Verslag over de informele Europese Raad van 23 en 24 april 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-20Europese RaadNr. 2401 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 mei 2026Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, het verslag aan overde informele Europese Raad van 23 en 24 april 2026.De Minister van Buitenlandse Zaken,T.B.W. Berendsen kst-21501-20-2401ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 24011 Verslag informele Europese Raad 23 en 24 april 2026 Op 23 en 24 april jl. vond op Cyprus een informele Europese Raad (iER)plaats. De Europese regeringsleiders spraken met president Zelensky overde situatie in Oekraïne en bespraken daarnaast de geopolitieke actualiteitin het Midden-Oosten, energieprijzen, Europese veiligheid en hetMeerjarig Financieel Kader (MFK). De Raad sprak ook met leiders uit hetzuidelijk nabuurschap, onder wie de president van Libanon, de presidentvan de Syrische overgangsregering, de kroonprins van Jordanië, depresident van Egypte en de secretaris-generaal van de Gulf CooperationCouncil (GCC).Geopolitieke actualiteitMidden-OostenDe Raad stond stil bij de situatie in het Midden-Oosten. Ten aanzien vanIran en de Straat van Hormuz is het essentieel dat alle partijen zich blijvenrichten op diplomatieke onderhandelingen ten behoeve van een snel enduurzaam einde aan de oorlog, en dat het staakt-het-vuren tot die tijdstandhoudt. Nederland benadrukte dat de EU een leidende rol op zich kannemen in bijvoorbeeld de ondersteuning van (humanitaire) initiatievengericht op vrije doorvaart in de Straat van Hormuz, en op het mitigerenvan humanitaire consequenties in de regio en elders als gevolg van ditconflict. Nederland werkt samen met partners aan een breed gedragen,defensieve missie ter waarborging van de veilige doorvaart. Nederlandheeft de oproep herhaald dat de EU Iraanse personen en entiteiten diebetrokken zijn bij de belemmering van vrije doorvaart moet kunnensanctioneren. Tot slot onderstreepte Nederland dat het doel van dediplomatieke inspanningen moet zijn dat Iran in de toekomst niet overnucleaire wapens mag beschikken en ook geen destabiliserende rol magspelen in de regio.De Raad besprak ook de impact van het conflict op de bredere regio.Daarbij heeft Nederland het belang onderstreept om getroffen Golflandenen andere regionale partners te ondersteunen. Ook vroeg Nederlandaandacht voor de zorgwekkende humanitaire situatie in Libanon.Nederland benadrukte het belang van het standhouden van het staakt-het-vuren in Libanon en verwelkomde in dat kader de onderhandelingentussen Israël en Libanon om tot een duurzaam bestand te komen. Het isvan groot belang dat ook Hezbollah – dat formeel geen partij is bij destaakt-het-vuren overeenkomst en de onderhandelingen tussen Israël enLibanon – de aanvallen op Israël stopt en zich aan het staakt-het-vurenhoudt. Ook bracht Nederland de steeds verder verslechterende situatie inde Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever onder de aandacht,waaronder de aanname van de aangepaste doodstrafwetgeving in Israëlen ontwikkelingen die toegang voor iNGOs en de distributie van humani-taire hulp nog verder beperken. Nederland veroordeelde het toenemendekolonistengeweld en de uitbreiding van illegale nederzettingen enherhaalde de oproep tot aanname van het derde pakket EU-sancties tegengewelddadige kolonisten en organisaties, naast aanvullende EU-sanctiestegen Hamas en de Palestinian Islamic Jihad. De kabinetsinzet blijftgericht op een duurzame oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict.De Raad sprak daarnaast met de Libanese president Aoun, de presidentvan de Syrische overgangsregering Al-Sharaa, Kroonprins Al-Abdullahvan Jordanië en president Al-Sisi van Egypte. De secretaris-generaal vande GCC, Al-Budaiwi, was ook aanwezig bij het overleg. Zij benadruktendat het van groot belang is dat het Midden-Oosten kernwapenvrij moetzijn en dat alle steun gegeven moet worden aan de onderhandelingen inTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 24012 Pakistan. Ook moet nagedacht worden over de fase erna, waarbij Iran nietlanger regionale instabiliteit aanwakkert. De landen benadrukten hetbelang van de tweestaten-oplossing voor duurzame stabiliteit in hetMidden-Oosten. De verdergaande escalatie van Israël in Libanon, Gaza ende Westelijke Jordaanoever is voor deelnemende landen de grootstebedreiging van de stabiliteit in hun regio. Ze riepen de EU op om hen teondersteunen bij het waarborgen van stabiliteit maar ook bij inspan-ningen voor wederopbouw, en om meer druk op Israël te zetten. Depresident van Libanon gaf aan dat de Israëlische aanwezigheid inZuid-Libanon een illegale bezetting vormt en riep de EU op meer te doenom het land te ondersteunen op het gebied van veiligheid en economie.Hij riep op tot steun na het verlopen van het UNIFIL-mandaat eind 2026,en benoemde dat de regering klaar staat voor een serieuze aanpak voorde toekomst van Libanon, en daar steun van de EU voor nodig te hebben.De president van de Syrische overgangsregering Al-Sharaa benadruktedat hij werkt aan een inclusieve transitie en dat Syrië bezig is met devoorbereiding op terugkeer van grote groepen vluchtelingen. Hij hield eenpleidooi voor hulp en sanctieverlichting ten behoeve van wederopbouw.Egypte gaf aan dat voor Sudan de EU een belangrijke rol te spelen heeften dat vrijheid van navigatie voor de Rode Zee, evenals in de Straat vanHormuz, cruciaal is.De secretaris-generaal van de GCC benadrukte dat de huidige situatie ookkansen biedt voor samenwerking tussen de EU en de GCC op het gebiedvan economie en defensie. Ook zijn Golfstaten bereid zo mogelijk bij tedragen aan het Frans-Britse initiatief om vrije doorvaart in de Straat vanHormuz te helpen bevorderen na het staken van de vijandelijkheden. Hetgesprek met de leiders uit het zuidelijk nabuurschap verving de voorzienewerksessie over de implementatie van het Actieplan voor het EU-pactvoor het Middellandse Zeegebied.EnergieOp 22 april presenteerde de Commissie «Accelerate EU», een toolbox vantijdelijke en gerichte maatregelen om energieprijspieken te dempen. Demededeling bevat verschillende positieve voorstellen waaronder eensterkere coördinerende rol vanuit de Commissie, energiebesparing enafbouw van olie- en gasconsumptie, het beschermen van consumenten enindustrie tegen hoge energieprijspieken, het versnellen van de energie-transitie, en het stimuleren van investeringen. Nederland heeft tijdens deinformele ER steun uitgesproken voor maatregelen die de energieprijzenstructureel verlagen. Het is de inzet om een volledige appreciatie van«Accelerate EU» voorafgaand aan de informele Energieraad van 12-13 meimet uw Kamer te delen middels een brief. Diverse lidstaten benadruktenhet belang van maatregelen, waarbij verschillende voorstellen werdengedaan, variërend van het versoepelen van fiscale of budgettaire regelstot het versnellen van de transitie naar meer duurzame energie. Ook werdopgeroepen meer te investeren in duurzame technologieën van Europesebodem om de afhankelijkheid van derde landen te verminderen. Enkelelidstaten brachten het punt van overwinsten van bedrijven op in dediscussie. Diverse landen spraken zorgen uit over mogelijke tekorten laterdit jaar, waaronder voor kerosine, en de hoge prijzen die een rem zijn opde verwachte economische groei in de Europese landen. Nederland heeftin de Europese Raad gepleit voor een eensgezinde, voorspelbare envastberaden Europese aanpak die de weerbaarheid en strategischeautonomie van de Unie versterkt. Het kabinet heeft daarbij het belangonderstreept van een duidelijke langetermijnvisie en het behoud van hetETS als hoeksteen van het concurrentievermogen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 24013 OekraïneDe Europese Raad stond stil bij de voortdurende Russische agressie-oorlog en de urgentie van voortgezette brede steun aan Oekraïne. DeEuropese Raad verwelkomde in dit licht de aanname van de steunleningvan EUR 90 mld. en het twintigste sanctiepakket. President Zelensky wasaanwezig bij een deel van de bespreking en zette de situatie aan het frontuiteen en pleitte voor voortdurende steun aan het land en meer druk opRusland. Hij pleitte ook voor snelle stappen richting EU-lidmaatschap vanOekraïne. Diverse landen gaven aan welke steun ze aan Oekraïne verlenenen deelden hun posities ten aanzien van nieuwe sanctiemaatregelen tegenRusland. Ook werd gesproken over het belang van volgende stappen inhet EU-toetredingstraject. Zoals bekend steunt Nederland Oekraïne op hetonomkeerbare pad richting toekomstig EU-lidmaatschap, waarbij deKopenhagencriteria leidend zijn.Tijdens de onderhandelingen voor het twintigste sanctiepakket heeft hetkabinet conform de moties Dassen1 en Van den Burg & Den Hollander2opgeroepen tot sancties en exportbeperkingen gericht op industriëlesmeermiddelen en tot sancties tegen de Russische kunstmestindustrie.Het eerste is onderdeel geworden van het twintigste pakket, terwijl voorhet tweede vooralsnog geen draagvlak bestond in de Raad. Nederlandriep op tot het ontwikkelen van een voorspoedige implementatie van desteunlening, waaronder het betrekken van derde landen om inkoop vanurgent benodigd materieel buiten de EU en Oekraïne mogelijk te kunnenmaken. Nederland heeft in de EU in lijn met motie-Hoogenveen3benadrukt dat de lening alleen niet voldoende is en riep EU-lidstaten opdoor geïntensiveerde bilaterale bijdragen te zorgen voor eerlijkerelastendeling. Daarnaast onderstreepte Nederland het belang van hetverder opvoeren van de druk op Rusland, door nu voorspoedig te werkenaan aanvullende sanctiemaatregelen, inclusief gericht tegen de schaduw-vloot, en een 21ste sanctiepakket.Europese veiligheidTijdens het geopolitieke diner brachten enkele lidstaten de Europeseveiligheid en defensie op, waaronder het verder operationaliseren vanartikel 42 lid 7 VEU. Hierover vond geen discussie plaats in de Raad.Nederland is voorstander van het verder operationaliseren van dit artikel.Concreet gaat het om een effectiever gebruik van hetEU-instrumentarium, onder meer op het gebied van sanctiebeleid, civielebescherming en hybride dreigingen. Dit draagt bij aan een beterevoorbereiding van de EU en EU-lidstaten op een crisis. De NAVO vormt dehoeksteen van onze collectieve veiligheid. Coördinatie en samenwerkingmet de NAVO zijn hierbij derhalve essentieel, waarbij onnodige duplicatiemoet worden voorkomen.Meerjarig Financieel Kader (MFK)Tijdens een werksessie is gesproken over de voortgang van de onderhan-delingen over het MFK en het eigenmiddelenbesluit (EMB). Nederland issamen met enkele andere lidstaten kritisch over de omvang van het MFKen heeft zich ingezet voor een acceptabele omvang van de Nederlandseafdrachten aan de EU, inclusief behoud van de bni-correctie. Nederlandheeft steun uitgesproken voor de modernisering van het MFK: nieuweprioriteiten gaan ten koste van geld elders. Daarnaast heeft Nederland1Kamerstukken 36 045, nr. 2452Kamerstukken 21 501-02, nr. 33083Kamerstuk 36 045, nr. 291, dd. 31 maart 2026.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 24014 zich uitgesproken voor het behoud van de perceptievergoeding op 25procent, en tegen de introductie van de voorgestelde nieuwe leeninstru-menten Catalyst Europe en het crisismechanisme in het EMB.One Europe, One Market RoadmapEn marge van de informele ER ondertekenden de president van Cyprusnamens de Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en devoorzitter van het Europees parlement de One Europe, One MarketRoadmap. De Roadmap bevat concrete deadlines en acties ter versterkingvan het Europees concurrentievermogen. Het document richt zich op vijfpijlers: het vereenvoudigen van regels; een meer geïntegreerde internemarkt, onder meer door het aanpakken van de tien meest schadelijkebarrières; het versterken van het Europese handelsbeleid; het verlagenvan energieprijzen en het stimuleren van decarbonisatie; en het versnellenvan de digitale en AI-transformatie.Nederland steunde de Roadmap en verwelkomde de gezamenlijkecommitment van Raad, Commissie en Europees parlement waarmee hetaanpakken van ongerechtvaardigde belemmeringen hoog op de agendablijft. Nederland zal in dit kader blijvend aandacht vragen voor goede entransparante handhaving en voor het voorkomen van nieuwebelemmeringen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-20, nr. 24015