Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.14VERSLAGHOUDENDEEENLIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld10november2008DevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit1,belastmethetvoorbereidendonderzoekvanditwetsvoorstel,heeftdeeerverslaguittebrengenindevormvaneenlijstvanvragenmetdedaaropgegevenantwoorden.Metdevaststellingvanhetverslagachtdecommissiedeopenbarebehandelingvanhetwetsvoorstelvoldoendevoorbereid.Devoorzittervandecommissie,AtsmaDegriffiervandecommissieDortmans1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),ondervoorzitter,Schreijer-Pierik(CDA),Atsma(CDA),voor-zitter,VanGent(GL),Poppe(SP),Waalkens(PvdA),Snijder-Hazelhoff(VVD),Jager(CDA),Ormel(CDA),Koopmans(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),DeKrom(VVD),Samsom(PvdA),VanDijken(PvdA),Neppérus(VVD),Jansen(SP),Jacobi(PvdA),Cramer(CU),Koppejan(CDA),Graus(PVV),Vermeij(PvdA),Zijlstra(VVD),Thieme(PvdD)enPolderman(SP).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Mastwijk(CDA),TenHoopen(CDA),Vendrik(GL),Luijben(SP),Tang(PvdA),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Biskop(CDA),Vacature(CDA),Kos¸erKaya(D66),VanLeeuwen(SP),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Eijsink(PvdA),Depla(PvdA),VanBaalen(VVD),Kant(SP),Blom(PvdA),Ortega-Martijn(CU),VanHeugten(CDA),Brinkman(PVV),Kuiken(PvdA),TenBroeke(VVD),Ouwehand(PvdD)enLempens(SP).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1243510809tkkst31700XIV-14ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.141 1KuntueenbeeldvandegevenvandegroottevanhetpersoneelsbestandvanhetministerievanLNV?OpbasisvandeNotaVeranderingRijksdienstheeftLNVdeopdrachtomhetpersoneelsbestandin2011tehebbenteruggebrachttot5961FTE.Eind2006bedroeghetpersoneelsbestand7051FTE,eind20076923FTEenopdelaatstepeildatum30september20086939FTE.Destreefomvangvooreind2008is6915FTE.LNVligtdaarmeeopkoersvoorhetbereikenvandedoorhetkabinetvastgesteldetaakstelling.2Kuntueenvolledigmeerjarenoverzichtgevenvandeverschillendeuitgaven(ookviafiscaleregelingen)diespecifiekbetrekkinghebbenopdeglastuinbouw?Oppagina85vandebegroting(begrotingsartikel21.13)isonderstaandetabelopgenomen.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Stidug-projecten(uitfinanciering)32974158640ProjecteninkaderGlami-convenant354354354Demonstratieprojectenenergie1141914141584Energietransitieprojecten120551074864Energienetwerken204542867500InvesteringsregelingEnergiebesparing554950040MarktintroductieEnergie-innovatie434013294015500Samenwerkingbijinnovatieglastuinbouw/paddestoelen750750Totaal5802054013304421Incl.EU-financieringWatbetrefthetfiscalespoorgaatongeveer65%vandebudgettenvandeMilieu-InvesteringsAftrek(MIA)endeWillekeurigeAfschrijvingMilieuInvesteringen(VAMIL)naardeglastuinbouw.VoordeEnergie-Investerings-Aftrekbedraagtdit22%.Voortskunnenondernemersindeglastuinbouw-sectorallegeneriekefiscalevoorzieningenbenutten.Naastdebovengenoemdemiddelenzijninhetbegrotingsartikel22.12devolgendemiddelenvoordeglastuinbouwbeschikbaar:Bedragenx€100020092010201122.12Ruimtevoornietgrondgebondenlandbouw36584185267100waarvanILGStidug-projecten77047089Greenports25600114007100waarvannietILGInfrastructuurregelingGlastuinbouw3280373Kuntueenvolledigmeerjarenoverzichtgevenvandeverschillendeuitgaven(ookviafiscaleregelingen)diespecifiekbetrekkinghebbenopdevisserij?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.142 Voorditoverzichtwilikuverwijzennaarpagina89vandeLNV-begroting.Hetbetreftdenationaleuitgaven.Veelalzullendezemiddelenookingezetwordenalsco-financieringvoorEuropesemiddelen.Nederlandontvangtvoordeperiode2007–2013eencommunautairebijdragevan€48,6mln.Datbetekenteenjaarlijksbedragvanongeveer€7mln.4Kuntueenvolledigmeerjarenoverzichtgevenvandeverschillendeuitgaven(ookviafiscaleregelingen)diespecifiekbetrekkinghebbenophetprogrammaSchoonenZuinig?UitdeintensiveringsgeldenSchoonenZuinig(oplopendtot€500mln/jrin2011)istotenmet2011totaal€58mlngereserveerdvoordeontwikke-lingvan700hasemigeslotenkasindeglastuinbouw(waarvan€13mlnin2009)binnendeLNV-begroting.UitdenationaleInnovatieagendaEnergiekomt€438mlnbeschikbaarvoordeperiode2008totenmet2012.Vandieenvelopiseenbasisbudgetgereserveerdvoorenergie-innovatiesindeglastuinbouwvan€30mln(2008–2012).Voorenergie-innovatiesophetgebiedvangroenegrondstof-fen/biomassaiseveneenseenbasisbudgetgereserveerdvan€30mln(9008–2012).LNViscoördinatorvanbeidebasisbudgetten.EendeelvandeinnovatiebudgettenisbijLNValin2008ingezet,o.a.voordeSBIR-regeling.InhetkadervanhetLNV-programmaSchoonenZuinigwordtdooronder-nemersindeagrosectorookgebruikgemaaktvandeSDE-regeling,welkeregelingdoorhetministerievanEZwordtuitgevoerd.DefiscaleregelingenEIAenMIAondersteunendedoelenuithetprogrammaSchoonenZuinig.InhetkadervanhetwerkprogrammaSchoonenZuinigwordendebudgettenEIAenMIAin2009met9mln.geïntensiveerd,in2010met€18mln.oplopendtot€35mln.structureelin2011.Delandbouwiséénvandegrotegebruikersvandezeregelingen.5Hoeveelgeldwordtopdeonderscheidenartikelenbesteedaandevisserij?Waaraanwordtditbesteed?IndeLNV-begroting2009isintotaal€30,6mln.beschikbaarvoordevisserij.DitbetreftzowelNationaalbudgetalsEuropesemiddelen.Hetbeschikbarebudgetwordtbesteedaandevolgendezaken:1.Bevorderenduurzamevangstenkweekvanvisenschelpdieren(o.a.duurzamevisserijmethodes,innovatie,kennisontwikkelingenversprei-ding,aquacultuurenbinnenvisserij)–Nationaal(artikel21.14)vooreenbedragvan€17,6mln.–uropeesVisserijFonds(EVF)vooreenbedragvan€6,8mln.2.UitvoeringdoordeLNVbaten-lastendiensten–AID,DRenVWA(artikel21.22)vooreenbedragvan€6,2mln.Waaraandebovenstaandebudgettenwordenbesteedkuntuterugvindenindetabelbijvraag3endetoelichtingbijartikel21.14(pagina89–92vandebegroting).6Kuntuaangevenwatdeachtergrondenzijnbijuwbeslissingomenerzijds8,1miljoenEurouittegevenaansaneringvanglastuinbouwgebiedenenanderzijds17,5miljoenEurouittetrekkenvoornieuwbouwbinnenanderegebieden?Beschouwtuditnietalskapitaalvernietiging?Isde17,5miljoenaantemerkenalsstaatssteundoordeEuropeseUnie?Hoerechtvaardigtudezedirectesubsidieaanhetbedrijfsleven,enwaarommaaktudiekeuzevoordeglastuinbouwennietbinnendebiologischelandbouw?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.143 De€8,1mln.isnietspecifiekbestemdvoordesaneringvanglastuin-bouwgebieden,maarissamenmetdegenoemde€17,5mln.(intotaaldus€25,5mln.)onderdeelvanNotaRuimteprojectenvoordeherstructu-reringvandeGreenportsenKlavertje4.DezemiddelendieviahetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG)doordeprovincieswordenuitgekeerd,zijnvoorprojectenindegreenportsZuid-HollandsGlasdistrict,Boskoop,Duin-enBollenstreek,VenloenAalsmeer.Demiddelenzijnbedoeldvoorhetbehoudenversterkenvandeeconomischefunctieengelijktijdigversterkenvandeanderegebiedsfunctieszoalswater,wonen,recreatie,landschapennatuur.Indebegrotingisditverwoordinpara-graaf22.12Ruimtevoornietgrondgebondenlandbouw.Derijksbijdragenindezeprojecten,diedusviahetILGendeprovincieslopen,zijntenbehoevevandepubliekefunctiesinhetgebied(wegen,water,groen)enintweegevallenaaninnovatiesindewatervoorzieningenbeheerindegebieden.Per(deel)projectwordtbeoordeeldofersprakeisvanstaatssteun.7Waarommaaktugeenextrabudgetvrijvoordehandhavingvandewetgevingmetbetrekkingtotdehandelinexotenenlegaalhout,ditmethetoogopdegrotesommengelddierondgaanindeillegalehandelendegroteproblematiek?HethandhavingsprogrammaNatuur,diewordtuitgevoerddoordeAID,isgebaseerdopdenalevingsstrategieNatuurwetgeving.DezestrategieishetresultaatvanhetprojectprogrammatischhandhavenNatuurwetge-ving.Denalevingsstrategieisvormgegevenineenconvenantdatonderte-kendisdoordehandhavingpartners–mijzelf,deprovincies,hetopenbaarministerie,depolitieendedouane.OverdehandhavingvandeNatuur-wetgevinghebikugeïnformeerdperbriefvan1juli2008(Kamerstuk-nummer31379,nr.3).VoorzoverdehandelinexotenenillegaalhoutCITESsoortenbetreft,wordthieringezamenlijkheiddoordehandhavings-partnersaandachtaangeschonken.DitomdatbijvoorbeeldhetgrootsteaantalcontrolesopbasisvandeCITES-wetgevingwordtverrichtaandebuitengrenzen.Dezewordenuitgevoerddoordedouane.TerversterkingvandenalevingNatuurwetgevinghebikin2009additioneel€1,9mln.beschikbaargesteld.8KuntuaangevenwelkemaniervankrachtenbundelingvanboerenentuindersmogelijkisinEuropaenNederland,omeenkostendekkendeprijstenopzichtevangroothandelenvoedingsmiddelenindustrietekunnenafdwingen?Kuntudaarbijeenonderscheidmakenindevolgendesectoren:zuivel,consumptieaardappelen,varkens,komkommerentomaat?Kuntuaangevenwaaromfusiesinde–algeconcentreerde–agribusinessoverhetalgemeenmeerkansvanslagenhebbenbijdeNederlandseenEuropesemededingingsautoriteit,dansamenwerkingsverbandenvanboeren?Welkeverschillendemogelijkhedenzietuvoorboerenomzichtekunnenverenigen–nudeoverheidzichsteedsverderterugtrekt,enzijzelfeenkostendekkendeprijszullenmoetenzienaftedwingen–teneindetekunnenvoldoenaanstijgendemaatschappelijkeeisen?Delandbouwkentkleinschaligebedrijvendieelkvoorzichnauwelijksinvloedkunnenuitoefenenopdeopbrengstprijs.Ditgeldtvoorallesectorenvandelandbouw,waaronderzuivel,consumptieaardappelen,varkens,komkommerentomaat.Omeengunstigerepositietehebbentenopzichtevanafnemerskunnenlandbouwershunproductengezamenlijkafzettenviabijvoorbeeldafzetcoöperatiesoftelersverenigingen.DeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.144 bundelingvandeproductieheeftvoordeafnemersvoordelen(bijvoor-beeldgroterepartijen,mindertransportkosten).IkdeelnietdemeningdatfusiesindeagribusinessmeerkansvanslagenhebbenbijdeNederlandseMededingingsautoriteitendeEuropeseCommissie.DetoepasselijkeEuropesedanwelNederlandsemededin-gingswetgevingmaaktookgeenverschilnaarsectoren.Vanbelangisdevormvansamenwerkingopdedesbetreffendemarkt.Indiendesamen-werkinghorizontaalvanaardis,dustussendezelfdesoortmarktdeelne-mersbinnendebedrijfskolom,issnellermogelijkeenbeperkingvandemededingingaandeordedanwanneersamenwerkingverticaalvanaardis,namelijktussenverschillendesoortenmarktdeelnemersbinnendebedrijfskolom.Inhetcontacttussenafzetorganisatiesenkopersvanproductenis,zoalsinallesectorenvandewesterseeconomieën,eenkostendekkendeprijsniethetuitgangspuntdochgeldendewettenvanvraagenaanbod.Eenkostendekkendeprijskanweleenresultaatzijn.Erzijntussenlandbouwersvelevormenvansamenwerkingsverbanden,vansamenwerkingsverbandentussen2boerenvoorgebruikvanmachi-nestotsamenwerkings-verbandenwaarbijsomsduizendenboerenbetrokkenzijn.Hieruitblijktdatdezezekerwelsuccesvolkunnenzijn.Dezekunnenevenzovelevoorbeeldenzijnvoorlandbouwersdiezichwillenverenigenomdaarmeeeenbeterpositieopdemarkttekrijgen.9Welkeactiviteitenwordennuverrichtmetdeuitgekochtekokkelvisserij-schepen?Waaropererendezevissersnu?Sinds2005bestaatereenverbodopdemechanischekokkelvisserijindeWaddenzee,zodatdeoorspronkelijke37vergunningennietmeerwordenverleend.Hetaantaldoordesectoringezettevaartuigenwasdestijdsopgrondvanhetvisplanalgereduceerdtotmaximaal21vaartuigen.DemechanischekokkelvisserijindeZeeuwsewaterenisdaarentegennogsteedstoegestaan.Bijopenstellingvandezegebiedenvoordemechani-schevisserijwordteenbeperktaantalvandezevaartuigendaaringezet.Daarnaastwordteenaantalvaartuigenookgebruiktvoordevisserijopmesheften(eneventueelstrandschelpen)indeNoordzee-kustzone.Ineenaantalgevallenbetrefthetvoortsmultifunctionelevaartuigen,dietevensingezetkunnenwordenvooranderevormenvanschelpdiervisserij,zoalsdeoestervisserijendemosselvisserij.Tenslotteheefteenaantalvoormaligekokkelvaartuigendeafgelopenjareneenanderebestemminggekregen.Enkelevoorbeeldenzijnhetinzettenvaneenvaartuigvoorhandkokkelvisserstenbehoevevanhetvervoervanhandmatigopgevistekokkels,gebruikalsassistentie-vaartuigtenbehoevevanbevoorradingvanschepen,inzetbij«nattewaterbouw»tenbehoevevanbagger-enonderhoudswerkzaamheden,gebruikalsmosselzaadin-vanginstallatievaartuigvoorhetverwerkenvaningevangenmosselzaad,inzetalsonderzoeksvaartuigenvervoervantoeristenvanafdeWaddenei-landen.Enkelevaartuigenliggenvoorverkoopindehaven.10Kuntuaangevenwatdemogelijkhedenzijnomallenationaleparkenopentestellenvoorpubliek?WatzoudendespecifiekekostenzijnvoorhetopenstellenvannationaleparkDeHogeVeluwe?Alle20NationaleParkenzijnopengesteldvoorpubliek.HetopenstellenvoornatuurgerichterecreatieiseenvandevierhoofddoelstellingenvoordeNationaleParken.DeHogeVeluweishetenigeNationalePark(maarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.145 niethetenigenatuurgebied)waarvoortoegangsgeldmoetwordenbetaald.Ditisalzosinds1935,toenhetparkwerdopgericht.DeHogeVeluwewordtsindsdienzonderstructureleoverheidssubsidiebeheerd,endeentreegelden(ruim€3,7mln.in2007)vormendebelangrijksteinkomstenbron.DeHogeVeluweishetbekendsteNederlandseNationaalParkenontvangtjaarlijksruim500000bezoekers.Detoegangsprijsisduidelijkgeenbelemmeringvoordepopulariteit.11BentubereiddeaangenomenmotievanVelzen/Thieme,31200XIV,nr.64,omvossenniettebejagenindraag-enwerptijduittevoeren?Zonee,waaromniet?Ziehetantwoordopvraag2en3inmijnbriefvan23juni2008(AanhangselHandelingenII2007–2008)enhetantwoordopvraag2inmijnbriefvan2juli2008(AanhangselHandelingenII2007–2008).12KuntueenreactiegevenophetuniversitaironderzoekvanTUDelftenandereEuropeseuniversiteiten,overdeherkenbaarheidvanetiketteringvangenetischgemodificeerdeorganismenvoordeconsument?Bentubereidomdeetiketteringteverduidelijkendanwelherkenbaartemakenvoordeconsument?Zonee,waaromniet?Hetonderzoek«kopenEuropeseconsumentengenetischgemodificeerde(GM)voedingsmiddelen»isopgestelddoorKing’sCollegeLondoneneenaantalandereEuropeseuniversiteitenenwerdgefinancierddoordeEuro-peseUnie.HetiseenbreedonderzoeknaardereactievanEuropeseconsumentenopdemogelijkheidomGMvoedingsmiddelentekopen.HetonderzoekconcludeertondermeerdatEuropeanendezelevensmiddelenkopenalszeindesupermarktwordenaangeboden.«Hetisduidelijkdatconsumentendevrijheidvaneeneigenkeuzebijdeaanschafvanlevens-middelenvooropstellenendatsommigendanookkiezenvoorGMlevensmiddelenalsdattotdemogelijkhedenbehoort.OverhetalgemeenzeggenmensennietinstaattezijnomGMlevensmiddelenteherkennenondanksdeetiketteringvoorschriften.Dithoeftechtergeenprobleemtezijnomdatmensendezeproductennietopzettelijkmijden».Hetkabinetvindtdekeuzevrijheidvandeconsumentvanbelang.OmditbelangtewaarborgenzijnindeEuropeseverordeningendieovergene-tischgemodificeerdeorganismen(ggo)gaan,etiketteringvoorschriftenopgenomen.DeEuropeselidstateninclusiefNederlandhebbenunaniemingestemdmetdezeverordeningen.Ikziegeenredendezevoorschriftentewijzigen.DeNederlandseoverheidbesteedtviaondermeerhetvoedingscentrumextraaandachtaancommunicatieoverGMlevensmid-delenendeetiketteringdaarvan.13Kuntuaangevenhoeveeltoezicht(infte)ermomenteelindehavensenopdevliegveldenisopdeinsleepvandierziekten,endegoederendienietzijntoegestaanonderdeCITES-regelgeving?Hoeveelproductenwerdenerin2007inbeslaggenomen?HettoezichtinhavensenopvliegveldenmetbetrekkingtotdeinsleepvandierziektenwordtverrichtdoordeVWAendeDouane.Dittoezichtvaltintweedelenuiteen.EnerzijdsiserdecommerciëleinvoervandierlijkeproductenenlevendedierendieonderhetregulieretoezichtvandeVWAvallenopgrondvanEU-regelgeving.Ditbetreftveterinairtoezichtvanuitzoweldiergezondheid(tervoorkomingvandierziekten)alsvolksgezond-heidsaspectenopdoordeEUaangewezenplaatsenvanbinnenkomst.MetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.146 dittoezichtwarenin2007landelijk65ftegemoeid(dierenartsenencontroleurs)vandeVWA.Anderzijdsisermogelijkeinsleepvandier-ziektendoorpassagiers.DeministeriesvanLNVenFinanciënhebbeneenovereenkomstgeslotenwaarbijdeDouanemeerdanreguliertoezichtuitoefentspecifiektenaanzienvandemogelijkeinsleepvanAI.DeVWAassisteertdeDouaneindiennodigopafroepbijdittoezicht.Gedurende2007isdoordeDouaneintotaliteitruim37600kgaandierlijkeproductenvanpassagiersuitniet-EU-landeningenomen.Verderisdeafspraakgemaakt,datwanneerdeDouanebehoefteheeftaantechnischeassis-tentieinhetkadervanCITES,zijdehulpvandeAIDkaninroepen.Hier-voorheeftdeAIDpermanentéénofzonodigmeerderefte’sopafroepbeschikbaar.AfsprakenhiertoezijngemaaktmiddelshetConvenantNalevingsstrategieNatuurwetgevingdatop1juli2008naaruwKamerisverstuurd(Kamerstuknummer31379,nr.3).DeDouanebeschiktovereenlijstvaninbeslaggenomengoederen.14KuntueenoverzichtgevenvandeverschillendepromotiecampagnesvoordeconsumptievanbiologischeproductenindeverschillendeEuro-peselidstaten?IkhebhelaasgeenoverzichtvandeverschillendepromotiecampagnesinandereEuropeselidstaten.OpmijnverzoekisdeEuropeseCommissiebezigeendergelijkoverzichttemaken.HetismijwelbekenddaterindiverseEuropeselidstatenpromotiecampagneszijnvoordebiologischelandbouw.15KuntuaangevenwelkefinanciëleondersteuningerindeverschillendeEuropeselidstatenwordtgegevenaandebiologischelandbouw?DefinanciëleondersteuningindeverschillendeEuropeselidstatenverschiltsterkperland,ensomsbinneneenland.InDuitslandbijvoor-beeldgeeftelkBundeslandeenanderesubsidie.Inveellandenwordthectaresteungegeven,pergewasverschillend.Daarnaastwordeninenkelegevallenookdecertificeringskostenvergoed.Desteunwordtaldannietafgebouwd.16KuntukwantificerenhoeveelEuropaimporteertenexporteertaanland-bouwproducten,uitgesplitstinvoedselproducten,veevoer,biomassaenoverigenon-foodproducten?KuntumethetooghieropaangevenhoeEuropabijdraagtaandeoplossingvandewereldvoedselproblematiek?DeimportenexportvandeEUuitennaarderde(i.c.niet-EU)landenvoorverschillendecategorieënlandbouwproductenisweergegeveninonder-staandetabel(exclusiefEU-intrahandel).Dezezijngebaseerdopdouane-statistieken,diegeenapartecategorievanbiomassakennen.HetLand-bouw-EconomischBericht2008vanhetLEIsteltdatmomenteelhetgebruikvangranen,inclusiefmaïs,voorbio-ethanolbeperktis.In2007/08gaathetombijna5%vanhettotalemondialegraangebruik.Hetbetreftvoorhetovergrotedeelmaïs,indeVSdebelangrijkstebronvoorbio-ethanol.Bijoliezadenligthetaandeelietshoger,circa6%,maarhetisnogaltijdmarginaal.DeEU-27heeftin2006eenaandeelvanbijna17%indewereldwijdeagra-rischeexport.AandeimportkantheeftdeEU-27eenaandeelvan21%.Aanzoweldeexport-alsimportkanthebbenAziëenNoord-Amerika(NAFTA)grotereaandelen(LEI,Landbouw-EconomischBericht2008).WelTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.147 staatdeEUaankopwaarhetgaatomhetaandeelindeimportvanproductenuitontwikkelingslanden.DeEU-lidstatenendeEuropeseCommissiedragenopvelerleiwijzebijaandeoplossingvandewereldvoedselproblematiek.Eenbelangrijkonderdeelhiervanishetbevorderenvandeelnamevanontwikkelings-landenaandewereldeconomiedooro.a.hetstimulerenvanproductivi-teitsverhoging,handelsbevorderingenhetvergrotenvanmarkttoegangvanproductenuitontwikkelingslandenopdewestersemarkten.OokvoorNederlandzijnditbelangrijkespeerpuntenvanbeleid.(ziehiervoordebeleidsbrief«Landbouw,RuraleBedrijvigheidenVoedselzekerheid»(Kamerstukken,31250,nr.14)).OnderstaandecijferslatenziendatzowelexportalsimportvandeEUvoorhetgrootstedeelbestaatuitvoedingsproducten.HetNederlandsebeleidzoalsbeschreveningenoemdebeleidsbriefisvoornamelijkgerichtopdezecategorie.ImportenexportvandeEUvanlandbouwproductenuitennaarderdelanden(miljardeuro)ExportEU1injaar200520062007Non-food15.518.017.8Voeding53.159.162.3Veevoer22.62.93.4TOTAAL70.379.082.2ImportEU1injaar200520062007Non-food16.417.818.8Voeding61.467.274.2Veevoer8.78.811.2TOTAAL86.593.7104.21EU27in2007,EU25in2005en20062Veevoeriseengroveschatting,Bron:Eurostat17Isereencalamiteitenplanbijgroteuitbrakenvanziektenveroorzaaktdoorinvasieveexotenalsdetijgermug?Zoja,kandeKamerhiervaneenafschriftontvangen?Zonee,bentubereiddezeoptestellen?Welkebewindspersoonishierbijeerstverantwoordelijke?Nee,erisgeenalgemeencalamiteitenplanvoorziektentengevolgevaninvasieveexotenofvectorgebodenziekten.Dekarakteristiekenvanvector-gebondenziektenzijnperziekteteverschillendoméénalgemeencalami-teitenplantemaken.Welwordteropmijnministeriegewerktaandier-ziektespecifiekebeleidsdraaiboekendieveroorzaaktkunnenwordendoor(exotische)vectoren.Zoalsgebruikelijkwordendefinitieveversiesvanbeleidsdraaiboekenaandekamerverzonden.VoordetijgermugdieuspecifiekbenoemtismijncollegavanVWSdeeerstverantwoordelijkeDezevectorwordtvooralinverbandgebrachtmetziektendieprimairbijdemensvoorkomen.DeministervanVWSneemtmaatregelenomdeinvoervandetijgermugviadeimportvanLuckyBambootevoorkomenendaarnaaststelthijeenbestrijdingsplanvoordetijgermugindeopenbareruimteop,tervoorbereidingopmogelijkeintro-ductievandemuginNederlanddoorhetoprukkenvandetijgermugrichtingNoordEuropa.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.148 18Welkeresultatenheeftubereiktmetuwinspanningenomlangjarigesubsidies(langerdandehuidigecontracten)voor(agrarisch)natuur-beheerintestellen?ViadeWetInrichtingLandelijkGebied(WILG)hebbendeprovinciesderegiegekregenoverdeuitvoeringvandeEcologischeHoofdstructuur(EHS).Binnenhetbestaandesysteemwaarborgendeprovinciesdeconti-nuïteitdoorvoorrangtegevenaanaflopendecontractendieinhetkadervancontinuïteithernieuwdwordenaangevraagd.Deprovincieswerkenmomenteelaaneennieuwsubsidiestelselvoor(agrarisch)natuurbeheer.Voorditnieuwestelselzijnuitgangspuntendathetstelseleenvoudigeringebruikmoetwordeneneffectievervoordenatuur.Deprovinciesbestedenbijdeontwikkelingvanhetnieuwestelselnadrukkelijkaandachtaandevraaghoedecontinuïteitvan(agrarisch)natuurbeheerkanwordenverbeterd.DitgebeurtbinnendekadersvanhetEuropeesplattelands-ontwikkelingsbeleid.19Watzijnderesultatenvanuwcampagneterpromotievanstreekpro-ductenoverdeafgelopen2jaar?Kuntuditcijfermatigonderbouwen?Indeafgelopentweejaarisgeenspecifiekecampagnegevoerdterpromotievanstreekproducten.Welisdeafgelopenjareninvullinggegevenaaneenbeleidgerichtophetvergrotenvandeafzetvanstreek-productenenprofessionaliseringvandesector.StreekproducteniséénvandezesdeelsectorenwaardeTaskforcemultifunctionelelandbouw,dieikindecember2007hebingesteld,haaractiviteitenopricht.Totnutoewordtdeafzetvanstreekproductennietsystematischbijgehouden.Omdeontwikkelingenvoordediversesectorenvandemultifunctioneleland-bouw(incl.streekproducten)goedtekunnenmonitorenhebikinmiddelsopdrachtgegevenvoordeontwikkelingvaneenmonitoringssystematiekenhetuitvoerenvaneen0-meting.20Welkefinanciëlemiddelenheeftuuitgetrokkenvooronderzoeknaaralter-natievenvoordierproeven?Welkemiddelenzultudekomendebegrotings-jarenhiervooruittrekken?WelkerolheefthetministerievanLNVhierin?BinnenhetonderzoeksbudgetvanLNV(WOT-01BesmettelijkeDierziekten)wordtjaarlijks€0,3mlningezetvoorhetzoekennaaralternatievenvoorproefdieren.NaaraanleidingvanhetamendementVanVelzen(Kamer-stuknummer30800XIV,nr.22)bijdeLNV-begrotingsbehandeling2007ishierin2007nogeens€0,9mlnaantoegevoegd.Ookanderedeparte-mentenbestedengeldaanonderzoeknaaralternatievenvoordierproeven(OCWenVWS).21WelkgedeeltevandeEuropesesubsidieendeNederlandsecofinancieringvoorschoolfruitkomtdirectbijdeNederlandsefruittelerterecht?Welkgedeeltekomtbijbuitenlandsetelers,enbijanderebedrijvenen/ofover-hedenterecht?OverhetschoolfruitprogrammawordtnogonderhandeldindeRaad.Eenpolitiekakkoordisvoorzienvoornovember2008.HetvoorstelvandeCommissieisnuomjaarlijkseenbudgetvan€90mlnperjaarbeschik-baartestellen,waarvan€2,9mlnvoorNederlandisgereserveerd.DeEU-bijdragemagalleenwordengebruiktvoorhetgratisverstrekkenvangroentenenfruitaankinderenengerelateerdekostenvooraankoop,logistiekendistributie,(verpakkings-)materiaal,communicatie,monito-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.149 ringenevaluatie.Inditstadiumkaniknoggeenduidelijkheidgevenoverdeexactefinanciëleverhoudingtussendezekostenposten.Bovendienmoetooknogeenakkoordwordenbereiktoverdereikwijdteenwerkingvandecofinancieringsverplichtingen.Nadathetpolitiekakkoordbereiktis,moetenlidstateneennationalestrategieopstellenwaarinditnaderwordtuitgewerkt.Pasdankanookwordenbezienwate.e.a.concreetinNederlandbetekent.22WatzijndekostenvoordeopslagvanvarkensvleesinNederlandeninderestvanEuropaperjaar?DekostenvoordeopslagvanvarkensvleesinhetkadervandeParticu-liereOpslagregeling2007bedroegenin2008inNederland€2,8mln.VoorderestvandeEUbedroegendezekostenin2008€34,8mln.23HoeveelfoiegraswordterinNederlandgeïmporteerd?In2007isinNederland57tonfoiegrasgeïmporteerdenindeeerstezesmaandenvan200817,5ton(bronCBS,Statlinedatabank).24Hoeveelvossen-enchinchillabontwordterinNederlandgeïmporteerd?DoorhetCBSisvoor2007devolgendeinvoervanvossenbontgeregis-treerd:41gehelevellenterwaardevancirca€2000en43samenge-voegdepelterijenterwaardevanminderdan€1000.UkuntdezeenaanvullendegegevensoverdeinternationalebonthandelvindenopdewebsitevanhetCBS.DeinvoervanchinchillabontwordtnietafzonderlijkdoorhetCBSgeregistreerd.25Hoeveelzeehondenbontwerderin2007inNederlandgeïmporteerd?DoorhetCBSisvoor2007devolgendeinvoervanzeehondenbontgeregi-streerd:1geheelvelterwaardevancirca€2000,267samengevoegdepelterijenterwaardevancirca€8000en16062kilogramkledingenkledingtoebehorenterwaardevancirca€1,4mln.Ukuntdezeenaanvul-lendegegevensoverdeinternationalebonthandelvindenopdewebsitevanhetCBS.26Kuntueenoverzichtgevenvanhetaantalovertredingenendaaropvolgendesanctiesbijhettransportvanlevendveein2007?Bentubereidervoortezorgendatdezekengetallenweltransparanteninzichtelijkworden?Hetaantalovertredingenendeopgelegdesanctiesophetgebiedvandierenwelzijnbijdiertransportenoverhetjaar2007hebikinmijnbriefvan7mei2008gegeven(Kamerstuknummer28286,nr.214).Daarnaastverwijsikvoorwatbetreftdeopgelegdestrafrechtelijkesanctiesnaarmijnbriefvan10oktober2008(Kamerstuknummer26991,nr.229).27Welkpercentagevandeoverheidskantinesisbiologischofbiedtbiologi-scheproductenaan?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1410 Inmiddelsvoerenvrijwelallerijksoverhedenenveledecentraleoverhedeninmeerofminderematebiologischeproducteninhetassortimentenervindtopschalingplaats.Recentepercentagesbiologischeproductenperoverheidskantinezijnechternietbekend.Alleministerieshebbenhuneigenverantwoordelijk-heidomduurzamecateringintevoerenopbasisvandeinkoopcriteriadiezijnopgesteldinhetkadervanhetprogrammaDuurzaamInkopen.Hierbijmoetenzetevenszelfhetpercentagebiologischecateringmetenenverantwoorden.28WelkejuridischebezwarenzijnernogtegenhetetiketterenvanproductenvanbuitenEuropamethetopschrift«nietgeproduceerdvolgensEuro-pesemaatstaven»ofetiketteringvandergelijkestrekking?Ziedebriefvanmijnambtsvoorgangervan16januari2007(Kamerstuk-nummer30800XIV,nr.81).29Bentubereidteonderzoekenhoeveelagrariërsnietverzekerdzijntegenarbeidsongeschiktheid?Zieantwoord30.30Bentubereiddemogelijkhedenvoordeopbouwvanenreserveringvoorpensioenverzekeringentijdensdebedrijfsperiodeteonderzoeken,ditmethetoogopbedrijfsbeëindigingondermoeilijkeomstandighedenzodatboerendiedanmoetenterugvallenopbijstandnieteersteerderopge-bouwdepensioenvoorzieningendienen«opteeten»?Erlooptopditmomenteenverkennendestudienaarsocialezekerheidindeland-entuinbouw,dezeisnognietafgerond.Hieruitblijktdatonge-veer48%vandezelfstandigenindeland-entuinbouwverzekerdisbijarbeidsongeschiktheid,bijzelfstandigeninzijnalgemeenheidligtditpercentageopeenvergelijkbaarniveau.Eriseengrotediversiteitindewijzewaaropzelfstandigenindelandbouwpensioenopbouwen:stortingbijverzekeraar,opbouwfiscaleoudedagsre-serve,waardeontwikkelingvanhetbedrijf,ensomsooknogloondienst.Ongeveer20%geeftaangeenpensioenoptebouwenandersdanAOW.Indesocialewetgevingisnureedsopeenaantalpuntenaandachtvoordeproblematiekdathetgedeeltevanhetvermogenvanzelfstandigen,datbedoeldisvoorpensioen,detoegangtotdesocialevoorzieningnietmagbelemmeren.31Hoeveelagrariërsmaaktenerin2007gebruikvaneenschuldsanerings-regeling?Ditisnietbekend,dedatabasevanhetbureauWetschuldsaneringnatuur-lijkepersonen(WSNP)bevatgeeninformatieofeenondernemer,diegebruikmaaktvandemaatregelagrariërwasofeenonderneminghadineenanderesector.32Opwelkewijzeondersteuntuhulpverleningaanagrariërsdieinfinanciëleproblemenzijngekomen,enpsychischedanwelmateriëleproblemenondervinden,omdatzijhunbedrijfmoetenstoppen?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1411 Ikondersteundezeagrariërsondermeerviasubsidieaaneenprojectdattendoelheeftomagrariërsmetproblemenenslechtevooruitzichtenteondersteunenbijhunheroriëntatie.HetprojectheeftdenaamKans(zie:www.kansvoorboerentuinder.nl).Inditprojectwerkeneenaantalorganisaties,datindezesituatiehulpkunnenbieden,samen:deDienstLandbouwvoorlichting(DLV),LTO-advies,StichtingGezondheidsdienstAgrarischesectoren(Stigas),ZorgomBoerentuinder(ZOB)endeTelefonischeHulpdienstAgrariërs(THDA).Hetiseendriejarigprojectenmedio2009looptdehuidigeperiodeteneinde.Erwordtinmiddelsnagedachtovereventuelevoortzet-ting.Vanuitditprojectwordtookdoorverwezennaarinstantiesenvoorzie-ningendieagrariërsverderkunnenbegeleiden/helpen.Ukuntdenkenaaninstantiesalsgespecialiseerdeagrarischeadviesbureaus,gemeentelijkesocialedienstenenvoorzieningenalshetbesluitbijstandsverleningzelf-standigen(BBZ).33Kuntueentop50over2007gevenvanontvangersvanEuropeselandbouwsubsidiesinNederland?Zonee,waaromniet?Sinds2005wordendeEuropeselandbouwsubsidiesopinternetgepubli-ceerd(www.minlnv.nl).Dezewebsitebiedtverschillendeselectiemogelijk-heden,waaronderookdehoogtevandesubsidiesperbegunstigde.Stan-daardwordendebedragenopordevangroottegerangschikt.EnkelebegunstigdenhebbenmeerdereadressenendaardoormeerdererelatienummersbijLNVenkomendaardoormeerderekerenvooropdezelijst.Hetbedragperrelatienummervandezebegunstigdedientdebezoekervandezesitezelfoptetellenomhettotaalbedragaansubsidievoordezebegunstigdevasttestellen.34Bentubereiddeenergie-efficiencyvanbiomassaviasuikerbietenteonderzoekeninvergelijkingmetdeenergie-efficiencyvanbiomassaafkomstigvanuitLatijnsAmerikageïmporteerdesuikerrietcqethanol?BinnenhetbeleidsondersteunendonderzoekdatikbijWageningenURlaatverrichtenwordtmomenteeleeninventariserendestudiegedaannaardefactorendiedeenergie-efficiëntieendebroeikasgasefficiëntievandeproductievanethanoluitsuikerbietenbeïnvloeden.IkbenbereidomdezestudieuittebreidennaardevergelijkingmetsuikerrietuitLatijnsAmerika.35WatishetresultaatvanuwinspanningenomwelzijnsregelgevingvoorkonijnenenkalkoenenopEuropeesniveauteregelen?InhetwerkprogrammavandeNotaDierenwelzijnhebikaangegevendatikmijvanaf2010zalinzettenvoorEuropesewelzijnsregelgevingvoor(opfok)vleeskuikenouderdieren,kalkoenen,nertsenenkonijnen.BinnendetermijnvandehuidigeCommissiegeefikprioriteitaaninzetopdedossierstransport,dodenvandierenencastratie.EindnovembervindteenbijeenkomstplaatsvandeRaadvanEuropa,waarindeledenvandeRaadvanEuropaeenconceptaanbevelingvoorhetwelzijnvankonijnenzullenbespreken.MijnministerieheeftbinnenkortoverlegmethetNeder-landsebedrijfslevenendeDierenbeschermingomdeinbrengvanNeder-landtijdensdebijeenkomstvandeRaadvanEuropatebespreken.DeaanbevelingenvandeRaadvanEuropazijnvanbelangomdatdezekunnenfungerenalsopmaatvooreenwetsvoorstelvandeCommissie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1412 36Hoeveeldraagtubijaanhetonderzoeksbudgetvooralternatievenvoorproefdieren?Zieantwoord20.37Opwelkewijzegeeftuinvullingaanhetverminderenvandeconsumptievandierlijkeeiwittenteneindedeemissiesvanbroeikasgassenteredu-cerenenwelkeprestatieskunnenwehierbijvanuverwachten?Ikgadeconsumentnietsvoorschrijven.Consumentenmakenhuneigenkeuzes.Welgaikstimulerendatdeduurzamekeuzemakkelijkerwordt.Ikwilbewerkstelligendatdeconsumentzichbewustwordt,voldoendeobjectieveinformatiekrijgt,voldoendeaantrekkelijkehandelingsperspec-tievenheeftendatervoldoendeaanbodisvanduurzamealternatieven.In2009starteennieuwecampagnevanhetVoedingscentrumNederlandoverduurzaamheidvanvoedsel.IndenotaVoedselenconsumentdieikubinnenkorttoestuur,zalikverderingaanopmijnambitiesopditvlak.38Kuntuaangevenhoedevraagnaarvleesvervangerszichheeftontwikkelddelaatstejarenenwelketrendshieraantengrondslagliggen?Kuntuaangevenwelkdeelvandebevolkingzichvegetariërnoemt,welkdeelveganistenwelkdeelregelmatigvleeslaatstaanbijdeavondmaaltijd?Kuntuaangevenwelkeconclusiesuhieraanverbindt?Kuntuaangevenofudestijgingvanhetaantal(deeltijd)vegetariërseenpositieveontwikke-lingvindt?Zoja,waarom?Zoneenwaaromniet?Deomzetvanvleesvervangersisgestegenvan39miljoenin2002tot60miljoenin2007.Hetovergrotedeelvandevleesvervangerswordtgekochtdooreenbeperktaantalhuishoudens.Ongeveer4–5%vandeNeder-landsebevolkingnoemtzichvegetariër.Ongeveer4miljoenNederlandersrekentzichtotdegroepvandedeeltijdvegetariërs,datwilzeggendatzeminimaal1–2keerpermaandgeenvleeseten.VolgensinformatievandeVegetariërsbondzijnerongeveer16000veganisteninNederland.Uitonderzoeksgegevensblijktdatvoordeconsument,ookde(deeltijd)vege-tariërdeeigengezondheidhetbelangrijkstemotiefisomheteetpatroonaantepassen.Ikhechtgeenwaardeoordeelaandekeuzevandeconsu-mentom(deeltijd)vegetariërteworden.Daarkunnenverschillendewaardenaantengrondslagliggen.39Watishettotaalbedragdatwordtuitgegevenaandeverbeteringvanhetdierenwelzijnenoverwelkepostenisdatverdeeld?Welkeafrekenbareprestatieswordenaandeuitgavenverbonden?In2009wordtintotaaleenbedragvanca.€41mln.uitgegevenaandeverbeteringvanhetdierenwelzijn.DitbedragisverdeeldoverdevolgendebeleidsartikelenindeLNV-begroting:–Artikel21.12«Bevorderenvanmaatschappelijkgeaccepteerdeproduc-tievoorwaardenendierenwelzijn».Hettotaalbudgetvan€6886000terverbeteringvanhetdierenwelzijnwordtbesteedaan:•Projectengezelschapsdieren:o.a.LandelijkInformatieCentrumGezelschapsdierenenfinanciëleondersteuningvaneencertificatie-systeemvandesector(€1933000)•FinanciëleondersteuningvandeLandelijkeInspectiedienstvoorDieren(€300000)•FinanciëleondersteuningvandeStichtingZeldzameHuisdierrassen(€200000)TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1413 •BekostigingvandeopvangvaninbeslaggenomendierenviadeRegelingInBeslaggenomenGoederen(€1708000)•Financiëleondersteuningvanhetonderzoeknaareninnovatiesinintegraalduurzamestallen(€2158000)•DeInvesteringsregelingduurzamestallen:subsidievoordenieuw-bouwvanofaanpassingtotintegraalduurzamestallenvoorvoor-loperbedrijvenindemelkveehouderij,pluimveehouderijenvarkens-houderij(€275000)•Projectenagrobiodiversiteit:financiëleondersteuningvanhaalbaarheidsstudiesenonderzoeknaarnieuwevleesproductenmeteenonderscheidendewelzijnsclaim(€212000).Hetbedragvoordeinvesteringsregelingduurzamestallenad€275000betreftdeeersteuitbetalingenin2009opdeopenstelling2008van€1,1mln.,derestvandebetalingenopdezeopenstellingzalin2010en2011plaatsvinden,vandaardathetbudgetvoordeinvesteringsregelingindiejarensnelstijgt.–Artikel21.13«Bevorderenvanduurzameproductiemethodenenbedrijfssystemenw.o.biologischelandbouw»:•€500000mln(schattingopbasisvanervaringscijfers)binnenhetbudgetvoordeinnovatieregeling•€2500000binnenhetimpulsprogrammaverduurzamingagro-ketenst.b.v.hetstimulerenvanintegraalduurzameveehouderij-systemenencradletocradleindepraktijk.–Artikel25.11Bevorderenvankwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbodenconsumptiepatronen•LNVverstrektsubsidieaanhetVoedingscentrumNederlandtenbehoevevanvoorlichting,communicatieeneducatieovervoedingaanconsumenten.DoorhetVoedingscentrumwordtookaandachtbesteedaanhetonderwerpdierenwelzijn.–Artikel26«KennisenOnderzoek»:€7950000.Ditbedragbestaatuit:•Internationaal:€200000•Biologischelandbouw,programmadierenwelzijn:€2000000•Verduurzamingproductieentransitie:€2700000•Kennis:€650000•NWO-programma:waarderingvandierenwelzijn€900000.–Artikel26.15KennisontwikkelingeninnovatieKennisontwikkelingt.b.v.maatschappelijkevraagstukken•RegelingKennisverspreidingenInnovatieGroenOnderwijs(KIGO).Hiervoorisintotaal€8609000begroot.Inopenstelling8000000.Hoeveeldoordeinstellingenwordtaangevraagdvoorhetonder-werpDierenwelzijnisopditmomentnognietbekend.VoorhetonderwerpdierenwelzijnisopbasisvandeKIGOregelingin2008€404475,–aansubsidieverleend.–Artikel26.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs•Erwordteenlectordierenwelzijnondersteundmeteenbedragvan€460000.Daarnaastgaatergeldnaarhandhaving,toezichtenuitvoeringvanhetdierenwelzijnsbeleid:•InzetvandeVWA:€1700000•InzetvandeAID:€6100000•InzetvandeDienstRegelingen:€900000.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1414 –fiscaleregelingenHetkabinetstimuleertdaarnaastinvesteringeninintegraalduurzameendiervriendelijkestallenviadefiscaleregelingenMilieuinvesterings-aftrek(MIA)enWillekeurigeafschrijvingmilieuinvesteringen(VAMIL).ZoalsindeNotadierenwelzijnisaangegevenzijndebedragenvanMIAenVAMILniet-gelabeld.Indicatiefisergemiddeldcirca€15mlnperjaarbeschikbaarvoorhetstimulerenvanwelzijnsinvesteringen.Opgrondvanhetrapport-Hoekstrawordenookintensiveringendoor-gevoerdophetgebiedvandierenwelzijn.Dezeintensiveringenzijnnognietmeegenomeninbovengenoemdebedragen,omdatoverdeverdelingvandeHoekstra-geldennoggeenfinalebesluitvormingheeftplaatsgevondenAandeuitgavenzijndevolgendeafrekenbareprestatiesverbonden(ziepag.49vandebegrotingvooreentoelichting):–In2009moetgemiddeld72%vanderegelgevingophetterreinvandierenwelzijnwordennageleefd.In201075%enin201180%.In2009moetminimaal1,2%vandestallenintegraalduurzaamzijn,in20102,8%enin2011minimaal5%.40HoeveelbudgetheeftugereserveerdvoordeuitvoeringvandeNotadierenwelzijnenkuntudatbedragnaderspecificerenenkoppelenaandeverschillendemaatregelendieuinhetkadervandenotadierenwelzijngaatnemen?Zieantwoord39.41KuntuaangevenofhetKoninklijkHuislandbouw-ofnatuursubsidiesontvangt?Zoja,hoeveel?InhetkadervanagrarischnatuurbeheerennatuurbeheerwordtvoorhetKroondomeinsubsidieverstrektonderdevoorwaardenvande(provin-ciale)Subsidieregelingagrarischnatuurbeheer(SAN)ende(provinciale)Subsidieregelingnatuurbeheer2000(SN).InhetAanhangselvanHandelingennr.717,vergaderjaar2007–2008isdeKamerreedsgeïnformeerdoverdeverstrektesubsidiesdoorhetminis-terievanLNVaanhetKroondomein.Inhetjaar2008wordtinhetkadervanagrarischnatuurbeheereenbedragvan€88707,59uitgekeerdeninhetkadervanhetnatuurbeheereenbedragvan€442664,82.Laatstgenoemdbedragisinclusiefderecreatie-pakketsubsidie.Detotaleuitkeringinhetkadervanagrarischnatuur-beheerennatuurbeheervanuithetministerievanLNVvoorhetKroon-domeinbedraagtin2008€531372,41.42KuntuaangevenwatdelaatstestandvanzakenisrondomdeevaluatievanhetDierentuinenbesluit?WanneerzalditwordenafgerondenwanneerzaldeKamerderesultatenontvangen?Bentuvoornemenshetbesluitaantepassenopbasisvandezeresultaten?DeevaluatievanhetDierentuinenbesluitbevindtzichindeafrondendefase.Hetrapportwordtuiterlijkindecember2008opgeleverd.Aanslui-tendzalikuhetrapportsturenenkenbaarmakenwelkeactiesikzalondernemen.WanneerderesultatendaartoeaanleidinggevenzalikhetDierentuinenbesluitaanpassen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1415 43Kuntuaangevenwatdelaatstestandvanzakenisrondomhetonderzoeknaarhetwelzijnvandierenincircussen?WanneerzalditwordenafgerondenwanneerzaldeKamerderesultatenontvangen?Opwelkewijzelaatudewensvaneennogaltijdgroeiendegroepgemeentenomeennationaalverbodintestellenophetgebruikvanwildedierenincircussenmeewe-geninhetbepalenvantoekomstigeregelgevingvoorcircussen?Hetonderzoeknaarhetwelzijnvancircusdierenisnoginvollegang.Deverwachtingisdathetrapportinjanuari2009wordtopgeleverd.ConformmijntoezeggingtijdenshetAlgemeenOverlegvan28januari2008omtebezienofonderzoeknaarintrinsiekewaardemogelijkwas,kanikmeede-lendatWUR/ASGopdrachtheeftgekregenomeenonderzoekuittevoerenmetbetrekkingtothetbegripintrinsiekewaardevancircusdierenenandere«performancedieren».Injanuari2009wordtderapportageverwacht.Wanneerdeonderzoekengereedzijn,zalik,zoalstoegezegdindeNotaDierenwelzijn,dezebestuderenenbezienwelkemaatregelennodigzijn.44Hoeveelgeldiservoor2009aangemerktvoordeuitvoeringvandeverbe-teringvandesamenwerkingtussenbetrokkendienstenbijdehandhavingvanderegelgevingomtrentdehandelinfloraenfaunaennatuurwetge-ving?Vooractiviteitendiebijdragenaanverdereprofessionaliseringvanhandhavingpartners(viabegeleidingenopleiding),versterkingvanderegierolinhetgroenehandhavingnetwerk(viabijvoorbeelddeAID-Groen-desk)eninvesteringenomtekomentoteenoverheidsbredeintegraleendigitalesamenwerkinghebikin2009ongeveer€2,1mlnbeschikbaargesteld.45KuntuaangevenwatdeeffectenzullenzijnvandefusievandeAID,VWAenPDopdehandhavingscapaciteitvoorgroenewetgeving,zoalsdehandhavingvanCITES-regelgeving?DefusievandeAID,PDenVWAiseencomplexeoperatie.Daarbijzullendetoezichts-enhandhavingswerkzaamhedendoorgangvinden.Bijdefusiezullensynergie-effectengaanoptreden.NuzijnookVWAenPDactiefbijdeimportenvanbeschermdesoorten.Dezecontrolesrichtenzichvooralopsanitaireeisen.Doordeknow-howvandezedienstentecombinerenmetdievandeAIDzaldehandhavingeffectievereneffi-ciënterworden.46KuntueenreactiegevenopdeuitsprakenvanscheidendhoofdofficiervanhetFunctioneelParketoverhetfeitdatNederlandonvoldoendeinstaatismilieucriminelenendestromenbeschermdeplantenendierendieillegaalNederlandbinnenkomentegentehouden?Zalhieractieopwordenondernomenindevormvanhetaanstellenvanextrahandhaversenzoja,hoeveel?Dezevraagisbijbriefvan2oktober2008(kenmerk2008Z03692)reedsgesteldaandeministervanJustitieenaanmij.UzultseparaateenantwoordopdezevraagontvangenvandeministervanJustitie.47KuntuaangevenwanneerdeantwoordenopdefeitelijkevragenoverhetwetsvoorstelDierenaandeKamerwordenverzonden?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1416 DeantwoordenopdefeitelijkevragenoverhetwetsvoorstelDierenzijndoormijbeantwoordbijbriefvan28april2008(Kamerstuk31389,nr.5).DenotanaaraanleidingvanhetverslagzalnaarverwachtinginnovemberaandeKamerwordentoegezonden.48KuntuaangevenwatdelaatstestandvanzakenisrondomdeuitvoeringvandemotieWaalkens/Cramer(Kamerstuk28286,nr.117)dievraagtomhetontwikkelenvaneenethischafwegingskadervoordeomgangmetdieren?InantwoordopvrageninhetverslagoverhetwetsvoorstelWetdierenomtrenteenethischafwegingskaderalsbedoeldindemotieWaalkens/Cramerzalikindenotanaaraanleidingvanhetverslageenbeschouwingopnemen.Daarnaasthebikeenaantalverdiependeonderzoeksvragenuitstaan,dieondermeerbetrekkinghebbenophetverkrijgenvanover-zichtopdewijzewaaropethiekinanderemaatschappelijkevraagstukkenisingebed.49Wiltuinnavolgingvandekredietcrisislessentrekkentenaanzienvandegevolgenvandejarenlangedereguleringenhetwegvallenvandirectoverheidstoezicht,vooralwatbetreftdeambitiesenverbeteringeninhetdierenwelzijn?Zieantwoord270.50Bentuvanplanhettoezicht-op-controlearrangementbehalveindeeier-sectorookinandereveehouderijsectorenintevoeren?HoegaatuzorgendatdeAIDvoldoendecapaciteitheeftomdiebedrijvendienietmeedoenaanprivatekwaliteitssystemenmettoezichtopcontrolejaarlijksdoordeAIDtelatencontroleren?DientdeAIDhiervoorwordenuitgebreid?Ikbenmetverschillendeveehouderijsectoreningesprekoverderolvandeprivatekwaliteitsystemeninrelatietothetoverheidstoezicht.Risico-gebaseerdoverheidstoezichtvindikéénvandebelangrijksteuitgangs-punten.ErvaringmetIKB-eileertdateenToezichtopControle(ToC)arran-gementvraagtomgroteinzetvanuitzoweldesectoralsdeoverheid.HetgaatdaarbijnietalleenomhetinlijnbrengenvanketengarantiesystemenmetdecriteriavoorToC,maarookomhetcreërenvanvertrouwenbijallepartijeninhetbepalenvandemeerwaardeenkwaliteitvaneenketen-garantiesysteem.Metandereveehouderijsectorenbekijkikwelkevormvanrisicogebaseerdtoezicht(zoalsToC)hetbesteaansluitbijdesector-specifiekekenmerkenenwensen.Doorditprocessamenmethetbedrijfs-levenoptepakkenwordtdraagvlakgecreëerd.Ditmoetleidentoteenzohoogmogelijkaantaldeelnemersaanketengarantiesystemenéneenzoefficiëntmogelijkeinzetvanoverheidsmiddelen.Dezeefficiënteinzetvanoverheidsmiddelenbetekentdatdehandhaving(onderanderedoordeAID)zichkanrichtenopdethema’senbedrijvenmetdehoogsterisico’s.Bijvoorbeeldopdeniet-deelnemersaaneenketengarantiesysteem.Doorditgerichtetoezicht,incombinatiemeteenToC-arrangementofandereafsprakenmetdeketengarantiesystemen,kanmetminderhandhavings-capaciteithetzelfde(ofzelfsmeer)effectwordenbereikt.51HoeveelgeldiservoorhetkomendjaaraangemerktvoordeuitvoeringvanhetIntegraalBeheerplanNoordzeevanuitdeverschillendebegro-tingen?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1417 BijdevaststellingvanhetIBN2015doorhetministerievanV&Wzijngeenfinanciëlemiddelentoegekend.DestaatssecretarisvanVerkeer&Water-staatisprimairverantwoordelijkvoordeuitvoering.DatwiloverigensnietzeggendatvoordeinhoudelijkebeleidstrerreinenvanhetBeheerplangeenmiddelenwordenuitgetrokken.Ondervraag178gaikinopdefinan-ciëlemiddelenvoornatuurbeschermingopzee.52Welkegevolgenkandekredietcrisishebbenvoordekredietverstrekkingrichtingagrarischesectorenhetinvesteringsvermogenvanprimaireagrarischebedrijven?Welkegevolgenkandithebbenvoorinvesteringenindegewensteverduurzamingvandeagrarischesector?WelkerolzoudenBorgstellingsfondsenandereinstrumentenkunnenspelenomeventuelenegatievegevolgenoptevangen?Voorzovernubekendbeoordelenbankeningediendeinvesteringsplannenwatkritischer,maarnietwezenlijkandersdanvoorheen.Alsereeneconomischeneergangkomtzalditzekerookgevolgenhebbenvoorderentabiliteitvandebedrijvenindeagrosectorendusookvoordeinvesteringsmogelijkhedenomtevernieuwenenduurzaamheidsinveste-ringentedoen.Ikmonitordezeontwikkelingdanooknauwgezet.HetBorgstellingsfondsvoordeLandbouwsteltlandbouwondernemingenmakkelijkerinstaatleningenaantegaandoordatdeoverheidgarantstaat.DeondersteunenderolvanhetBFisenblijftdusbelangrijk.53Hoeverhoudthetimpulsprogrammaverduurzamingagroketenszichmetdeopsplitsingvanart21.15?Zestaanlosvanelkaar.DeopsplitsingheefttemakenmetVBTB+,eenverdereverdiepingvandebegrotingommeerrelatieaantebrengeninbeoogddoelendehieraangekoppeldemiddelen.IkverwijshiervoorooknaardeleeswijzervandeLNVbegrotingoppagina6.54OpwelketermijnkandeKamerinzichtkrijgeninde(kwaliteitsverbetering)vandeeffect-enprestatie-indicatoren?Ikhebinmijnbegrotingaangegevendatikditjaarenkomendjaarverderwerkaandekwaliteitsverbeteringvandeeffect-enprestatieindicatoren.Hetdoelisombijbegroting2010dezekwaliteitsslagzichtbaartemakenvoordeKamer.OverigensheefthetBureauOnderzoekvoordeRijks-uitgavenvanuwKameronlangsineennotitieoverdeafrekenbaarheidendekwaliteitvandeeffecten,prestatiesendoelenuithetBeleidsprogram-mavoordebegroting2009mijndepartementalpositiefbeoordeelttenopzichtevandeoverigedepartementen.55Hoewordtvoorkomendatbijkabinetsdoelstellingeneffectindicatorenafwezigzijn?NietelkdoelofelkebijdragevanuitLNVisaltijdtevattenineenSMART-doelstelling,danwelineenobjectieveeneenduidigeeffectindicator.Daarwaardebeleidscontextcomplexerwordt,hetaantalactorentoeneemt,ishetmoeilijkeromeeneffectindicatoroptestellen,welkeookrechtdoetaandespecifiekebijdragevanéénactor.Indiezinishetdussomsniettevoorkomendatergeeneffectindicatoraanwezigisbijdekabinetsdoel-stellingen.Hetismijnintentieomdeeffectenvanmijninbrengopdediversebeleidsdoelentekwantificeren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1418 56OpwelkewijzewordendeuitkomstenvandebeleidsdoorlichtingvanVoedselkwaliteitenDiergezondheidmeegenomeninhettevoerenbeleid?DeuitkomstenvandebeleidsdoorlichtingvanVoedselkwaliteitenDier-gezondheidzullentegelijkertijdmethetLNVJaarverslag2008aanuwKamerwordenaangeboden.Ikzaltegelijkertijdaangevenopwelkewijzeikmetdeconclusiesvandebeleidsdoorlichtingzalomgaaninhettevoerenbeleid.57Kuntueenvolledigoverzichten/ofoverzichtelijkweergevenwelkemiddelenzijnopgenomenvoorhetbeschermenvandeinternationalebiodiversiteitenkuntudaarbijaangevenhoeanderedepartementendaarbetrokkenbijworden?Voordeinternationalebiodiversiteitzijntweebegrotingspostenbeschik-baar:€0,628mlnvoorprojectengerichtopmultilateraleenbilateralesamenwerkingen€0,324mlnvoorcontributiesaaninternationaleverdragenenovereenkomsten.Voortszijn,zoalsinhetbeleidsprogramma«BiodiversiteitWerkt:voornatuur,voormensen,vooraltijd»isaangegeven,ookbijanderedeparte-mentenmiddelenvoorinternationalebiodiversiteitbeschikbaar,waar-onderopdebegrotingvoorOntwikkelingssamenwerkingzoalsookopge-nomeninhetbeleidsprogramma(zieookmijnantwoordopvraag254).58Hoezalhetimpulsprogrammaverduurzamingagroketensvormgegevenworden?Wiezijnbetrokkenbijdetotstandkomingvanditprogramma?Hoeveelmiddelenmakendeverschillendedepartementenvrijvoorditprogramma?WanneerkandeKamerditprogrammaverwachten?Zieantwoord130.59Inhoeverreisiedereagrarischeondernemernaasteenglobalplayerookeenlokalespeler?HoeveelprocentvandeNederlandseproductieisbestemdvoordeNederlandse,Europeseenwereldmarktpersector(akkerbouw,groente-enfruit,sierteeltmelkveehouderij,intensieveveehouderij)onderverdeeld?DevolgendetabelgeefteenbeeldwelkgedeeltevandeproductiepersectorwordtafgezetinNederland,Europaenderestvandewereld.Hetbetrefthierdeexportvanprimaireproducten.DeexportvanverwerkteNederlandseproductenisnietindezestatistiekopgenomen.HetverbruikvanNederlandselandbouwproducteninhetbinnenland,deEUenderestvandewereld(gemiddeldevan2005en2006)BinnenlandEUWereldTotaalAkkerbouw83,00%12,00%5,00%100,00%Groenteenfruit24,00%66,00%11,00%100,00%Sierteelt8,00%76,00%15,00%100,00%Grondgebondenveehouderij90,00%8,00%2,00%100,00%Intensieveveehouderij73,00%23,00%4,00%100,00%Totaal52,00%40,00%8,00%100,00%BRON:LEI2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1419 60Hoeisdecirca70%vanhetNederlandseoppervlakdieingebruikvoordelandbouwis,naderverdeeldquaakkerbouw,weidegrond,glas-envolle-grondstuinbouw,fruitteeltensierteelt(zowelonderglasalsvollegronds)?Hoeveelvanhetvoorlandbouwingebruikzijndeoppervlakwordtookechtwordengebruiktvoorvoedselproductie,enwelkdeelvoornatuur-beheerenanderedoeleindenzoalsnon-foodproducten?Inonderstaandetabelwordtdenadereverdelingingrondgebruikbinnendeland-entuinbouwgegeven:GewasOppervlak(%)Akkerbouw–voedselgewassen27Tuinbouw–opengrond–voedselgewassen2Tuinbouw–onderglas–voedselgewassen<1Akkerbouw–veevoer22Akkerbouw–handelsgewassen<1Akkerbouw–landbouwzaden1Akkerbouw–groenbemesting2Grasland43Tuinbouw–opengrond–sierteelt2Tuinbouw–onderglas–sierteelt<1Vangrondenmetdehoofdfunctielandbouwheeftcirca90000hectareookeenfunctievoornatuur,namelijkcirca60000hectareagrarischnatuur-beheerencirca30000hectarefourageergebiedvoorganzen.61HoeveelprocentvandevoedselbehoeftevandeNederlandsebevolkingverzorgtdeNederlandselandbouwnupersector(akkerbouw,groente-enfruit,sierteeltmelkveehouderij,intensieveveehouderij)?HoeveelprocentvandeNederlandsebevolkingzoudesectorzelfkunnenvoedenmeteenvoedzaamdieet?Devolgendecijfersgevendezelfvoorzieningsgraadpersectoraan(bronLand-enTuinbouwcijferstabel113a(2006/7)en113b(2004).Granen21%Suiker171%Varkensvlees227%Pluimveevlees161%Melkproducten84%Condens231%Aardappelen175%Rund-/kalfsvlees114%Schapen-/geitenvlees87%Consumptieeieren193%Kaas208%Melkpoeder40%HetisnieteenvoudigmogelijkomaantegevenhoeveelprocentvandeNederlandsebevolkingdesectorzoukunnenvoedenmeteenvoedzaamdieet.IneensituatiewaarindeNederlandsebevolkingvolledigafhankelijkzouzijnvandeagroproductieinNederlandzoueenvolledigandereland-bouwnodigzijnmetveelminderdierenenmeerakkerbouw.Ditblijktuiteenstudiedieongeveer30jaargeledenisuitgevoerddoorwijlendhr.TH.Bakker«Horizontenvanzelfvoorziening»(LEI,1983).Dezestudieiswelis-waar25jaaroudmaarerzijngeenredenenomteverwachtendathetbeeldfundamenteelanderszouzijn.62Kuntuaangevenopwelkeverantwoordelijkhedenudoeltenopwieudoeltmet«onze»bijhetnemenvanverantwoordelijkhedenomdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1420 gevolgenvandeklimaatveranderinghethoofdtebieden?Kuntudaarbijaangevenwelkeverantwoordelijkheiduzelfzalnemeneninhoeverredatzalinhoudendatregulerendemaatregelenzullenwordenopgenomenomzocollectieveuitdagingen,collectiefaantepakken?IedereeninNederlanddraagtverantwoordelijkheidomdegevolgenvandeklimaatvernaderinghethoofdtebieden;«onze»verantwoordelijkheidnemenstaatvoordemaatschappijalsgeheel:burgers,overheid,maat-schappelijkeorganisaties.HeelNederlandheefteenverantwoordelijkheidombijtedragenaanhetterugdringenvande(negatieve)effectendiewijalsmensenhebbenophetklimaatendebiodiversiteit.Wezullenonsbewustermoetenwordendatonsconsumptie-enproductiepatrooninvloedheeftopklimaatenbiodiversiteit,onsgedragaanpassenenbeschikbaretechnologieënzogoedmogelijkinzetten.IkvoelmijalsministervanLNVerverantwoordelijkvoordatvanuitalmijnbeleids-terreinenbewustwordtomgegaanmetdeverwachteklimaatverandering.Ikzalin2009geenregulerendemaatregelen(wetgeving)nemendieverbandhoudenmetklimaatverandering.Welzetikmeviaanderewegeninvoordeaanpakvanadaptatieenmitigatie.63Welkemiddeleneninstrumentenbiedtdebegrotingomeengevreesdefaillissementsgolfindetuinbouwsector,alsgevolgvanlageproduct-prijzenendehogegasprijs,tevoorkomen?Versneldonafhankelijkwordenvanfossielebrandstoffenisdeoplossingvoordeproblematiekvandehogegasprijzen.IkwerkdaarsamenmethetProductschapTuinbouwenhetbedrijfslevenaanviahetprogrammaKasalsEnergiebron.Daarbijwordteenbreedengeïntegreerdinstrumenten-pakketingezet:€mlnin2009instrumentLNV*ProductschapTuinbouwTotaalOnderzoek:onderdeelVersnellings-programmaimplementatiesemi-geslotenkas1,51,53,0Onderzoek:onderdeelOverigetransitiepadenenintegraleconcepten2,22,24,4LNV/PTdemoregeling0,80,21,0Ondernemersplatforms,voorlichtingencommunicatie0,250,250,5Subsidievroegemarktintroductie:MEI-semi-geslotenkassen2020MEI-overigeenergiesystemen88Energienetwerken66IRE5,15,1Aardwarmtegarantie10**10Monitoring0,150,150,3Totaal544,358,3*InclusiefbijdrageuitInnovatie-agendaEnergie**Inclusief€5mlnEZ-middelenvooraardwarmtegarantie64WelkerolspelendeontwikkelingenvanBiobasedEconomybijMVOenwelkbudgetisdaarvooruitgetrokken?BiobasedEconomy(BBE)raaktaandedoelstellingvandeKabinetsvisieMaatschappelijkVerantwoordOndernemen,indiezindatbeidethema’shetdoelhebbenom«bedrijvenbewusttemakenvandemaatschappelijkeeffectenenverantwoordelijkhedendieondernemenmetzichmeebrengtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1421 envandekansendieMVObiedt».MVOisprimairdeverantwoordelijk-heidvanhetbedrijfsleven.Deoverheidkiestvooreenmarktgerichteaanpak,waarbijzijeenstimulerenderolheeft.IndekabinetsvisieopdeBiobasedEconomywordtuitvoerigingegaanopdeinzetvanbiomassavoornon-foodtoepassingen;ookhierbijstimuleertdeoverheidviainnovatiegeldendeontwikkelingnaareengroeneeconomie.VoorhetbudgetvoorBiobasedEconomyverwijsikunaarhetantwoordopvraag66.65KanBiobasedEconomywordengezienalsnieuweuitdagingvanhetGLB?Zo,jawelkeinspanningwordtdaaropgepleegd?Zo,neewaaromniet?AlsbelangrijkenieuweuitdagingenvoorhetGLBnoemtdeEuropeseCommissieklimaatverandering,bio-energie,waterbeheerenbiodiversi-teit.Ophetgebiedvanbio-energieondersteunthetkabinetdesuggestievandeCommissieomtweedegeneratiebiobrandstoffentestimuleren,maarisgeenvoorstandervanproductiesteunaangewassenvoorbiobrandstoffenenondersteuntdaaromhetCommissievoornemenomdebestaandesteunregelingvoorenergiegewassentebeëindigen.Devoor-stellendiedeCommissienudoetpassengoedindeoverheidsvisieopdebio-basedeconomydieikuwKamerop8oktober2007toezondmedenamensdeministersvanVROM,EZ,V&WendeministervoorOS.(Kamerstuknummer29575,nr.16).66Waaromzijn,zekergeziendewegingopblz.12vandoorbraaktechnolo-gieëneenevenredigeinzetlijktteverantwoorden,debudgettenvantran-sitieglastuinbouwenbiobasedeconomynietinevenwicht?Hetverschilinbudgetwordtveroorzaaktdoordefaseringvandeprogramma’s.HetprogrammaKasalsEnergiebronbestaatsinds2003,terwijlhetprogrammaBiobasedEconomynoginontwikkelingis.Beideprogramma’smakensinds2007onderdeeluitvanhetprojectSchoonenZuinig.HetprojectSchoonenZuinigonderscheidtdriefases:metersmaken,metersvoorbereidenenverdergaandeinnovatie.DebudgettenvoorglastuinbouwopdeLNV-begrotingzijnmetnamebestemdvoordefasemetersmaken(o.a.doelstelling700ha.semi-geslotenkassenin2011).Voordetweedeenderdefaseisdeinnovatie-agendaenergieopgesteld(Kamerstuknummer31530,nr.1).Dezerichtzichopdoorbraaktechnologieen.Hetuitgangspuntvandeinnovatie-agendaenergieisenergietransitieindevollebreedte.Vooriederevandezeveninnovatiethema’s,waaronderBiobasedEconomyenKasalsEner-giebron,istotenmet2012minimaal€30mln.gereserveerd(merendeelsFES-middelen).67Opgrondvanwelkeindicatieswordtverwachtdatgoedevooruitgangwordtgeboektindeontwikkelingvanintegraaldiervriendelijkestallen?Zieantwoord214.68HoegaatudoorbraaktechnologieënzoalsICT,nanotechnologie,biotech-nologieengenomicsondersteunen?Hoegaatuhetbevorderendatdergelijketechnologieënookdaadwerkelijkkunnenwordeningezet?IndeKabinetsvisieNanotechnologieën(2006)eninhetActieplanNano-technologie(juli2008)wordendepotentiesvandenanotechnologievoorverschillendemaatschappelijkesectorengeschetst.DaarbijwordenookdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1422 risico’senethischeenjuridischeaspectenaangegeven.Hetkabinetsbeleidisgerichtopeenzorgvuldigeenveiligetoepassingvanditsoorttechnolo-gieën.Viadeinzetvankennismiddelenondersteunikonderzoekenpilot-studienaartoepassingsmogelijkhedenalsookrisico’svandezedoor-braaktechnologieën.Detoepassingervanisechterdeverantwoordelijk-heidvandeprivatesector.69Kuntuaangeventotwelkestimulansendemaatschappelijkewensenrondomdierenwelzijnbijuzullenleidenenwelkeconcretetenemenmaatregelenudaaraanheeftverbonden?Demaatschappelijkewensenronddierenwelzijnbiedenvoordesectorenmijzelfeenstimulansinderichtingvanverdereverduurzamingeninno-vatie.Deconcretemaatregelenhiertoetijdensdehuidigekabinetsperiodezijn,inclusiefstreefdatum,opgenomenindenotadierenwelzijn.Uitgangs-puntblijftdatdehoudersalseersteverantwoordelijkzijnvoorhetwelzijnvanhundieren.Infebruari2009zalikubijdevoortgangsrapportageoverdeuitvoeringvandenotadierenwelzijneenoverzichtbiedenvandeontwikkelingenindeuitvoeringvandenota.Bijdezevoortgangsrapportagezalik,zoalstoegezegd,demotieThiememeenemen,waaringevraagdwordtomconcreteindicatorenenafrekenbaredoelstellingenteformuleren.70Kuntuaangevenwanneeruzelfderegiegaatvoerenoverhetbeoogdedierenwelzijnsbeleid,zodatdaadwerkelijkstappengezetzullenwordendiehetwelzijnvandierendaadwerkelijkvergroten?Zieantwoord69.71KuntuaangevenhoeuwdoelstellingentenaanzienvandierenwelzijnzullenleidentotendaadwerkelijkeverbeteringvanhetwelzijnvandiereninNederlandenhoeudezeambitiesincijfersgaatvatten?Zieantwoord69.72Kuntuaangevenwelkeambitiesendoelstellingeninhetkadervandieren-welzijnin2009zullenwordenbereiktenhoeveeldierenhiervanblijvenddevruchtenzullenplukken?Zieantwoord69.73Kuntuaangevenwelkecriteriazijnverbondenaanintegraalduurzameendiervriendelijkestallenenopwelkewijzeafwegingenwordengemaakttussenduurzaamheidscriteriadiebotsenmetdierenwelzijnscriteria?Zieantwoord213.74Kuntuaangevenwaaropudoeltmetdezinssnede«ikverwachtgoedevooruitgangteboekenindeontwikkelingvanintegraaldiervriendelijkestallen»?Aanwelkevooruitgangdenktu?Zieantwoord214.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1423 75Hoeverhoudtde5%diervriendelijkestallenin2011zichmetdedoelstel-lingombinnen15jaarzichteontwikkelentotinalleopzichteneenduur-zameveehouderij?Watishettotaalbeschikbarebudgethiervoor?Zieantwoord208.76Hoemoetdedefinitiegroenindezin«iedereenzouin10minutenfietseninhetgroenmoetenkunnenzijn»wordenuitgelegd?Uitdiverseonderzoekenblijktdepositieveinvloedvangroenindebuurt.Hetisdirectgoedvoordevolksgezondheid,biedtruimtevoorrustenbewegingenbevorderthetvestigingsklimaat.Ditkanzowelgroenindestadbetekenenvanmeerdanéénha(zoalsstadsparken),alsgroenomdestad.Dangaathetomdagrecreatiegebieden,natuurenagrarischcultuur-landschap.77WanneerkomtdeAgendaLandschap?HoeisdeafstemmingmetanderedepartementenoverdeAgendaLandschap?WatishettotaalbeschikbarebudgetteruitvoeringvandeAgendalandschap?DeAgendaLandschapwordtvoordebehandelingvandeLNV-begroting2009aandeTKgestuurd.IndeAgendawordteenbijlageopgenomenmeteenfinanciëleverantwoordingvanhetbeschikbarebudgetvandemeestdirectbetrokkenministeriesLNVenVROM.HetbeschikbareLNV-budgetisweergegevenindebegrotingsartikelenU24.11enU24.12.Inbegrotings-artikel24.12iseenpostopgenomenvan€3mln.perjaarvoornieuweactiesdievoortvloeienuitdeAgendaLandschap.(zieookantwoordopvraag80).78WatisdehuidigestandvanzakenvandeuitvoeringvandeMotie-vanGeelterbehoudvandevitaliteitvanhetplatteland?Conformureedseerderisgemeld(Kamerstuknummer29576,nr.55),zijndeprovinciesaandeslagom,opbasisvandeovereengekomenrandvoor-waardenenmetinzetvanhetovereengekomenbudget,zoalsdezezijnopgenomenindeILGbestuursovereenkomsten,projectenaantewijzendieaansluitenbijdeinhunregiogeconstateerdebehoeftenenkansen.VerslagleggingoverdezeprojectengeschiedtconformILGrapportages.79BehoortnaastinrichtingvandeEHSookhetuiteindelijkebeheertotdecentraledoelstellingenvanhetKabinet?Ja.80OpwelkbudgetzaldeAgendaLandschapgestoeldworden?Watwordtverstaanondereengoederegelingtenaanzienvandefinanciering?Hetismijnambitieookprivaatgeldaantetrekkentenbatevanhetland-schap.DeAgendaLandschapgeeftrichtingaandehuidigeennieuweactiesvanhetrijkophetgebiedvanlandschap.Debudgettaireonderbou-wingbijLNVisweergegevenindebegrotingsartikelenU24.11enU24.12.Voordenieuweactiesisstructureel€3mln.uitgetrokkenonderoperatio-neeldoel24.12(zie.blz.130).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1424 IndeAgendaLandschapwordtverderaandachtbesteedaandeomvor-mingvanhetMIT(MeerjarenprogrammaInfrastructuurenTransport)naarhetMIRT(MeerjarenprogrammaInfrastructuurRuimteenTransport)omrijksbelangenenfinancieringstromeninééngebiedteintegreren.MetdeontwikkelingvanhetMIRTspelregelkaderwordtopmacroniveaueenbelangrijkeconditievoorhetgebiedsgerichtwerkengecreëerd.IndeAgendawordtinhetverlengdehiervantevenseeneerstereactiegegevenopdevoorstellenvandeTaskforceFinancieringLandschappenonderleidingvanRinnooyKan,waarinondermeerwordtingegaanophetfiscaleinstrumentarium.81Opwelketermijnwordendeuitkomstenvandepilotsverwachtdiezichrichtenopdevraaghoedevitaliteitvanhetplattelandbehoudenkanblijven?Kandekamerwordengeïnformeerdoverdeuitkomstvandepilotsenhetvervolgdathetkabinethieraangaatgeven?ZoalsmetuwKamerisafgesprokentijdensdebegrotingsbehandelingop1november2007wordtbijdemid-termevaluatievanhetILGbezienofernoodzaakbestaattotextrainzetvanhetKabinetvoordeleefbaarheidophetplatteland.BelangrijkeinputhiervoorisdemonitorinhetkadervandeAgendaVitaalPlattelandendeanalysesvanondermeerhetSCPinhetkadervandeSocialeStaatvanhetPlatteland.Dekennisenervaringendiemetbovengenoemdeprojectenindeverschil-lendeprovincieswordtopgedaanwordenhieruiteraardookinmeege-nomen.82Hoegaatuinvullinggevenaanhetverbindenvanverschillenderuimte-lijkefuncties,zodatmeerderedoelenopdezelfdevierkantemeterkunnenwordenbereikt?Eenbekendvoorbeeldvanmeerderefunctiesisdecombinatievanland-bouwmetagrarischnatuurbeheer,maarikdenkookaandecombinatievanlandbouwmetrecreatie,bijvoorbeeldroeibotenverhuurbijdeNieuw-koopsePlassen.Ditgeldtookvoordecombinatievannatuurmetwater-opvangenwaterzuivering(rietmoerassen)enwaterrecreatie.Ditzijnvoor-beeldendieinvelevariatiesvoorkomen,maarerwordtookgewerktaaninnovatieophetgebiedvanmeervoudigruimtegebruik,bijvoorbeeldindevormvangrasdakenopallerleigebouwenindestad,waarbijdefunc-tiesvangroen(CO2opvang,fijnstof-invang,isolatie)enwateropvang(bestrijdingwateroverlast)wordengecombineerdmetwonenenwerken.83WaaromwordtderegelingvoordraagvlakNatuuropgeheven?BeginditjaariserophetgebiedvanNatuur-enMilieuEducatie(NME)eenstevigeimpulsneergezet.EenaantalmaatschappelijkeinitiatievenopNME-gebiedwordthierdoorondersteund.VoorandereactiviteitenuitdeRegelingDraagvlakNatuur(RDN),zoalsvoorlichtingenvisievorming,zullenmaatschappelijkeorganisatiesnaarverwachtinginstaatzijnfinan-cieringvanuitprivatepartijenenfondsen,zoalsdePostcodeloterij,tegenereren,zodatzijhunactiviteitenkunnenblijvenvoortzetten.OmdezeredenhoudtdeRDNoptebestaan.84Watisderolenpositievandebiodiversiteitsdoelstellingenbinnenhetkabinetsbeleidzoalsvermeldindenotitie«Landbouwontwikkeling,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid»?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1425 InhetkadervandeMilleniumDevelopmentGoals(MDG’s)speeltdeNederlandseregeringactiefinopdenoodzaakvangrotereaandachtvoorlandbouwontwikkelingenruralebedrijvigheidmetinachtnemingvanrandvoorwaardenopgebiedvanbeschermingvanbiodiversiteitenmilieu.Duurzameontwikkelingisspeerpuntvanhetregeringsbeleid.Denoodzaakvangecombineerdeaandachtvoorarmoedebestrijding(people),economischegroei(profit)enecologischeduurzaamheid(planet)wordtindebeleidsnotitie«Landbouw,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid»onderstreept.Inhetbeleidsprogramma«Biodiversiteitwerkt:voornatuur,voormensenvooraltijd»zijndeprioriteitenaangegevenvoordeperiode2008–2011,waarmeederegeringsamenmetmaatschappelijkepartnerseenbijdragelevertaanhetaanpakkenvandeaantastingvandebiodiversiteitindewereldenaanhetbevorderenvanduurzaamgebruikvanbiodiversiteitennatuurlijkehulpbronnen.Deuitgangspuntenvanditbiodiversiteitspro-grammawordenvanzelfsprekendmeegenomenindeuitwerkingvandebeleidsbrief«Landbouw,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid».85WanneerkandeKamerdeimplementatievandeindenotitie«Landbouw-ontwikkeling,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid»genoemdeactieverwachten?Ditnajaarishetimplementatietrajectvanstartgegaan.HetministerievanLNVpaktditgezamenlijkopmethetministerievanBuZa/OSendebetrokkenlandenenoverigepartners.Deimplementatievandegenoem-deactieszallopenvan2008–2011.Jaarlijkszalhierovergerapporteerdworden.86WelkbudgetkanwordenofwordtverbondenaandenotaVoedselenconsument?Indenotametdewerktitel«Voedselenconsument»zalikmijrichtenopdeomgevingvandeconsumentenvanuitdatperspectiefzalikactivi-teitenontplooiendieeenpositievebijdragekunnenleverenaanhetvergrotenvandeconsumptieenaanbodvanvoedseldatgeproduceerdwordtmetrespectvoormens,dierenmilieu.Omdittebereikenmoetenvraag,aanbodenproductievangezondeenduurzamelevensmiddelensamenkomen.Bewustwordingvandeconsumentiséénvandesporenwaaropikinzalzetten.Maarhetaanbodendeherkenbaarheidbepaaltingrotematewatdeconsumentdaadwerkelijkkoopt.Daaromzalikookinzettenophetvergrotenvaneenhoogwaardigvoedselaanbod.Ditkandeoverheidnietalleen.Zoweldeconsument,hetbedrijfslevenalsdeoverheidhebbenhiereenverantwoordelijkheid.Ikwilpartijendanookondersteunenomdezeverantwoordelijkheidtenemen.Hierbijzalikprimairinzettenophetagenderenvandeproblematiekenvervolgenshetinitiëren,faciliterenenstimulerenvanactiviteitendiehieraanbijdragen.Overdeintezettenbeleidsinstrumentariakanikaangevendathetkabinetgeenvoornemensheeftomfiscalemaatregelentenemenzoalseenheffingopvleesofopanderevoedingsproducten.ZoalseerderaandeKamermedegedeeldstuiteenheffingopvleesophandelspolitieke,fiscaal-juridische,administratieveenuitvoeringstechnischebezwaren.ZiebijvoorbeelddeantwoordenopdevragenvanhetKamerlidThiemeovereenaccijnsheffingopvlees(AanhangselvandeHandelingen,2007–2008,133).Ditgeldtvooreenafzonderlijkeheffingopvlees,maarbijvoorbeeldookvooreentariefdifferentiatieindeBTWopbasisvanspecifiekekenmerkenvanhetproduct.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1426 Mijnstrevenisomzosnelmogelijkdenota«Voedselenconsument»aandeKamertesturen.Aangezieninterdepartementaleafstemmingnogplaatsmoetvinden,kanikopditmomentnietaangevenoftoezendingnogvoorhetkerstreceszalplaatsvinden.Hetwasmijnintentieomdepeilingnaarperceptieengedragvanconsumententenaanzienvanverschillendewaardenmeetezendenmetdenota.Pasgeledeniseeneerstepilotvandepeilingafgerond.MochthetnietlukkenomdenotavoorhetkerstrecesrichtingKamertesturendanzalikdezepilotunogvoorheteindvanhetjaardoentoekomen.BijdeaanbiedingvandenotaVoedselenconsumentzalikdeKamernaderinformerenoverhetbudgetdatdaarbijwordtingezet.87Opwelkewijzewordencriteriavoorhetinroepenvaneenpubliekenood-voorzieningingevalvanernstigemarktverstoringingevuld?InhetkadervandehealthcheckvanhetGemeenschappelijkLandbouw-beleid(GLB)wordtmomenteelgesprokenoverdewijzewaaropdezepubliekenoodvoorzieningindekomendejarenvormkrijgt.IndeLand-bouwraadvannovembermoetdaarovereenpolitiekakkoordwordenbereikt.Opbasisvaneengedegenmarkt-enimpactanalysesteltdeCommissieindehealthcheckvooromhetinterventieplafondvoorvoedergranentotnultereduceren,zoalseerderditjaarookmetmaïsisgebeurd.Voordurum-tarwe,rijstenvarkensvleessteltdeCommissievooromdemogelijkheidvaninterventietebeëindigen.Ikondersteundezeinzet.Voorzachtetarwe,boterenmargarinewildeCommissiedeautomatischetoepassingvaninterventietegendevasteinterventieprijsvervangendooreensysteemvaninschrijving.Ikverwelkomdezestapvanwegedeextramarktoriëntatiedieeruitvoortvloeit.Omzekertestellendatdezedrieresterendeinterventiemechanismenlouteralsvangnetfunctioneren,ishetvoormijvanbelangdattevensmaximaleinterventieplafondsenbeperkteinterventieperiodeswordeningesteld,conformdeinzetvandeCommissie.88Watisdedefinitievanvitalelandbouwenvitaalplatteland?Enwaaromwordendezeapartbenoemd?Bijeenvitalelandbouwgaathetomeenperspectiefvolleenlevenskrach-tigelandbouwsector.Bijeenvitaalplattelandgaathetomeenperspectief-volenlevenskrachtigplatteland.Hetplattelandwordtdaarbijgedefinieerdalshetniet-verstedelijktedeelvanNederland,waarbinnenookdorpenenkleinerestedenliggen.Onderplattelandwordenookdegrotewateren(m.u.v.deNoordzee)verstaan.Devitaliteitvanhetplattelandwordtbepaalddooreenbloeiendeeconomie,goedewoonomstandigheden,eenlevendigesocialestructuureneensterkeidentiteit,eengezondfunctione-rendecosysteemeneenaantrekkelijklandschap.Watbetreftdesamenhangkanduswordenopgemerktdateenvitaalplattelandmeerisdaneenvitalelandbouw.Enkanwordenopgemerktdateenvitaalplattelandnietzondereenvitalelandbouwkan.Delandbouwleverteenbelangrijkebijdrageaandeeconomieenvervulteencrucialerolalsbeheerdervanhetlandschap.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1427 89Kuntuinzagegevenindegevolgenvanhetafschaffenvanbraaklig-regeling?Hoeveelkilometerakkerrandiseralsgevolgvanhetafschaffenvandezeregelingomgeploegd?DeEuropeseregelingdatgronduitproductiegenomenmoetwordenomdeproductievangranentebeperkenvervaltmetingangvan2009.Hetlatenvervallenvandebraakverplichtingisonderdeelvandezogenaamde«HealthCheck»vanhetGemeenschappelijkLandbouwbeleid.DeEuro-peseCommissieheeftdooreenmededelingreedsinjuli2008delidstatenhierovergeïnformeerd.VooruitlopendophethuidigevoorstelheeftdeLandbouwraadin2007beslotenominverbandmetdemarktomstandig-hedentoetestaandatopverplichtbraakgelegdepercelenlandbouwge-wassenverbouwdmogenworden.Hetbelangrijkstegevolgvanhettoestaanvangewassenopin2008verplichtbraakgelegdepercelenisdatdeakkerbouwersindegelegenheidwordengesteldomdezepercelentebenuttenbinnenhunnormalebedrijfsvoering.Deadministratieveverplichtingenvoordeakkerbouwersinverbandmetbraakleggingzijnechterblijvenbestaan.InNederlandbedraagtdeverplichtebraak14750ha(=aantalbraak-toeslagrechten).Daarvanwerdin2006ongeveer5500hagebruiktvoorgewassendiebestemdzijnvoorindustriëleverwerking(denon-food/non-feedgewassen).Ookwerd80hatijdelijkbos(SBL-bos)gebruiktomaandebraakverplichtingtevoldoen.Biologischebedrijvenhebbennaarschat-ting500braaktoeslagrechten.Biologischebedrijvenzijnvrijgesteldvandebraakverplichting.Erresteertruim8700havoorpercelendiedaadwerke-lijkverplichtbraakgelegdwaren.Hiervanwas630haingebruikalssmalbraakperceel(5–10meterbreed)grenzendaanoppervlaktewater,650haalsnatuurbraak,500haalszwartebraak(omfytosanitaireredenen)enca6900haverplichtegroenebraak(metgroenbemester).In2008bedraagthetareaalsmalbraakperceelnog220haenhetareaalnatuurbraak350ha.Hetareaalsmalbraakperceelisdusmetruim400hectareafgenomen,hetareaalnatuurbraakmet250ha.Delengteakkerranddiehierdoorisverdwenenismijnietbekend.Methetafschaffenvandeverplichtebraakin2009vervallenookdespeci-fiekeadministratieveverplichtingen.90Kandeministerspecificerenpersectorwelkdeelvandeagrarischesectordeconcurrentiestrijdmetde(wereld)marktopeigenkrachtaankan?Watmoetermetdatandere(kleiner)deelgebeuren?Welkeanderetoekomstzietdeministervoorhen?Ikhebmijgebaseerdopverschillendestudiesvannationaaleninternatio-naalgerenommeerdeorganisaties.HetbetreftindeeersteplaatsdeScenar2020studie.DeEuropeseCommissieheeftdezescenariostudieoverlandbouwenruralewereldlatenuitvoerentervoorbereidingopdehealthcheckvanhetGemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB).Ookbaseerikmijophetachtergrondrapportbijhetvisiedocument«KiezenvoorLandbouw»vanseptember2005.Ditdocumentenhetrapportzijnuaangebodeninseptember2005(Kamerstuknummer30252,nr.1).Daar-naastverwijsiknaardein2003doordeErasmusUniversiteitenhetLand-bouwEconomischInstituut(LEI)uitgevoerdestudieoverdemogelijkeeconomischeeffectenvandeWTO-DoharondevoorNederland.TotslotbaseerikmijophetLEI-rapport«Europeeszuivelbeleid»overdegevolgenvoordesectorvandeafschaffingvandemelkquotering,datuinoktober2006isaangeboden(Kamerstuknummer30252,nr.12).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1428 Uitdezestudieskomtnaarvorendatinhetalgemeennaverdergaandehandelsliberalisatiegeengroteproductieverschuivingentenopzichtevandehuidigesituatieteverwachtenzijn.IndeScenar2020studieblijktdatopEuropeesniveau.IkgaervanuitdatditdanookzekeropNederlandsniveaugeldt.DitbeeldwordtbevestigdindegenoemdestudiesoverdeNederlandsesituatie.Voordesectorendiemomenteelinkomenssteunontvangen,metnamemelkveehouderijenakkerbouw,brengteenveranderingdaarinvanzelf-sprekendwelgevolgenmetzichmee.Inderegelvertaaltzichdatingewij-zigdegrond-en/ofquotumprijzen,waardoordeeffectenophetinkomenzelfbeperktblijven.IkverwijsdaarvoornaastdealgenoemdezuivelstudievanhetLEIonderanderenaarstudiesvandeOrganisatievoorEconomi-scheSamenwerkingenOntwikkeling(OESO)uit2005overhandels-liberalisatieenbeleidshervormingindezuivelenuit2008overderelatietussenbeleidsveranderingenendewaardevanlandbouwgrond.Erva-ringenmetbeleidshervormingeneldersindewereldlatenditookzien,zoalsonderandereisbeschrevenineenstudieuit2006overbeleids-veranderingenenstructureleaanpassingsprocessenindelandbouwinontwikkeldelanden(D.BlandfordenB.Hill,2006,PolicyReformandAdjustmentintheAgriculturalSectorsofDevelopedCountries).Bijverderehandelsliberalisatieenbeleidshervormingkiestnaarverwach-tingeendeelvandebedrijvenvooreenandereontwikkelingsroutedan(verdergaande)specialisatieopdevoedselproductie.Hierbijvalttedenkenaandeontwikkelingvananderetakkenophetbedrijfen/ofgroeneenblauwediensten.ZoalsikindeHoutskoolschetshebaangegeven(Kamerstuknummer28625,nr.60)wilikjuistinhettoekomstigeGemeen-schappelijkeLandbouwbeleiddaarvoormeermogelijkhedenscheppen.91IsdehoofdlijnennotitiewaarinderuimtewordtbeschrevendiedeHealthCheckbiedthetzelfdealsdehoutskoolschets?Zonietwatisdandeonder-lingerelatie?Ja.92Hoeverhoudthethalenvandezeinternationaleopgavezichmethetvast-houdenaaneenbijmengverlichtingvoorbiobrandstoffeneneensubsidievoorbiomassabijstookinenergiecentrales?Ligthetnietmeervoordehandeerstdeduurzaamheidvandezebiobrandstoffentekunnengaran-derendooreensluitendcertificeringsysteemvoordezesubsidieregelingeenbijmengverplichtingintestellen?Naaraanleidingvandiscussiesoverdeeffectiviteitvandebijmeng-verplichtingbiobrandstoffenvoorhettegengaanvanklimaatveranderingendemogelijkeconcurrentiemetvoedselheeftdeministervanVROMubijbriefvan13oktober2008(Kamerstuknummer29575,nr.23)geïnfor-meerdoverdebijmengverplichtinginrelatietotdezediscussiesendebijstellingvandebijmengverplichtingvoor2009en2010.InEuropeeskaderisNederlandvoorstandervande10%doelstellingvoorwegverkeer,maarsteltdaarbijweldevoorwaardeeenevaluatiemomentin2012aandehandvanduidelijkecriteria.DaarbijwordternaargestreefddatdeduurzaamheidcriteriainEuropawordennageleefddoormiddelvanbredetoepassingvancertificering.Definitievesteunvanhet2020-doelsteltNederlanddusafhankelijkvandeuitkomstvanhetevaluatiemomentin2012.MethetoogopdeduurzaamheidvanbiomassaindeStimuleringsrege-lingDuurzameEnergie(SDE),hanteerthetministerievanEZeenrappor-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1429 tageverplichtingwaardeaardenherkomstvanbiomassainwordtvastge-legd.Grootschaligebijstookinkolen-engascentraleswordtmomenteelviadeMEPgesubsidieerd–devoorlopervandeSDE–ennietviadeSDE.Bijhetbijstellenvandezedoelstellingenblijfthetookvanbelangdatinvesteringsprikkelsindezeinnovatievesectornietaangetastworden.93Waaropisdeverwachtinggebaseerddateengrootdeelvandeagrarischesectordeconcurrentiestrijdmetde(wereld)marktopeigenkracht,dusmetbeduidendmindersteun,aankan?Ligthiergedegenonderzoekaantengrondslag?Zieantwoord90.94IshetwaardatdevrijwilligeafsprakendiebinnendeRoundTablesvoorduurzamesojaenpalmolieproductiewordengemaakt,ampereffectzullenhebbenopdenogsteedsvoortgaandelandonteigeningvaninheemsevolkerenenkleineboeren,deafnemendevoedselzekerheid,enhetsteedsmoeilijkerwordendatdeinheemsebevolkinghaarrechtmatigelandterugkrijgtvandeoverhedeninZuid-Amerika?Zonee,waaromniet?Kuntuaangevenhoedezevrijwilligeafspraken–dieleidentotfreerider-gedrag,datbijnanietdoorconsumentenisaftestraffen,vanwegedezeerslechtetraceerbaarheidvanpalmolieensojainvoedingsmiddelen–kunnenleidentotmindervernietigingvanbiodiversiteit,meervoedsel-zekerheid,meerlandrechtenvankleineboereneninheemsevolkeren,enteruggavevanonterechtonteigendlandvaninheemsevolkeren?Welkaanvullendbeleidiseventueelnodig?OrganisatiesvankleineboerenenvandeinheemsebevolkingmakendeeluitvanzoweldeRoundTableonResponsibleSoy(RTRS–duurzamesoja)alsdeRoundTableonSustainablePalmOil(RSPO–palmolie)endezoge-naamdeDevelopmentGroupswaarincriteriavoorduurzaamheidontwik-keldworden.Ookdiversemaatschappelijkeennatuur-enmilieuorganisa-tieshebbennadrukkelijkoogvoordespecifiekeproblemenvandezegroepen.InhetRoundTable-proceswordtdanookterdegerekeninggehoudenmetdegevolgendiecertificeringvansojaenpalmolievoorhenheeft.Deontwikkelingvancriteriavoorduurzamesojabevindtzichineenvergaandstadiumvanontwikkeling.Zoweldoordezogenaamde«Devel-opmentGroup»vandeRTRSinhetmultistakeholderproceswaarinverte-genwoordigersvanbedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisatieszijnvertegenwoordigdalsdoorexternebetrokkenenindeopenbareconsul-tatiewordthardgewerktomvoorbiodiversiteit,positievankleineboerenendeinheemsebevolkingendezogenaamdeindirecteeffecten(waar-ondervoedselzekerheid)criteriateformulerenmeteenbijbehorendverificatiesysteem.BijbiodiversiteitkanhetbijvoorbeeldgaanomhetbeschermenvannatuurgebiedenendeontwikkelingvaneenecologischehoofdstructuurinZuid-Amerika(HighConservationValueAreas,HCVA’s).Naasthetfeitdatprivatepartijenoverdezethema’sovereenstemmingbereikenishetvanbelangdatnationalewet-enregelgevingindeteeltgebiedendeinstru-mentenbevatwaarmeerechtenenplichtenvanbelanghebbendengega-randeerddanwelafgedwongenkunnenworden.AanvullendNederlandsbeleidheefthieropgeenbetrekking.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1430 95HoegaatdeministerhetcriteriavandeCO2boekhoudingcontrolerendatnietinderoundtables,maarwelvolgensdeCramer-criteriavereistis?Hetovergrotedeelvandemondiaalgeproduceerdeeninonslandgeïm-porteerdesojaenpalmoliewordtaangewendindevoedingsmiddelen-industrieendemengvoedersector.BijdeRoundTableswordtdanooknietspecifiekgekekennaarhetgebruikvanpalmolieofsojaalsgrondstofvoorbiobrandstof.Ditdoelstaatevenwelcentraalinderapportagevandeprojectgroep«Duurzameproductievanbiomassa»,februari2007(«Cramercriteria»)enindeconceptEU-richtlijn«hernieuwbareenergie»alsonderdeelvanhetklimaat-enenergiepakket.HierinisopgenomendewijzewaaropbedrijvenoverdeCO2-uitstootdienenterapporteren.Hetvoorstelvoorderichtlijnbevateisent.a.v.broeikasgasemissies,bescher-mingvanbiodiversiteitenbeschermingvandekoolstofvoorraadindebodem.InhetkadervandeduurzaamheidvanpalmolieisdoordeRSPOhetinitiatiefgenomenomdeuitstootvanbroeikasgassenmetnamealsgevolgvandeontginningvanveengrondenvoordeteeltvanoliepalmenvasttestellenentebezienhoedezezichverhoudttotdeEU-richtlijnentebezienofdecriteriaopditpuntverscherptzoudenmoetenenkunnenworden.96Deambitievanditkabinetishetcriteriumvoorindirecteeffectenonder-deeltelatenzijnvandeduurzaamheidcriteriavoorbiobrandstoffen.Hoegaatdeministerditcriteriumbeoordelennuderoundtablesditcriteriumniethebben?Inzakedeindirecteeffecten,zoalsconcurrentiemetvoedselenverande-rendregionaalgrondgebruik,isinhetrichtlijnvoorsteleenperiodiekerapportagevandeEuropeseCommissieopgenomen.Voortsisvoorziendatgerapporteerdgaatwordenoverlokalemilieu-aspectenensocialeaspectenenhoegedegradeerdegrondengebruiktkunnenwordenbijdeteeltvanenergiegewassen.Ditisinlijnmetdeinhoudvanhetrapportvandeprojectgroep«Duurzameproductievanbiomassa».97Waaromvindtdeministerhetnoodzakelijkdatdeproductievanbiobrand-stoffennietwordtgesubsidieerdenwaaromwordtdebijmengingvanbiomassainenergiecentralesdanwelgesubsidieerd?Hetisvanbelangonderscheidtemakentussenproductieentoepassingvanbiomassaendaaropgebaseerdebiobrandstoffen.Voordetoepassingvanbiomassainenergiecentralesgeldteensubsidieregeling.Detoepas-singvanbiobrandstoffenvindtplaatsopbasisvaneenverplichtingvoordegenendie(auto)brandstoffenopdeNederlandsemarktbrengen.Voorbiobrandstoffenisdezekeuzegemaakt,omdateensubsidieregelingdiebijvoorbeeldwelvoor2006gold,nietleiddetoteensubstantiëleinzetvanbiobrandstoffen.Inverbandmetmogelijkeconcurrentiemetvoedselgewassenligtstructu-relesubsidiëringvandezogenaamdeeerstegeneratiebiobrandstoffennietvoordehand.98Spelenbijdeinvesteringinduurzamelandbouwontwikkelingbiodiversi-teit,biobasedeconomyenbiotechnologieeenrol?Ja,allegenoemdeaspectenspelenhierbijeenrol.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1431 99Isdeinzetvandecapacitybuildingsprojecten,insamenhangmetdeinzettenaanzienvandebiodiversiteitsdoelstellingen?Inhetkadervandebiodiversiteitdoelstellingenworden«capacitybuild-ing»projectenuitgevoerdinhetbuitenland.Dezewordengefinancierddoormiddelvaneenaantalinstrumenten.DeverantwoordelijkheidvooreendeelvandezeinstrumentenligtbijLNVenvooreendeelbijhetminis-terievanBuitenlandseZaken.Veelprojecteninhetkadervanhetbeleids-programma«Biodiversiteitwerkt:voornatuur,voormensen,vooraltijd»enhetvoormaligeInternationaalBeleidsprogrammaBiodiversiteit2002–2006zijngerichtop«capacitybuilding»,onderandereviadesubsidie-regelingBBI-MATRAensubsidiesvandeNederlandseambassades.Hetkabinetstreeftdaarbijnatuurlijkcoherentievanbeleidnaenstemtdeinzetvandeverschillendedepartementenaf.HetBeleidsprogrammaBiodiversiteitbiedthiervoorhetkader.100Hoegaatuvoorkomendatompuurdogmatischeredenendekansendiegengewassenonsbiedenverlorengaan?KuntuhierbijookingaanophetEU-kaderwaarbinnenbesluitvormingtenaanzienvangengewassenplaatsvindt?Nederlandgaat–conformdeEuropeseggo-verordeningen–akkoordmetEU-markttoelatingvangenetischgemodificeerdegewassenopbasisvaneenpositiefadviesvandeEuropeanFoodSafetyAuthority(EFSA)overdeveiligheidvanhetgewasvoormensenmilieu.DaarnaastinvesteertNederlandindeontwikkelingvaneengenetischgemodificeerdeaard-appeldieresistentistegendeaardappelziekte.Teeltvandezeaardappelkanbijdragenaaneenforseverminderingvanhetgebruikvanfungiciden(antischimmelmiddelen)indeaardappelteelt.101Welkemogelijkhedenzietuommeerprivateinvesteringenvoorduurzamelandbouwontwikkelingaantetrekken?Inhetkadervanmaatschappelijkverantwoordondernemenenuitbreidingvanbedrijfsmatigeactiviteitzijnsteedsmeerprivatepartijenbetrokkenbijinvesteringeninduurzamelandbouwontwikkelinginontwikkelingslanden.Eenenanderhangtwelafvaneen«enablingenvironment»enpolitiekestabiliteit.Ditbetekentdatdeoverheidtezamenmethetbedrijfslevenmoetwerkenaanhetscheppenvangunstigevoorwaardenwaaronderdeproductie,verwerkingenafzetkunnenplaatshebben.Daarbijgaatheto.a.overeeneffectieflandbouwbeleid,kredietvoorziening,beschikbaarheidvannieuweeninnovatievetechnologieën,enhandelsbeleidmetadequatemarkttoegang.Opaldezegebiedennoemtdenotitie«Landbouw,RuraleBedrijvigheidenVoedselzekerheid»(Kamerstuknummer31250,nr.14)activiteitenterbevorderinghiervan.Specifiekwiliknoemendepubliek-privatepartnerschappenterbevorde-ringvanmarkttoegangvanlandbouwproductenuitontwikkelingslanden(zieantwoordopvraag107),waardedonorbijdragengerichtzijnopstimulerenvanmeerinvesteringendoordeprivatesector.DitiseveneenshetgevalbijhetbedrijfsleveninstrumentariumvandeminstervoorOS,zoalsPSOM.102WaaromgaatindebegrotingvanhetministerievanLNVuitvanwaterindetoekomstmisschienmogelijkismetGGOs,zonderkritischdeduur-zaamheidvandehuidigepraktijkvangentechteelttebeoordelen?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1432 GGO’skunnenbijdragenaaneenduurzameontwikkelingvandeland-bouw.Datwilnietzeggendatgenetischgemodificeerdegewassenperdefinitiebijdragenaanduurzaamheid.Dithangtmedeafvanhetggo,endetoepassingdaarvaninhetteeltsysteem.Ikwilindesamenlevingdediscussieaangaanoversociaaleconomischevoor-ennadelenvanggo’s.TegendezeachtergrondorganiseerikinoverlegmethetministerievanVROMeenseminaroversociaal-economischegevolgenvanhethuidigeEU-ggo-beleidendemeerwaardevanggo’s.103Kuntuaangevenopwelkewijzeudetoenemendeconcurrentietussenvoedselgewassenengewassenvoorbiomassainuwbeleidwiltaanpak-ken,welke(financiële)middelenudaarvoorterbeschikkingsteltenwelkedoelenuwiltbereikenopdatvlak?Watzaleruitdedoorutevoerenbesprekingenmethetbedrijfslevenmoetenkomenomdeduurzaamheidvandeimportvanlandbouwproductenteverbeteren?Watzijndaarbijuwambitieseninzet?Kuntuaangevenwelkebeperkingen,regelsofrand-voorwaardenuzultgaanopleggenalsdemarktzichzelfnietlijktteregu-leren?In2006werd1%vanallelandbouwgrondindewereldgebruiktvoordeproductievanbio-energie1.Hetmerendeelvandegeproduceerdebiomassawordtingezetvoorvoedselenveevoer.Methettraditionelegroeipercentagevandewereldvoedselproductiekandetoenemendevraagnaarvoedselperhoofdvandebevolkingnetwordenbijgehouden.Omvoldoendeteproducerenopdebeschikbarelandbouwgrondomookdeproductievanbio-energieingrotehoeveelhedenmogelijktemaken,iseengroeivandebiomassaproductiemogelijk.Demogelijkhedenvoordezegroeizijnaanwezig2,zoalshetRapport«BiomassaHotIssue»aangeeft.SamenmetmijncollegavoorOntwikkelingssamenwerkinghebiko.b.v.debeleidsbriefLandbouwontwikkeling,Ruralebedrijvigheidenvoedsel-zekerheidjaarlijks50miljoenEuroextravrijgemaaktvoorprorgramma’sgerichtopverbeteringvandelandbouwinontwikkelingslanden.Daar-naastinitieertLNVinhetkadervandeInnovatieagendaeenpubliekprivaatprogrammaterstimuleringvanBioraffinage.Alsonderdeelvandiezelfdeagendawordtookeenprogrammageïnitieerdrondomimportvanbiomassa,waarbijindepraktijkdetoepassingvandeduurzaamheid-criteriavoorbiomassagetoetstwordt.Deoverheidisinoverlegmethetbedrijfslevenomtekomentotcertifice-ringvanbiomassa.Metdemarktwordtopditmomenteenaudit-encertificatiesysteemopgesteld.InhetkadervandeSDEhanteerthetMinis-terievanEZeenrapportageverplichtingvoordeaardenherkomstvanbiomassa.HetministerievanVROMsteltopditmomenteenplanvanaanpakopvoordemonitoringvanindirecteenmacro-effecten.DeEuro-peseCommissieheeftinjanuari2008eenvoorstelgepubliceerdvoordeRenewableEnergyDirective,waaropditmomentinternationaleonder-handelingenoverplaatsvinden.104Welkerolspeeltgentechnologieindegenoemdeactiestenbehoevevanduurzamelandbouwontwikkelinginontwikkelingslanden?Genetischgemodificeerdevoedselgewassenkunneneenoplossingbiedenvoordehogevoedselprijzenindewerelddoorhunbijdrageaandeverhogingenverduurzamingvandelandbouwproductiviteit.Opbreng-stenkunneninprincipeverbeterdworden,bijvoorbeelddoordatplantenbeterbestandgemaaktwordentegenziektenenongedierte.Ookkunnen1InternationalEnergyAgency,WorldEnergyOutlook,2006.2PlatformGroeneGrondstoffen,Biomassa,hotissue–smartchoicesindifficulttimes,2008.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1433 metbehulpvangenetischemodificatiegewassenaangepastwordenaanteeltinbijvoorbeelddrogeen/ofverziltegebieden,waardooreengroterareaalvoorvoedselproductieingebruikkanwordengenomen.Verderonderzoekisnodig.Hetisdaarbijbelangrijkomoverbiotechnologieendebenuttingvanbiotechnologiemetelkaarhetgesprekaantegaanoverdepositievekantenenhoewijdiekunnenbenutten.105Betekenendegenoemdesporenvoorhetstimulerenvanlandbouw-ontwikkelinginontwikkelingslandendathetkabinetmeerinzetopverbe-teringvanteelttechniekenmarktwerkingdanopintroductieengebruikvangengewassen?Ja.106Wordtbijdeinvesteringeninduurzamelandbouwontwikkelingookeenquickscan(welkeinzetiszinnigenwelkeniet)voorzien?Zo,neewaaromniet?Deselectievandeindebeleidsbriefgenoemdeactiviteitenistotstandgekomenopbasisvanreedsbekendeprogramma’svanambassadesenmultilateraleorganisaties.Verdereselectievaninvesteringenzaleveneensvraaggestuurdgeschiedenopbasisvannationalearmoedebestrijdings-enanderestrategieën.Inoverlegmetdebetreffendeontwikkelingslandenzalhiervoor,wanneerzinvol,eenquickscangebruiktworden.Gestreefdwordtnaargoedeonderlingeafstemmingtussendeverschillendefinan-cieringskanalenopnationaal,regionaaleninternationaalniveau.107Opwatvoorpartnerschappendoeltu?Zijndezepartnerschappenbila-teraal,multilateraal,inEuropeesverband?ZijndezepartnerschappengerelateerdaandeEPA’s?Deonderspoor4Verbeterdemarkttoeganggenoemdepartnerschappenbetreffensamenwerkingsverbandentussenoverheid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisatiesterbevorderingvaninternationalemarkt-toegangenhandel.ZijzijnhetgevolgvanafsprakengemaakttijdensdeWereldTopvoorDuurzameOntwikkeling(WSSD)inJohannesburgin2002.Partnersbepalengezamenlijkwelkeknelpuntenineenbepaaldeproductketenwordenaangepaktenwiebijdeuitvoeringbetrokkenis.InenkeleZuidoost-Aziatischelandenrichthetpartnerschapzichoppalmolieenvis;inOost-Afrikaanselandenopbloemenengroenten.Dezepartner-schappenzijnbilateraal,inZuidoost-Aziëooktrilateraal(Nederland,Indo-nesië,Maleisië);zijzijnnietgerelateerdaandeEPA’s.108Watverstaatdeministerpreciesonderopschaling,watmoeterconcreetwordenopgeschaald?OnderopschalingvandeRoundTablesvoorduurzameproductievanpalmolieensojaverstaikhetprocesvanuitgroeienvanderondetafelstotvolwassenmondialeorganisatiesdiealscentraalforumfungerenvoorhetbereikenvanconsensusonderallebetrokkenenoververantwoordeenduurzameproductie,handelengebruik.ZoisdeRoundTableonResponsibleSoyindedriejaarvanzijnbestaanuitgegroeidtoteenorganisatiesmet79ledenuitdedriecategorieën(producenten,industrie/handel,enmaatschappelijkeorganisaties).Dederderondetafelconferentieinapril2008heefto.a.beslotendatin2009eensetvanprincipes,criteriaenindicatorenmoetzijnontwikkeld.DeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1434 RoundTableonSustainablePalmOilisalzodaniggevestigddateenaantalorganisatiesinverschillendelandenisgemachtigdtotcertificeringvanpalmolieopbasisvandoorderondetafelvastgesteldecriteria.109Hoeveelwordterbesteedaanofgereserveerdvoorbiotechnologieenspecifiekaanveredelings-enplantverbeteringstechniekenmiddelsbio-technologie?Hoeveelgeldwordtbesteedaanofgereserveerdvoordeverdereontwikkelingvanmeertraditionelekruisingsmethoden?ConformdetoezeggingdienaangaandegedaaninhetAObiotechnologied.d.2oktober2008wordtditopditmomentuitgezocht.UwKamerzalhierovervoordebehandelingvandeLNVbegrotingwordengeïnfor-meerd.110Kanwordenaangegevenwelkesectoreneenberoepdoenopgeneriekefiscalemaatregelen?WatishetbenuttingpercentagevanEIA,MIAetc.?Eenaantalfiscalemaatregelenhebbenalsdoelgroepdelandbouwsector.Fiscaleregelingenalsbijvoorbeelddelandbouwvrijstellingendeland-bouwregelingzijnbedoeldvoorhetlandbouwbedrijfendebosbouw-vrijstellingvoorhetbosbedrijf.HetverlaagdBTWtariefvoorsierteeltisbedoeldomdezesectorteondersteunen.Hetverlaagdtariefvandeenergiebelastingglastuinbouwisbedoeldomdezesectortevrijwarenvanonevenredigehogeenergielasten.Tevenszijnervrijstellingenindeoverdrachtsbelastingdiebedoeldzijnvoordeland-entuinbouwsector.Ongeveer85%vandebudgettenvandeMIAendeVAMILgaannaardelandbouwsector,namelijk65%naardeglastuinbouw,15%naardeveehouderijen5%naardevisserij.VandeEIAgaatongeveer25%naardelandbouwsectorwaarvanhetgrootstegedeeltenaardeglastuinbouw.Tenslottekunnenallesectoreninprincipeprofiterenvanallefiscalefacili-teitendieterbeschikkingstaanaanondernemers.111Welkesamenhangkennendeinnovatieregelingen?Hoewordtvoorkomendatmeerderekerenhetzelfdewielwordtuitgevonden?DesamenhanginkennisontwikkelingvoorinnovatieismedeonderwerpgeweestvandemotieVanderVliesc.s.(Kamerstuknummer31200XIV,nr.134).Ikbenhieropingegaanmetmijnbriefvan19mei2008(Kamer-stuknummer31200XIV,nr.217)endedaarbijverstuurdebijlageneninhetAlgemeenOverlegvanjunijl.Innovatieregelingenhebbenspecifieketerreinen.Nietteminmoetsomsinoverlegmetdeaanvragerwordenonderzochtofhetprojectzichvoldoen-deonderscheidtvanreedsverleendeofsimultaanaangevraagdesubsi-dies.112OpwelkewijzewordtdeKamergeïnformeerdoverdekenniskamer-systematiek?Hetseminaroverkenniskamersdatvoorafgaandaandestartvandekenniskamerswordtgeorganiseerdvindtop8decembera.s.plaats.Uontvangtdaarvooropkortetermijneenuitnodigingzodatuzichhieroverkuntinformeren.Innavolgingdaaropzullendedriekenniskamersin2009vanstartgaan.Overderesultatenvanhetseminar,opzetenvoortgangvandekennis-kamerzalikunaderinformeren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1435 113Hoeveelextrakilometersaanscheepsvaartverkeerenvliegverkeerzullenernodigzijndoordekeuzevanhetkabinetvandeboeralsglobalplayer,ditinhetlichtvandezogeroemdebesparingvan14miljoenwegkilome-tersenhiermeesamenhangendeCO2-uitstoot?Zoubijdekeuzevandeboeralsregionalplayer(maximaalEU)nietveelmeerweg-,zee-,envlieg-kilometersbespaardkunnenworden?KuntueenvergelijkendoverzichtmakentussendeCO2-uitstootbijhuidigbeleidgerichtopdewereldmarkt,vergelekenmetdeCO2-uitstootbijeenEuropeseproductiediezichalleenrichtopEuropeseconsumptie?HetPlatformAgrologistiekrichtzichophetverduurzamenenefficiëntermakenvandelogistiekvanagrarischeketenongeachtofhetomwereld-wijde,nationaleoflokalestromengaat.Vooropstaathetverminderenvanonnodigetransportbewegingen.HetgedachtegoedvandeVisieAgro-logistiekwordtnuindeEUuitgedragenomtekomentotCO2winst,maarookomdeconcurrentiepositievandeEUteversterken.Localforlocalvoedsel,dusregionaalgeproduceerdenregionaalgecon-sumeerdhoeftnietperseminderCO2-uitstootmetzichmeetebrengen,bijvoorbeeldomdathetvervoernietefficiëntgeregeldwordtofdatproductengedurendelangereperiodengekoeldmoetenworden(bijv.Nederlandseappelsdiedehelewinterinhetkoelhuishebbengelegenendieinjuniopdemarktkomen).Ookhiermoetgoedoverdelogistiekwordennagedacht.Momenteelwordtonderzochthoeomtegaanmet«dunnere»logistiekestromen.DeNederlandseinzet,zoalsinhetWTO-kader,isgerichtophetverderliberaliserenvandewereldmarkt.DeNederlandseexportrichtzichdaarbijvoornamelijkopEuropa,circa81%(bron:Feitenencijfers2008vandeNederlandseagrosector).Eendooruvoorgesteldevergelijkingisnietbeschikbaarenachtikgeletophetvoorgaandeooknietzinvolenzalbuitengewoonveelgeldentijdkosten,datmoetperproductenvervoers-wijzeberekendworden.Zekeralshetomsamengesteldeproductengaat,wordtdatbijzondergecompliceerd.114Welkerolzietunaastkennisverspreidingen-benuttingweggelegdvoorfundamenteellandbouwkundigonderzoek?KuntuaangevenwelkdeelvanuwbijdrageaandeonderzoeksmiddelenvanWURwordenaange-wendvoorrespectievelijkfundamenteel,beleidsondersteunendenmarkt-gestuurdonderzoekenvoordeuitvoeringvanwettelijketaken?Hetfundamenteellandbouwkundigonderzoekbiedtinessentieruimtevoorruimtevoornieuwsgierigheidgedrevenonderzoekenlevertnieuwewetenschappelijkeinzichten,techniekenenontwerpenopdieessentieelzijnvoordeontwikkelingvanmeertoegepastentoepassingsgerichtonderzoek.DemiddelendieLNVterbeschikkingsteltvoordeKennisbasiszijnnadrukkelijkookbedoeldomintezettenvoordematchingbijprojectendieWURbinnenwilhalenuitanderetrajecten/onderzoekstenders(metnameEuropeesKaderprogramma).VoorLNViseensterkepositieindeEuropese/mondialeonderzoeksmarktvoorWURvanbelangomdatzomeerpubliekemiddelentoevloeiennaarvoorLNVbelangrijkethema’senexpertisevelden.Ditonderzoeklegtvaakookeenkennisbasisvoortoekomstigbeleid.ViadesterkepositievandeWURkandeNederlandsezienswijzeenpraktijkeenbelangrijkeplekverwervenbijkennistenbehoevevantoekomstig(Europees)beleid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1436 FundamenteelonderzoekvoorhetLNVdomeinvindtzowelplaatsbijdeWageningenUniversiteitalsbijdeStichtingDLO.VanhettotalebudgetvanStichtingDLOin2009ishetaandeelfundamenteelonderzoek(Kennisbasisonderzoek)25%,hetaandeelbeleidsondersteunendonder-zoek45%enhetaandeelvoordeuitvoeringvanwettelijketaken30%.Daarnaastzijneronderzoeksprogramma’s(FES-projecten)waarhetbelangeninitiatiefdichtbijhetbedrijfslevenligt.Ditaandeelisvergelijk-baarmeteenderdevanhetKennisbasisonderzoek.115Welkedefinitiewordtgehanteerdvoor«innoverendbedrijf»?Opwelkegrondenwordteenbedrijfindezecategorieingedeeld?Eeninnoverendbedrijfiseenbedrijfdatvernieuwendeinitiatievenneemt,diezijngerichtophetcreërenvannieuwe,gewijzigdeofverbeterdeproducten,technieken,systemen,processen,diensten,vermarkting,organisatievormenoffinancieringswijzen.Deinnovatiezelfstaatcentraalendediversiteit.Hetkangaanomeenbelangrijkeinnovatievoorhetbetreffendebedrijf.Hetkanevenzeergaanomeeninnovatiedievanbescheidenbetekenisisvoorhetbetreffendebedrijf,maardiedooreenbredetoepasbaarheidvanbetekenisisvooreengrotegroepbedrijven.Vernieuwendheidenpotentiëleofteverwachtenimpactzijnbelangrijkewegingsfactoren.Erwordtinhetalgemeennietgewerktmeteendefinitievooreeninnove-rendbedrijfofmeteencategorie-indeling.116Kuntueentoelichtinggevenopdeindicator«kennisbenuttingdoorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties»?Richtsnoerishierhetgebruikvanresultatenvanonderzoekvoorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisatiesdatinopdrachtvanLNVisuitgevoerd.Doordegenoemdedoelgroepentebevragenoververschil-lendevormenvangebruikwordteenkennisbenuttingscorevastgesteld.Hetaandeelprojectendatgoedscoortbepaaltdebenuttingsgraad.Methetintroducerenvandezeindicatorwilikactiefsturenopdekennis-benuttingomnietalleenkennisteverkrijgenvoorwetenschappelijkepublicaties,maarvooralomdeontwikkeldekenniseffectiefenefficiënttekunneninzettenvoormaatschappelijkeontwikkelingenbeleid.Ophetvlakvanmetenvankennisbenuttingiserrijksbreedeenopbouwinervaring.Deindicatoriseeneerstebenaderingomdebenuttingsgraadvasttestellenindeeersteperiodenaafsluitingvanhetonderzoek.117Watisdekennisbenuttingsgraadvoorrespectievelijkbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisatiesin2008?Voor2007wasdebenuttingsgraad76%voorbeleiden81%voorbedrijfs-levenenmaatschappelijkeorganisatiesenliggendaarmeeindezelfdeordevangrootte.Debenuttingsgraadtoontdegebruikswaardeopdekortetermijn,maarvoorspeltnognietsoverdegebruikswaardeendoorwerkingopdelangeretermijn.Dekennisbenuttingsgraadwordtachterafvastgesteldenisdusvoor2008nognietbekend.118Deramingvandeindicator«kennisbenuttingdoorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties»voor2009indetabeloppagina22(=/>80%)isongelijkaanderaminggegevenindetabeloppagina150(=/>85%).Welkeramingisjuist?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1437 Deraming(=/>80%)isjuist.Oppagina150indebegrotingisabusievelijk(+/>85%)opgenomen.119Wordtbijadministratievelastenverlichtingnaastmeetbaarheidookreke-ninggehoudenmetmerkbaarheidvandelastenverlichting?Vanzelfsprekendwordtrekeninggehoudenmetdemerkbaarheidvandelastenverlichting.Ikhebhetprogrammaverbreedtoteenaanpakvan10aspectenvanregeldruk.Dusnaastadministratievelastenkijkikooknaarnalevingslasten,toezichtslasten,verkrijgingskostenvansubsidies,begrij-pelijkheidvanformulieren,vergunningen,dienstverlening,EU,inter-bestuurlijkelasten,endeburgeralsdoelgroep.120Wanneerwordendeuitkomstenvandemogelijkhedentotadministratievelastenverlichtingophetterreinvandiergeneesmiddelenendestructieverwacht?Momenteelonderzoekikwatdemogelijkhedenzijnommeersamenhangaantebrengeninderegistratievandiergeneesmiddelengebruik.Daar-doorzoudendeadministratievelastenomlaagkunnen.Eenbelangrijkaspectdaarbijishoedeverschillendeprivatesystemenopelkaaraankunnensluitenenwatzevoordeoverheidkunnenbetekenen.Ophetgebiedvandestructieisgeconstateerddathetzinvolisteonder-zoekenoferadministratievelastenverlichtingbehaaldkanworden.Ditonderzoekheeftnoggeenaanvanggenomen,vanwegeo.a.deherzieningvanhetdestructiebestelindeWetdieren.121TenaanzienvanwelkeEuropesedossiersbentuvoornemensomuwinvloeduitteoefenenomdeadministratievelastenenregeldrukteverminderen?Opwelkewijzegaatutotdezeverminderingkomen?ConcreethebikaandeEuropeseCommissieeerdervoorstellentoege-zondeninhetkadervandeHealthCheckGLB.IkpleitindeHealthCheckvooreenveeleenvoudigerinvullingvande«crosscompliance»-regelge-ving.DaarnaastbereidikvoorstellenvoorophetgebiedvanI&R/schapenengeiten,diervoeders,diertransport,endierlijkebijproducten.VoorstellendienaarmijnmeningmeeraandachtverdienenvandeEuropeseCommis-sieofdeRaadzaliktevensinbrengeninhetkadervanhetEU-actieprogram-materverminderingvanadministratievelastendanwelhetEU-program-mavoorvereenvoudigingvanregelgeving.122Inhoeverreisbijderamingvandeadministratievelastenreductiein2009rekeninggehoudenmetdebeoogdeadministratievelastenreductieopEU-niveau?DeadministratievelastenreductieopEU-niveauwerktinbeginseldoorindenationalereductieprogramma’s.Daarbijmoetechterwelpervoorstelvooreenrichtlijnofverordeningwordenbekekenwelkdeelvandeadmi-nistratievelastenreductiedoorwerktinhetnationaleprogramma.123Welkeconcreteactiesgaatuin2009ondernemenomderegelgevingronddeexportvanmesttevereenvoudigen?IkhebdeVWAopdrachtgegevenomsamenmetDienstRegelingenendeAlgemeneInspectiedienstvoorstellenvooroptimalisatievandeexport-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1438 ketenvanmestteontwikkelen.Desectorwordthieruiteraardbijbetrok-ken.Ikverwachtbegin2009eenoverzichttehebbenvandeoptimalisatie-voorstellenenhierovereenbesluittenemen.Eenvoorwaardedaarbijisdatdevoorstellenmoetenleidentoteenbesparingvanuitvoeringskosteneneenverminderingvanadministratievelasten.Ikzaluterzijnertijdinformerenoverhetdoormijgenomenbesluit.Overigensverwachtikdeoptimalisatiemetnametevindeninhetafstemmenvanuitvoerings-processeneninminderemateinaanpassingvanderegelgeving.124Hoestaatdeondervondenlastvanhetbedrijfslevenvanhetaantalcontroles,inverhoudingtotdeaanhoudendestroomvanklachtenvanuitdeburgerijenmaatschappelijkeorganisatiesoverdieronvriendelijketransportenenhetfalendetoezichtdaarop?Kuntuditcijfermatigonder-bouwen?Hetvervoervandierendientzorgvuldigtegebeuren.Hetkabinetstreeftnaareenhoogniveauvannalevingvandegeldendevoorwaardendieaanhettransporterenvandierenwordengesteld.Ikhebdehandhavingsin-spanningenvoorditveldaanzienlijkuitgebreid.Decijfermatigeverhou-dingtussenlastenvoorhetbedrijfsleven,deklachtenenhettoezichtisniettegeven.125Kuntudevolledigeinvullinggevenvandekabinetsdoelstellingvoorduurzameenergieproductenin2020?OpwelkewijzevoorzietdebijdragevandeLNV-sectorenindezedoelstellingen?Kuntuaangevenhoeveelwordtbijgedragendoorwelketechnologieensector,ofdaarvaneenschattinggeven?InhetWerkprogrammaSchoonenZuinigiseenforseintensiveringvanklimaat-enenergiebeleidindeagrosectorenopgenomen.Datisuitge-werktinhetconvenantSchoneenZuinigeAgrosectoren,ondertekendop10juni2008.Hieriniseenbreedpakketvanmaatregelenuitgewerktdatzichrichtopenergiebesparing,reductiebroeikasgassenendeproductievanduurzameenergie.Hetconvenantisondertekenddoorpartijenuitdevoeding-engenotmiddelenindustrie,deglastuinbouw,deveehouderijenakkerbouwsector,debloembollenenpaddenstoelensector,diervoeder-sectorendesectorbos,natuur,landschapendehoutketen.Deagrosectorenzetteninopeenforsebijdrageaandenationaledoelstel-lingvan20%duurzameenergiein2020,namelijkongeveereenderdedeelvandie20%.126Wanneervindthetonderzoekplaatsnaar20%verplichtebijmengingvanbiobrandstoffeninhetwegtransportin2020?Watisdeaanleidingvanditonderzoek?KuntudevolledigeonderzoeksopdrachtaandeKamerbeschikbaarstellen?InopdrachtvanmijncollegavanVROMvindteenonderzoekplaatsnaareenmogelijkebijmengingvan20%biobrandstoffeninhetwegtransport,zoalsinSchoon&Zuinigisaangegeven.Deaanleidingishetbeleidsdoeldatdesectorverkeerenvervoerzoklimaatneutraalmogelijkopereert.Devolledigeonderzoekopdrachtzaluwordentoegezonden.127Hetkabinetheeftdedoelstellingbiobrandstoffeninhetwegtransport,naarbenedenbijgesteldtot4%inplaatsvan5,75%.Welkegevolgenheeftditvoordedoelstellingin2020?Heeftdeministerdezedoelstellingookbijgesteld?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1439 DeministervanVROMheeftubijbriefvan13oktober2008(Kamerstuk-nummer29575,nr.23)geïnformeerdoverdezebijstelling.128Waaromwordendethema’sbiobasedeconomyenbiologischelandbouwopblz.31aanelkaargekoppeld?Ditiseenfoutindelay-outvandebegroting.Biobasedeconomyenbiolo-gischelandbouwzijntweeeigenstandigethema’sbinnendebeleids-agendavanLNV.129Waaromwordter10%vanhetonderzoeksbudgetvoorbiologischeland-bouwgerichtophetleggenvanderelatiemetvraagstukkenuitdegang-barelandbouw?Waaromwordtergeen10%vanhetonderzoeksbudgetvandegangbarelandbouwgerichtopderelatiemetdebiologischeland-bouw?DoordezedoelstellingindeBiologischelandbouwketen2008–2011«Biologischinverbinding,perspectiefopgroei»(Kamerstuknummer28625,nr.60)expliciettebenoemen,geefikaandatdebiologischeland-bouwdevoortrekkersrolopzichwilnemen.Hetzalgaanoveronderzoeks-projectendiemeteenrelatiefkleineextrainspanningookdirectrelevantzijnvoorgangbaar.Hieriszowelbiologischalsgangbaarbijgebaat.Ditneemtnietwegdathetookomonderzoeksprojectenkangaandiebetrek-kinghebbenopprojectenvanuitgangbaaronderzoekdiemeteenrelatiefkleineextrainspanningookrelevantzijnvoorbiologisch.Inbeidegeval-lenkanhetgangbareonderzoekookfinancieelbijdragen.130Hoezalhetbudgetvan5miljoeneuroin2009enhetbudgetin2010en2011voorhetimpulsprogrammaverduurzamingagroketensverdeeldwordenoverdezesgenoemdespeerpunten?Indeperiode2009–2011zalikintotaal€9mln(resp.€5,3en1mln)beschikbaarstellenomeenimpulstegevenaandeverduurzamingvandeagroketens.HetprogrammawordtvormgegevenviadeuitvoeringvanprojectendienogdezeKabinetsperiodetotconcreteresultatenmoetenleiden.Hetgaatdaarbijomprojectendieopditmomentwordenuitge-werktbinnendevolgendevierprioriteiten(mettussenhakenhetbudgetvoorresp.2009,2010,2011):•Hetstimulerenvanintegraalduurzamehouderijsystemenencradletocradleindepraktijk(resp.€2.5,1.5,1.0mln).•Projectenwaarindemogelijkhedenvandenieuwegeneratiemest-stoffen(kunstmestvervangers)onderzochtzullenworden(€1mlnin2009en€1mlnin2010).•Hetstimulerenvanklimaat-ennutriëntneutraleveehouderijketens(€0.5mlnin2009en€0.5mlnin2010).•Hetverminderenvanvoedselverliezeninhoogwaardigeketens(€1mlnin2009).Daarmeegeefthetprogrammaondermeereendirecteimpulsaandespeerpuntensysteeminnovaties,diergezondheidendierwelzijn,energieenmilieuuitdetoekomstvisieopdeveehouderij.131AanwelkecriteriamoeteenbesluitoverdeHealthCheckvoldoenomsuccesvolgenoemdteworden?Isereenminimumeisenpakketvoordebeoordelingofdebesluitvormingsuccesvolwordt?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1440 Reedsinhetkabinetsstandpuntoverdehealthcheckvan9junijl.(Kamerstuknummer28625,nr.59)hebikaangegevenbijdebeoordelingvandehealthcheckvoorstellendevolgendeuitgangspuntentehanteren:•DeaanpassingenaanhetGLBdienenbijtedragenaaneengoedondernemingsklimaatindelandbouw.Sleutelwoordendaarbijzijninnovatie,levelplayingfieldbinnendeEUenversterkingvanconcurrentiekracht;•Europeseinkomenstoeslagendienensterkergekoppeldtewordenaanhetrealiserenvanmaatschappelijkewaarden;•DeaanpassingenaanhetGLBdienentepasseninmondialeontwikke-lingeneneenbijdrageteleverenaanbeleidsdoelstellingenophetgebiedvanbijvoorbeeldnatuur/biodiversiteit,milieu,internationalehandel,ontwikkelingssamenwerkingetc.;•Verdergaandevereenvoudigingvanregelgevingterverminderingvanadministratieveenuitvoeringslasteniseveneensvanbelang.132Kuntuaangevenwelkemiddelenbeschikbaarzijnvooronderzoekenpilotstenaanzienvanmestverwerkingenopwelkeperiodedezebetrek-kinghebben?Zieantwoord130.133Kuntueenoverzichtgevenvanonderzoekophetgebiedvanmest-verwerkingstechnologie?Eenoverzichtvanalle(internationaal)onderzoekophetgebiedvanmest-verwerkingstechnologieisnietbeschikbaar.Indeafgelopenjarenhebikfinancieelbijgedragenaan:technischeondersteuningvaneentientalinitiatievenvoormestverwerking;eeninventarisatievanbeschikbareeninontwikkelingzijndetechniekeneneenverkenningnaardeperspectievenvanproductenuitmestverwerkingvoortoelatingalsEG-meststof.Opditmomentondersteunikonderzoektervoorbereidingvanpilotsinzakekunstmestvervangersenonderzoekomhetprocesvancovergistingteoptimaliseren.134Waaromneemtderegeringzich,methetoogoptransparantieenverduur-zamingvandeveehouderij,nietvooromlabellingvandierlijkeproducten,aldannietgevoerdmetgenetischgemodificeerdegewassen,mogelijktemaken?Ziehetantwoordopvraag19inhetverslagvanhetschriftelijkoverlegbiotechnologievan12juni2007(Kamerstuknummer27428,nr.84).135Kuntuaangevenopwelkewijzeudezesspeerpuntenvandeduurzaam-heidssprongvandeveehouderijomzalzetteninconcreteenafrekenbareprestatiesenopwelkewijzeumonitortoferdaadwerkelijkvoortgangwordtgeboektenwelkesanctiemechanismenuachterdehandheeftvooralsdeverduurzamingachterblijftbijdevisievoor2023?Ikbenervanovertuigddateenduurzaamheidsspronghetmeestsuccesvolisalsdezewordtgedragendoordiegenendiehetmoetendoen.Daaromhebikinmijntoekomstvisieaangegevendatikdezeambitieszoveelmogelijkwilbereikenineensamenspelmetsectorenmaatschappelijkeorganisaties.Ikwerkmomenteelaaneenuitvoeringsagendadiemoetleidentoteengezamenlijkeaanpakmetgezamenlijkedoelen.HierbijzaliktevensdeaanbevelingenvandecommissieTrojanbetrekken.MijncollegaTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1441 vanVROMzalactiefbetrokkenwordenbijdezeuitvoeringsagenda.Hiermeeisdezeintegratieinmijnogenvoldoendegewaarborgd.Devoortgangvangesteldeambitieszalwordengemonitord.Dezezullenindiennodigwordengeconcretiseerd.Hoeikditprecieswildoenkaniknunognietaangevenomdatditafhangtvanhetoverlegmetanderepartijen.Tenslottemerkikopdatikdeoptievandwangnadrukkelijkopenzalhoudenalsdeambitieendewilontbreektomeendoorbraakrichtingduurzaamheidteforceren.Dieindrukhebikevenweltotaalniet.136Opwelkewijzeoperationaliseertude«zichtbareverbeteringindemaat-schappelijkeacceptatievandeveehouderij»eninhoeverrevoorkomtudathetalleenmaaromhetversterkenvanhetimagogaatennietomeendaadwerkelijkeverbeteringvandierenwelzijnofduurzaamheid?Zichtbareverbeteringindemaatschappelijkeacceptatievandeveehou-derijisinmijnogenessentieelvooreenduurzaamperspectiefvoordesectoren.Ditisindeeersteplaatseenverantwoordelijkheidvansectorzelf.Deverschillendesectorenhebbenalinitiatievengenomendieeengoedeeerstestapzijnzoalsdezichtstallen.Acceptatieisalleenmogelijkmetwederzijdsbegrip.Andersgezegd:burgersenconsumentenmetmeerkennisenbegripoverhunvoedselenvoedselproducentenmetbeterbegripvanburgersenconsumenten.Naarmijnmeningzijnerdaar-naastandereinstrumentenenmaatregelennodigengewenstomdedialoogmetdesamenlevingverderuittebouwen.DithebikindenotaDierenwelzijngeoperationaliseerdmetdedoelstellingdatuiterlijkin2015deproductiewijzevanallebedrijventransparantis.Ikwilhiernadereafsprakenovermakenmetsectorenmaatschappelijkeorganisatiesinhetlichtvanonzetoekomstvisieveehouderij.Voorbewustwordingbijconsu-mentenzetikdaarnaastspecifiekinopfinancieringvanhetVoedings-centrumvoordecampagneVoedselkwaliteit.137Hoeveelvande5%integraaldiervriendelijkestallenmoetenin2009alzijngerealiseerdomhetdoelvan5%in2011tehalenenopwelkewijzemoni-tortudevoortgangvanditstreefpercentage?Zoalsindebegrotingisaangegevenonderdoelstellingnr.25moetin2009minimaal1.2%vandestallenintegraalduurzaamzijn.ZoalsinhetwerkprogrammavandeNotadierenwelzijnisaangegevenlaatikopditmomenteenmonitoringsinstrumentopstellenwaarmeederealisatievanintegraalduurzameendiervriendelijkestallenkanwordengevolgd.Dezemonitorisgereedinhetvoorjaarvan2009.Wanneerdemonitorgereedis,zaleennulmetingplaatsvindenenvervolgensjaarlijksdevoortganginderealisatiewordengemeten.138Hoestaathetmethetopzettenvanonderzoeknaareenzachteligplekvoorvleeskalveren?InopdrachtvanLNVwordterdoordeWURgewerktaanhetopzettenvanhetonderzoek.Hierbijwordendesectorvertegenwoordigersbetrokken.Debedoelingisomvolgendjaartestartenmetpraktijkonderzoek,waarbijzoveelmogelijkwordtaangeslotenbijhetprojectwelzijnsmonitorvlees-kalveren.139HoestaathetmethetopstellenvaneenMaatlatduurzameveehouderijvoordevleeskalverhouderij?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1442 Zieantwoord227.140Hoestaathetmethetplanvanaanpakantibioticaindekalversector?OpinitiatiefvandeKalversectorisin2007het«MasterplanRationeelGebruikAntibioticaKalversector»opgesteld.Ditplanheefttotdoelhetaantoonbaarmakenvanhetrationeelgebruikvanantibioticaindekalver-sector,controleopdenalevingdaarvan,hetinbeeldbrengenvanresistentie-ontwikkelingenhetlatenuitvoerenvanonderzoeknaarmoge-lijkhedenomresistentieontwikkelingteverminderenenzomogelijktebeheersen.OpbasisvanbestaandeafsprakendraagtLNVeenaantaljaarbijaandekostenvanhetMasterplandoordefinancieringvanonderzoeknaarantibioticagebruikenresistentieontwikkelingindeverschillendeonderdelenvandekalversector.Daarnaastvindtermomenteeloverlegplaatsinhetkadervande«TaskForceAntibioticaresistentie»(«CommissieWerner»)omtekomentotafsprakenoververantwoord(selectiefenrestrictief)gebruikvanantibio-ticabijhetmestenvankalveren.Naarverwachtingzalheteindrapportvande«CommissieWerner»nogditjaaraandeministervanLNVwordenaangeboden.141Hoestaathetmethetonderzoeknaarterugdringenvandeincidentievankeizersnedesindedikbilhouderij?InopdrachtvanFederatieVleesveestamboekenenLNVlooptvan2006totenmet2009eenonderzoeknaardemogelijkhedenomtekomentoteenforsereductievanhetaantalkeizersneden.Omdenoodzaakvankeizer-snedesteverminderenwordtingezetopeenaangepastfokprogrammaeneengedragsveranderingbijvleesveehouders.ErwordtsamengewerktmetuniversiteitenenfokorganisatiesinBelgiëenEngelanddiegoedeervaringenhebbenmetnatuurlijkeafkalvingengeboortenbijvleesvee-rassen.Inmiddelsiseengroepvanvoorlopersgestartmeteengewijzigdfokprogrammaomzoophuneigenbedrijfmeernatuurlijkegeboortentelatenplaatsvinden.Zijwordenbegeleiddooronderzoekers.Degroepondernemersvervulteenambassadeursfunctie.142HeeftuinmiddelsoverleggehadmetdeJoodseenislamitischegemeen-schappenoveronbedwelmdslachten?Zoja,inhoeverreiserbereidheidbijdeJoodseresp.islamitischegemeenschaptotvoorafgaandebedwel-ming,danwelreversiblebedwelming,danwelbedwelmingdirectnadehalssnede?Zoneen,opwelketermijngaatditoverlegplaatsvinden?Deeerstegesprekkenmetvertegenwoordigersvanbeidegemeenschap-penhebbenplaatsgevonden.Hetisvangrootbelangdatdegesprekkenplaatsvindenineensfeervanwederzijdsrespectwaarbijplaatsmoetzijnvoordeargumentatievanelkaarsstandpunten.VervolggesprekkenzullenplaatsgaanvindennadathetliteratuuronderzoekrapportvandeAnimalScienceGroup,datzichmomenteelindeeindfasebevindt,afgerondis.143Uheeftditvoorjaaraccreditatiealséénvandevoorwaardenvoorinstem-mingmet«DierwaardigVervoer»genoemd,maardieaccreditatieheeftnogsteedsnietplaatsgevonden.Hoestaathethiermeeenwelkestappengaatuondernemenomuwgeloofwaardigheidopditdossiernietteverliezen?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1443 Zoalsaangegeveninmijnbriefvan10oktober2008(Kamerstuknummer26991,nr.229)wordendekwaliteitssystemendierwaardigvervoerenNBW-Qgeëvalueerd.Dezeevaluatieheeftinmiddelsplaatsgevondenenderesultatenwordenopditmomentmetdesectorbesproken.Uzultopkortetermijnwordengeïnformeerdoverderesultatenvandezeevaluatie.DeaccreditatievandecertificerendeinstellingenhetschemaDierwaardigvervoerzalindezeevaluatieaandeordekomen.144HoeveelveehandelarenenveetransporteurszijnerinNederlandenhoeveeldoenerdaarvannumeeaanDierwaardigVervoer?KuntudiedeelnameookuitdrukkeninaantallenjaarlijksvervoerdedierenenhetpercentagehiervandatnuonderDierwaardigVervoerwordtvervoerd?Naarschattingzijnerongeveer900actievetransporteurs.Hiervallenzoweldeechteberoepsmatigetransporteursonderalsdemensendiemetnamehuneigendierenvervoeren.ErzijnbijDierwaardigVervoernuzo’n90vervoerdersaangeslotenenenkelenhebbenzichaangemeldenzijnmomenteelinhetprocesvantoelating.Hetisnietmogelijkomdituittedrukkenineenpercentagevanhetaantalvervoerdedieren.145Kuntuaangevenofenhoeveelcontroleserdoorhetprivatekwaliteitscer-tificeringssysteem«DierwaardigVervoer»onthespotenonderwegwordengedaanenhoeveelovertredingenhierbijwordengeconstateerd?IshetwaardatinhetkadervanDierwaardigVervoernietofnauwelijkscontrolesonthespotenonderwegwordengedaan?Zoja,ishetwaardatDierwaardigVervoertenonrechtesuggereertdatzijdekwaliteitvanhetveetransportborgtenwatgaatuhiertegendoen?DoorhetprivateQCSwordensteekproefsgewijscontrolesuitgevoerd«onthespot».LNV/VWAheeftdestijdsgoedkeuringverleendaanhetsysteemenonlangsopdrachtgegevenvoorhetuitvoerenvaneenonafhankelijkeaudit.Daaruitzalblijkenhoehetsysteemfunctioneertindepraktijk.146HetProductschapvoorVeeenVleeswileenonderzoeknaarhogerebeladingsnormen,datinfeitetegenhetoverheidsbeleidisgericht,onder-steunenenookuwministeriewordtomsteungevraagd.Welkepositiezultuindezekwestieinnemen?DeTransportverordeningkentvoordebeladingsgraadvanvarkenslichterofzwaarderdan100kgslechtseendoelvoorschrift.Desectorwilintenbehoevevandekwaliteitssystemendenormeringvandebeladingsgraaduitwerkenvoorslachtzeugen.HetProductschaptreedtopalsopdracht-gevervanonderzoekomdebeladingsgraadnadertebepalen.Ikwachtderesultatenvanhetonderzoekaf.147Bentubereidomstrengereeisentestellenaanhetverplichteafleidings-materiaalvoorvarkens,zodatgeplastificeerdefietskettingennietmeeralsafdoendewordenbeoordeeldtijdenscontroles?DegesteldeeisinhetVarkensbesluitbetrefteendoelvoorschrift.Ikwilhiernietaantornen.OpbasisvandeervaringenvandeAIDmetdeinvul-lingvanditdoelvoorschriftindepraktijkzalikbezienofditvoorschriftpassendwordttoegepast.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1444 148WatisdestandvanzakenvandeontwikkelingvandeViswijzer?Enhoewordendevissershierbijbetrokken?StichtingdeNoordzeezalvissoortenaandehandvaneeninternationaalovereengekomenCommonMethodology(her)beoordelen.Deconcept-beoordelingenzullenwordenvoorgelegdaanderelevantestakeholders(waaronderdesector)omrelevanteaanvullendeofverbeterdeinformatietegenereren.Deeersteconceptbeoordelingenzullennaarverwachtingvanafmediooktoberaandestakeholderswordenvoorgelegd.Destakeholderszullenvoldoendetijdkrijgendevoorstellentebestuderen(2–3maanden).VervolgenszullendeaanvullendegegevensdoorStichtingdeNoordzeewordenverwerkt.Deeindbeoordelingenzulleninhetgevalwanneereenofmeerderestake-holderszichnietkunnenvindeninheteindresultaat,voorgelegdwordenaaneenonafhankelijkepeerreviewcommissie.Dezepeer-reviewrondewordtfinancieelgedragendoorLNV.EenbijgewerkteversievandeViswijzerzaldannaarverwachtinginmei2009gereedzijn.149Welkeplaatsiserinhetovergangsprocesnaareenduurzamevisserijvoordekleinschaligegeïntegreerdevisserij,enisdeministervoornemensombijvoorbeeldvergunningenteverlenenvoordezegeïntegreerdevisserij?Ikstreefnaareenduurzamevisserijwaarbijdevisbestandenzorgvuldigwordenbeheerdensprakeisvanduurzaambeheervanhetecosysteem.Ikmaakdaarbijgeenonderscheidtussengrootschalige-ofkleinschaligevisserij,diealofnietgeïntegreerdzijn.HetuitvoerenvaneenprojectvanbijvoorbeelddeStichtingGeïntegreerdevisserijsluitaanbijhetstrevennaarvernieuwingenvormteenovergangnaarduurzamevisserij.Injuni2008hebiktenbehoevevanditprojectaan6wadvissersvergunningenverleendvoorhetuitvoerenvanditexperimentenisditproject–vooreenperiodevan5jaar–formeelvanstartgegaan.150IsdezorgelijkesituatieindeNederlandsevisserijinplaatsvandegestegenoliekosten,nietveelmeergelegeninhetteruglopenvandevisbestanden?Zoudesituatienieteerdernogzorgelijkerzijnalsdebrandstofprijsnietzohoogwasenernogmeerweggevistzouworden?Mijninzetisgerichtopeenduurzaambeheervanvisbestandenenbestaanszekerheidvoordevisserij.Daaromzinikinopinnovatieenverduurzamingvandevisserij.HetoperationeleprogrammabijhetEuropeseVisserijfondsisdaaropgerichtenheeftalsprioriteitenhet(ecologischeneconomischverduur-zamenvandesectorviainnovatie.Communautairwordtbepaaldwaar,hoeveel,hoeenwanneergevistmagworden.Deproductie-omstandighe-denopzeediebepalendzijnvoordeduurzaamheidvandevisserijenvisbestandenzijndusvergaandgereguleerd.Ookbijhogeolieprijzenwordenveelaldequotavolledigbenut.151Opwelkemanierzoudendevissershungestegenbrandstofprijzenbeterkunnendoorberekenenaandeconsument?WelkemogelijkhedenzietuinditverbandinhetopleggenvanimportheffingentegenovervisvanbuitenEuropa,omgecombineerdmetdevisquotaeenkostendekkendeprijsmogelijktemaken?Zouditeenoplossingkunnenzijnvoordeoverbevis-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1445 sing?AlsdeWTOdebelemmerendefactorzouzijn,zouudantochbeschermendemaatregelendurvenopteleggen,eneeneventueleWTO-paneluitspraakafwachten?Zonee,waaromniet?IkverwijsvoorhetantwoordopdezevraagnaardebeantwoordingvanvragenvandeheervanderVlies,TweedeKamer(AanhangselvandeHandelingen,2007–2008,nr.2697).152Hoeverhoudtverduurzamingzichmetdeindebegrotingopgenomendoelstellingomin2010noggeen2procentvandehuidigeNoordzeek-otters(5stuksvandecirca275)slechtsmarginaalteverbeterend.m.v.eenpulskorwaarvannognietisaangetoonddatditdaadwerkelijkeenverduurzamingis?Deindebegrotingopgenomendoelstellingvan5kottersheeftexclusiefbetrekkingophetaantalschependat,ondersteundvanuitdehieroptoegespitsteinvesteringsregeling,zalzijnuitgerustmethetpulskorvistuig.Naastomschakelingnaardepulskorzullenschepenomschakelennaaranderealternatieveenmeerduurzamevisserijtechnieken.Deinvesteringsregelingvanbegin2009ishieropgericht.Ookdeinnovatie-regelingenuit2008en2009dragenbijaandeontwikkelingenimplemen-tatievanalternatievenvoordetraditioneleboomkorvisserij.Hettotaalaantalomgeschakeldeschepenzaldaarmeein2010hogerliggendande5genoemdinderaming.153Indebegrotingwordtnietgesprokenoververduurzamingvisserijsectoropdelangetermijn.Watisdelangetermijnvisievoorhetverduurzamenvandevisserijsectordiedeministernastreeft?Voorhetantwoordopdezevraagverwijsiknaarmijnbrief,waarinikdeKamerdelangetermijnstrategiehebvoorgelegd,diehetkabinetdiemetbetrekkingtotdevisserijsectorvoordekomendejarenvoorogenstaat(Kamerstuknummer29675,nr.28).IndezebriefligthetaccentopdeNoordzeevisserij.Voordeschelpdiervisserijindekustwaterenishetlangetermijnbeleidvastgelegdinhetbeleidsbesluit«RuimtevooreenZilteOogst»datin2004isverscheneneeneenlooptijdheeftvan2005–2020.Hetonlangsgete-kendeconvenanttussennatuurbeschermingsorganisaties,demossel-sectorendeoverheidgeeftdaarverderinvullingaan.Voordevisserijopdebinnenwaterengeldtdatopditmomenteentrajectlooptrondhetopstellenvaneennieuwetoekomstvisievoordebinnen-visserij.Overderesultatenhiervanzultuopeenlatermomentwordengeïnformeerd.154Welkemaatregelennaastcertificeringisdeministervoornemensintegaanzettenomdevisstandenteherstellen?Isdeministervanmeningdatcertificeringalleenbijeengezondevisstandeenaanvullendmiddelkanzijnomconsumenteneenbewustekeuzetelatenmaken,ennieteendoelisopzich?VoorherstelvandevisbestandenishetEuropeseGemeenschappelijkeVisserijbeleidhetkader.Demaatregelendieinditkaderwordengenomenbetreffenondermeerhetvaststellenvanmaximalevangsthoeveelheden,reguleringvandevisserij-inspanningenhetbevorderenvanselectiviteit(technischemaatregelen).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1446 HetGemeenschappelijkVisserijBeleidheeftdeafgelopenjarenresultatengeboekt.Vanbelangdaarbijzijnmetnameeenopmeerjarenbenaderinggestoeldeaanpakvoordevangstquota,eenmeereffectieftoezichtopnalevingvandemaatregelenviahetEuropeseControleAgentschapenvoldoendedraagvlakviadeRegionaleAdviesraden.Ikbenvanmeningdatcertificeringgeendoelopzichis,maareenbelang-rijkmiddelomduurzamevisserijtebevorderen.Ikziecertificeringalseenmarktinstrumentdateenbijdragelevertaanmaatschappelijkverantwoordondernemen.155ZijnernaastdeMZI’snoganderealternatievenenwatisgetalsmatigdeverhoudingtussendeverschillendealternatieven?Isstreefwaarde12000tonuitalternatievewinningalleenafkomstiguitdeMZI’sofhorendaarookanderealternatievenbijenzoja,inwelkematedan?NaasthetkwekenvanmosselzaadmetbehulpvanMZI’sindekustwa-teren(WaddenzeeenOosterschelde)zijnernogdevolgendeanderealter-natieven:hetkwekenvanmosselzaadopdeNoordzeeenhetbinnendijkskwekenvanmosselen:invijversofinbroedhuizen(hatcherys/nurserys).Dezealternatievemogelijkhedenbevindenzichopditmomentnogineenonderzoeksc.q.experimenteelstadiumenhebbendaaromeenbeperkteproductieomvang.Devooruitzichtenzijnechterredelijkpositief.Degenoemdestreefproductievoordezealternatievenis12000tonmossel-zaad,teweten10000tonmosselzaadvoordekweekopdeNoordzeeen2000tonmosselzaadvoordebinnendijksekweek.156Watisin2009deinzetvoordetransitievandekottervisserij?Wasdeinzetvoor2010–5schepenkrijgeneenbijdragevoordepulskor–nietdeinzetvoor2009?Zonee,waaromniet?Alsdedoelstellingisomin201340%vandekottersgeschikttemakenvooralternatievevangstmethodesvoordeboomkor,watisdandebedoe-lingvandieandere60%?DeinzetvoordetransitievandeNoordzeekottervisserijisonderdeelvandemiddelendieinartikel21.14(Bevorderingduurzamevangstenkweekvanvisenschelpdieren)zijnbegroot.Metnamehetonderdeel«Duurzamevisserijmethodes»,waarvoorbegin2009eeninvesteringsregelingvoor€2mln.wordtopengesteldenhetonderdeelInnovatieveproefprojecten(€5mln.)zijnopdezetransitiegericht.OokhetonderdeelInnovatie,kennisontwikkelingenverspreidingwaarmeeo.a.deKenniskringenindevisserijwordengesteund(€1mln.)endeRegelinggarantstellingVisserij(€1mln.)hebbenbetekenisvoordetransitie.In2009zullenopbasisvandein2008opengesteldeinvesteringsregeling5schepeneeninvesteringsbijdrageontvangenvooromschakelingnaarhetpulskortuig.Hetindebegrotingopgevoerdejaartal2010(beleids-agenda/transitieNoordzeevisserij)dientgelezentewordenals2009.De40%-doelstellingvoor2013geeftopambitieuzewijzerichtingaanhetinvesterings-eninnovatiebeleidvoordeverduurzamingvandevloot.Afhankelijkvandematevanrealisatievandezedoelstellingindekomendejaren,dochuiterlijkin2013,isaandeordewelkedoelstellingvoorhetresterendedeelvandevlootwordtgesteldendewijzewaaropditgefaciliteerdkanworden.Totaandatmomentzijnvoordeze60%denationaleencommunautairevoorschriftenkaderstellend.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1447 157Hoekandemeerderheidvandeconsumentenzichin2011bewustzijnvandegevolgenvoormens,dierenmilieu,eneensubstantieeldeelbewustkiezenzonderadequatecertificering?Waaromhoudtuhierbijgeenreke-ningmetonderzoekendieaanwijzendatdemeerderheidvandeconsu-menteneenprijskoperis?Hoerechtvaardigtuhethogebedragvan27miljoenEurovoorconsumentenbewustwordingmethetoogopdezeprijskopers,enhetteverwachtenlageresultaatvanuwactiviteiten?Waaromkiestunietvooraanscherpingvanoverheidsregelgevingopgebiedvanmens,milieuendier,zodateenvoudigwegalleproductenindewinkelhieraanvoldoen?Zieantwoord86.158OpwelkewijzedragenSmaaklesseninhetbasisonderwijsbijaanuwdoelstellingdatin2011eenmeerderheidvandeconsumentenzichbewustisvandeeigenvoedselkeuzeopmens,dierenmilieuwaarookterwereld,endateensubstantieeldeelvandeconsumentenhierrekeningmeehoudtbijdekeuzevanzijnvoedsel?Zietubasisschoolleerlingeninditkaderalsconsumenten?Kuntuaangevenwatuinditkaderverstaatonderconsumenten?Ikachthetvangrootbelangdatdeconsumentinstaatwordtgesteldomeenbewusteenduurzamekeuzevoorvoedseltemaken.Debasisschool-leerlingenvanvandaagzijndeconsumentenvanmorgenendaaromzetikinopSmaaklessen.HetLandbouwEconomischInstituut(LEI)heeftin2008onderzochtofkinderengeïnteresseerdzijninvoedingenwathunbasiskennisis(rapport«Biefstukkomtnietvandekip»).UitdezestudiekomtnaarvorendatalskinderenopschoolSmaaklessenhebbengevolgd,zebeterscorenopkennisvragen,evenalskinderendiegeprikkeldwordendoorhetproevenofvoelenvaneenvoedingsmiddel.Smaaklessenzijneeninvesteringindekenniseninteressevandetoekomstigeconsument.159Kuntuaangevenofubijdebewustwordingvanconsumentenookaandachtzultbestedenaandenegatieveaspectenengezondheidsrisico’svanhetetenvanvleesendierlijkeeiwitten?Zoja,opwelkewijzegaatudezeaspectenvanvleesonderdeaandachtbrengen,welkebudgettenheeftuhiervoorgereserveerdenwelkeafrekenbaredoelenheeftuhier-overgeformuleerd?Consumentenmoetenzelfkiezenwatzeeten.Bijdezekeuzekunnenzezelfgezondheidseffectenen/ofmilieueffectenmeenemen.Indevoorlich-tingdoorhetVoedingscentrumwordthieraanaandachtbesteed,evenalsaandevariatiemogelijkheidineiwitcomponent(vis,wit/roodvlees/vlees-vervangers).DefinancieringvandezevoorlichtingvaltonderhetbudgetvanhetVoedingscentrum.160Kuntuaangevenopwelkewijzeudeinvloedvandeconsumentviazijnkoopgedragwiltaanwendenvoorhetverbeterenvandewijzewaaropdierenwordengehouden?Kuntuaangevenofudaarbijookvoornemensbentdeconsumenttestureninzijnkoopgedragmiddelsfinanciëleprik-kels?Zoja,opwelkewijze?Zieantwoord86.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1448 161Kuntuaangevenwelkeprestatiesuin2009zalrealiseren,vertaaldindeverkoopvanduurzameproductenenanderezichtbareeffectenalsgevolgvanhetbeleidgerichtophetvergrotenvandekennisoverdeproductievanvoedselbijburgers?Kuntuaangevenwelkefinanciëleinvesteringendaarmeezijngemoeidenopwelkewijzedezekennisvergrotingwordtingericht?Kuntuaangevenoferookaandachtzalwordengegevenaandenegatieveaspectenvandeproductievanvleesendeveehouderijmetbetrekkingtotdierenwelzijn,klimaatenmilieuproblemen?Zoja,waaruitblijktdatenwelkebudgettenwordenvoordezespecifiekekennisvrijge-maakt?Zieantwoord86.162Kuntuaangevenofubereidbentomnaastbewustwording,fiscalemaat-regelentenemenzoalseenheffingopvleesenanderemilieubelastendevoedingsproducten?Kuntudaarbijaangevenopwelkewijzeuvoorne-mensbentdezeintevullen,welkeopbrengstenditzoukunnengenererenenopwelkewijzeudezeopbrengstenzultgaanbesteden?Zieantwoord86.163OpwelkewijzewordtdeKamergeïnformeerdoverdepeilingnaarperceptieengedragvanconsumententenaanzienvandeverschillendewaardenvanvoedselkwaliteitwelkeresulteertinbruikbareindicatoren?Zieantwoord86.164Islandschapsbelevinghetzelfdealsdebelevingvandekwaliteitvandeleefomgeving?Nee.Landschapkanwordengezienalshetfysiekeaspectvandeleefomgeving,deuiterlijkeverschijningsvorm,envoorsommigemensenookdeontstaansgeschiedenisvandieverschijningsvorm.Maardekwaliteitvandeleefomgevingwordtookbeïnvloeddoornietfysiekeaspectenzoalseengevoelvoorveiligheidensocialesamenhang.165WanneerkomendevoorstellenvandeTaskforceLandschapfinancierings-vormen?Enwelkbudget/beleidsartikelhoortdaarbij?DeTaskForceFinancieringLandschappresenteerthalfnovember2008zijnadvies.IndeAgendaLandschapwordteeneerstereactieopdatadviesopgenomen.166Hoeletterlijkkunnenwehetstrevenomviaeenpubliekscampagne«hetlandschapmeeropdekaarttezetten»nemen?Watisdeplanologischestatusvandenationalelandschappen?Hoeprecieskomenzeopdekaart,d.w.z.hoeexactwordendelandschappenbegrensd?Hetstrevenvandepubliekscampagneom«hetlandschapmeeropdekaarttezetten»isnietletterlijkbedoeld.Depubliekscampagnewilburgersenondernemersbewustmakendatzijeenrolkunnenvervullenbijhetbehoudenenrealiserenvanlandschappelijkekwaliteit.Depublieks-campagnewilhentotactieaanzetten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1449 DaarnaastwordterwelgewerktomdeNationaleLandschappenookletterlijkopdekaarttezetten.DemeesteprovincieshebbendeglobalebegrenzingvandeNationaleLandschappenuitdenotaRuimtealomgezetinexactebegrenzingeninstreekplannen.Binnendiebegrenzingengeldthetja-mitsregime;ontwikkelingenzijnmogelijkhedenmitsdekernkwali-teitennietwordenaangetast.Verdergeldtdatalleenmagwordengebouwdvooreigenbevolkingsgroei(migratiesaldonul)enzijngroot-schaligeontwikkelingenvoorwoningbouw,bedrijvigheid,glastuinbouweninfrastructuurniettoegestaan.InhetontwerpAMVB-RuimtediehetKabinetvoorhetzomerreces2009naardeKamerwilsturen,wordendezeplanologischeaspectenopge-nomentenbehoevevandoorwerkinginprovincialeverordeningenengemeentelijkebestemmingsplannen.167Geldendegenoemdereferentiewaardesvoordeindicator«kansopwerk»voorhetalspeildatumgenoemdejaartal2007ofvoorhetindebronver-meldinggenoemdejaartal2004?Degenoemdereferentiewaardesgeldenalsnulmetingvoorhetjaar2007,waarbijdemeestrecentbeschikbaregegevensvanhetjaar2004zijngebruikt.168MetwelkefrequentiezullendesubindicatorenvoordeSociaalEconomi-scheVitaliteitvanhetplattelandgemetenworden?VooralleeffectindicatoreninhetkadervandeAgendaVitaalPlattelandwordteenbepalingvandenulsituatiein2007,detussensituatiein2010endeeindsituatiebegin2014vastgesteld.Eenhogerefrequentieisvooreffectmetingennieteffectief.169Hoeverhoudthetgenoemdejaartal2013bijdestreefwaardevoordeSociaalEconomischeVitaliteitzichtothetgenoemdejaartal2020bijdestreefwaardesvoordebetreffendesubindicatoren?Destreefwaardegeefteengrenswaardeaan.Onderdiewaardezijnmaat-regelengewenst,daarbovenhoudthetRijkdevingeraandepols.Hetjaar2020geeftaandatditeenlangetermijndoelstellingis.In2013looptdeuitvoeringvanhetTweedeMeerjarenprogrammaVitaalPlattelandaf,datishetmomentomtebezienofdehuidigebeleidsinsteekpastbijdegewenstebijdrageaangebiedsontwikkeling.170WatisdedefinitievanrecreatievevoorzieningenindeRandstad?Hiermeewordenbedoeldvoordagrecreatieingerichtbinnenstedelijkgroen(parken)enrecreatievoorzieningenomdestad,zoalsingerichtedagrecreatiegebieden,alsmedenatuurgebiedenenagrarischcultuurland-schapdiedoormiddelvanwandel-,fiets-envaarroutesenbijbehorendestad-landverbindingeneenrecreatievegebruiksfunctiehebbengekregen.171Kuntuvoorbeeldengevenuitdemarkt,vanbelemmeringendieindeperiode2008–2011wordenweggenomen?Kuntuvoorbeeldengevenvanbelemmeringeninwet-enregelgevingdiein2008–2011wordenwegge-nomen?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1450 Inhettrajectvanverdereprofessionaliseringenopschalingvandemulti-functionelelandbouwconstateertdehiervooringesteldeTaskforcedatbelangrijkebelemmeringenindemarkto.a.wordengevormddooronvol-doendeketentransparantie,professionaliteitvanhetondernemerschapencultuurverschillen.Marktbelemmeringenen-imperfectieswordendoordeTaskforceaangepaktmiddelshetleggenvannieuwe(intersectorale)verbindingen,doorhetsteunenvanpilots,doortewerkenaanprofessio-naliseringvanondernemerschapendoorkennisteontwikkelenenteontsluiten.Concreetwordtbijvoorbeeldvoorlandbouw&zorgsamenmetoverheden,zorgverzekeraarsenondernemersinvullinggegevenaaneenvolwaardigeenduurzamepositievanzorgboereninbestaandefinancierings-structurenvoorverschillendeproduct-markt-combinaties.Overeenkom-stigeinzetvandeTaskforcevindtplaatsvoorstreekproductenenboerderij-educatie.Ookophetvlakvandewet-enregelgevingisvaaksprakevanonvol-doendekennisbijmeerderebetrokkenpartijen(ondernemers,overheden)en/ofeenbeperktematevanprofessionaliteit.Inditverbandkomenvaakvragennaarvoreninrelatietotplaats&ruimte,milieu&natuurensector-specifiekewetgevingoverhygiëne,zorg,kinderopvang,horecae.d.DaarwerktdeTaskforcedanookaaninsamenwerkingmetandereoverhedenenbrancheorganisaties.ZowordtinsamenwerkingmetdeVNGgewerktaanhetformulerenvantoepasbaresuggestiesvoorgemeentesvoordeinpassingvandemultifunctionelelandbouwinstructuurvisiesenbestem-mingsplannen,inclusiefsuggestiesvoorbenuttingvandemogelijkhedenvanontwikkelingsplanologievolgensdenieuwewetopderuimtelijkeordening.172VallenzorgboerderijenonderdeTaskforceMultifunctioneleLandbouwen/ofonderNetwerkveelzijdigplatteland?Zo,jazijnanderedeparte-mentenhierbijbetrokken?Landbouwenzorg(zorgboerderijen)vormtéénvandezesaandachts-gebiedenvandeTaskforcemultifunctionelelandbouw,metalsdoeldeverdereprofessionaliteitvandeagrarischezorgketenteverbeteren.Daar-naastwordenookinhetKennisnetwerkVitaalPlattelanddeopgedanekennisenervaringenmetzorglandbouwgedeeld.Overhetonderwerp«landbouwenzorg»isregelmatigcontacttussenhetministerievanLNV,VWSendeTaskforcemultifunctionelelandbouw.173Inhoeverrewordtdeinnoverendeenvooruitstrevenderecreatieonder-nemerbelemmerdc.q.gestimuleerddoordeuitstralendewerkingvandeNatura2000gebieden?Natura2000kaneenpositiefeffecthebbenvoorrecreatieondernemers.Natuurbiedtimmerseengrotetoegevoegdewaardeaanrecreatiebe-drijven,waarbijvoorNatura2000zelfssprakeisvanEuropeeswaarde-vollenatuur.Innoverendeenvooruitstrevenderecreatieondernemerskunnenhiervangebruikmaken.OfeenrecreatieondernemerwordtbelemmerddoordeuitstralendewerkingvanNatura2000-gebiedenissterkafhankelijkvandeaardvandeactiviteiten.BeoordeeldmoetwordenofdezeactiviteiteneennegatieveinvloedhebbenopdebeschermdewaardenvaneenNatura2000-gebied.Hetgaatdaarbijomdestaatvaninstandhoudingvaneensoortofeenhabitattype.Eeninnoverendeenvooruitstrevenderecreatieondernemerzalbijdeontwikkelingvanzijnplannenrekeninghoudenmetdezenatuurwaardeneneventueelaanpassingendoorvoeren,zodatgeensprakeisvannega-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1451 tieveeffecten.Alsditineenvroegtijdigstadiumgebeurt,zijndezenega-tieveeffectenindemeestegevallentevoorkomen.174Watveroorzaaktdeverschillentussendegenoemdeaantallenhectaresbijde(oorspronkelijke)taakstelling,gerealiseerdetaakstellingper1januari2007enbijbehorenderesttaakstellingvoorhetverwervenvangroenomdestadindebegrotingvoor2008,hetjaarverslagover2007endevoorlig-gendebegroting?Deoorspronkelijketaakstellingdieindebegroting2009isopgenomen–16000hectares–verschiltmethetinhetjaarverslag2007genoemdewerkelijkeaantalvan14563ha.DetaakstellingRodSisnietverlaagdvan16000hanaar14563ha,maarinoverlegmetdeprovincies,omtechni-scheredenenaangepast.Hetverschiltussenbeidecijfers(1500ha)betreftrecreatiegebieden,diereedsvóór1994volledigzijningericht.Tevensomvatde16000haeenprojectdatbuitenILG-verbandwordtgereali-seerd.Bijdecijfersvanderealisatietaakstellingper1januari2007isindebegrotingen2008en2009abusievelijkhetsaldovandeoorspronkelijketaakstelling-/-taakstellingILG2007–2013verantwoord.Volgensdehuidigebeschikbaregegevensishetaantalverworvenhectares9672.InhetgezamenlijkeprojectvanRijkenprovincies«NulmetingopKaart»wordentaakstellingenrealisatievanRodSdefinitiefvastgesteldenvast-gelegdindeILG-bestuursovereenkomsten.BijrealisatietaakstellingILG2007–2013indebegroting2009isdetaak-stellingILG2007–2013conformhetMJPopgenomenad4096ha.Detaak-stellinggenoemdinhetjaarverslag2007enbegroting2008had4096hamoetenzijn.175Waaruitbestaatdeactievebeschermingvanweidevogelsendeverbete-ringvandeleefgebiedenvandeweidevogelsenhoeveelgeldisergere-serveerdvoordeweidvogelbescherminginhetbijzonder?Deactievebeschermingenverbeteringvandeleefgebiedenvanweide-vogelsbestaatuitopdeweidevogelafgestemd(agrarisch)beheer.Ditgebeurtonderanderedooruitgesteldmaaienenmozaïekbeheerwaarbijpercelennietinéénkeerwordengemaaid.Opditmomentvindtoponge-veer150000haweidevogelbeheerplaatsindevormvanagrarischbeheerennatuurbeheer.DebijdragevanLNVaandezemaatregelenverlooptviahetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG)enbedraagtopjaarbasiscirca€26mln.176Watzijndebeleidsvoornemensvoor2009voordebiodiversiteitindeNederlandsewateren?VoordezoutewaterenligtinhetvoornemenvijfNatura2000-gebiedenindeNoordzeeterealiseren,waarondervierHabitatrichtlijngebiedeneneenVogelrichtlijngebied.Hetvoornemenisvóór1januari2009vierHabitat-richtlijngebieden(NoordzeekustzonetennoordenvanBergen,VlaktevandeRaan,DoggersbankenKlaverbank)aantemeldenbijdeEuropeseCommissie.DegebiedenzullenwordenbeschermdmethetoogopdeinstandhoudingvanHabitattype1110(ondergelopenzandbanken).MetdezeaanmeldingwordtbeoogdbijtedragenaanbehoudenherstelvandebiodiversiteitindeNoordzee.Hetvoornemenisomdiegebiedenin2010aantewijzen,tezamenmethetVogelrichtlijngebiedhetFrieseFront.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1452 Voorzoetewaterenwordendewaterplannen2009–2015vanrijk,provin-ciesenwaterschappenvastgesteld.Hetnationalewaterplanbevatgene-riekbeleidvoorhetverbeterenvandechemischekwaliteitvanwateren.Deregionaleplannenbevattengebiedsgerichtemaatregelenvoorwateren,zoalsaanlegvannatuurvriendelijkeoevers,vispassagesenleef-gebiedenvoorfloraenfauna,hermeandering,maatregelenvoorverdro-gingsbestrijding(TOP-gebieden)enaanvullendemaatregelenvoorverderereductievannutriënten-engewasbeschermingsbelastingennaaroppervlaktewateren.Metaldezemaatregelenwordthetecologischfunc-tionerenvanwaterenverbeterd.Datisnodigvoorherstelenbehoudvanbiodiversiteit.177Watisdeplanningvoordeachterblijvendegebieden–dienietbehorenbijdehelftvande162Natura2000gebiedendiedefinitiefzullenwordenaangewezen,ennietbijdecirca100gebiedenwaarvanbeheerplanneninconceptzullenwordenafgerond–zowelwataanwijzingbetreftalswatopstellingbeheerplannenbetreft?Hoewordtvoorkomendaterproblema-tischeachterstandopgaattreden?DeplanningvandeimplementatievanNatura2000iseropgerichtalle162Natura2000-gebiedenvoorheteindevan2010definitiefaantewijzen.DitiseenBrusselsvereiste.Vooreendeelvandezegebiedengeldtdatdeprovincieseersteenbeheerplaninconceptwillenopstellen.Daarvoorhebbenzijdegelegenheidtot1september2009.Ditbetekentdatdezegebiedenpasin2010definitiefkunnenwordenaangewezen.Voordeoverigegebiedengeldtdateengrootdeeldaarvanin2009definitiefkanwordenaangewezen.Debesluitenzullenzoveelmogelijkinsamenhan-gendegroepenwordengepubliceerd.Uiterlijkdriejaarnadedefinitieveaanwijzingmoethetbeheerplanvooreengebiedwordenvastgesteld.178Hoeverwachtdeministeraanhaarverplichtingenomtrentdebescher-mingvanzeegebiedentevoldoenzonderdathiermiddelen(bijvoorbeeldvooronderzoekvooraanvullendegebieden)vooraankomendjaarvoorzijngereserveerd?Beantwoordinggecombineerdmet252en253.Voordebeschermingvanmarienezeegebiedenhebikmeerjarigmiddelengereserveerd.In2009betreftditeenbedragvan€700000.Hetgeldisonderanderebestemdvooronderzoeknaardemogelijkaanvullendtebeschermengebiedenenvooronderzoek(naarvoorbeeldvanhetDuitseEMPAS-project)naarhettreffenvanvisserijmaatregeleninNatura2000gebieden.Bovengenoemdemiddelenvallenonderbeleidsartikel23.13BeherenEcologischeHoofdstructuurenstaandaarmeelosvanhetbedragvan€37mln.datbeschikbaarisvoorNatura2000.Overdeverderefinan-cieringvanhetonderzoeknaarmogelijkaanvullendtebeschermengebie-denenhetopstellenvandebeheerplannenmaakiknadereafsprakenmetV&W.ErzijngeenapartemiddelengereserveerdvoorvoorlichtingovernatuurindeNoordzee.179HoeverhoudtdebovengenoemdeinzetvanhetministeriezichmethetstandpuntdatNederlanddeEU-doelstellingdatper2010deachteruitgangvandebiodiversiteiteenhaltmoetzijntoegeroepenwordtonderstreept(pagina101begrotingLNV).Isdeministervanmeningdatdezedoelstel-lingookvoordeNoordzeegeldt?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1453 Zieeerstedeelvraagbeantwoordingvraag250.Voorwatbetreftdebeant-woordingvandetweedevraagbenadrukikdathetmarienethemaéénvandeprioritairethema’sisvanhetBeleidsprogrammaBiodiversiteit.180Kuntuaangevenopwelkewijzeuhetaandeelvan70234hectare«nieuweEHSRestant»gaatrealiserenin2018?Watisdestatusvandezecategorieindeperiode2014–2018?Zijndezegrondenreedsverworven,zijnzeonderdeelvaneentaakstellingineenbestuursovereenkomstetc.?Degenoemde70234haisdeoppervlaktegronddievanaf2014noginbeheermoetwordengenomen.Dezegrondenzijnvooreendeelreedsverworven.Zemakengeendeeluitvandehuidigebestuursovereenkom-sten,omdatdeze2007–2013alslooptijdhebben.Grondendiezijnverwor-ventenbehoevevanterreinbeherendeorganisatieswordeneerstinge-richtendaarnavoorbeheerovergedragenaandeterreinbeherendeorganisaties.Bijparticulierengebeurtdatviafunctieveranderingvangronddiealbijhenineigendomis.Ookdezegrondenwordeningerichtendaarnainbeheergenomen.181Welkebudgettenzijnervoorrespectievelijksubsidie-instrumentenenfiscaleinstrumentenomdeontwikkelingenmarktintroductievantussen-segmententestimuleren?Voorhetstimulerenvandeontwikkelingenmarktintroductievantussen-segmentenenhetstimulerenvandeconsumentenvraagiserdezekabinetsperiodeeenbudgetgereserveerdvanintotaal€4mln.(€1mln.perjaar).Erzijngeenfiscaleinstrumentendiespecifiekgerichtzijnophetstimulerenvantussensegmenten.182HoekunnenudestappenvanAldi,LidlenWakkerDierinzakedecastratievanbiggenendeVerklaringvanNoordwijkwordengewaardeerd?Hetdoelvandeverschillendepartijenishetzelfde:stoppenmetcastreren.OpkleineschaalwordthetnietcastrereninNederlandaltoegepastenvermarkt.DeondertekenaarsvandeVerklaringvanNoordwijkzettenzichinomuiterlijkper2015testoppenmetcastreren.OmditopgroteschaalenopeenverantwoordewijzetedoenisdeverwachtingvandeNeder-landseketenpartijenenonderzoekersdaternogeenaantaljarenonder-zoekenaanpassingenopdebedrijvenzelfnodigisomvoordeheleketendestapnaarstoppenmetcastrerentezetten.Volgensdezeinzichtenblijftdetussenstapvanverdoofdcastrerendaaromnodig.MetgroteinteressevolgikdeontwikkelingeninDuitsland.Hetheeftmijnvoorkeuralsereerderdan2015verantwoordgestoptkanwordenmetcastreren.183Opbasisvanwelkegegevensisdenalevingvandierenwelzijnsnormenopdepeildatumvastgesteld?ZoalsinhetrapportvandeAlgemeneRekenkamer,getiteldDuurzaamheidIntensieveVeehouderij(Kamerstuknummer31478,nr.1),isaangegeven,wordtdereferentiewaardevan70%voordierenwelzijnberekendalseengemiddeldevandenalevingindeverschillendesubsectoren(pluimvee,varkens,kalveren).Ikverwijsderhalvevoordebeantwoordingvandevraagnaardezerapportage.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1454 184Hetpercentagevannalevingvanbestaandewelzijnsnormenwordtop72%geschat.Hetisonduidelijkwaarditgetalvandaankomt,zekergezienhetlagecontrolepercentagevan5%bedrijvenperjaar.Kuntuditnadertoelichten?Doelstellingisomindeperiode2007–2011van70%naar80%nalevingopdierenwelzijntekomen.Deeerstejarenisdestijgingminderforsdandelaterejaren.Ditomdathettrajectprogrammatischhandhavendieren-welzijnindelaterejarenhaarvruchtenafgaatwerpen.Hiermeebeoogikdatvoor2009hetnalevingspercentage72%zalbedragen.Ookwordtindevraageenrelatiegelegdvannalevingmetcontrole-percentage.Meteengoedgenomensteekproefkanmeteenrelatieflaagaantalbezochtebedrijveneengoedbeeldvandenalevinggevormdworden.185InhetCoalitieAkkoordisdeambitiegeformuleerdomdehandhavingvandewelzijnsregelgevingverderteverhogen.Hoestaathetdaarmee?Voordezeintensiveringvandehandhavinghebikextramiddeleningezet.In2008is€2mln.extraingezetenin2009wordt€4mln.extraingezet.DezeintensiveringwordtingevuldviaeenverderecapaciteitsuitbreidingbijdeAIDendeVWA,voortbouwendopdeuitbreidingenindeafgelopenperiode.186WelkegevolgenzaldeuitwerkingvanhetUrgentieprogrammaRandstadhebbenvoorhetfunctionerenvandediverseagrarischesectoreninhetGroeneHart?BinnenhetprogrammaRandstadUrgentzijndevolgendeprojectenrele-vant:Greenports,GrootMijdrechtNoord,Ruggengraatvoornatuurenrecreatie(NatteAs)enOudeRijnzone(inclusiefVensterBodegraven–Woerden),waarvandelaatste3(vrijwel)geheelbinnenhetGroeneHartzijngelegen.HetprojectGreenportsheefttotdoeldefunctievandegreenportsteverstevigen,binnenhetGroeneHartgeldtditvoorBoskoop,éénvandeversnellingsprojecteninhetkadervandeNotaRuimte.Inzetbijalleprojectenishetrealiserenvanderijksdoelendoorintegralegebieds-ontwikkeling.Bijdezeintegraleaanpakwordtuiteraardookingespeeldopdebelangenvandelandbouwendebijdragediedelandbouwkanbieden.187Waaruitbestaandeniettoegerekendeuitgavendienietdeapparaats-uitgavenendeuitvoeringskostenvanbeleid/bijdragenaanbaten-lasten-dienstenbetreffen?Kuntueenoverzichtgevenvandezeuitgavennaardeverschillendedoelenbinnendeoperationeledoelstellingen?Deomvangvandenietaankabinetsdoelstellingentoegerekendeprogramma-uitgavenbedragencirca€150mln.Hiervanheeftcirca€52mln.betrekkingopartikel22Agrarischeruimte,€44mln.opartikel25Voedselkwaliteitendiergezondheiden€52mln.opartikel26Kenniseninnovatie.Deniettoegerekendeuitgavenopartikel22ad€52mln.betreftvnl.deuitgavenvoorlandinrichtingsprojectenviahetILGopOD22.11endeGreenportsopOD22.12.Deniettoegerekendeuitgavenopartikel25ad€44mln.betreffendeuitgavenopOD25.11voorvoedselveiligheidinclu-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1455 siefdedestructie-uitgavenendeuitgavendiesamenhangenmethethandhavenvanhetdiergezondheidsniveauopOD25.12.Bijartikel26zijnopOD26.15deWettelijkeOnderzoekstakenad€52mln.niettoegerekend.Eenspecificatiehiervanstaatoppagina153/154vandebegroting.188Waaromwordtdebijdragevoordenalevingnatuurwetgevingindeopeenvolgendejarenmeteenverschillendbedragverhoogd?ZijnhierdezogenoemdeJacobi-geldeninverwerkt?Hetrapport«Overwettenvandenatuur–Evaluatievandenatuur-wetgeving:bevindingenenbeleidsconclusies»enhetconvenantdatdehandhavingspartnersinhetkadervanhetproject«ProgrammatischHand-havenNatuurwetgeving»hebbengesloten,bevatteneenaantalactie-puntenterversterkingvandehandhavingNatuurwetgeving.Voorbeeldendaarvanzijnhetdigitaliserenvanaanvragenopbasisvanderegelingafgifteenkenmerkenpootringenenanderemerktekens,hetinvoerenvaneeninformatieuitwisselingssysteemtussenuitvoerendeenhandhavendedienstenenhetinvoerenvanelektronischedienstverleningCITES.In2008ismetbehulpvandebudgetverhogingopbasisvanhetamendement-Jacobi(Kamerstuknummer31200XIV,nr.14)eenstartgemaaktmetdezeactiepunten.Dezeactiviteitenwordendeeerstvolgendejarenvoortgezet.DezeICT-investeringenzijnincidentelekostendienaasteenverminderingvanadministratievelasten,efficiëntieindeuitvoeringenhandhavingopleveren.Deverschilleninbedragenindebegrotingwordenverklaarddoordetijdelijkeaardvandezeinvesteringen.DoordeinvoervanProgrammatischhandhavenwordenooktakenalsnalevingsmetingencommunicatienaardoelgroepenversterkt.Daarnaastwordtdetoezicht-enopsporingcapaciteitNatuurwetgevingstructureeluitgebreid.DitmetnameophetbeleidsterreinCITES.Ditisinlijnmetdebestedingen2008alsgevolgvanhetamendement-Jacobi.189Overwelkeinvasieveexotenheeftuhetbijdecoördinatievandeuitvoe-ringvanhetinvasieveexotenbeleidbijdePD?Zijnbijdeuitvoeringookanderedepartementenbetrokkenzowelindezinvanbeleidalsbudget?Hetgaatmetnameominvasieveexotendieeenrisicovormenvoordebiodiversiteit.Uitgangspuntvanhetbeleidisdatoverlastdoorexotenzoveelmogelijkwordtvoorkomen,bijvoorkeurinhetstadiumvoorsoorteninvasiefzijn.DePDheefteenspecialetaakinhetsignalerenenanalyserenvandegevolgenvanpotentieelinvasieveexoten.Zonodigmetexternekenniséninsamenwerkingmetanderedepartementenalsdeverwachteschadevanexotendaaraanleidingtoegeeft.190KunnenjongevissersookdeelnemenaandeinvesteringsregelingJongeAgrariërs?Nee.HetEU-kaderwaarbinnendezedoordeCommissiemedegefinancier-demaatregelwordtuitgevoerdisnietvantoepassingopdevisserij.191WatishetbenuttingpercentagesvandeinvesteringsregelingJongeAgra-riërs?Hoeveelvandeingediendeaanvragenwordtdaadwerkelijkinhetzelfdejaaruitgegeven?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1456 Totnutoezijnvanaf2005elkjaardebudgettendiederijksoverheidreser-veerdevolledigbenutomsubsidiestoetezeggenenmoestenaanvragenwordenafgewezeninprovinciesdiegeenprovincialebijdragetoezegden.Dejongeagrariërskunnennadesubsidieverleningbeginnenmethetuitvoerenvanhetinvesteringsplanenzijkunnendebetalingaanvragennadatdeinvesteringisgerealiseerd.Daarvoorhebbendejongeagrariërs2jaardetijd.Deervaringisdatinhetjaarvanverleningnoggeenbetalingsaanvragenbinnenkomen,inheteerstejaarnaaanvrageonge-veer15%eninhettweedejaarderest.Datisooklogisch,omdathetvaakominvesteringeningebouwengaat.Bijdeopleveringinseptember2008(hetlaatstemomentwaaropdeaanvragenuit2006kondenwordenopgeleverd)vandeaanvragendiein2006zijngedaanbleekdatongeveer85%vandejongeagrariërshuntoezeggingookdaadwerkelijkbenuthebbenenongeveer15%niet.Bijhetnietbenuttenspeeltinsommigegevallenmeedatdevergunningenteveeltijdvergdenwaardoordeinvesteringnietbinnendegesteldeopleveringstermijnvan2jaarkonwordengerealiseerd.192Uitwelkbudgetenhoeveelwordtbesteedaandeinvullingvandeleef-gebiedenbenadering?VanuithetInvesteringbudgetLandelijkeGebied(ILG)iserindeperiode2007–2013jaarlijks€1,2mln.beschikbaarvoordeuitvoeringvandeleefgebiedenbenaderingdoorprovincies.Vanuitdebegroting2009wordtaanditbedraginhetILGvoordejaren2009en2010jaarlijks€1,5mln.toegevoegdenvoordejaren2011–2013wordterjaarlijks€2mln.toege-voegd.193InhoeverreishetministerievanLNVbetrokkenbijhetIntegraalafsprakenkadervoordeSchaalsprongAlmere,datmediovolgendjaarwordtafgesloten?Bentuvoloppartnerendoetumetbetrekkingtothetgroeninenomdestadende«ecologischeschaalsprong»vanhetMarker-meerenIJmeervolopmeeindeafsprakenronddeschaalsprong?InhetkadervanRandstadUrgentwordtinhetgebied«Amsterdam–Almere»debesluitvormingvoorbereidrondsterksamenhangendeprojecten,zoalsdeschaalsprongAlmere,deopenbaarvervoersverbindingSchiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad,(OV-SAAL),detoekomstagendaMarkermeer–IJmeer(TMIJ),delangetermijnverkenningSchiphol(inrelatietotvliegveldLelystad).Dezeprojectenwordendoorverschillendeoverhedengetrokken.Volgendjaarleidtdittoteenbeleidsbriefvanhetkabinetmetprincipe-uitsprakenoverdesamenhangendeprojecteninhetgebied«Amsterdam–Almere».Ookworden,medeopbasisvandebeleidsbrief,afsprakengemaaktmetdegemeenteAlmereinhetzoge-naamdeIntegraalAfsprakenkader.LNVisbijdevoorbereidingvandezebesluitvorminggoedbetrokken.194BijdebouwvandestadAlmereisopvallenddatdeinvesteringenindegroenstructuurvoorophebbengelopenophetbouwenvanwoningen.OpwelkewijzeishetministerievanLNVopnieuweenstrategischeinveste-ringingroenbijdekomendeuitbreidingvandestadaanhetvoorbe-reiden,t.b.v.hetIntergraalAfsprakenkader?Hetisnunogtevroeghierovereenuitspraaktedoen.DitpuntkomtvolgendjaarteruginhetIntegraalAfsprakenkader.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1457 195InhetrapportToekomstvisieMarkermeerenIJmeerwordtgepleitvoorhetrealiserenvaneentoekomstbestendigecologischsysteem.WelkerolziethetministerievanLNVvoorzichzelfbijdeverdereinvullingvanditontwikkelingsperspectief?Zieantwoord193.196Zietuderealisatievaneentoekomstbestendigecologischsysteemalseenbelangrijkeconditievoordemogelijkheidvanbuitendijkseontwikkelingeninhetgebied,zoalsdiewordenuitgewerktinde«TaskforcePampus»dieisingesteldopbasisvande«Noordvleugelbrief»vanhetvorigekabinet?InhetkadervanRandstadUrgentwordendejuridischemogelijkhedenomtekomentoteengecombineerdeopgavevoorecologischeschaalsprongenbuitendijksestedelijkeontwikkelingverkend.Deuitkomstenwordenmeegenomenindebesluitvormingvolgendjaar.197Alstotstandkomingvaneentoekomstbestendigecologischsysteemenbuitendijkseontwikkelingeneensamenhangendeontwikkelingis,watzietudanalsdemeestgeëigendejuridisch-planologischerouteomdezeintegraleontwikkelingvanhetMarkermeer–IJmeergebiedgerealiseerdtekrijgen?DeNatuurbeschermingswet1998ishetkaderomtebepalenofontwikke-lingenkunnenplaatsvindeninofnabijeenNatura2000gebied.DeWetruimtelijkeordeningbevatdeinstrumentenvoordeplanologischeveran-kering.InhetkadervanRandstadUrgentwordendejuridische-planolo-gischemogelijkhedenomtekomentoteengecombineerdeopgavevoorecologischeschaalsprongenbuitendijksestedelijkeontwikkelingverkend.Opbasisvandeuitkomstenvandezeverkenningenzalhetkabinetvolgendjaarbesluitennemenoverdeprojecteninditgebied.198HoezietudevaststellingvaninstandhoudingsdoelstellingeninhetkadervanNatura2000voorhetgebiedvanhetMarkermeerenIJmeerinrelatietotdeintegralebesluitvormingoverdetoekomstvanditgebied,zowelwatbetrefthetecologischsysteemalsmogelijketoekomstigeinfrastructu-releenstedelijkeontwikkelingeninenrondomIJmeer/Markermeer?HetontwerpaanwijzingsbesluitNatura2000Markermeer&IJmeerheeftindeperiodetussen11septemberen22oktoberjongstledenterinzagegelegen.Inditontwerpbesluitzijndedoelenendebegrenzingaange-geven.Eventueleontwikkelingen,waarovernoggeenbesluitvormingheeftplaatsgevondenkunnenuiteraardnognietwordenmeegenomeninhetontwerp-aanwijzingsbesluit.In2010isdedefinitievevaststellinggepland.199Welkevormkrijgthetonderzoeknaarnieuwevormenvaneiwitproductie?Welkerolhebbendeverschillendedepartementenhierin?NogditjaargaathetLNV-ProgrammaInnovatiesEiwitketensvanstart.Hetprogrammarichtzichopinnovatiesinproductontwikkelingenmarkt-introductie,kennisontwikkelingen-overdracht.HetdoelisNederlandeenvoorsprongtelatennemendoorteinvesterenintechnologie,markt-ontwikkelingenconsumentengedrag.LNVsteltvoordeperiode2008–2012€6mln.beschikbaar.OpkortetermijnstartoverlegmetandereTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1458 departementen(VROM,OCW,VWSenEZ)overbetrokkenheidbijditprogramma.ViadeSmallBusinessInnovationResearchProgramma(SBIR)-regelingwordennieuwesamenwerkingsvormengestimuleerdtussenkennisinstellingenenMKBbedrijven.Naasthetgenoemdeprogrammawordtbinnendeonderzoeksprogramma’sbijdeWURindekomendejarenonderzoekverrichtnaarverduurzamingvandeproductieenconsumptievaneiwitten.200WelkdeelvandeonvoorzienekostenvanDienstRegelingenistoeteschrijvenaanhettijdigencorrectuitbetalenvandebedrijfstoeslag2006?Zijnerhogerekostenteverwachtennaaraanleidingvandeuitbetalingvandebedrijfstoeslag2007?BinnendeexploitatievanDRisGLBdegrootsteregelingdieDRuitvoerten2007washeteerstejaardatdeBedrijfsToeslagRegeling(BTR)uitbe-taaldwerd.AlsgevolgvannognietvollediguitontwikkeldeICT-systemenendekinderziektendiezichdaarbijvoordedenwasmeerinzetdangeplandnoodzakelijkomde(Europese)deadlinevooruitbetalingtehalen.Hetbetrofongeveereenderdedeelvandeonvoorzienekosten.GeblekenisdateendergelijkesituatiezichbijdeBTR2007nietheeftvoorgedaan.201Welkeanderepartijenzijnbetrokkenbijdeimplementatievandebeleids-notaNMEenLNV-programmaJeugd?BijdenotaNMEinprincipevierveldenvanspelersbetrokken:1.debestuurlijkeactoren,waaronderanderedepartementen(VROM,OCW,V&W)enandereoverheden(provincies,gemeenten,water-schappen);2.delokaleNME-centraviadeVerenigingvoorDuurzameGemeentenendelandelijkeNME–organisaties;3.verschillendeonderwijsorganisaties;scholenenschoolbesturen,Pabo’s.AfhankelijkvanhetonderwerpzijnookinstellingenvoorAgra-rischOnderwijs(engroenekennisinstellingenbetrokkenbijonder-werpen;4.anderemaatschappelijkepartijen,waaronderwetenschap,NGO’s;oplokaalniveauworden–afhankelijkvanhetproject–maatschappelijkeorganisatiesalsbewonersgroepen,woningbouwcorporaties,lokaleNGO’s,enindividuelescholenbetrokken.BijhetLNVprogrammaJeugdzijndevolgendepartijenbetrokken:1.anderedepartementen(m.n.VROMenVWS);2.GGD’s,JeugdorganisatieszoalsJantjeBeton,Scouting;3.NGO’szoalsst.wAardeofdecoalitie«scharrelkinderen»;4.natuurorganisatiesalsSBB,Natuurmonumenten;5.landelijkeNMEorganisaties;6.platformboerderijeducatie;7.organisatiesrondspeelnatuur(NUSO,Oase,Speeldernis);8.incidenteelindividuelegemeenten(bijv.ProeftuinAmsterdam);9.partnersuitnetwerkvoedseleducatie(smaaklessen,voedingscentrum);10.partnersuitnetwerkrondMaatschappelijkeStages.202WatishettotaleILGbudgetinclusiefdebijdragenvandeEUendeleen-plafondsvoordeverwervingvandeEHS?DebeschikbareILG-budgetviadeLNV-begrotingis€3,2mld.voordeperiode2007–2013.Aangevuldmeteenbedragvan€105mln.afkomstigTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1459 vandebijdragenvandeEU(POP2)en€300mln.vandeleenplafondsvoordeverwervingvandeEHS,komtdetotalerijksbijdrageop€3,6mld.203Kuntuaangevenwatdereikwijdteendoelstellingenzijnvandenatuur-pilotsIJmeerenMarkermeer?Watisdeaanleidingvandezepilots?Denatuurwaardenvanditgebiedstaanonderdruk.DeNatuurpilotinhetIJmeer-Markermeermoetuitwijzenwelkeinvesteringen/maatregelendegrootstekansbiedenophetherstelendeontwikkelingvandenatuur-waarden.204WatwordtverstaanonderdeleenplafondsvoordeverwervingvandeEHS?Welkefunctiehebbendeleenplafondsenhoewerkthet?TijdenshetkabinetBalkenende-IIisvanwegeeenRijksbredeombuiginghetbudgetvoorgrondverwervingEHStenbehoevevandeparticuliereterreinbeherendeorganisatiesstructureelverlaagd.OmderealisatievandeEHS,alsgevolgvandezeombuiging,niettevertragen,isbeslotenomnaastdebeschikbarebudgettenopdeLNV-begroting,denoodzakelijkeextramiddelenviaeenleenfaciliteitbeschikbaartestellen.Dezeleen-faciliteitlooptviadeVerenigingNatuurmonumenten,maaristevensbedoeldvoordeProvincialeLandschappen.DeleenfaciliteithoudtindatNatuurmonumentenjaarlijksbuitenbegrotingsverbandeenvoorafvastge-steldmaximumbedragleentbijhetGroenfonds.Ditmaximumishetleen-plafond,datnietmagwordenoverschreden.HetRijkstaatgarantvoordezeleningendekostenvanrenteenaflossingvandeleningkomenuitdienhoofdetenlastevandeRijksbegroting.Doordezefaciliteitishetmogelijkdeprestatiesvoorverwervingvolgensplanningterealiseren.205WanneerkomtdedefinitievetoedelingvandeNotaRuimtemiddelen?Omhoeveelmiddelengaathet?Opwelketermijnwordtdeoverzichtsconstruc-tiegecomplementeerd?DeNotaRuimteprojectendiegeheelofdeelsinhetGroeneHartliggenzijndeWestelijkeVeenweiden,GrootMijdrechtNoord,OudeRijnzone,NieuweHollandseWaterlinieengreenportBoskoop.Eind2007heefthetKabinet€35mln.toegekendaandriepilot-projectenindeWestelijkeVeenweiden(Krimpenerwaard,Wormer-enJisperveld,Zegveld-Portengen)en€4mln.aangreenportBoskoop.HetkabinetbesluitinfasesoverdetoedelingvanmiddelenaandeNotaRuimteprojecten,medeopbasisvandeuitkomstenvanMKBAenbusinesscases.HetKabinetneemtnaarverwachtingditjaareenbesluitoverdebijdragevoorNieuweHollandseWaterlinieenindeloopvan2009overdeOudeRijn-zoneenGrootMijdrechtNoord.OverhetprogrammavanprojectenindeWestelijkeVeenweidenzalnaarverwachtingeind2009wordenbesloten.DaarnakandeoverzichtsconstructieGroeneHartwordengecompleteerd.206Hoewordtgemetendatdeeconomischekoploperspositievandeonder-nemingenbinnenhetNederlandseagrocomplexopinternationaalniveauverderwordtversterkt?DitwordtgemetenindeLEI-publicatie«DeNederlandseLandbouwophetEuropesescorebord».HetwordtgemetenopbasisvanhetFarmAccoun-tancyDatanetworkvandeEuropeseUnie.Dezemetingenzijnverrichtin1996en2004.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1460 Hetpercentageagro-bedrijvenintop100vaninnovatievebedrijvenuitallesectoreninNederlandwordtjaarlijksgemeteninde«Innovatietop100»vanBIZZ-Syntens.207WatdraagtactieplanAgrologistiekbijaanhetbevorderenvanmaatschap-pelijkgeaccepteerdeproductievoorwaardenvandierenwelzijn?HetPlatformAgrologistiekfaciliteertpilotprojectenwaarbijtransportzoveelmogelijkvermedenwordt.Momenteelwordteenstudieuitgevoerdnaardelogistiekvanonderdelenvandedierketen,waarbijonderanderegekekenwordtofeenefficiënterelogistiekkanbijdragenaanverhoogddierenwelzijn.Dezestudiewordtbegin2009afgerond.208Hoestaatdedoelstellingdatin20115%vandestallenduurzaamendier-vriendelijkis,inverhoudingtotuweerdergenoemdedoelstellingdatdelandbouwin15jaarinalleopzichtenduurzaam,metbreeddraagvlakindesamenlevingproducerendmetrespectvoormens,dierenmilieuwaarookterwereldmoetzijn?Kuntuperjaarweergevenhoedeanderestreef-cijferszijntussen2011(5%)en2023(100%)?Zoalsikhebaangegeveninmijntoekomstvisievooreenduurzameveehouderijwilikaanheteindvandekabinetsperiodedeopgavenenhettijdpadnaareenduurzameveehouderijduidelijkhebbenvoorhetbedrijfs-levenendesamenleving.Indezekabinetsperiodestreefiknaar5%integraalduurzamestallenin2011,meteenduidelijkperspectiefopgrootschaligetoepassingvandezestallenindejarendaarna.Overdeontwikkelingenrealisatievanintegraalduurzamestallenvoordejarenna2011wilikindeuitvoeringsagendaduurzameveehouderijnadereafsprakenmakenmethetprimairebedrijfs-leven,ketenpartijenenmaatschappelijkeorganisaties.HetkabinetheeftindeNotadierenwelzijnvoordezekabinetsperiode€11mlnextramiddelengereserveerdvooronderzoek,innovatie-endemon-stratieprojecteneninvesteringsondersteuninginintegraalduurzameendiervriendelijkestallenenvanaf2012€8mlnperjaar.VerderheefthetkabinetinhetkadervanhetImpulsprogrammaduurzameagroketensvoordekomendejarenextramiddelenbeschikbaargesteldvoorhetstimulerenvaninvesteringeninintegraalduurzameendiervriendelijkestallen(respectievelijk€2.5mln,€1.5mlnen€1mlnin2009,2010en2011).Daarnaaststimuleerthetkabinetinvesteringenindezestallenviaderege-lingenMilieuinvesteringsaftrek(MIA)enWillekeurigeafschrijvingmilieu-investeringen(VAMIL).ZoalsindeNotadierenwelzijnisaangegevenisniet-gelabeldenindicatiefgemiddeldcirca€15mlnperjaarbeschikbaarvoorhetstimulerenvanwelzijnsinvesteringen.209Kuntuspecificerenaanwelkedoelstellingen,maatregelenenbeleidsinzetdecirca6,9miljoeneuroterverbeteringvanhetdierenwelzijnwordenbesteedenopbasisvanwelkeindicatorenenafrekenbareprestatiesdeeffectenzullenwordengemeten?Kuntudaarbijaangevenhoeveeldierenhetin2009betergaankrijgenalsgevolgvandezebeleidsinzetenwatdezeverbeteringeninhouden?Voorheteerstedeelvandevraag:ziehetantwoord39.Dehouderszijnverantwoordelijkvoordegoedeverzorgingvanhundieren.Mijnbeleidsinzetdraagtdaaraanbij.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1461 210Kuntuperdiergroep(landbouwhuisdieren,proefdieren,gezelschaps-dieren,vissen,diereninhetwild,dierenindevermaakindustrie)specifi-cerenwelkdeelvandecirca6,9miljoeneuroterverbeteringvanhetdierenwelzijnaanhenwordtbesteed?Zieantwoord39.211Kuntuaangevenhoeveelgeldvandecirca6,9miljoeneuroterverbete-ringvanhetdierenwelzijnzalwordenuitgekeerdaanveehoudersindevormvandirecteofindirectesubsidiesvoorhetnemenvanmaatregelenenwatdeverdelingisoverdeverschillendesectoren?Vande€6886000in2009zalviadeInvesteringsregelingduurzamestalleneenbedragvan€275000directwordenuitgekeerdaanveehou-ders.Deregelingstaatvooriedereveehouderopen.Deverdelingoverdeverschillendesectorenisafhankelijkvandeaanvragen.Hetuittekerenbedraglooptopnaar€825000in2010en€1275000in2011.Zieookhetantwoordopvraag39.Naastdegenoemde€6,9mln.zullenverspreidingvanonderzoekeninnovatiesinintegraalduurzamestallenindirectbijdragenaanverbete-ringvanhetdierenwelzijndoorveehouders.Hiergaathetomeenbedragvan€500000.212KuntuaangevenhoeveelergebruikgemaaktwordtvandeMaatlatDuur-zameVeehouderijvoormelkkoeien,varkensenpluimvee,enhoeveelpuntenergescoordwordenopdierenwelzijnenopmilieu?Zieantwoord227.213Watverstaatdeministeronderintegraaldiervriendelijkestallen?Onderintegraalduurzameendiervriendelijkestallenverstaikstal-enhouderijsystemenwaarinverschillendeduurzaamheidsthema’sinonder-lingesamenhangverbeterdzijntenopzichtevandehuidigestalsystemen.Naasteenextraverbeteringvandierenwelzijntenopzichtevandehuidigewettelijkenormengaathetomstallenenhouderijsystemendietegelijker-tijdminstensvoldoenaananderebelangrijkerandvoorwaardenzoalsmilieu,diergezondheid,arbeidsomstandighedeneneconomischehaal-baarheid.Zoveelalsmogelijkwordtopdezethema’sookeenverbeteringtenopzichtevandewettelijkeminimumeisenofdegangbarepraktijkgerealiseerd.Hetgaatomstallendiezoweltegemoetkomenaandebehoeftenvanhetdier(welzijn,gezondheid)alsaandebehoeftenvandeondernemer(arbeidsomstandigheden,economie),hetmilieuendeburger.Derhalvegeenstallendieeenzijdigzijngeoptimaliseerdvoorhetdierofhetmilieu,maarstallenwaarinzoveelmogelijkgelijktijdigaandeverschillendebehoeftentegemoetwordtgekomenenwaarschijnbaretegenstellingentussenbijvoorbeelddierenwelzijnenmilieuwordenoverbrugddoorhetontwerpenvannieuweconcepten.214Hoestaathetmethetontwerpenvanintegraaldiervriendelijkestallenenwanneerzijndeeerstestallengebruiksklaar?Desleutelstotdeontwikkelingvanintegraalduurzameendiervriendelijkestallenzijnsysteeminnovatiesenduurzaamheidssprongen,waarbijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1462 gebruikelijkewerk-enzienswijzenindesectorenkritischtegenhetlichtwordengehoudenennognieteerdergebaandepadenwordenbewan-deld.Metdezenieuwewerkwijzezijnalpositieveervaringenopgedaaninhetproject«HoudenvanHennen»indelegpluimveehouderijdatisuitge-voerddoorWageningenUR.Hieruitzijntweenieuwevoorbeeldontwer-penvoortgekomen.Deeerstepraktijkstallenzijnofwordendoorpluim-veebedrijvengerealiseerd.Daarnaastheefteenbedrijfvoorpluimveestal-inrichtingeenaparteBVopgerichtvoorhetvermarktenenuitrollenvanéénvandevoorbeeldontwerpen.IkhebWageningenURopdrachtgegevenomookvoordeanderesectoreninoverlegmetdeprimairesector,toeleverendeenverwerkendeketenpartijenenmaatschappelijkeorganisatiesnieuwestalsystementeontwerpen.In2007iseenontwerptrajectgestartvoordemelkveehouderij(«KrachtvanKoeien»),dateindditjaarmoetleidentotdeeerstenieuwestalontwerpen.In2008isbegonnenmethetontwerptrajectindevarkens-houderij.In2009wordendeeerstenieuwestalontwerpennaarverwach-tingopgeleverd.Vanaf2009starteenontwerptrajectvoordevleeskuiken-houderijendelegsectordieproduceertvoordeeiproductenindustrie.215Hoegaatuvoorkomendatbijdeontwikkelingvandiervriendelijkestallendewaardedierenwelzijningeleverdwordttegenanderezaken,zoalstegenmilieu,bijvoorbeeldomdatmilieumaatregelenzijnconcreter,makkelijkertemeten,wettelijkverplichtzijn?Ziedeantwoorden67,74en214.216OpwelkewijzegeeftusamenmetdeministervanVROMinvullingaandeintegratievanmilieuendierenwelzijn,zodaterdaadwerkelijkeengeïnte-greerdoverheidsbeleidkomt,enwatzijnderesultatenenopdatdieren-welzijnniethetonderspitdelft?Zieantwoord135.217Kuntuaangevenwaaromudemilieuproblemennieteerstenvooraloplostdoordeveestapelteverminderen?Bentubereiddezemaatregelverderuittewerkeninuwbeleid?Hetbeleidisgerichtophetstellenvanrandvoorwaardenmetbetrekkingtothetverderverduurzamenvandeveehouderij.Deomvangvandeveestapelisdaarbijgeendoelmaarmogelijkeengevolg.Bovendienistot2015hetaantalvarkensenkippeninNederlandgemaximeerdviahetstelselvandierrechten.Hetstelselvanmelkquotawerkttotdietijdbeper-kendophetaantalmelkkoeieninNederland.Vooruitlopendopdesituatiena2015hebikopdrachtgegeventothetonderzoek«milieusturingna2015».Inditonderzoekzalwordennagegaanofhetvervallenvanhetmelkquotumenhetvanrechtswegevervallenvanhetstelselvandier-rechtenoptermijnnogextraoverheidssturingzalvergenenhoedezeeruitkanzienomdeduurzaamheidsdoelenvandeveehouderijtehalen.218HoegaatuervoorzorgendathetdierenwelzijnvanhetprojectKrachtvanKoeienbeterwordtgeborgdenonderandereweidegangvastonderdeelzalzijnvandiervriendelijkerveehouderijsystemenvoormelkvee?HetaspectdierenwelzijnisinhetonderzoekprojectKrachtvanKoeiengeheelgeborgdomdatvooralleinnovatieveontwerpenderandvoor-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1463 waardegeldtdatzetoteenwezenlijkeverbeteringvandierenwelzijnmoetenleiden.Bijhetonderzoeknaardierenwelzijneisenzijndebehoeftenvandekoe,bijvoorbeeldvoldoenderuimte,hetuitgangspunt.Weidegangiseengoedeoplossingdathetdiervoldoenderuimtekrijgt.Invrijwelalleontwerpeninhetonderzoeksprojectisweidegangmogelijk.219HetprojectKoeenWij,waarin60veehoudersronddemeestvoorko-mendebelemmeringenvoorweidegang,trachttendeweidegangerintehoudenisafgerond.Hoestaathetmethetvervolghierop?Watdoetuverderomweidegangvanmelkkoeientebevorderen?Kuntuaangevenwelkestappenuneemtomnadagversezuivelmetgegarandeerdeweide-gangvandetweegrootstezuivelfabrikantenookzoveelmogelijkkaasmetgegarandeerdeweidegangopdemarkttekrijgen?IkwilhetprojectKoeenWijeenvervolggevenenvoerdaaroveroverlegmethetveehouderij-enzuivelbedrijfsleven.NaastKoeenWijisookdeStichtingWeidegangactief,metmedeondersteuningvanLNV.ZoalsikreedsinantwoordopKamervragen(AanhangselvandeHandelingenTK,nr.3203)hebaangegevenzalookvoorverdereuitbreidingvaninitiatievennadagversezuivelhetvoortouwbijmarktpartijenmoetenliggen.220OverwelkbudgetgaathetbijhetfinancieelsteunendoorLNVvanhetopzettenvaneencertificeringssysteem?IkhebuindenotaDierenwelzijnaangegevendatikdeontwikkelingvaneenprivaatcertificatieschemavoordeHondenenKattenbranchefaciliteerenondersteun.Ditgeldtookvoordeontwikkelingvaneenprivaatcertifi-catieschemavoordierenspeciaalzakenendeimport-engroothandel(uitvoeringmotieSnijder-Hazelhoff,28286,nr.115).Inlijndaarmeebetaaliknudekostenvandeonafhankelijkvoorzittervandecertificeringwerk-groepen,dekostenvanhetNENwelkedecertificatieschema’sopsteltendekostenvanondersteunendonderzoek.Dekostenhiervoorzijncirca€400000.221Kanmeerinformatiewordengegevenoverhet3-jarigemeetprogrammanaardemilieuemissiesuitnieuwontwikkeldeintegraleduurzamestallen?Opwelkewijzewordtdevergunningverleningendetoepassingvandezenieuwestallengefaciliteerd?Ikwilinitiatiefnemersdegelegenheidbiedenomeenaanvraagintedienenvoorhetmetenvaneennieuwintegraalduurzaamstalsysteem.Ikbenbezigmethetopstellenvaneenprocedurehiervoor.Dezeprocedureisbeginvolgendjaargereed.IkbeninoverlegmetmijncollegavanVROMoverdemogelijkhedenomdevergunningverleningvoorintegraalduurzamestallentefaciliteren.IkdenkhierbijonderandereaaneenaanpassingenhetflexibelertoepassenvandeproefstalstatusinhetkadervandeRegelingammoniakenveehou-derij.Verderwordeninvesteringenindergelijkestallengefaciliteerd.Ziedaarvoorhetantwoordopvraag75.222Waaromstaanvoor«onderzoekenmonitoringderogatie»alleenin2010uitgavengeplandennietin2009,terwijldeonderbouwingvanhetVierdeActieprogrammaNitraatrichtlijnopkortetermijnomonderzoekenmoni-toringvraagt?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1464 Demonitoringvandederogatiebetrefteenverplichtingdievolgtuitdeop8december2005doordeEuropeseCommissieaandeNederlandseStaatafgevenderogatiebeschikking.DeaanNederlandtoegekendederogatie,endaarmeedemonitoringsverplichting,heeftbetrekkingopdeperiode2006–2009.Demonitoringvandederogatie,alsmedehetbenodigdeonderzoekvoordeonderbouwingvaneenderogatievoordeperiodevanhetvierdeactieprogrammaNitraatrichtlijn(2010–2013),zijnin2006voordelooptijdvandederogatieverplicht.Hetbenodigdebudgetisdaarbijovergeheveldnaarbeleidsartikel26,KennisenInnovatie.223Waaromwordthetbudgetfytosanitair(2etabel)afgebouwd?VoorhetvijfjarigFESprogramma«Versterkinginfrastructuurplantgezond-heid»isvoordejaren2006tot2010budgettoegevoegdaandeLNV-begro-ting.Ditprogrammawordtperdecember2010afgesloten.Hierdoorzijneropditmomentvanaf2011geenuitgavenmeeropgenomenindeLNV-begroting.Opditmomentwordtbekekenwelkeprogramma’svoorverlenginginhetkadervanhetFESinaanmerkingkomen.BijdezebesprekingsrondewordtookhetFESprogramma«versterkinginfrastruc-tuurplantgezondheid»betrokken.224Watwashetbudgetvoordemonstratieprojecteninrespectievelijkdeglastuinbouw,debiologischelandbouw,deintensieveveehouderijendemelkveehouderijin2007en2008?Welkdeelhiervanisbenut?Inonderstaandetabelzijnvoor2007en2008weergegevendebedragendiebeschikbaargesteldzijnbijdedesbetreffendeopenstellingenvandedemonstratieregelingendebenuttingervan(aangeganeverplichtingen).Demonstratieregeling(incl.EU-cofin.)Bedragenx€1000Openstelling2007Real.2007Openstelling2008Real.2008(progn.)–glastuinbouw/energie14533401453400–biologischelandbouw560153495495–intensieveveehouderij1100380600500–melkveehouderij00550400225Bentuvoornemensconcreteactiesteondernemenomervoortezorgendatmeerondernemersvoldoenaandevoorwaardendiegesteldwordenaandeelnameaanderegelingdemonstratieprojecten?Zoja,welke?Ja,erzalmeeraandachtgegevenwordenaandecommunicatieoverdedemonstratieregelingenoverhetvoldoenaandevoorwaarden.Vrijveelaanvragenwerdenafgewezenomdatzetezeergerichtwarenoponder-zoek.Ditterwijldedemonstratieregelingjuistbedoeldisvooraanvragendiehetonderzoekstadiumvoorbijzijnenwaarbijdevernieuwingenindepraktijkkunnenwordentoegepast.226OpwelkewijzezetLNVzichinvooreengoedeplaatsvandebiologischelandbouwinhetGemeenschappelijkLandbouwbeleid?MijninzetvoorhettoekomstigeGemeenschappelijkeLandbouwbeleidisomdemarktoriëntatie,innovatiekrachtenduurzaamheidteversterkendoorinkomenstoeslagenmeertekoppelenaanmaatschappelijkewaardenenbijvoorbeeldgroeneenblauwedienstenteondersteunen.DithebikTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1465 uiteengezetindeHoutskoolschetsdieikuafgelopenseptemberhebtoegezonden(Kamerstuknummer28625,nr.60).ZoalsikindebeleidsnotaBiologischelandbouwketen2008–2011«Biolo-gischinverbinding,perspectiefopgroei»hebaangegeven(Kamerstuk-nummer28942,nr.15),ligthetvoordehanddatdebiologischeland-bouwhiervankanprofiteren,omdatzemethaarproductiewijzebijdraagtaanmaatschappelijkewaarden.Desuggestiesdiedoordebiologischesectorzelfinditkaderwordenaangedragen,betrekikbijmijnoverwe-gingen.227WanneerwordtdeKamergeïnformeerdoverdeuitbreidingvandeMaatlatDuurzameVeehouderij?Investeringeninduurzamevarkens-,pluimvee-enmelkveestallenkomeninaanmerkingvoorfiscaleondersteuningviadeMilieu-investeringsaftrek(MIA)endeWillekeurigeAfschrijvingMilieu-investeringen(Vamil)doortevoldoenaandecriteriadieindeMaatlatDuurzameVeehouderij(MDV)genoemdzijn.DeMaatlatisin2008uitgebreidmetdegenoemdemelkvee-stallen.In2007iseropgrondvandeMIA/Vamilaftrekaangevraagdvoorinveste-ringsbedragenvancirca€240mlnvoorvarkensstallenencirca€71mlnvoorpluimveestallen.Voor2008zijnernoggeengegevensbeschikbaar.Erisgeenoverzichtaanwezigvanalleaanvragenwaarinhetaantalpuntenvoorwelzijnenammoniakisweergegeven.Ineenkleine,niet-representatievesteekproefscoordendeaanvragenin2007gemiddeldalsvolgtopdeMDV:(tussenhaakjesdeminimumeisuitdeMDV).WelzijnammoniakVleesvarkens21(16)42(7)Legkippen31(23)52(12)Hierbijiséénpuntopdeammoniakmaatlatnietvergelijkbaarmetéénpuntopdewelzijnsmaatlat,aangezienhetomverschillendeschalengaat.Dehogescoresopdeammoniakmaatlatzijneengevolgvaninvesteringeninluchtwassers,dieveelpuntenopleveren.DeMDVvoormelkveeispasinhetvoorjaarvan2008gepubliceerd,erzijnnoggeengegevensbeschik-baaroverhetaantalaanvragen.Deoverheidheeftdeintentieomdemaatlatuittebouwenmetnieuwesectorenennieuweduurzaamheidsthema’s.In2009startonderzoektenbehoevevancriteriavoordevleeskalverhouderij.OfenperwanneerdekalversectorviadeMDVeenberoepopdeMIA\Vamilregelingkandoenhangtondermeerafvandemogelijkhedentothetstellenvaneisenopdeverschillendeduurzaamheidsthema’s,deverwachtetebehalenduurzaam-heidswinstenhetbeslagophetbeschikbarebudget.Daarnaastvindtmomenteelonderzoekplaatsnaardemogelijkhedentotuitbreidingmetdeduurzaamheidthema’senergieendiergezondheid.Naarverwachtingkunnendezeduurzaamheidthema’sinhetvoorjaarvan2009indemaatlatopgenomenworden.Bijdezeherzieningzaltevensaanpassingplaats-vindenvandeeisenvandereedsbestaandemaatlattenvoordieren-welzijnenammoniak.DeKamerzaltezijnertijdwordengeïnformeerdoverdeaanpassingen.228Watisdestandvanzakenvanhetprogrammaluchtwassers,endaar-binnendeontwikkelingenvandegecombineerdeluchtwassers?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1466 UontvangthieroverbinnenkorteenbriefvandeministervanVROMmedenamensmij.229HoewordtvoorkomendathetprojectKODAna2009,zonderLNV-bijdrage,doodbloed?DeLNV-bijdrageisbedoeldomeenimpulstegevenaangewensteomtwikkelingenenisalszodanigvoor4jaartoegekend.HetprojectKennisopdeAkker(KODA)heeftindehuidigevormeenlooptijdvan1januari2006tot31december2009.Gedurendedezelooptijdinvesteerthetbedrijfsleven4mlneuroenLNV4mlneuro.Hetprojectisgerichtopvergrotingvanhetgebruikvankennisenopverbeteringvanketenwerkingindeakkerbouw.Deinhoudelijkesturingvanditprojectisbijhetbedrijfs-levengelegdenerisgewerktmeteennieuwfinancieringsmodel(«Koda-miles»)In2009zaluitgebreidgeëvalueerdwordenwathetKODA-projectheeftopgeleverdvoorbedrijfslevenenvoordeoverheid.Nuisreedsduidelijk,datdieonderdelenvanKODAdietemakenhebbenmetICT(standaardisatieenintegratievansystemen),vooreenbelangrijkdeelzullenwordenovergenomenineennieuwproject,datzichrichtopPrecisielandbouw.Eenaanzienlijkdeelvande«KODA-agenda»krijgtdaarmeeeenvervolg.HetisaandehuidigeKODA-partnerszelfomtebeslissen,ofenzoja,hoehetKODA-projectwordtvoortgezet.DenieuwemaniervansamenwerkentussenketensenhetontwikkeldefinancieringsmodelkunnenookzonderLNV-bijdrageprimafunctioneren.AlsdepartnersvoldoendemeerwaardeindeKODA-aanpakzien,danverwachtikookdatKODA,zijhetwellichtopwatkleinerefinancieleschaal,voortgezetwordt.230Watzijndeaanbevelingenvandebeleidsdoorlichtingvanhethuidigesubsidie-instrumentariumvanartikel21?Waaromisereentaakstelling?Zoalsvermeldindeontwerpbegroting2009vanmijndepartementzaldeBeleidsdoorlichtingvanartikel21in2009plaatsvinden.DeuitkomstenvandezebeleidsdoorlichtingzalikaanbiedenbijdeVerantwoordingoverdeBegroting2009inhetvoorjaarvan2010.Eriseen(beperkte)taakstellingmetingangvan2009ophuidigesubsidie-regelingenombeleidsprioriteitenenknelpuntenvanLNVtekunnenfinan-cieren.Deverdereinvullingvandezetaakstellingvanaf2011zalmedegebaseerdzijnopdeuitkomstenvandebeleidsdoorlichting.231HoeveelgeldvoordebevorderingvandeverduurzamingvanNoord-zeevisserijstaatgereserveerdvoordeMSC-certificering?Beleidsartikel21.14geefthettotaalbedragdatvoorVerduurzamingvandevangstenkweekvanvisenschelpdierenin2009beschikbaaris.Hetingangzettenvancertificeringtrajecten,waaronderMarineSteward-shipCouncil-(MSC)-certificering,iseenverantwoordelijkheidvanhetbedrijfsleven.Omdieredenzijnergeenmiddelenspecifiekvoorcertifice-ringtrajectengereserveerd.GeletopdewenselijkheidvancertificeringvanvisenvisproductenachtikhetvanbelangdatindedoorLNVonder-steundeinnovatieprojectenenkenniskringencertificeringveelaandachtkrijgt.OokviadeverdereuitwerkingvanhetmaatschappelijkconvenantNoord-zeevisserijwordthieraanbijgedragen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1467 232Kuntuaangevenhoehetstaatmethetvervolgophetrapport«Kamer-vraagdiscardsindeNederlandsevisserij»,opgestelddoorWageningenImares?Kuntuaangevenwelkemaatregelenupreciesheeftgetroffenenwelkemaatregelenuin2009gaattreffenomdebijvangstentevermin-deren,enwelkeresultatenudaarvanverwacht?HetrapportvanWageningenIMARESisgebruiktalsinputbijgesprekkeninEuropeeskaderoverditbelangrijkethema.DeresultatenvandezegesprekkenzullenwordenmeegenomeninvoorstellenvandeEuropeseCommissiemetbetrekkingtothetprobleemvandebijvangsten.Ikverwachtdezevoorstellennogditjaar.VervolgenszalikdeKamerinfor-merenoverdezevoorstellenenmijninzetophetterreinvanhetvermin-derenvanongewenstebijvangsten.Mijninzetiseropgerichtomdestreefwaardendieindebegrotingstaangenoemdterealiseren.VerderzijndeinnovatieeninvesteringsregelingenonderhetEuropeesVisserijFondsgerichtophetverduurzamenvandevisserijenhetstimu-lerenvanselectieverevangstmethoden.Voor2009isvoorhetaanpassenvanvissersvaartuigenenbevorderenvanselectiviteiteenbedragvan€2mln.gereserveerd.233HoewordtdeverduurzamingvandegarnalenvisserijbevorderdgeziendegemaakteafsprakenindezesectorinhetkadervanhetMaatschappelijkConvenantNoordzeevisserij?Debestaandeinnovatieeninvesteringsregelingenstaanopenvoorduur-zamegarnalenvisserij.Ookzijnerkenniskringeningesteld.Hetmaat-schappelijkconvenanttenslotte,fungeertalskaderwaarbinnensector,maatschappelijkeorganisatiesenoverheidafsprakenhebbengemaaktovereenverdereverduurzamingvandevisserij.Ookoverderolverdeling.Deoverheidfaciliteert,desectorzelfneemthetinitiatief.LNVheeftverderfinancieelbijgedragenaanproefprojectenindegarnalensectoromzichvoortebereidenophetMSC-keurmerk.234Hoeveelgeldwordterindekomendejarenuitgetrokkenvoordesaneringvandevisserijvloot?Ikhebopditmomentgeenplannenomgelduittetrekkenvoorsaneringvandevisserijvloot.235WanneerenopwelkewijzeishetthemavissenwelzijnaandeordegeweestindeEuropeseVisserijraad?Bentubereidditonderwerpaandeordetestellen?InmijnNotaDierenwelzijnhebikaangegevendatmijninzetdekomendeperiodegerichtzalzijnopaspectenvanmeerecologischeaard,zoalshetverminderenvandebijvangstenenhetgebruikvanselectieverevangst-methoden.DeinnovatieeninvesteringsregelingenonderhetEVFzijngerichtophetverduurzamenvandevisserijenhetstimulerenvanselec-tieverevangstmethoden.DiscardsstaatprominentopdeEuropeseagenda.BinnenkortzullendediscussiesoverditonderwerpgevoerdwordenenzaluiteindelijkleidentotbesprekingenindeVisserijraad.Ditzalnaarverwachtingvolgendjaarstarten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1468 236WatisuwinzetbijdeherzieningvandeEU-richtlijnvoorhetdodenenslachtenvandieren?Bentubereidzicherhardvoortemakendatdodings-methodenvoorvissenindeherzienerichtlijnwordenopgenomen?Zoneen,waaromniet?HetkabinetzalbinnenkorthetBNC-ficheoverdeherzieningvandeEU-richtlijnvoorhetdodenenslachtenvandierenaandeTweedeKamersturen.InditBNC-fichezaldeinzetvanhetkabinetbijdeherzieningvandeEuropeseregelgevingvoorhetdodenenslachtenvandierenwordenverwoord.Ikvindhetbelangrijkdatoptermijnookbedwelmingstechnie-kenvoorvisindeEuropeseregelgevingwordenopgenomen.Hiertoemoetenwelvoldoendewetenschappelijkegegevensvoorhandenzijnenmoetendeteontwikkelenbedwelmingstechniekenvoldoendezijnbeproefdindepraktijk.237HoeveelgeldiservoorhetkomendjaarbeschikbaarvoorhetEuropeesonderzoeknaarbruinvisstrandingen,hetonderzoeknaardiscardsenbijvangstvanbruinvissenendetoegezegde«stateoftheart»rapportageoverdezeproblematiek?TenbehoevevanhetonderzoeknaardedoodsoorzaakvanaangespoeldeBruinvissen,(inhetkadervanhetASCOBANSverdragendeHabitat-richtlijn)stelikdekomendevijfjaar€500000,–terbeschikking.Ookhebikeenprotocolontwikkeldoverdetevolgenprocedurevanafstrandingtotonderzoekstafel.Hetisdebedoelingdatditvanaf1januari2009inwerkingtreedt.Voorpopulatieonderzoekenvoedselecologietrekikvolgendjaar€180000,–uit.Watbetreftdedoormijtoegezegde«stateoftheart»rapportagekanikumeedelendatdezeindeloopvanvolgendjaarzalwordentoegezonden.DeredenhiervoorisdatdeEuropesedatacollectieverordeningdiemetmijntoezegginginverbandstond,beginditjaaringrijpendisgewijzigd.OverdepreciezeNederlandseinvullinghiervanzaldeCommissiebegin2009reageren.Ditwilikmeenemeninderapportage.238Watisdemeetbaredoelstellingbijhetdoorontwikkelenvannieuwevormenvanaquacultuur?Waaropstuurtudieontwikkelingen?DemeetbaredoelstellingbijhetdoorontwikkelenvannieuwevormenvanaquacultuurisvastgelegdinhetOperationeleProgrammabijhetEuro-peseVisserijfondsenluidt:Assen200620102015DoelstellingAs2:VersterkingenverduurzamingvandeaquacultuurResultaat-indicatorenVerhoogdeomzetuitdeviskweek39mln(2005)+40%+100%Productievanschelpdierzaaduitalternatieveproductiemethoden2Mkg8Mkg12MkgIkfaciliteerdezeontwikkelingdoorhetbeschikbaarstellenvansubsidiesuithetEuropeseVisserijFonds(circa€12mln.voordeperiodetot2013).Waarnodigwordenspecifiekbeleidenregelgevingontwikkeld.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1469 239WatisdestandvanzakenmetbetrekkingtohetbedwelmenendodenvanvissenindeaquacultuurinNederland?MomenteelwerktWageningenIMARESaanhetpraktijkrijpmakenvanhetdiervriendelijkerdodenvankweekvis.DatgebeurtinmijnopdrachteninsamenwerkingmetafdelingenvanWageningenUniversiteitenmethetbedrijfsleven.Hetprojectisper1januari2008gestartenheefteenlooptijdvantweejaar.Erwordengoedevorderingengemaaktbijhetontwikkelenvandegewenstebedwelmingsmethoden,maarerzijnopditmomentnoggeenresultatenbekend.240WanneerverwachtudatdeinhetEUCraft-project«StunFishFirst»ontwikkeldemethodevoorhetbedwelmenvantilapia,meerval,tarbotenzeebaarsinNederlandgetestenindepraktijkkanwordentoegepast?BentubereideenfinanciëlebijdrageteleverenzodatdezemethodezosnelmogelijktoegepastwordtinNederland?Zoja,welke?Zoneen,waaromniet?DezevraagisletterlijkdezelfdevraagalsbijdeschriftelijkevragenrondevoordeNotaDierenwelzijn.Voordeantwoordenverwijsikdanooknaarmijnbriefvan21januari2008(Kamerstuknummer28286,nr.96).241WelkemethodenwordenerinNederlandtoegepastvoorbedwelmenendodenvanpalinginenerzijdsdeaquacultuurenanderzijdsinhetwildgevangen?Voldoendezeaandeeisendiedewetgevingaandodings-methodenstelt(alsdievantoepassingzoudenzijnopvissen)?Zieantwoord240.242Bentubereidzodraerbedrijfsklaremethodenzijnvoorbedwelmenendodenvanpaling,tilapia,meerval,zeebaarsentarbot,dezezosnelmoge-lijkverplichttestellenvoordeNederlandseaquacultuurenanderedier-onvriendelijkebedwelmings-endodingsmethodenteverbieden?Zoneen,waaromniet?Zieantwoord240.243Deeltudevisiedathetzoutbadvoorpalingeendodingsmethodeisdiehetdierveelpijn,angstenstresseneenlangedoodsstrijdbezorgdendaaromonwenselijkis?Bentubereiddezemethodeteverbieden?Zoja,opwelketermijn?Zoneen,waaromniet?Zieantwoord240.244WatisdestandvanzakenmethetbedwelmenendodenvanvissenindekustvisserijinNederland?Voldoendehiertoegepastemethodenaandeeisendiedewetgevingsteltaandodingmethodenbijanderedieren?Bentubereiddeontwikkelingvandiervriendelijkedodingmethodenindekust-enzeevisserijtebevorderen?Zoja,hoe?Zoneen,waaromniet?Zieantwoord240.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1470 245Welkdeelvanhetonderzoeksbudgetvoorvisserijgaatnaaronderzoekvoorbeterevangst-,bedwelmings-endodingsmethoden?Gebeurterdaarnaastnoganderonderzoekdatvoorhetwelzijnvanbelangis?Zoja,welk?Voorhetpraktijkrijpmakenvanhetdiervriendelijkerdodenvanpaling,tilapiaenmeervalisvoor2008en2009eenbedragvan€165000begroot.Omditonderzoekteverbredennaaranderesoortenstaateennieuwprojectopstapel.Voorhetonderzoeknaartransportenwaterkwaliteitis€300000begrootvoordezekabinetsperiode.Andereonderzoekendielopenzijneenmaatlatvoorduurzamekweekvanvisenonderzoeknaarnatuurlijkgedragenfysiologieinrelatietothouderij-omstandigheden.Voorhetoverigeverwijsikunaarhetantwoordopvraag156.246Deeltudevisiedathetkunnenontplooienvannatuurlijkgedrageenbelangrijkcriteriumisvoordierenwelzijn?Watiser(wetenschappelijk)bekendoverdemogelijkheidvanvissenindeaquacultuuromnatuurlijkgedragtekunnenvertonen?Bentubereidomtezorgendateronderzoekkomtnaarbelangrijkekennisleemtesopditgebied?WatisverdernodigomtekomentoteengoedebeoordelingvanhetwelzijnvanvissendiegehoudenwordenindeaquacultuurinNederland?Zieantwoord240.247Watisdekansdatvissendiedoordezee-ofkustvisserijinnettenwordengevangenditoverleven?Deeltuhetstandpuntdat,behalvedebedwel-mings-endodingsmethodenvandezee-enkustvisserij,ookdevangst-methodenveelverbeteringbehoeveni.v.m.vissenwelzijn?Zoja,watgaatuhieraandoen?Zoneen,waaromniet?Zieantwoord240.248Hoeverhoudtdeinsteek,datinnovatiedemotorisachtertransitiesenhetinstrumentvansaneringslechtsbijuitzonderingwordtingezet,zichtotuwmedewerkingaanhetbehalenvandeEuropesedoelstellingomdeomvangvandevisbestandenbovenhetvoorzorgsniveautebrengenen/oftehouden?DeEuropesedoelstellingomdebestandenbovenhetvoorzorgniveautebrengenentehoudenkanwordenbereiktmetdeinzetvanverschillendeinstrumenten.Saneringisdaarslechtséénvan.Hetbelangrijksteinstru-mentvoorditdoelinEuropeesverband,zijndevasttestellentoegestanevangsthoeveelhedenenquota.Devlootcapaciteitisdeafgelopenjarenmethetsaneringsinstrumentaanzienlijkgereduceerd.Ookdeinzetvanbeperkingvandevisserijinspanning,debevorderingvanselectiviteitindevisserijmetbehulpvantechnischemaatregelen,debeperkingvandeteruggooivanongewenstebijvangst(zogenaamdediscards)enhetbevor-derenvanduurzamevisserijtechniekenzijninstrumentendieaandezedoelstellingmoetenbijdragen.Hetstimulerenvaninnovatiegerichtopmeerduurzamevisserijtechniekenleidttoteenvlootmetminderimpactophetecosysteemenlevertdaarmeeeenbijdrageaanhetbereikenvandedoelstellingeninhetvisstandbeheer.Naastverduurzamingvandevisserijiseenvandespeer-punteninmijninnovatiebeleidverbeteringvanopbrengsten,bijvoorbeelddoormiddelvanbrandstofbesparing,omdeeconomischegevolgenvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1471 quotumdalingen,diehetgevolgzijnvangesteldeEuropesebeleidsdoel-stellingen,optekunnenvangen.249Kuntuaangevenoferopdebegrotingbudgetgereserveerdisvoordebeheerskantvanduurzamevisserij?Inhetantwoordopvraag5iseenuitsplitsinggemaaktnaardeuitgaven-categorieënvoorvisserij.Hetbetreftdeprogramma-uitgavenendeuitgavenvoorLNVbaten-lastendiensten(intotaal€6,2mln.vooruitvoerings-enhandhavingskostendoor(DR,AIDenVWA).Daarnaastzijnernogdepostenvoordebeheerskantvanhetbeleid.DatbetreftdeapparaatskostenvandedirectieVisserij,inclusiefderederij.Dezebedragenvoor2009ongeveer€10,6mln.,waarvan€7,6mln.voorderederij.250Hetisvolgensdeskundigennietmeermogelijkomvoor2010hetverliesvanbiodiversiteittekeren.Gaatdeministermetditvoortschrijdendinzichtinzettenopextramaatregelenenzoja,welkeextramaatregelenneemtdeminister?Hetiswaarschijnlijkdatpartijendemondiale2010-doelstellingoverbiodi-versiteit(substantiëleverminderingvandemondialeachteruitgangvanbiodiversiteitper2010)nietzullenhalenendatvoorEU-lidstatendeEU-2010-doelstellingoverbiodiversiteit(stopzettingachteruitgangbiodi-versiteitindeEUper2010)nietzullenhalen.Metdeuitvoeringvanhetbeleidsprogramma«Biodiversiteitwerkt:voornatuur,voormensen,vooraltijd»(2008–2011),waaronderhetinstellenvaneentaskforce«Biodiversi-teitennatuurlijkehulpbronnen»diemetaanvullendevoorstellenkankomenmethetoogopdelangeretermijn,wilhetkabinetvasthoudenaanhetverbeterenvandestaatvaninstandhoudingvanbiodiversiteitindeperiodena2010.251Watwordtpreciesbedoeldmet«aandachtgevenaandenegatieveinvloed».OpwelkemaniergaatdeministerconcreetzorgdragenvoorhetverkleinenvandeecologischevoetafdrukendenegatieveinvloeddieNederlanddaarmeeheeftopdebiodiversiteit?Met«ecologischevoetafdruk»wordtdoorgaansbedoelddatNederlandshandeleninvloedheeftopecosystemen«eldersenlater».Metnamevoorsectorendieeengrotenegatieveinvloedhebbenopbiodiversiteitzalmoetenwordennagegaanhoehundirecte«ecologischevoetafdruk»indemeestwaardevollegebiedenterwereldkanwordenverminderd.Neder-landwerktinternationaalalactiefsamenopditgebied(bijvoorbeeldinhetBiodiversiteitsverdrag).Erzijnechterextrainspanningennodigomde«ecologischevoetafdruk»ennegatieveinvloedvanopdebiodiversiteiteldersteverminderen.Ditvereistbijvoorbeeldookdatproductiepro-cesseninNederlandanderswordeningericht,ofdatanderegrondstoffenwordeningekocht(meerduurzamegrondstoffen).Daartoewordthetbeleidsprogramma«Biodiversiteitwerkt:voornatuur,voormensen,vooraltijd»uitgevoerd,waarinbijvoorbeeldactiesstaanvoorverduurzamingvanhandelinhout,soja,enpalmolie.Dezemoetenertoebijdragendatonsbeslagnietmeeroponduurzamewijzeopdebiodiversiteitelderswordtafgewenteld.Daarnaastwordtdetaskforce«Biodiversiteitennatuurlijkehulpbronnen»ingesteld.DezekandeNederlandseoverheidaanvullendconcretevoorstellendoenvoordeontwikkelingvandebeleidsagendatenaanzienvanbiodiversiteitennatuurlijkehulpbronnen,ondermeerwatbetreftbiodiversiteitbuitenNederland.DaarnaastiserTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1472 striktgenomenooksprakevaneen«ecologischevoetafdruk»inNeder-landzelf.Dezewordtaangepaktmethetregulierebeleidenbeleids-voornemensinhetgenoemdebeleidsprogramma.DitbetreftondermeerrealisatievandeEcologischeHoofdstructuurenbeleidophetgebiedvanmilieu,ruimtelijkeordening,water,landbouwenvisserij.252Kuntuaangevenofinhetbedragvan€37miljoeneurodiebeschikbaarisvoorNatura2000(o.a.aanwijzing,inspraakenbeheerplannen)geldgere-serveerdisvoornaderecologischonderzoeknaar(eennetwerkvan)zeegebiedendiezichmogelijkkwalificerenomalsbeschermdgebiedtewordenaangemeld?Zieantwoord178.253KuntuaangevenofookvoorEHSopdeNoordzeebudgetgereserveerdisvoorhettotstandkomenvanbeheerplannenvoorbeschermdegebiedenopzeeenhetondersteunendeproject(naarvoorbeeldvanhetDuitseEMPAS-project)dathiervoornodigis?Kuntuaangevenoferopdebegro-tingbudgetgereserveerdisvoorvoorlichtingoverdenatuurindeNoordzee?Zieantwoord178.254KuntuaangevenhoehetstaatmetdeuitwerkingvandemotiePolderman(26407,nr.34)overeenuitvoeringsprogrammavoorhetbeleidsprogram-mabiodiversiteit,metconcreetafrekenbaredoelen?Kuntuaangevenwaarindebegrotinghiervoorgeldisgereserveerd?Tijdenshetvragenuurvan7oktober2008hebikaangegevenvoor1maart2009meteenuitwerkingvandemotietezullenkomen.255WatisdestandvanzakenmetbetrekkingtotdebegrenzingvandeEHSdoorprovincies?Welkeprovincieshebbenhierwelenwelkenognietaanvoldaan?AlleprovincieshebbendeEHSinhunstreekplanopgenomen.IkverwijsdaarbijnaarhetgeenikgemeldhebindeeerstevoortgangsrapportagevanhetgrootprojectEcologischeHoofdstructuur(Kamerstuknummer30825,nr.14,pp.24–25).AlleprovincieshebbendeEHSinhunstreekplangrotendeelsbegrensd.Inuitzonderingsgevallenisdoorprovinciesnogeenzoekgebiedaangewezenineenkleindeelvandeprovincie(bijvoor-beeldinhetGaasterlandindeprovincieFryslân).Debegrenzingvanderobuusteverbindingenisnognietafgerond.Voordestandvanzakendaarinpereind2007verwijsiknaardeeerstevoort-gangsrapportagevanhetgrootprojectEcologischeHoofdstructuur(Kamerstuknummer30825,nr.14,p.19).256Watzijndemeetbaretaakstellingen,concretedoelenenstreefgetallenvoorhetjaar2008endeperiodedaarna?Kuntudaarbijspecifiekingaanopdeverwerving,inrichtingenhetbeheervandeEHS?Meetbaretaakstellingen,concretedoelenenstreefgetallenvoorhetnatuurbeleidinhetjaar2008zijnopgenomenindeLNV-begroting2008(artikel23).VoorhetovergrotedeelvandeEHSzijnoverdeterealiserenhectaresverwerving,inrichtingenbeheerviahetInvesteringsbudgetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1473 LandelijkGebied(ILG)voordeperiode2007–2013concreteprestatie-afsprakengemaakttussenhetRijkendeprovincies.Geziendesystema-tiekvanhetILG,waarbijprovinciesdevrijheidhebbenomdeovereenge-komenafsprakenbinnendezevenjarigeILG-periodeterealiseren,zijnindezeafsprakengeenjaarlijksestreefcijfersopgenomen.Indeeerstevoort-gangsrapportagevanhetgrootprojectEcologischeHoofdstructuur(Kamerstuknummer30825,nr.14),zijndeILG-afsprakenvoordeperiode2007–2013metbetrekkingtotverwerving,inrichtingenbeheerweerge-geven,afgezettegendegerealiseerdeprestatiein2007.EenbeperktdeelvandeEHSwordtnietviahetILGgerealiseerd.Metbetrekkingtotdezeonderdelenworden,viadeLNV-begroting,weljaarlijksmeetbaredoelstellingengepresenteerd.DeLNV-begroting2009(artikel23)maaktdaaromsteedsonderscheidtussen«ILG»en«niet-ILG».257WatishettotalebedragdatvoordeopeenvolgendejarengereserveerdisvoordeverwervingvandeEcologischeHoofdstructuurintotaal,dusinclusiefdegrondaankopengesubsidieerddoorprovinciesendebijdragenvandeEU?Voordejaren2009t/m2018isintotaal€888mlnbeschikbaarvoorgrondverwervingEHS.Hierbijis€73mlnmeegerekendalsbijdragenvandeprovincies.DeEUbetaaltnietmeeindekostenvangrondverwerving.258Hoewordtdekwaliteit,effectiviteitencontinuïteitvanagrarischenparti-culiernatuurbeheergewaarborgd?Hethuidigesubsidiestelselisvastgelegdinprovincialeregelingenvoor(agrarisch)natuurbeheer.Ditstelselbevatzowelontwikkeldoelstellingenvanverbeteringvannatuurwaarden,alsinstandhoudingverplichtingen.Decontroleopresultatenvansubsidieswordtverrichtzoalsomschrevenisindezeregelingenenconformdeuitvoeringsverordening(EG)1974/2006encontroleverordening(EG)1975/2006voorsteunmaatregelenvoorplattelandsontwikkeling.Dezecontrolemaatregelenwaarborgendekwali-teiteneffectiviteitvandesubsidiemaatregel.Binnenhetbestaandesysteemwaarborgendeprovinciesdecontinuïteitdoorvoorrangtegevenaanaflopendecontractendieinhetkadervancontinuïteithernieuwdwordenaangevraagd.259WelkdeelvandeverhogingvandebijdrageaandeVWaisbedoeldvoordedekkingvanmaatregelendievoortvloeienuitdeKabinetsreactieopdeaanbevelingenvanhetrapportHoekstraenhetrapportVanthemsche?Hoeveelwordtextragereserveerdvoorhetuitbreidenvandehandhavings-capaciteitvanVWaenAIDenopwelkewijzewordtdezeuitbreidingvormgegeven?VallendemiddelenvoorextracontrolesdoordeDouaneenAIDtervoorkomingvandeverspreidingvandierziektenhierookonder,ofzijnditadditionelemiddelen?Zoalsikuhebgemeldinmijnbriefd.d.20juni2008(Kamerstuknummer26991,nr.205)«hetfunctionerenvandeVoedselenWarenautoriteit(VWA)indecontroleopslachthuizenenexportverzamelplaatsen»isvanuithetKabinetbijVoorjaarsnotaintotaal€20mlnadditioneelbeschikbaargesteldaandeVWAvoorhetjaar2008en2009.Naastdekabinetsbijdragehebikstructureel€4mlntoegevoegdvanuitmijneigenbegroting.Hiermeekanikinvullinggevenaandemaatregelendievoort-vloeienuitdeaanbevelingenvandeheerHoekstra,alsmedeterdekkingvandebestaandeknelpuntenopdeVWAbegroting.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1474 Vandeadditionelemiddelenis€1,5mlnstructureeltoegevoegdaandebegrotingvandeAIDtenbehoevevanextrahandhavingcapaciteitalsgevolgvandemaatregelendiezijngenomennaaraanaanleidingvanhetrapportHoekstraenhetrapportVanthemsche.DeoverigeadditionelemiddelenzijntoegevoegdaandebegrotingvandeVWA.Tevensisinbovengenoemdebriefaangegevendatikinaanvullingopdebijdragevandeoverheid,ookeenbijdragevanhetbedrijfslevenzalvragenvooronderanderedeextrainzetvandierenartsen.Dewijzewaaropditwordtingevuldzalditnajaaraandeordekomentijdensdeevaluatievandehuidigetarievenregeling.UwKamerwordthierovernadergeïnformeerd.DemiddelenvoordeextracontrolesdoordeDouanevallenhiernietonder.Hetbetrefthieradditionelemiddelen.Vooreenuitgebreidetoelichtinghoeikdeuitbreidingvandehandhaving-capaciteitvormhebgegevenverwijsikunaarmijnbriefd.d.10oktober2008(Kamerstuknummer26991,nr.229)betreffendedevoortgangsrap-portageoverdeverbeteringvantoezichtopdiertransportenenslachte-rijen260Welkeconcreteinstrumentenzetdeministerinomdehandelsketensvoorsojaenpalmolieteverduurzamenandersdanhetfinancieelondersteunenvanderondetafelsvoorsojaenpalmolie?Naastdedirectefinanciëlesteunaande«multistakeholder»processenRSPOenRTRS,zetderegeringdiverseinstrumenteninomdeinternatio-naleketensvoorsojaenpalmolieteverduurzamen.Hetgaatdaarbijomtoegepastonderzoek(tracking&tracingensanctiebeleid)enkennisover-dracht(gerichtoppositiekleineproducenten)bijdeimplementatievanhetcertificeringsysteem.OokwordtdeopzetvanvoorbeeldprojectenondersteundvanuithetBeleidsprogrammaBiodiversiteit(waaronderdeontwikkelingvandezogenaamdeHighConservationValueAreas).InkadervanhetInitiatiefDuurzameHandel(IDH),voortvloeienduitdeAkkoordenvanSchokland,isditnajaareenzogenaamd«outreach»programmavoorsojavanstartgegaandatisgerichtopdebetrokkenheidvanIndiaenChinabijdeverduurzamingvandezehandelsketensendeprofessionaliseringvandeproductieindeteeltgebieden(landbouw-voorlichting).261WelkerolzalhetministerievanLNVspeleninderealisatievanaanspre-kendeenduurzamewoon-enwerkmilieusinstedelijkegebiedenenhoezaldestimuleringsrolbijdebalanstussenroodengroeningevuldgaanworden?OpdebegrotingvanLNVisvoordeperiode2008–2011€7,8mlnopge-nomenvoorhetgroenindestad.Ditbudgetwordtingezetindezgnkrachtwijken.Vande18stedenmetkrachtwijkenhebben13steden(29wijken)groeninhuncharter(afsprakentussenrijkensteden)opgenomen.Hetbudgetvan€7,8mlnisspecifiekbedoeldvoorgroenevoorbeeld-projectenofvoorkleinerefysiekeprojectenindekrachtwijken.Perstadwordthiervooreenconvenantopgesteld.Deconvenantenconcretiserendeafsprakenindechartersengevenderandvoorwaardenvoordeprojectenaan.Naasthetbudgetvan€7,8mlngeeftLNVookdemogelijk-heidomDLG-urenintezettenbijdeprojectenenomkennisvragentelatenonderzoeken.Ookbemiddeltzijbijdeinzetvanmaatschappelijkestages.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1475 262Kuntuaangevenofubijhetbevorderenvanhetkwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbodenconsumptiepatroonookdemeestdieronvriendelijkeproductenzalaanpakkenenofubereidbentbijvoorbeeldeendieren-welzijnsbodemindemarktteleggenendezegeleidelijkverderoptetrekken?Alledierlijkeproductendiewordenverhandeldenopdemarktwordengebrachtdienentevoldoenaandewettelijkeminimumeisenvoordieren-welzijn,dezezijnoverwegendgebaseerdopEuropeseregelgeving.Dewelzijnsregelgevinglegtderhalveeenbodemindemarkt.MijnbeleidiseropgerichtomzoveelmogelijkinEuropeesverbandtekomentothetgelei-delijkverhogenvandewettelijkenormenvoordierenwelzijn.263Watisdestandvanzakenvandetoegezegdeinstellingvandriemultidis-ciplinairekenniskamers?Wanneerzullendezekenniskamerswordengelanceerd?Zieantwoord112.264Welkdeelvandeonderzoeksprogramma’svanDLOkomentotstanddooropdrachtgeverschapvanrespectievelijkLNVzelf,degroteagro-foodbedrijvenendeprimaireagrarischesector?Welkebudgettenzijnhiermeegemoeid?Voorhetgehelebegrotingsonderdeel«DLO-onderzoeksprogramma’s»ligthetopdrachtgeverschapbijLNV.Bijinvullingvandeonderzoeksprogram-ma’szijnhetbedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisatiesopdiversemanierenbetrokken.Erzijnonderzoeksprogramma’s(FES-projecten)waarhetbelangenhetinitiatiefdichtbijhetbedrijfslevenligt.Inditgevalissprakevanmedefinancieringopbasisvaninhetkabinetsbeleidvastge-legdeoverwegingen/criteria.DLOvoertookonderzoekuitvooranderefinanciersdanLNV.In2007wasdebijdragevanLNValsopdrachtgeveraandetotaleonderzoeksomzetvanDLOca.62,5%.Detotaleoverheidsbijdrage(rijksoverheid,lagereoverhedenenEU(Kaderprogramma-middelen))bedroeg77,4%.DebijdragevandeBedrijfs-enproductschappenaandetotaleonderzoeks-omzetvanDLOwas4,5%endievanNederlandsenInternationaalbedrijfsleven12,5%.DegerealiseerdebijdragenaandeonderzoeksomzetvanDLOin2008endeprognosesvoor2009zijnnognietbekend.265Kandevoorzienehalveringvanhetbudgetvoorkenniskringenenlerendenetwerkenmedio2011negatievegevolgenhebbenvoorhetvoortbestaanenfunctionerenvandezekenniskringenennetwerken?Hoekanvoor-komenwordendathetbereikvandezekenniskringenennetwerkendoorhetdalendebudgetafneemt?Eenvandemotiverendefactorenvoordeelnemersinkenniskringenisdeuitvoeringvankennisprojecten(onderzoekencommunicatie)zodaterinhoudelijkevooruitganggeboektwordttenaanzienvandevraagstukkenwaarmeedenetwerkenbelastzijn.Halveringvanhetbudgetzouhieropnegatiefvaninvloedkunnenzijn.Denetwerkendievallenonderditbegrotingsartikelzijnechterdiversvanaardenmakenvoordeprogram-meringvankennisprojectengebruikvandiverseinstrumentenbinnenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1476 begrotingsartikel26.15(o.a.Niet-DLOonderzoeksprogrammeringenkennisverspreidingsprojecten).IndebeantwoordingvandemotievanderVlies(Kamerstuknummer31200XIV,nr.134)isdoordeministerreedsingegaanopdesamenhangtussendenetwerkenendezeinstrumenten.Eentweedebelangrijkemotiverendefactorvoordeelnemersindebestaandekenniskringenenlerendenetwerken,ishetgegevendatdeontwikkeldekennisdoorstroomtnaarpraktijkenbeleid.Hetbeleidvandeministeriseropgerichtdezekennisbenuttingverdertestimuleren.Hiermeewordthetbereikvankenniskringenvergrootinplaatsvanverkleind.266Hoedenkthetuhetnalevenvanregelsopvoedselveiligheidenlabellingvangenetischgemodificeerdeorganismeninvoedingsmiddelenendier-voedertekunnengaranderenmettweedelijnstoezichtvanproduct-controleencontrolediervoedersentevertrouwenopdezelfcontrolevanbedrijvendiejuistinveelgevallenvoorstanderzijnvandeversoepelingvanderegelsm.b.t.GGOs?Genetischgemodificeerdeorganismen(ggo)kunnenpastotdeEUmarktwordentoegelatennadatopgrondvaneenzorgvuldigewetenschappe-lijkebeoordelinghetggoveiligisbevondenvoormensenmilieu.DerhalveisvoedselveiligheidvanindeEUtoegelatenggo’sgeenpuntvanaandachtinhettoezicht.DeVWAcontroleertsteekproefsgewijsdeetiketteringentraceerbaarheidvanlevensmiddelenendiervoedersenofaandevereistenuitdeEuropeseggoverordeningenisvoldaan.Hetonderscheidtusseneersteentweedelijnstoezichtishierbijnietrelevant.267Neemtubijklimaat-ennutrientneutraleveehouderijketenseentotalelifecycleanalysismee,dusinclusiefteeltvanveevoer,productievankunst-mestenbestrijdingsmiddelenhiervoor,gebruikvanmachinesenelectri-scheappratuurtijdensproductie,verwerkingentransportvangrond-stoffenenvoedselproductentotaandeconsument?Zonee,waaromniet?Inwelkjaarwiltudatwelkpercentagevandeveehouderijhieraanvoldoet?Ishetbijbehorendebudgetnietwatlaagomdergelijke(grote)ambitieswaartemaken?Inhetrecentafgeslotenconvenantschoneenzuinigeagrosectorenbelooftdeveehouderijsamenmetdeakkerbouwforseinspanningenpassendbinnendeklimaatdoelstellingenvanditkabinet.Zobevathetambitiesvoordebesparingvanenergiegebruik,duurzameenergiepro-ductieenhetterugdringenvanbroeikasgassen.Hierbijisbredergekekendandeprimaireveehouderij,ookdeveevoersectorheefthiereenactieveplaatsin.Metmijntoekomstvisieopdeveehouderijgeefikaandatikstreefnaarsysteeminnovaties.Ikbeschouwhetsluitenvandevoer-mestkringloopalseendergelijkesysteeminnovatie.Ikwilnagaanofikhierinsamen-spraakmetdesectorenmaatschappelijkeorganisatiesvormaankangeven.Tevenszalwordennagegaanhoeerkanwordengekomentoteendefinitieenafrekenbaredoelstellingen.Ofditzalwordengebaseerdopeentotallifecycleanalysishangtondermeerafvanderesultatenvanlopendentoekomstigonderzoekenisinditstadiumnognietvasttestellen.Doelisdatdeuiteindelijkeresultateninzichtzullengevenindeeffectenvandetotaleketen,dusvandetotalelevenscyclus.Hetbetrefthiereenlangetermijnambitie,metalshorizon2023.Hetgesteldebudgetheefttotdoeldeeerstestappentefaciliteren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1477 268KuntuvoordekomendedriejarenaangevenwelkpercentagevandegrondstoffenuitdeNederlandsebiobasedeconomy(dusvannon-food-producten)afkomstigzullenzijnuitNederland,derestvanEuropaenvanbuitenEuropa?ZoueenduurzamebiobasedeconomygebaseerdmoetenzijnopEuro-pesegrondstoffen?Zonee,waaromniet?Erzijnditjaartweestudiesuitgezetomdeomvangenherkomstvanbiomassastromentemonitorenenomdeefficiëntievanhetgebruikvanbiomassatekunnenbepalen.Deresultatendaarvanwordenvolgendvoorjaarverwacht,waarnameerinzichtkanwordengegevenoverhetgebruikvanbiomassavoornon-foodtoepassingen.UitberekeningenvanPlantResearchInternationalvanWageningenURblijktdateralleenalmetdenormaleproductieverhogingophetheleakkerbouwareaalinEuropa,deingebruiknamevansetaside(braak)endeverbeterdeverwerkingstechniekbijdeproductievanbiobrandstofervoldoendebiomassawordtgeproduceerdvoor10%bijmenginginEuropa.Bio-basedeconomyomvatechtermeertoepassingendanbiobrandstoffenalleen;hetgaatookommaterialen,chemicaliënenelek-triciteit.Degrondstoffenmarktiseenwereldmarkt;datgeldtevenzeervoorfossielealsvoorgroenegrondstoffen.Demogelijkheidomeensubstan-tieeldeelvandegroenegrondstoffenuitEuropatebetrekkendraagtzekerbijaaneenanderedoelstelling:devoorzieningszekerheidendevermin-derdeafhankelijkheidvanminderstabieleregio’s.Groenegrondstoffenbiedennieuwekansenvooreconomischeactiviteiten,zowelinNederlandalsinontwikkelingslandeneneennieuwebronvaninkomstenvoorboerenoverdehelewereld.Hetisnoodzakelijkdeefficiëncyinalleketens(voedsel,veevoer,energie)verderteverhogendoorgebruikvanhethelegewasendoorintegratievanketens.269Welkecriteriazijnvanbelangomtesprekenvaneensuccesvollebiobasedeconomy?Houdturekeningmetdevolgendefactoren:behoudvandekringlopenvannutrienten,mineralenenzoetwater,concurrentiemetvoedselproductie,voedselzekerheidinontwikkelingslanden,levensvat-baarheidvanboereninontwikkelingslanden,energie-efficiëntie,bijdrageaanklimaatverandering?Zonee,waaromniet?HoekuntudeKamergaranderendatwenahetgeloofindemythevanbiomassa,nietineennieuwemythestappen?Criteriavooreensuccesvollebiobasedeconomyzijn:–verminderdemilieudrukdoortoepassinggroenegrondstoffen:reductieCO2-emissies,minderafvalstromen,minderverspreidingmilieugevaarlijkestoffen–verminderdeafhankelijkheidvanfossielegrondstoffen–verhogingenergie-efficientie:metnamebijtoepassingvanbiomassaalsgrondstofindechemiekandeefficiencysomsmetfactorentegelijkomhoog,aangezienbiomassabepaaldestructurenbevatdieviadepetrochemischeroutealleenviaenergie-enkapitaalintensieveingrepengeproduceerdkunnenworden–inzetvanbioraffinagewaardoordualpurposegebruikvanbiomassamogelijkis:zowelvoedsel/veevoeralsenergieuitderestfracties–versterkingvandeeconomischeconcurrentiepositievanhetNeder-landsebedrijfsleven–bijdrageaandeverhogingvandelandbouwproductiviteitwereldwijd,zekerookindeontwikkelingslandenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1478 Hetgebruikvanbiomassaiszekergeennieuwemythe,maarzooudalsdewereldzelf.Debio-basedeconomyisnochmythe,nochhype–maareenoptiewaarweindetoekomstnietzonderkunnen.270Bentubereidervoorzorgendatin2009(en2008)100%vanderegelge-vingopgebiedvandierenwelzijnwordtnageleefd,inplaatsvan80%in2011?Zonee,naarhoeveelprocentnalevingstreeftudanwelin2009?Bentuhetmetonseensdatudusdierenmishandelinggedoogtdekomendejaren?Zonee,waaromniet?WatvoorsignaalgeeftditrichtingdeNederlandsesamenlevingophetgebiedvananderewetsovertredingen?Hetbehalenvan100%nalevingiseenutopie.Mijnambitieiseentoenameindenalevingvandedierenwelzijnsregels.Hiervoorzijndehoudersvandierenalseersteverantwoordelijk.Ikstreefdoormiddelvantoezichtenvoorlichtingnaareenoptimalenalevingenbenrealistischoverdeontwik-kelingdiehierinmogelijkis.Voor2009streefikzoalsindebegrotingaangegevennaar72%naleving.271Hoekunnenvergrotingvanconcurrentiekrachto.a.doorkavelruilsamen-gaanmetverbeteringvanhetmilieuenhetplatteland,terwijlkavelruilvaakgepaardgaatmethetrooienvanheggenenverleggenvantraditio-nelebeken?Opwelkewijzegaatudaarbijdevernietigingvangenoemdenatuurenlandschapselementenvoorkomen?Kuntuuitleggendathethiernietomkapitaalvernietiginggaat?Welkedoelstellingkrijgtprioriteitinvoorkomendegevallen?Inantwoordopvraag82hebikalaangegevendatikhetvanbelangvinddatmeerderedoelenopelkevierkantemetergerealiseerdzoudenmoetenworden.Nederlandistekleinendedrukvandeverschillendefuncties(natuur,landschap,recreatie,landbouw,wonen,werkeneninfrastructuuretc.)istegrootomdatallemaaltescheiden.Hetgaatnietomprioriterenmaaromcombineren.Vergrotingvanconcurrentiekrachto.a.doorkavelruilkansamengaanmetbehoudvannatuurenlandschappelijkewaardenalsdiekavelruilplaats-vindtineengebiedsprocesmetaandachtvoorbiodiversiteitenland-schappelijkekwaliteitenbijvoorbeeldherstelofaanlegvannieuweland-schappelijkeelementen.Hetgaateromlandschappelijkeveranderingengoedtebegeleidenenbestaandekwaliteittebehoudenofnieuwekwali-teitterealiseren.IndeAgendaLandschapgaikverderinophetrealiserenvanlandschappelijkekwaliteit.272Hoezietuuwopmerking«voorheteerstkreegduurzameproductiealsmaatschappelijkerandvoorwaardeeenexplicieteplekinhetGLB»,inrelatietotnietaangescherpteoverheidsnormen,devoortschrijdendeschaalvergrotingvanwegedekeuzevoor«marktwerking»,demassaalstoppendeboerendoorheelEuropaendusdeverminderdeleefbaarheidvanhetplatteland,deernstigesituatievoordeNederlandseenEuropesebiodiversiteit?OpbasisvanwelkecriteriaenfeitenberustuwconstateringdathetGLBdaadwerkelijkleidttotmeerduurzaamheid?Demaatschappelijkerandvoorwaarden,ofwelcross-compliance,zijnbijdehervormingvanhetGemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB)in2003doordeEuropeseCommissiegeïntroduceerdomopEuropeesniveaueenduurzamelandbouwtestimulerenentegelijkertijdbijtedragenaanhetmaatschappelijkdraagvlakvoorhetGLB.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1479 DegeldenderandvoorwaardenzijnopEuropeesniveauvastgelegdomzodoendeeengelijkspeelveldvooralleEuropeselandbouwerstegaran-deren.Bijdeuitbetalingvande(ontkoppelde)inkomenstoeslagenwerdhiermeevoorheteersteenverbindinggelegdtussenhetontvangenvaninkomenstoeslagenenhetdoordeontvangervoldoenaanmaatschappe-lijkerandvoorwaarden.Alszodanigishetrandvoorwaardensysteemeenextrafinanciëleprikkelvooreenondernemeromnormconformteprodu-ceren.IndeHoutskoolschetsvoorhetEuropeesLandbouwbeleid2020(Kamer-stuknummer28625,nr.60)hebikaangegeveneenverderestaptewillenzettenmethetverbindenvanEuropesesteunbetalingenaandeinstand-houdingen/ofrealisatievanmaatschappelijkewaarden.Daarbijwordteenbelangrijkaccentgelegdopkennisontwikkeling,kennisontsluitingeninnovatie.Ditisbelangrijkomookindetoekomstmarktgerichtprodu-cerenteblijvencombinerenmetduurzameproductieenviaeenbelonings-systeemookdebeschermingvanmilieu,natuur/biodiversiteitenland-schaptestimuleren.273Waaromspreektuoveruitfaserenvanexportrestitutiesalsuzojuistexportsubsidieshebtingezetomaftekomenvanoverschottenvarkens-vlees?Gaatditvakergebeurenbijtoekomstigeoverschotten?Waaromspreektuoverhetprofiterenvaneenstructureelstijgendevraagnaarzuivelproducten,terwijlboerenopditmomentgeconfronteerdwordendramatischgedaaldemelkprijzenvanwegeoverschotten,eneentoenemendezelfvoorzieningvanzuivelinAzie?BentubereidinBrusseltepleitenvooreeneffectieverbeleidwanneerblijktdatuenuwcollega’sverkeerdekeuzeshebbengemaaktgezieneennieuwemarktsituatie?DeexportrestitutiesvoorvarkensvleeszijnopvoorstelvandeEuropeseCommissievanwegedeongunstigesituatieopdevarkensvleesmarkteindnovember2007geherintroduceerdenbeginaugustus2008weeringe-trokken.Dezebesluitenzijnconformdebesluitvormingsregelsvandecomitologietotstandgekomen.OmdatikdemarktvooruitzichtenvoorvarkensvleesdestijdsminderongunstiginschattedandeEuropeseCommissie,hebikzoalsbekendnietvoorhetvoorsteltotherintroductievandezeexportrestitutiesgestemd.Nederlandblijftonverkortvoor-standervanhetuitfaserenvanalleexportrestituties,metvolledigeafschaffingin2013alseindresultaat.Deverwachtingvoordemiddellangetermijnisdatdevraagnaarzuivel-productenflinkblijftstijgen.VolgensdeOrganisatievoorEconomischeSamenwerkingenOntwikkeling(OESO)envoedsel-enlandbouworgani-satievandeVerenigdeNaties(FAO),neemtdekomendetienjaardevraagmet20%toe.Dezemiddellangetermijnverwachtingbetekentechternietdatzichgeenprijsfluctuatieszullenvoordoen.Zoisermomenteeleendalendeprijstendens,zonderdateroverigensweerinterventievoorradenvanboterenmageremelkpoederindeEUzijnontstaan.IkbenechtervanoordeeldathetEU-zuivelbeleidgebaseerdmoetzijnopde(middel)langetermijnverwachtingenennietopdeprijsschommelingenvannu.274Waaraanwordtde1,6miljardEurodieNederlandontvangtuitdeEuro-peseStructuurfondsentussen2007–2013,besteed?Hoeveelprocenthiervangaatnaardelokaleenregionaleproductievanduurzameenergieenduurzaamvoedsel?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1480 Voordeperiode2007–2013ismijncollegavanEconomischeZakennatio-naalverantwoordelijkvoordeuitvoeringenbestedingvandestructuur-fondsen.Ikdraaggeenverantwoordelijkheidmeervoorditprogramma.UiteraardbenuthetministerievanLNVdezefondsenwel.Vande1,6mld.wordt80%aanprojecteninhetkadervandeLissabon-enGoteborg-doelstellinggerichtopinnovatieenduurzaamheidbesteed.Ongeveer2,9%vande1,6mld.gaatnaardelokaleenregionaleproductievanduur-zameenergie.Erisgeengeldgealloceerdvoordeproductievanduur-zaamvoedsel.275WaaromvindtuhetbehalenvandeLissabondoelstellingen–dushetaangaanvandeconcurrentiemetmachtsblokkenalsChina,deVS,IndiaenBrazilië–belangrijkerdandeEuropesezelfvoorzieningvanvoedsel,waterenenergiemethetoogopdenaderendeenergie-enklimaatcrisis?KuntuuitleggenwatdevoordelenvandeGlobalEuropestrategiezijn,voordeenergie-envoedselzekerheidvanEuropeseconsumentenenmenseninontwikkelingslanden,voordelevensvatbaarheidvanEuropeseboerenbedrijvenenhuncollega’sinontwikkelingslanden,voordebeschermingvanbiodiversiteitenhetvoorkomenvanklimaatverande-ring?Kuntupergenoemditembeantwoorden?Zonee,waaromondersteuntudezeGlobalEurope-strategiedan?Hoekijktuhetmetoogopdehuidigekredietcrisis,eneenEurosceptischebevolking,aantegeneenEU-agendadienaadloosdebelangenvanhetmultinationalebedrijfslevenvolgt?Deveronderstellingdatik,inrelatietoteenGlobalEuropestrategie,hetbehalenvandeLissabondoelstellingenbelangrijkerzouvindendandeEuropesevoedsel-,water-enenergievoorziening,onderschrijfikniet.DeGlobalEuropestrategiehoudtindatweinEuropeesverbandstrevennaarverdereopeningvanmarkten,omzodeEuropeseeconomieverderteversterken.Groeienwerkgelegenheidrealiserenwenietdooronzemarktenafteschermen,maardoorcompetitiefteblijventenopzichtevanandereeconomieën.De(interne)EULissabonagendaende(externe)GlobalEuropestrategiezijndaarmeecomplementair.DaarnaastisditbeleidcoherentmetanderebeleidsdoelenvandeEU,zoalseeneerlijkewelvaartsverdeling,armoedebestrijdingenontwikkelingvanarmelandenenduurzameontwikkeling,waaronderhetstrevennaarenergie-envoedselzekerheid,ontwikkelingvandelandbouwsector,beschermingvanbiodiversiteitentegengaanvanklimaatverandering.Hetrealiserenvaneenzekerevoorzieningsgraadophetgebiedvanvoedsel,energieenwaterzieiknietalsstrijdigmethetrealiserenvandeLissabonstrategie.ZoalsverwoordinhetNHP2008datuonlangshebtontvangen(bijlagebijTweedeKamer21501-20,nr.398),plaatsthetkabinetdeLissabonstrategieimmersinhetkadervandebredeopgave«onzewelvaartvasttehoudeninhetlichtvanuitdagingenalsglobalise-ring,technologischeontwikkelingen,klimaatveranderingenuitputtingvangrondstoffen».Nietzozeer«hetaangaanvanconcurrentiemetmachts-blokken»isvoordeLissabonstrategiewezenlijk,zoalsdevraagsugge-reert,maarhetnastrevenvaneencompetitieve,innovatieveenduurzameeconomie.DeLissabonstrategieismetanderewoordenniet«eenEU-agendadienaadloosdebelangenvanhetmultinationalebedrijfslevenvolgt»,maareenbeleidsagendadievooralgerichtisophetvergrotenvandearbeidsparticipatie,hetversterkenvankenniseninnovatie,hetverbe-terenvanhetondernemingsklimaat,enhetaanpakkenvandeuitdagingenwaardeEUenhaarlidstatenvoorstaanophetgebiedvanenergieenklimaatverandering.Deland-entuinbouwendeagroketensdrageninTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1481 belangrijkemateaandezedoelenbijenikmoedighenaanhunvoorlopers-positiesverderuittebouwen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1482