38ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30862,nr.381 GrontmijNederlandBV,BureauWaardenburgenSva_ekHydraulics.Hetwasgerichtopvalidatievandebijdragevandebuitendijksemaatregelenaannatuurherstel,deuitvoerbaarheidvandemaatregelenendeeffectenvooraspectenalsveiligheidenscheepvaart.Ookdekostenvanhetbuitendijksenatuurherstelzijnscherperinbeeldgebracht.BijgaanddoeikuwKamerhetresultaatvanhetvalidatieonderzoekvanditconsortiumtoekomen(bijlage1).1Hetrapportwijstuit,datdeinhetkabinetsbesluitvan17apriljl.opge-nomenvoorkeursvariantvanbuitendijksnatuurherstel,nietleidttotverbe-teringvandestaatvaninstandhoudingvandeestuarienenatuurindeWesterschelde.Deconclusieisdatdenieuwtecreërennatuurwaardeneenbelangrijkeaantastingveroorzakenvanbestaandebeschermdenatuurwaardenendatdevoorkeursvariantnietleidttotdenoodzakelijkeuitbreidingvandeoppervlakteestuarienenatuur.DebuitendijkseschorrenkunnenweliswaarleidentotverbeteringvanhethabitattypeH1330(Atlantischeschorren)enH1310(pioniersvegetatie),maargaantegelijkertijdtenkostevanhethabitattypeH1130(estuaria).UitvoeringvandevoorkeursvariantvandebuitendijkseschorrenzouleidentoteenverplichtingtotcompensatievanhetverliesvanhethabitattypeH1130(estuaria),dienietkanwordengerealiseerddoormiddelvanbuitendijksemaatregeleninhetestuariumvandeWesterschelde.Compensatiezouduswederomontpolderingvergen.VerlagingvandelenvanhetlandvanSaeftingheleidtopdekortetermijntotaantastingvanhethuidigehabitattypeH1330(schor),waarvooreven-eenseenherstelopgavegeldt.Verlagingleidtniettotdenoodzakelijkeuitbreidingvandeoppervlakteaanestuarienenatuurenheeftnegatieveeffectenopdefoerageermogelijkhedenvaneenaantalvogelsoorten.Geziendeconclusiesvanhetvalidatieonderzoekstuitrealisatievanbuitendijksnatuurhersteloponoverkomelijke(juridische)bezwareninhetkadervanEU-regelgeving.ErisnamelijkeenverplichtingtotestuariennatuurherstelopbasisvandeHabitatrichtlijn.DeEuropeseCommissiezalbijdoorzettingvanhetalternatiefvanbuitendijksnatuurherstelnaarverwachtingdeeerdereinbreukprocedurewegenshetuitblijvenvanadequaatnatuurherstelweeroppakken.Hetalternatiefvandebuitendijkseschorrenheeftvolgenshetconsortiumoverigenseenteverwaarlozeneffectophetmorfodynamischesysteemendeveiligheidenleidtniettotrelevantewijzigingenvandewaterstandenenoverstromingsrisico’s.ConclusieoverhetalternatiefvanbuitendijksnatuurherstelHetkabinetvindthetontpolderenvanlandbouwgrondvoorhetherstelvannatuureenvergaandemaatregel.Zekerwanneerdatplaatsvindtineenregiowaardeeeuwenlangestrijdtegenhetwatereenbelangrijkonderlingverbindendelementvormt.Eengedegenzoektochtnaarmoge-lijkealternatievenisdaneennoodzakelijkevoorwaarde.NadeonderzoekscommissiesMaljersenNijpels–diehebbengezochtnaaralternatievenvoordeontpolderingvandeHedwigepolder–enmetdeconclusievanhetbijgaandevalidatieonderzoekvandebuitendijksenatuurherstelmaatregelen,achthetkabinetdezoektochtnaaralterna-tievenvoorrealisatievanhetnatuurherstelvandeWesterscheldeafge-rond.Voorderealisatievanhetnoodzakelijkenatuurherstelisnudefini-tieveduidelijkheidnodigoverdegebiedenwaarnatuurherstelplaatsgaatvinden.DatisnietalleenvanbelangvoordeintegraleuitvoeringvandeScheldeverdragen,maarookvoordedirectbetrokkenen.1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30862,nr.382 Allesoverwegendeisdeconclusievanhetkabinetalsvolgt.OpbasisvanecologischeenjuridischeoverwegingenenmetinachtnemingvanverdragsrechtelijkeenEuropeesrechtelijkeaspecten,kanhetkabinetgeenandereconclusietrekkendandatdevoorkeursvariantvanherstelvanestuarienenatuurindeWesterscheldevolgenshetalternatiefvanbuiten-dijkseschorrengeensoelaasbiedt.Hetkabinetbrengtdaarom–inlijnmethetkabinetsstandpuntvan17apriljl.–hetoorspronkelijkevoorstelvanhetontpolderenvandeHedwigepoldertotuitvoering,overeenkom-stighetmetVlaanderengeslotenVerdraginzakedeOntwikkelingsschets2010Schelde-estuarium.OpkortetermijnzalwordengetrachtdegrondenvandeHedwigepolderminnelijkteverwerven;zonodigwordtdeonteigeningsprocedureingezet(conformdeRijksprojectenprocedure).WantandersdreigtverdragsbreukmetVlaanderenenmogelijkeeninbreukproceduredoordeEuropeseCommissie.Tenaanzienvandefinanciëleaspectenhetvolgende.HetonverkortuitvoerenvandeverdragenmetVlaanderenisfinancieelvollediggedekt:viabijdragenvanuitVlaanderen(tergroottevanzo’n270miljoeneuro)enviareedsbeschikbaremiddelenopderijksbegroting.Hetalternatiefvanhetbuitendijksnatuurherstelzouongedektemeer-kostenmetzichmeebrengenvantussende80(schorontwikkeling)en250(schoraanleg)miljoeneuro.BovendienwordtdannognietvoldaanaandekwantitatieveeisenvandeHabitatrichtlijnengeldenaanvullendekostenvoorderealisatievan300ha.extrabenodigdeestuarienenatuur(circa90miljoen).OnzekerzouzijninhoeverredeeerdertoegezegdebijdragevanVlaanderenbeschikbaarzoublijven.BodemprocedureDeuitspraakvandeVoorzittervandeAfdelingbestuursrechtspraakvandeRaadvanStatevan28julijl.wasonverwachtenonverhooptenverhin-derdedeaanvangvandebaggerwerkzaamhedenvoordederdevaargeul-verruiming.AlsdoordeAfdelingbestuursrechtspraakuitspraakisgedaanindebodemprocedures(naarverwachtinginjanuari2010)endezeuitspraakpositiefis,kanVlaanderenonmiddellijkbeginnenmetbaggeren.Hetkabinetversterkthetverweerindebodemprocedure,omzekertestellendatNederlanddeverdragsverplichtingenmetVlaanderennakankomen.HetbesluitomdeHedwigepolderteontpolderen,levertdaaraaneenbijdrage.Ookzaldekomendewekenwordengetrachtovereenstem-mingmetdenatuurorganisatiestebereiken.SlotHetkabinetsluitmetditbesluiteenveelomvattendezoektochtafomeenalternatieftevindenvoordeindeScheldeverdragenbeschrevenontpol-deringvandeHedwigepolder.Hetkabinetconstateerttothaarspijtdatergeengeschiktalternatiefisgevonden.HetkabinetvindthetvangrootbelangdatnuuitvoeringwordtgegevenaandeScheldeverdragen,zowelvoordeveiligheid,detoegankelijkheidalsdenatuurlijkheid.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30862,nr.383