Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 3 juni 2009, inzake Aanwijzingsbesluit Natura 2000

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.161VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld3juli2009DevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit1,devastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieu-beheer2,devastecommissievoorVerkeerenWaterstaat3endevastecommissievoorEconomischeZaken4hebbenop3juni2009overleggevoerdmetministerVerburgvanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitover:–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.25februari2009inzakeNatura2000-aanwij-zingsbesluitenWaddengebied(31700XIV,nr.128);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.14april2009inzakestandvanzakenNatura2000(31700XIV,nr.142);1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),ondervoorzitter,Schreijer-Pierik(CDA),Atsma(CDA),voor-zitter,Poppe(SP),Waalkens(PvdA),Snijder-Hazelhoff(VVD),Jager(CDA),Ormel(CDA),Koopmans(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Samsom(PvdA),VanDijken(PvdA),Neppérus(VVD),Jansen(SP),Jacobi(PvdA),Cramer(ChristenUnie),Koppejan(CDA),Graus(PVV),Zijlstra(VVD),Thieme(PvdD),Dibi(GroenLinks),Polderman(SP),Elias(VVD)enLinhard(PvdA).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Mastwijk(CDA),TenHoopen(CDA),Luijben(SP),Tang(PvdA),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Biskop(CDA),Pieper(CDA),Kos¸erKaya(D66),VanLeeuwen(SP),Eijsink(PvdA),Depla(PvdA),VanBaalen(VVD),Kant(SP),Blom(PvdA),Ortega-Martijn(ChristenUnie),VanHeugten(CDA),Brinkman(PVV),TenBroeke(VVD),Ouwehand(PvdD),Vendrik(GroenLinks),Lempens(SP),DezentjéHamming-Bluemink(VVD)enVanDam(PvdA).2Samenstelling:Leden:VanGent(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),ondervoorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Vendrik(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waalkens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Schermers(CDA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA),Ortega-Martijn(ChristenUnie)enBesselink(PvdA).3Samenstelling:Leden:Vendrik(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Mastwijk(CDA),Jager(CDA),voorzitter,Koopmans(CDA),Gerkens(SP),VanderHam(D66),Nicolaï(VVD),Haverkamp(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Jansen(SP),Cramer(Christen-Unie),Roemer(SP),Koppejan(CDA),Madlener(PVV),TenBroeke(VVD),ondervoor-zitter,Ouwehand(PvdD),Polderman(SP),Tang(PvdA),DeRouwe(CDA)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Halsema(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Atsma(CDA),VanBommel(SP),Kos¸erKaya(D66),Neppérus(VVD),Sterk(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Jacobi(PvdA),Besse-link(PvdA),Anker(ChristenUnie),VanLeeuwen(SP),Knops(CDA),Agema(PVV),Verdonk(Verdonk),Thieme(PvdD),Lempens(SP),Waalkens(PvdA),VanHeugten(CDA)enDepla(PvdA).4Samenstelling:Leden:VanGent(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),ondervoorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Vendrik(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waalkens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Schermers(CDA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA),Ortega-Martijn(ChristenUnie)enBesselink(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1330180809tkkst31700-XIV-161ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1611 –debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.13maart2009inzakereactiem.b.t.bomenkapAekingerzand(2009Z04575);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.31maart2009inzakeverzoekvandecommissieomeenbriefinzakekrimpendlandbouwareaalinNederland(29576,nr.78);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.23maart2009inzakereactieopadviesvandeRvdW«Kansenvoorherstelvanzoet-zoutovergangeninhetWaddengebied»(29684,nr.74).Vanhetoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,AtsmaDevoorzittervandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,KoopmansDevoorzittervandevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat,JagerDevoorzittervandevastecommissievoorEconomischeZaken,TimmerDegriffiervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,DortmansTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1612 Voorzitter:Schreijer-PierikGriffier:PeenAanwezigzijnnegenledenderKamer,teweten:Polderman,Cramer,Snijder-Hazelhoff,Heemelaar,VanderVlies,Jager,Ouwehand,Jacobi,Schreijer-Pierik,enmevrouwVerburg,ministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,dievergezeldisvanenkeleambtenarenvanhaarministerie.Devoorzitter:IkopendevergaderingvandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.Wijgaanverdermetdebehande-lingvanaanwijzingsbesluitenNatura2000.Deonderwerpenzijnaltijdbelangrijk,maarditonderwerpheeftaltijdheelveelaandacht.Erzijnheelwatdebattenvandaagenditisheteerstegedeelte.OngeveervierminutenspreektijdperKamerlidzouvoldoendemoetenzijn.AlseersteheeftdeheerPoldermanhetwoord.DeheerPolderman(SP):Voorzitter.Deeerstetermijnoverditonderwerphaddenwijop15april.Inmiddelsisweleenenandergepasseerd.Vooraldetijdisvoortgeschreden.WijhebbendeeerstetermijntoenafgeslotenmetdemededelingvandeministerdatzijmetdecollegesvanGSingesprekzougaanoverhetILGenNatura2000.Devakantieperiodekomtzolangzamerhandinzicht.Datbetekentdatookdedatumvan1septem-bersteedsdichterbijkomt.Ikneemaandatwijvandaagvandeministerhoreninhoeverre1septembereenhaalbaredatumis.Ikkendezeministeralsiemandvan«afspraakisafspraak».Ikhoopdatzijzichzalhoudenaandeafspraakmetdeprovinciesoverdedatumvan1septem-ber.Ikneemaandatwijdaarovervandaagduidelijkheidkrijgen.Bijditdossiermoetikdenkenaanoud-minister-presidentLubbers,diehetindertijdvaakhadoverwerkendeweg.Toenwistiknooitwathijermeebedoelde,maarikverkeerdetoenooknognietindeHaagsestroperigewerkelijkheidvanvandaag.Inmiddelsbegrijpikongeveerwathijermeebedoeldeenkanikmijinleven.WerkendewegisinhetbijzondervantoepassingophetdossierNatura2000,hetiseenschoolvoorbeeldervan.Wijmoetenonswerkendewegdoordeproblemenheenzienteworstelen.Eenvandelastigeproblemenisdesamenhangtussennatuurdoelenendeammoniakemissie.Wijhebbenhetdaaralvakerovergehad.Vooraldaarkunnenwijhetparool«werkendeweg»goedgebruiken.Hetprobleemisnietvandeeneopdeanderedagoptelossen,maarwijmoetenhetweleensblijveneneenswordenoverhetdoelenderichtingdiewijgaan.WijmoetendusnietgaanrommelenaandenatuurdoelenvanvooralvoorverzuringgevoeligeNatura2000-gebieden.Wijmoetenechterookrealistischzijnoverhettempowaarindiedoelengehaaldmoetenenkunnenworden.Vanuitnatuuroverwegingenkanhetuiteraardnietsnelgenoeg.Daaromishetgoeddatmilieu-ennatuurorganisatiesdedrukopdeketelhouden.Zijhebbeneigenlijkhetgelijkaanhunkant,wantdestandvandebiodiversiteitisnogsteedsdalend.Herstelisdusgeboden.Ikwilechterookrealistischzijn.Ikbegrijpdatnietallesineenklapkan.Eenbeheerplanisjuistbedoeldomdenegatievetrendomtebuigen,waarbijwordtvastgehoudenaandenatuurdoelen.Eenbeheer-planbeslaateenperiodevanzesjaar.Aanheteindvandieperiodemoetinelkgevalvooruitgangtezienzijn.Hetkomtdusaanopeengoedemonitoring,zodatdeopwaartserichtingbijhetnatuurherstelgewaar-borgdwordt.Welkerolzietdeministervoorzichzelfbijdemonitoring?Ofzalzijzichnadiezesjaarlatenverrassen,metallerisico’svanachteruit-ganginplaatsvanvooruitgangvandien?Erisalvakervastgestelddatammoniakreductienietkanzondergeneriekeaanpak.Nietalleendichtbijgelegenveehouderijenzijnopeennatuurge-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1613 biedalsdePeelvaninvloed.Ammoniakslaatopeenveelgrotergebiedneer.Datvraagtdusommeergeneriekemaatregelen.Watmogenwijvanderegeringopdatterreinverwachten?Metanderewoorden:hoegaanwijdenieuwedoelstellingvoorhetNEC-plafondvoordeperiode2010–2020tegemoettreden?Depolitiektotnutoevanuitstelmagnietleidentotafstel.Kandeministerhieropeenreactiegeven,medenamenshaarcollega-ministerCramer?IkkomtenslottebijdesamenhangtussenNatura2000endeecologischehoofdstructuur.Indepraktijkleidthetdogmavanderegeringdatvoordeehsverplaatsingenaankoopalleenopvrijwilligebasiskan,toteenpatstelling.NeemalsvoorbeelddemelkveehouderijendiezijngelegentegenhetNatura2000-gebieddePeelaan.ZijliggennietineenNatura2000-gebied,maarwelindeehs.Diemelkveehouderskrijgentehorendatzijkunnenblijvenzitten,maardathunbedrijfnietuitgebreidkanwordenvanwegedeammoniakenNatura2000.Deboodschapvandeoverheidisdus:blijftumaarrustigzitten,wijgaanuniethelpenbijhetverplaatsen,maaruitbreidenmagniet.Endanhebjehetoverhetcreërenvandraag-vlak.Eenlogischereactievandiemensenisdanomdehakkeninhetzandtezetten.Waaromwordtinzulkegevallennietgekozenvoorechtehulpaandenatuurdoelenenaandebetrokkenondernemers?Zijzoudendekeuzevoorgelegdmoetenkrijgentussenoverschakelennaareenextensievevormvanveehouderij,waarbijzijhunkennisenkundevoorbeheergaangebruikenenbetaaldkrijgen,endoorgaanmetdeintensievevormenverplaatstworden.Datwastochdefilosofievandehelereconstructiemetlogs,extensiveringsgebiedenenzovoorts.Doornutegendezeonderne-merseigenlijkteliegendatzijgewoonkunnenblijvenzitten,wordteenpatstellinggerealiseerdeninplaatsvandraagvlakweerstandgecreëerd.Isdeministerhetmetmijeensdatwijindergelijkesituatiesafmoetenvanhetdogmavangeengedwongenverplaatsingenendatwijermeerpragmatischmeemoetenomgaan?Alseenondernemernietkiestvooreenextensievevormvanveehouderijdiepastbijdebeheerplannen,isdeenigeoplossingverplaatsingmeteendaarbijbehorendeschadeloosstel-ling.DaarvoormoetookveeleerdernaarhetinstrumentvandeOnteige-ningswetwordengegrepen,dieimmersaltijdineersteinstantieeenadministratievefasekent.Debetreffendeondernemerkrijgtdanmeteenduidelijkheid.Ofhijblijftzittenenvolgtmetzijnbedrijfdeextensievemethode,meteenfatsoenlijkebetalingvoorzijndiensten,ofhijwordtverplaatst.Depraktijkisnueenuitsterfbeleidwaarbijondernemerslanginonzekerheidblijvenenhetdraagvlakeerderwordtondermijnddanversterkt.Devoorzitter:Ikziedatervragenzijn.Wijhebbenvoorditoverlegtweeuurgereserveerd.Ikwilweldatdeministerstraksvolledigkanantwoorden.Ditiseentweedetermijn.Normaalzijnervragennaaraanleidingvaneeneerstetermijn.Daaromvraagikeeniederomkortevragentestellen.DeheerJager(CDA):Ikzalmijindezetermijnbeperkentottweevragen.DeheerPoldermannoemtdePeel.Jezietdaardatdenatuurregenereertendatmendaarkennelijkzoektnaarruimte.IsdeheerPoldermanhetmetmijeensdatjedanineersteinstantiezoektnaarderuimtedieerwellichtwelis,ookomdatsommigeondernemersstoppenmethunbedrijfwaar-doorsprakekanzijnvaneenzekerevormvansaldering?Daarmeezoujehetprobleemookkunnenoplossen.Ikvinddatwijdeministerdieruimtemoetengeven.DenktdeheerPoldermanerookzooveralvorensovertegaantotonteigening?DeheerPolderman(SP):HetinstrumentvansalderingisdoordeWerk-groepBehouddePeelaleerderaangereikt.HetgaatdanalleenoverTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1614 salderingindatgebied.Alsjedusalleenuitbreidinginhetgebiedzelftoestaatalsookergenswordtingeleverd,zodatdeammoniakuitstootniettoeneemt,isdateengoedinstrument.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.HetisalevengeledenenzoalscollegaPoldermanookzegt,erisnatuurlijkwelwatgebeurd,dusikhaalkorteenpaarkernpuntenuitmijnvorigebijdrage.Erisveelonzekerheidbijondernemersomdatdeprovinciesnaarmijnmeningteweinigproactiefhandelen.Ikhoorgraagvandeministerwathetresultaatvanhetgesprekmetdeprovinciesisdatkortnahetvorigeoverlegaandeordeisgeweest.Zijhaddieinformatietoegezegdvoordetweedetermijn,maardiehebbenwijnietgekregen.Hettweedepuntisdeecologischeonderbouwing,dievancruciaalbelangisenwaarbijondersteuningvandekantvandeministergewenstis.Zijheefterwelietsovergezegdineerstetermijn,maarnaarmijnmeningmoetdatstelliger,wantnaaraanleidingvandeuitspraakvandeRaadvanStatehebikgevraagdwathetreferentiepuntnueigenlijkwordtenofwijdatwelophethedenkunnenstellen,metbestaandgebruikendewetge-vingvoorogen.Ookhebikgevraagdnaardevisievandeministeropdefaseringindebeheerplannen.Ikhebaangegevendathetvanbelangisombredertekijkendanalleennaardekritischedepositiewaarde.Denatuurdoelenstaancentraal.TerechtheeftdeministeropgemerktdatTrojanhieropaansluit,maarTrojanvertalennaardepraktijkisnognietzogemakkelijk,merkenwij.Hetantwoordvandeministerinhaareerstetermijnbegonweinighoopvol.DeministerspreektoverNatura2000alseensoortspeurtocht,eenzoektocht.Alsofwijpasalswijhetvolgendekruispuntnadereneenkeuzegaanmakenvoordevolgendestap.Maarvoorondernemersenanderebetrokkenenisdatnietzo’ngeruststellendidee.DevisievandeChristenUnieisdatwijdehorizonvandeinstandhoudingsdoelenstrakinhetoogmoetenhouden.Dewegdaarnaartoeiseenwegvansouplesse,dus:strengindeleer,maarwelsoepelindeuitvoering.WatdeChristen-Uniebetreft,wordtdelijnvoordebeheerplanneneendalendelijnwatdedepositiebetrefteneenstijgendelijnwatdealgemenemilieuconditiebetreft.Ikvraagnogmaalsaandeministerofzijhetfaseringsconceptviadebeheerplannenookalseenreëlemogelijkheidziet.Zoja,kandeministerdewerkwijzevandebeheerplannendieuiteindelijkdedoelenzoudenmoetenbewerkstelligenookjuridischlatentoetsen,omzodebetrokkenen–ondernemersennatuurorganisaties–duidelijkheidtebiedenoverdezewerkwijzeen–ooknietonbelangrijk–omzotevoor-komendatprocessengefrustreerdwordendoorweereenenkelingdieinberoepgaatbijdeRaadvanState?AlswijgebruikmakenvanhetfaseringsconceptenvanderuimteindetijddiedevolgendeHabitatrichtlijnonsbiedt,ishetwelvanbelangdatdemonitoringopordeis.Zittenwijinderdaadopdegoedewegofniet,enisdanaanpassingnodig?Daarmeebedoelikdalingvandedepositieenverbeteringvandemilieurandvoorwaarden.Isdeministerhethiermeeeensenzoja,hoegaatzijdatdanvormgeven?Dederdestapinzo’nproces,najuridischetoetsingenmonitoring,ishetfaciliterenvanhetbehalenvandedoelen.Kandatbijvoorbeeldbereiktwordendoorversnellingvandeverdrogingsbestrijdingofdoorbedrijfs-aanpassingen,indiennodig,doorproactiefoptredenbijverplaatsing,eensnellerproceseneenbeterevergoedingvoordeondernemers?Watzijndemogelijkhedenvandeminister,naastdeinvesteringssubsidies?Zijwashetineerstetermijnredelijkmetmijeensdatdaarookeenrolligtvoorderijksoverheid,maarikdenkdatwijditechtheelactiefindebenenmoetengaanhelpen.Overdiesubsidiesnoghetvolgende.JuistondernemersinenrondNatura2000zullenmoeteninvesteren,enhebbenbaatbijsubsidiesvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1615 bijvoorbeeldluchtwassers,nieuwestallenofstalconcepten.MaarjuistdezeondernemerslopentegendebarrièresvanNatura2000opentegendemoeitediehetkostomvergunningenteverkrijgen.DeministerheeftaanLTOtoegezegddatzijditdilemmagaatoppakken.Ikzougraagvanhaarhorenhoezijdatdenkttedoen.Devierdeenlaatstestapinhetprocesiswatonsbetreftdecombinatievaneenregionaleengeneriekeaanpakvandedepositie.Wijkunnenechternietzonderdatgeneriekespoor,omdatlangnietalledepositietewijtenisaandebedrijvenonderdeNatura2000-gebieden.Watonsbetreft,wordtvolgendjaar,alsernieuweafsprakenwordengemaaktoverdeemissie,delinkgelegdmetalleregionaleafsprakenvanuitdebeheer-plannenoverdereductie,ensluithetgeneriekebeleiddaarquaambitieopaan.Ikverwachtdanookdatermeerhelderheidkomtvananderesectorendandelandbouwoverhunbijdrageaanhetterugdringenvandieemissies.Deministerheefttoegezegd,voor1julimeteenbrieftekomenoverdegerezenproblemenrondomhetbestaandgebruik,deecologischeonder-bouwingenzovoorts.Zoudateenweekeerderkunnen?Hetlijktmisschienkinderachtig,maarikdenkdathetverstandigisdatwijdaarovervoorhetrecesnogsprekenmetdeminister.HetisgoedvoordeduidelijkheidtegenoveraldiemensendiebetrokkenzijnbijdeNatura2000-processenenbijhetopstellenvandebeheerplannen.Datlijktmijookzeernuttig,geziendeseptemberdeadlinevoordeprovincies.Kandeministernogeensingaanopdevisieopdehersteldoelen,zoalsikookinmijneerstetermijnhebaangegeven?Graagzouikookziendatindebriefwerdinge-gaanopdejuridischehaalbaarheidvandefaseringendeeventueletoet-sing,zoalsikdaarnethebgevraagd.Danhebiknogeennabranderdieinallediscussiesvandelaatstemaandennaarvorenkwam.NaastNatura2000hebbenwijooknogdereconstructiegebieden,waartoeookmeteenduidelijkeredenisbesloten.Zijlijkennuindekneltekomen,bijvoorbeeldindeGelderseVallei,waarindereconstructiegebiedenlijkenwegtevallenomdatdelenervanookalsNatura2000-gebiedenzijnaangewezen.Dietweebijtenelkaardus.Heeftdeministerhiervooraandachtenhoespeeltzijdaaropin?Totslothebiknogeenvraagdieineerstetermijnisblijvenliggen,name-lijkmijnvraagoverdemeldingsplichtendepilotwaaroverindeEersteKamerisgesprokennaaraanleidingvandemotie-Cramer/Jacobidiewijhebbeningediend.MinisterVerburg:OverwelkgebiedinGelderlandspraku?Enomwelkemotieenwelkepilotgaathet?Ikmoetdatevenopmijnnetvlieskrijgen.DeheerCramer(ChristenUnie):HetgaatomhetreconstructieplanvoordeGelderseVallei.Daaroverzijnafsprakengemaakt,maarovereendeelvanhetgebiedwaaroverdeafsprakenzijngemaakt,lopennuookNatura2000-discussies,dusiseigenlijkdeinvullingvanhethelegebiedindiscussie.OverdemeldingsplichtisindeEersteKamergesprokennaaraanleidingvandeuitvoeringvandemotie-Cramer/Jacobi.Toenisdoordeministereenpilottoegezegd.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Voorzitter.Hetisalgememoreerddatwijeenaantalwekenverderzijn,maarikmoetconstaterendatwijookeenaantalbezwarenverderzijndiezijntoegekendendatontwikkelingendusweerstilliggenineenaantalgebiedenenvooreenaantalondernemers.Datgeldtbijvoorbeeldookvoordemosselsector.Ikhebhetnognietbreedindemediagezien,maartot12junimochtdemosselsectoreenbepaaldehoeveelheidopvissenendaarvoorisweereenstokjegestoken.DatduidteropdatNederlandvooreengrootdeelopslotzit.Ikkombijeenaantalpuntendiedevorigekeerookaandeordezijngeweest,allereersthetopschortenwaaromikhebverzochtvandedefini-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1616 tieveaanwijzingvandeGrotePeel,deDeurnsePeel,Mariapeel,Engbert-dijksvenen,hetWierdenseVeldenhetWitteVeen.Datverzoekismedegesteunddoorallefractiesbijdeprocedurevergadering.Heeftditooktotopschortinggeleid?Wijhaddentochmetelkaarafgesprokendatwijeerstdebeheerplannenzoudenopstellenendanpasdefinitiefaanwijzen?Eenpuntdataandeordeisgeweest,ishetmeewegenvandesociaal-economischebelangen.ErlageenamendementvandeVVD.Ikgaervanuitdatdatinmiddelsindewetisverwerkt.Datzoueropmoetenduidendatookdiebelangengoedwordenmeegewogen.HetstaatzelfsindeHabitatrichtlijn.Ookdeministerheeftalineerderedebattengezegddatmaatregelenwelproportioneelmoetenzijn.Ikgaervanuitdatdatookindecontextisvanhetmeewegenvandesociaaleconomischebelangen.Andersmoetenwijookinstandhoudingsdoelstellingenbijstellen.Ikbennogsteedsbevreesddatdatnergensgebeurt.Indiezinzouikzeggen:minister,slaeensmetdevuistoptafel.Watwijhiermetelkaarafsprakenenwatdeministerookwil,moettochookronddebeheertafelstersprakekomen.Dandienendeprovinciestochookleidendaantegevendatzijditookzozien,wantanderszittenwijhierietsteverkondigenwatnergensgebeurt.Datkannietwaarzijn.Juistdejuridischehoudbaarheidiscruciaal,willenwijookoptermijndebeheerplannenjuridischehoudbaarheidgeven.Diejuridischehoudbaar-heidmoetnaaronsgevoelgestoeldzijnopeenwetenschappelijkeecolo-gischeonderbouwing.Wijmakenonserzorgenoverofdatwelopdejuistewijzegebeurtenofdaarwelvoldoendehandvattenvooraanwezigzijn.Ikhebhetverslageropnagelezenenikblijfzorgenhouden,dusikzougraagwillendatdeministerdaaropnogeensreageert.MevrouwOuwehand(PvdD):IkwordeenbeetjemoevandatriedeltjevandeVVDoverdejuridischehoudbaarheid,waarmeediepartijsterkdeindrukprobeerttewekkendatzijdeondernemerseenplezierdoet.DatzouinderdaadhetgevalzijnalsdeVVDoprechtvoorjuridischehoudbaar-heidging,maardetrucjesdiemetsteunvandeVVDzijnuitgehaaldmetdeNatuurbeschermingswetzoudenertoekunnenleidendatwijrecht-streeksmoetengaantoetsenaandeVogel-enHabitatrichtlijn,omdataldiefoefjesomomdeammoniakdoelstellingheentefietsenalspuntjebijpaaltjekomtonderuitwordengefietstdoordeRaadvanState.Waarblijftudanmetuwzekerheidsperspectiefvoordeondernemers?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Welkefoefjesbedoeltu?VolgensmijhebbenwijvooreengrootdeeldeVogel-enHabitatrichtlijngeïmplemen-teerdindeNatuurbeschermingswet.Vanallerleifoefjeswaaropuduidt,hebikgeenweet.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikdoelopdegrotelegaliseringsslagin2005,toentegenalleveehouderijbedrijvenindebuurtvannatuurge-biedenisgezegd:uhoeftgeenNatuurbeschermingswetvergunning,wantuwmilieuvergunningisgoedgenoeg.Daarweetuvan.DaaroverheeftdeRaadvanStateookeenuitspraakgedaan.Indieconstructiezittenwijnogsteedsteworstelen.Duswatisnueigenlijkuwverhaal?Wiltuderechts-zekerheidvoordeondernemersdichttimmerenendaarvooralsmede-wetgevertrucjesverzinnen,waardoordeoverheiduiteindelijkzijnporte-monneemoettrekken?IsdatwatdeVVDwil?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ditisweleenheelrareredenering,wanterzijnhelemaalgeentrucjestoegepast.Bijaldieveehouderij-bedrijvengaathetombestaandgebruik,datgewoonistoegestaanindeHabitatrichtlijn.Dusikbegrijpabsoluutnietwaaropudoelt.Ikkomtrou-wenszoophetbestaandegebruik,wantschijnbaarvindtudathetlegali-serenisvanbestaandgebruik.JuistbestaandgebruikisvolgensdeHabitatrichtlijntoegestaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1617 MevrouwOuwehand(PvdD):Nietzondertoetsing.DevraagiswelofdeVVDbereidisomgroteuitkoopsommenaanbelastinggeldoptafelteleggen.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ikkomzonogophetbestaandgebruik,maarikwileerstnogeenpuntmaken.IkdenkdatikdanmevrouwOuwehandhelemaalvandewijsbreng,wantdesuggestiediezijnudoet,raaktechtkantnochwal.Dekritischedepositiewaardeisherhaaldelijkpuntvandiscussiegeweest.Wijhebbenallemaalhetrapport-Trojangezien.Ookdeministerheeftaangegevendatzijhetsteuntdatwijeenbredereafwegingmoetenmakenendatwijnietspecifiekmoetenkijkennaardekritischedepositie-waarde.Zijzeidatwijmoetenkijkennaardeinstandhoudingsdoelstellingendatwijdievoorogenmoetenhouden.Mijnfractiesteuntdatvanharte.Ikhebdeministergevraagd,ookbijmotie,omafstandtenemenvandiekritischedepositiewaarde.Inhetvorigedebathebikgeproefddatdeministerdatookvindt.Ikhebhetverslagnagelezen,waarindeministeroverdecommissie-TrojaneneenanderoordeeldoordeRaadvanStatezegt:«IkbenbevreesddatwijditwetendeenondankshetwijzeenverstandigeadviesvanTrojan,onstochalleenrichtenophetprobleemvandestikstofdepositieenonsafhankelijkmakenvandeuitspraakvandeRaadvanState.Alswijzelfnietopdestoelvanhetbevoegdgezaggaanzitten,wordtdeRaadvanStategedwongenomopdiestoeltegaanzitten».Datzijnfeiten.Ikdenkdatdeministerditjuistzegt,maarhetbetekentdatwijnaarmijnmeningjuistwelmoetenzorgendatwijdehandaandekraanhebben,endatwijaangeven,nietweerdoordeRaadvanStatetewordenoverruled.Kandeministernietnutocheenstapzetten?Wijmoetenafvandekritischedepositiewaarden.Zijheeftdatzelfaange-geven,netalsdecommissie-Trojan.WanneerwijnietweerbijdeRaadvanStatevooreenvoldongenfeitwillenkomentestaan,zullenwijopdatpuntechtactiemoetenondernemen.Ikzougraagziendatdeministerdaarinhetvoortouwneemt.DeheerPolderman(SP):MevrouwSnijderzegtvaakdatwijvandekriti-schedepositieafmoeten,maarzijzegtvervolgensinéénademdatdenatuurdoelenwelgewoonmoetenwordengehandhaafd.Methetlaatstebenikhetabsoluuteens,maarzietzijdesamenhangtussendiekritischedepositieendenatestrevennatuurdoelen?Hetlijktwelalsofzijdaar-tussengeenverbandziet.Ikwijseropdatdeecologischeonderbouwingvandebeheerplannensteedsmoetkloppen.Diehangttochsamenmetdegevolgenvandekritischedepositie,hoejehetwendtofkeert?MevrouwSnijderkanwelzeggendatzijdaarnietalleennaarwilkijken,maarzietzijdiesamenhangwel?Devoorzitter:Ditpuntisdevorigekeerookheeluitgebreidaandeordegeweest.Ikwilunietdegelegenheidgevenomallesovertedoen.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ditisnatuurlijkweleencruciaalpunt.IkbenzelfsblijmetdevraagvanheerPolderman,wantookTrojanzegt–watooknaarvorenkomtinandereonderzoeken–datdekritischedepositiewaardenzekernietleidenddienentezijn,maarvooraldeachtergronddepositie.InNoord-BrabantisereenRapportageVeehouderij,Ammoniakengeurhindergeweest,waarinzelfshetvolgendewordtgesig-naleerd:«VoordemeesteNatura2000-gebiedennamdestikstofdepositieaf.Vooreenaantalgebieden,GrotePeel,DeurnsePeelenMariapeel,isdestikstofbelastingtoegenomen,ondanksdatdedepositievanuitdeBrabantselandbouwhierisafgenomen.DetoenamewerdveroorzaaktdoorbijdragenvanbuitenBrabant,juistdeachtergronddepositie».Datbetekentdusdatwijveelbredermoetenkijken.DatsluitaanbijhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1618 rapport-Trojan.Ikvinddatwijdaarinnustappenmoetenzetten.Datverzoekdoeiknogmaalsaandeminister.Ikkombijhetbestaandgebruik.Wijhebbennuindewetgeregelddatbestaandeactiviteitenvergunningvrijzijntotdatdebeheerplannengereedzijn.Alsikhetgoedheb,komtereenvervolgstap.Ikhebdaarnaaraleenaantalkerengevraagd,ookinrelatietotdeHabitatrichtlijn.Latenwijwelzijn,deHabitatrichtlijn–ikhebditnetookaltegenmevrouwOuwehandgezegd–zegtnietsoverbestaandgebruik.Ikhebdepinksterdagengebruiktomallesnogeensgoednatelezen.IkleesvoorwateenBrus-selseambtenaaraangeeft:«Aangeziendeterm’bestaandgebruik’nietinderichtlijnvoorkomtmaaralleenindeNatuurbeschermingswet1998,kanikoverdeuitleggeenuitsprakendoen.Maarhoezoujehetmoetenuitleggen?Hetbegrip»bestaandgebruik«komtinderichtlijnnietvoorendatisooknietnoodzakelijk,omdathiervoorgeenapartestatusgeldt.Ookopbestaandgebruikzijndebepalingenvanartikel6normaalvantoepas-sing.Datbetekentdatwanneererwijzigingenkomeninhetbestaandgebruik,dusuitbreiding,eenanderefunctieendewijziginggefalsificeerdkanwordenalsprojectenhierbijdekansbestaatopsignificanteeffecten,danpasiseenpassendebeoordelingnodig».Datbetekentnaarmijngevoel...Devoorzitter:Dankuwel,uzitbijnaopzevenminutenspreektijd,dusikwilgraagafsluiten.MinisterVerburg:Ditiseenhalfafgemaaktezin.AlsmevrouwSnijderwildatikhieropreageer,moetzijhetlaatstestukjevanhaarzinookkunnenuitspreken,wantandersweetiknietwathaargevoelis.Devoorzitter:MevrouwSnijder,ukrijgthulpvandeminister.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Datduidterbijmijopdatwijnuallebestaandgebruikopschrijven.Maaralsikhetgoedinterpreteer,ishetvooreenpassendebeoordelingalleenmaarnoodzakelijkomdattedoenalserietswijzigtinhetbestaandgebruik.Wijgaanernuvanuitdatallebestaandgebruikgetoetstmoetworden.DatzegtookmevrouwOuwe-hand.Naarmijngevoelishetduidelijkdatbestaandgebruik,ookalzoudenwijdatnunietindewethebbenopgenomen,niethoefttewordengetoetst.Datisvrijvanvergunningplicht.Alleenalsergrotewijzigingenkomenofalsereenanderedoelstellingophetgebruikkomtverandertdat.Devoorzitter:Deministerheeftdevraaggoedbegrepen,ukrijgtstraksantwoord.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Voorzitter.HetdoetdefractievanGroenLinksdeugddatmiddenindecampagnetijdachtfractieshierpratenovernatuurbeleid.Datvindenwijeengoedezaak.MevrouwJacobi(PvdA):IkmerkopdatwijhetafgelopenhalfjaardefractievanGroenLinksnogaleensgemisthebben,juistbijnatuurde-batten.Datwilikevenopgemerkthebben.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Ikbenernu.Zoalsuweet,valikinvooreencollega.Wijhebbeneenaantalduidelijketoezeggingenvandeministergekregen.Deeerstewasdatdedoelstellingenonverkortvankrachtblijven,ondankshetfeitdatwijachterlopenmetdetoewijzingvangebieden.Detweedetoezeggingisdatzijallesgaatdoenomdatvlottetrekkenvoor1september.Zijheeftookaangegevendatditmoetgaanlukkenvoor1september.IkkanmijherinnerendatereenoverlegisgevoerdmetdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1619 provinciesoverdevoortgang,dusikbenbenieuwdofdiedatumnogsteedsonverkortzalwordengehaald.Dathoopik.Ikhebnogweleenaantalvragen.Steldathettochnietluktomallesvoor1septembervoorelkaartekrijgen,danwillenwijweltijdiggeïnformeerdwordenovereventueletegenslagen.Daaroverkrijgikgraageenhardetoezeggingvandeminister.VandegebiedendePeelenArkemheenhebbenwijbegrependatdeaanwijzingisuitgesteld.Datbegrijpenwijnietgoed.Erisindezegebiedentussenallesectorenendeoverheidspartijengoedsamenge-werktomeenbeheerplantemaken.InArkemheenisdatbeheerplanzelfsklaar,naarwijhebbenvernomenmetinstemmingvanallepartijen,enwachtmenopdeaanwijzing.Waarwachtdeministerinditgevalop?Wilzijtoezeggendatzijopkortetermijnalsnogkanovergaantoteenaanwij-zing?MevrouwOuwehand(PvdD):Hetlijktalsofheteengemeentrucjewordt,maarzobedoelikhetniet.MevrouwJacobimerktealopdatGroenLinksnietaltijdbijdenatuurdebattenaanwezigisgeweest.Daaroverwilikverdernietdiscussiëren,maarikzouhetjammervindenalsvanwegeeeninformatieachterstandopditgebieddegeluidenvanuitdeGroenLinks-fractierichtingdeministeraardigwelwillendzoudenzijn,indetrantvan:alshetinseptemberklaaris,ishetwelgoed.Erisforsekritiekopdemanierwaaropdebeheerplannenwordeningevuldenopdedoelstel-lingenvandeministerdaarvoor.MagikaannemendatGroenLinkshierinkritischblijftendatwijkunnenvoorkomendatdeministerstraksmetGroenLinksindehandkanweglopenmethaarbeleid?DeheerHeemelaar(GroenLinks):Nee,hetisvolkomenconsistentwatikzeg.Ineerstetermijnhebikookduidelijkingebrachtdatwijopzichtevredenzijnalsdeplannenop1septembergereedzijn.Deministerheeftonsverzekerddatdatgaatlukken.Hetishetbelangrijkstdatwijdantocheenaantaldingenhebbenbinnengehaald.Alsheteromgaathoejedekwaliteitvandieplannenweegt,hebikinmijneerstetermijnhetvoor-beeldgenoemdvanhetverdwijnenvanvelduilenopTexel.Misschienweetunogdatwijtoenmetallemaalmooiebeestjesoptafelzaten,bergeendenendergelijke.Daarvanhebikgezegddathetafentoebeterkanvoordenatuur.Datdieplannengehaaldworden,iswatonsbetrefthetcriteriumwaaropwijnudeministerwensentebeoordelen.MevrouwOuwehand(PvdD):Metdiebeheerplannenlaatdeministernuruimteomnogaandedoelentemorrelen.Daarzitmijnbezwaar.IkwilgraagGroenLinksaanonzekanthouden.Hetisinverkiezingstijdnatuur-lijkmooiomjetegenelkaaraftezetten,maardatwilikniet.Bentunetzokritischalswij?Deministermaaktermisbruikvanalsdegroenepartijengatenlatenvalleninhunlinie.Devoorzitter:MijnheerHeemelaar,staatuachterdePartijvoordeDieren?DeheerHeemelaar(GroenLinks):Nee,ikstaachterGroenLinks.Erzittenverschillentussenonzepartijen.Ikhebduidelijkevragengesteldovertweeplannen:DePeelenArkemheen.Ikwachtgewoondeantwoordenvandeministeraf.DeheerVanderVlies(SGP):Voorzitter.Ikdankdeministervoordebeantwoordingineerstetermijn.Erisdaarnainderdaadweerheelveelgebeurd.Deministerverwijst–politiek-bestuurlijknatuurlijkniettenonrechte–naardeprovincies,dieaanzetzijn.Zijdaagtdatbevoegdegezaguitomdeverantwoordelijkheiddiedaarrust,ooktewillenendurvennemenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16110 inzakehetvergunningentraject.Deprovinciesmoetenvoor1septembera.s.hunbeheerplannenklaarhebben.Nuwilhethardnekkigegevaldatnogalwatgedeputeerdenkrachtigesignalenuitzenden–neemdegede-puteerdevanOverijssel–datzijditnietgaanhalen.Vandaarookmijnvraaghoehetervoorstaatenwaarhetopvastzit.Deecologischeonder-bouwingvanhetfaserenvanhetbereikenvantussenwaardenkomtnietoptijdrondwatdehuidigedepositiebetreftendekritischedepositie-waardeperhabitattype.Enerzouookduidelijkheidnodigzijnoverhetgeneriekestikstofbeleidvoordemiddellangetermijn,omdatwijookmetsluitingvanalleveehouderijbedrijveninenrondomNatura2000-gebiedendegewenstereductievandestikstofdepositieniethalen.Waarvoorisditallemaalnodigennuttig?Hetgaatomdejuridischehoud-baarheidvandevergunningenendebeheerplannen.Dieisnodigomdatdeonderbouwingvandefaseringvandereductievandestikstofdepositieeneeneventuelesalderingsregelingeigenlijkooknationaalzoudenmoetenzijnaangehecht.Graagkrijgikopdievitalepunteneenreactie.Dezelfdegedeputeerdezegtdathetvergunningbeleidnagenoegstilligt.Datisnatuurlijknietgoed.Wijhebbendaarsteedsvoorgevreesd.Deonzekerheidneemtalleenmaartoe.NuheeftdeministergeprobeerdomdieonzekerheidwegtenemendoorvasttestellendatopgrondvanderecentgewijzigdeNatuurbeschermingswetbijcontinueringvanbestaandgebruikengelijkblijvendestikstofdepositienugeenvergunningtrajecthoefttewordengestart,maarerisspanninggeconstateerdmetartikel19d.AlsbestaandgebruiksignificantegevolgenkanhebbenvoorNatura2000-gebiedisdievergunningplichtwelaandeorde,aldusdelezing.Ikzouhopendatdeministerdaarnuofzeerbinnenkort–ikdoelophaarbriefvoor1julia.s.–helderheidoverkangeven.GisterenisindeKamerdemotie-Koopmans/VanderVliesaangenomen,waarinwordtgevraagdomeenpassenderdefinitievan«bestaandgebruik»teontwerpenendieookinwet-enregelingteverankeren.Hetis,dunktmij,eenrelevantevraaghoedeministermetdeaanvaardemotiedenktomtegaan.IksluitmijaanbijdevraagvancollegaCrameroverdemoeilijkhedendiezijnontstaanindeGelderseVallei,methetreconstructieplanenerzijdsenNatura2000dateroverheenkomt.Deministerheeftineerstetermijnooktoegezegd,tewillenbezienofbestaandgebruikkanwordengedefinieerdalsvergundgebruikopdepeildatum1oktober2005.Datvindtmijnfractiepositief.Datzoueengewenststukjezekerheidbieden,maardatmoetnogwelwordenbevestigdindedoorhaartoegezegdebrief.Diemoetdandusookeigenlijksnelkomen.Bijditallesgaathetomdriedingen:bestaandgebruik,deecologischeonderbouwing–endiezodanigsubstantiegevendatdiehethoudtvoorderechter–endejuridischehoudbaarheidvaneenenander.Datdateenreëelpuntis,isnatuurlijktochweergeblekenuitdeuitspraakvandeAfdelingrechtspraakvandeRaadvanStateoverdeafgegevenvergun-ningmosselzaadvisserijophetwad,dieweergedeeltelijkisgeschorst.MevrouwSnijderhadheterterechtookover.Alsnuietsontmoedigendis,ishetdat,alsjenotabene20tot25%vanjevangstmogelijkhedeninlevertterwillevaneenconvenantmetnatuurpartijenenvooreengoedbeheer,datopduurzaamheidisgericht.Erzijnenkeleniet-participerendenatuur-organisaties,dienatuurlijkookbestaansrechtenhundoelenhebben,endiehunbelangenmogenbehartigen.Daarhebikhetnietover,maaralszijhierdantochweeroverheenkunnenkomeneneigenlijkdeuitspraakdoenontstaandaternogeenseenkeer20tot25%afmoet,isdatvoordesectornatuurlijkfunest.Ditiseenvoorbeeld.Hoegaatdeministerhiermeeom?Ikwilhiernumeezeggendatdejuridischehoudbaarheiddeklipvanaanstootofvanbehoudwordtvoordetoekomstvanditbeleid.MevrouwJacobi(PvdA):Ikkomtochnogeventerugopdegisterenaangenomenmotie,opnieuweenverzoekomtekomenmetwetgeving.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16111 WaarhetvolgensmijechtomgaatindezeproblematiekrondNatura2000isdaterduidelijkheidkomt:eenduidelijkstikstofkadermetduidelijkerichtlijnenoverwanneerwelennietietsmagenwatnupreciessignificantis.Inmijnbelevinghebbenwijduidelijkekadersnodig,nietnogmeerwetswijzigingenwaardoorwijmogelijkweerviaeenomwegmetnieuweonduidelijkhedenkomen.Watisdanpreciesdemeerwaardevandiewets-wijziging?Krijgenwijdaardoorduidelijkerkaders?Ikhebdaarnietzoveelmee.DeheerVanderVlies(SGP):MevrouwJacobigaatervanuitdaterwetgevingwordtgevraagd.Datstaaterniet.Umoetdemotiegoedlezen.Daaroverhebbenwijhetookgehadtoendemotiewerdingediend.Erstaat«zonodigmiddelswetswijziging».Daarziteentrajectvoor.Datisinderdaadeentrajectvanverduidelijkingvandekadersopbedrijfs-enprojectniveau.Datstaatindemotie.Ikkanhetdictumvoorlezen,maardaarmeeisdevergadertijdnietgediend.MevrouwJacobi(PvdA):Danzijnwijhetvoordatdeeleens,maarikbennietvoornogmeerwetgeving.DeheerVanderVlies(SGP):EnmetbehoudvandedoelstellingenvanNatuurbeschermingswet.DushetishelemaalnieteenU-bochtjeof,zoalsmevrouwOuwehandsuggereerde,eentrucjeomergensonderuittekomen.Nee,hetstaaterklip-en-klaar.Hetiseenzorgvuldigemotie.Uhadervoorkunnenstemmen.MevrouwJacobi(PvdA):Nee,ikbennietvoornogmeerwetgeving.Datisdenkikooknietdewegwaardoorwijdeondernemersendemenseninhetlandnogmeerduidelijkheidkunnengeven.Ikhebbehoefteaanduide-lijkekaders.Opdatkleinestukjebenikhetmetueens.DeheerVanderVlies(SGP):Wijhebbenookgeenbehoefteaanwetge-vingalsdienergenstoedient.Alswijzonderkunnen,prima,maardepraktijkvandeachterliggende–uitdelossepols–tienjaaropditterreinistochwelheelhelder,namelijkdateenwettelijkeverankeringhierendaartochechtwelnodigis,geletopalleuitsprakendiecontrairgaanopwatwijhiermetelkaarinmeerderheidwillen.DeheerJager(CDA):Voorzitter.Allereerstzegikdeministerdankvoorhaarantwoordenineerstetermijn.Indetweedetermijnhebbenwijerbehoefteaanomtochnogeenaantalzakennadertedefiniërenenbenoemen.HoezijndeVogel-enHabitatrichtlijnontstaanenhoekwamhetdatwijbegonnenzijnmetdeehs??HS?ToenNederlandbezigwasmetdeinvullingvandeehs,kwamhettothetinzichtdatalleendeugdelijkemaatregelenineenvandeEuropeselandenweinigeffectophettotaalzoudenhebben.ToenisbezienofeenehsbinnenEuropatotdemogelijkhedenzoubehoren.Metsucces,kanmenzeggen.Erkwamendriehoofdstructuren:eenpolairezoneinhetzuiden,eenNoord-AtlantischehoofdstructuurinhetmiddeneneenmediterranestructuurinZuid-Europa.NederlandvaltbinnendeNoord-Atlantische.Daarbinnendientvervolgenseenaanwijzingvangebiedenplaatstevinden,dieinhunonderlingesamenhangmetelkaarzijnverbonden;nietfeitelijk,maaromsoortenvoldoendebeschermingtebieden.Vervolgensmoestiederelidstaataanhetwerk.InNederlandbleeftoendeehsovereind.InNederlandmoetenwijdustweehoofdstructureninvullen,terwijlanderelidstatenalleendeEuropesehoofdstructuurinvullen.Dantekentzichhetprobleemaf:eenstapelingvanwetgevingenproce-dures.Wantbuitendeehszijnwijnogeensallerleigebiedjesgaanbenoemen,ookalwetenwijdaterinongeveer70%vandegevallensprakeisvaneenoverlap.Datisnietalleeneenpositieveconstatering,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16112 maarherbergtdoordestapelingvandedaardoorinwerkinggetredenwetgevingookeengrootprobleem,waardoormenigeenvaakdoordebomenhetbosnietmeerziet.Tentweedehebbenwijtemakenmetverouderderichtlijnen,wantisertoendesoortenwerdenbepaaldalvoldoenderekeninggehoudenmetdeklimaatverandering?AlszichdaardoornieuwesoortenaandienenindeNoord-Atlantischezone,waarvanhetthansalleschijnheeft,passendegebiedendannogwelinhunonderlingesamenhangbijelkaar?Verdraagtbijvoorbeeldhoogveenzichmetdenieuwesoorten,dienunogvaakexotenwordengenoemd,dieinonslandvoorkomen?Ofvoltrektzichdoordiecombinatiestrakseenecologischerampofeenecologischvoor-deel?Misschienheteerste.Watwordtdeuitwerkingvandecombinatievanhoogveenendetijgermug,diekennelijknuoprukt?Indebriefvan14aprilschrijftdeministeroverdedeadlinevan1septemberenvervolgtdandatbeheerplannendielaterklaarzijn,nietkunnenwordenmeegenomenbijhetvaststellenvanhetdefinitieveaanwijzingsbesluit.Ditlijktmijnietjuist.Naardegeestheeftdeministergelijk,maarstriktformeel-juridischnaarmijnmeningniet,aangezieninonzewetgevingisgeregelddateenbeheerplanklaarmoetzijnbinnendriejaarnadedefinitieveaanwijzing.Alsdanalsnogblijktdaterietsnietklopt,ofomdatverkeerdesoortenwordenbenoemdomtewordenbeschermd,dientalsnogeenaanpassingtotdemogelijkhedentebehorennaardegeestvandieanderewetgevingenvanderichtlijn.Deministersteltterechtdatmensenhoudenvannatuur,maarinaanvul-lingdaaropishetmisschiengoedomtemeldendatstedelingenkoeienindeweiookalsnatuurzien.Erzijnanderendiedaarkennelijkandersoverdenken.Deministergafookaandateenconclusieovereentestatischebenaderingwellichtaandevroegekantisendatoverstappennaardyna-mischbeheerdaardoorookaandevroegekantis.Maaraandeanderekantkanhetdoordekennelijksteedssnellergaandeontwikkelingenmisschienwelaandelatekantzijn.Wiezalhetzeggen?DanhetWierdenseVeld.DeministergafindebeantwoordingaandatdeprovincieOverijsseleenaanwijzingzouwillenvoordatmenklaarismethetbeheerplan.Ikhebinmiddelsuitgesprekkenbegrependatmendatjuistnietwilendatmeneerstmeerduidelijkheidwil.Mijnklemmendverzoekaandeministerisomdieaanwijzingniettedoenvoordatmendaarookmethetbeheerplangoedopwegis.Inditkadermagzijookmijnopmerkingzienoverdeverhoudingtussenhoogveenendetijgermug.Deministergafaandatdezoet-zoutovergangendraagvlakhebben,maarmoetenwijdiegaancreëren,ofkunnenwijditookdoenmetdeaanslibbingsgebieden,ofbinnendegebiedenopzich?IkbedoelhierdekweldersenikziebijvoorbeeldookindeDollarddathetlandsteedsmeerstijgtendatzichlangzaameenzoet-zoutgebiedontwikkelt.DerivierdeDollardiszoet-zout.DaarnaastzijndeEemsendeScheldeinhunnatuur-lijkeoorspronginfeiteookalzoet-zoutovergangen.Wijkunnentochmoei-lijkaanderiviervragenomdeerosiebovenstroomstestoppen?Danhebikhetoverdatgedeeltevanderivierwaarnietwordtgebaggerd.Alswijgaanrekenenindepositiewaardenzullenwijookmeernaardesamenstellingmoetengaankijken.In2003merkteikalopdatuiteenquickscanbleekdatruim40%vandedepositieafkomstigisuithetbuitenland.DatwaseenquickscanvanhetRIVM.Verderonderzoektoontmisschienwelaandathetpercentagehogeris.Infeitemoetmendemensenindatgebieddanzolangdaarovergeenduidelijkheidistochafrekenenopdeemissie.Inveelanderelandengebeurtdatopditmomentook.HetStelkampsveldwasoorspronkelijkin2003aangemeldalseengebiedvan1hagroot.Inmiddelsishetuitgegroeidtoteengebiedvan138ha.Welkeproblematiekdoetzichdaarvoor?Hetkantochnietzozijndatjeingebiedenallerleisoortentoevoegt,danwelgebiedenuitbreidt,zonderdatdaarvoorenigeredenis?Natuurlijkzijnerbepaaldesoorten,maarwijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16113 hebbengebiedenindejarennegentig,maarookin2003,aangemeldvooreenaantalsoorten,diemetnamebenoemdzijnindeaanmeldingrichtingBrussel.Daarbijzoudenwijhetdanookwillenlaten.IksluitmijaanbijdevraagvandeheerVanderVliesoverdemotie-Koopmans/VanderVlies.Overdejuridischeborgingvanhetbeheerplanisookalheteenenandergezegd.VorigekeerhebbenwijhetgehadoverdeAlgemenewetbestuursrechtenoverdevraagofhetbeheerplanindiezinzoukunnenwordengeborgd.Wellichtkandeministerdaaropvandaagnogterugkomen.Afhankelijkvanalleswateropditmomentspeelt,ookinhetland,moetjejemisschienafvragenofhetnietnodigisomdedefinitieveaanwijzingvanNatura2000-gebiedenopteschorten.Ikdenkernogovernaofikdaaroverwellichteenmotiemoetindienentotdatervolledigeduidelijk-heidisoverdejuridischeborgingendeverankeringinonsnationaalbeleidvanbeheerplannen,dedefinitievan«bestaandgebruik»endeterm«significant».DeheerPolderman(SP):DeheerJagermerkteeerderoverhetWier-denseVeldopdathijgeluidenhoortdatereersteenbeheerplanmoetzijnendatdeaanwijzingnogwelevenkanwachten.Inhetlaatstedeelvanzijnbetoogveralgemeniseerthijditzelfs.WaarstaathetCDAnuindezen?Houdthetvastaandeuitspraakvandeminister:1septemberis1september,wijhoudenonsaandeprocedureendeplanning,ofgaanwijnuweerverderdeboellatenuitlopen?DeheerCramer(ChristenUnie):IkhebeenvraagoverdeslotzinvandeheerJageroveruitstelvandeaanwijzingsbesluiten.Ikbenbehoorlijkverbaasd,wantdebeheerplannen–waarmeehetCDAookheeftinge-stemd,enwaarbijdeprovincieserophebbenaangedrongendatzijdaar-vooreerstderuimtekrijgen–zoudendieinvullingalmoetengevenendeborgingmoetenbieden.Ikdenkdatdattocheenverstandigelijnis.DeheerJagerzegtdatje,alsjenugebiedenopzadeltmetietswatervroegernietzat,metraarbeleidbezigbent.Ikformuleerhetinmijnwoorden,maardatisvolgensmijdestrekkingvanwatdeheerJagerzei.Maardankrijgenwijdebiodiversiteitnietterug,waarvanwijnadrukkelijkhebbengeconstateerddatdaarineenteloorgangis.HoezietdeheerJagerdatdan?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):DeheerJagersomdeopdatwijnogeenaantaldoelenerbijgeplusthebben,omhetheelkortdoordebochtteformuleren.Hijweetookvanmijnwitsnuitlibelmotie,waarinikhebaangegevendatdieerallemaaluitmoeten.Deministerheeftuiteindelijkgezegddatzijdiemotiezaluitvoeren.HooriknudathetCDAbevreesdisdatdemotienognietisuitgevoerd,maardatdatweldirectmoetgebeuren?DeheerJager(CDA):Wijstaannatuurlijkvoordedatumvan1septem-ber.Dieafspraakisookgemaaktmetdeprovincies.Deministerzoustantepedemethaaraanwijzingenbeginnen.WijpratennuoverigensoveraanwijzingenvoordeWaddenzee,eenaantalmaandennahetdebatvanbeginvorigjaarwaarinwijdedatumvan1septemberhebbenafge-sproken.DeCDA-fractiehoudtzichineersteinstantieaandeafspraakover1september,maarerzijnbepaaldeprobleemgebieden.Deministersteltinhaarbriefdatdedeadlineop1septemberligt.Datiszoalsikhebgezegdooknaardegeestvandeafsprakenjuist.Maarwanneerhetaankomtophetjuridischkaderhebbenwijwetgevingwaarinstaatdathettenminstemoetbinnendriejaarnadedefinitieveaanwijzing.Ikkanmijvoorstellendatzichdanookkanvoordoendatsoortennietvoorkomen,datgebiedeneenverkeerdebegrenzingkennenendaterdanalsnognaarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16114 zoumoetenwordengekeken.Dusdatispuuropbasisvandejuridischeborging,zoalswijdieinonzenationalewethebbenvastgelegd.Alshetgaatomsoortendieervroegernietzaten,hebbenwijinhetkadervandeVogel-enHabitatrichtlijndeplichtomeenaantalgebiedenbijBrusselaantemeldenmetsoorten,voorkomendopdelijstendiehorenbijdeHabitatrichtlijnenbijdeVogelrichtlijn.Wijkrijgensignalenbinnenoverbepaaldegebieden–nietalleendegebiedendieiknuhebgenoemd,maarookanderenhebbengebiedengenoemd;ikkanooknogeengebiednoemeninZuid-Holland–waarineensblijktdattijdenshetpratenoverhetopstellenvandebeheerplannen,waarmeemenheelvoortvarendopgangis,ersoortenbijwordengenoemddieerdanookinzoudenmoetenwordengefietst.DezebeheerplannenzijnonderanderegebaseerdopeenuitspraakvanhetEuropeseHofuit2002naaraanleidingvandeingebre-kestellingvanLuxemburgop95punten.Toenwerdalsvoorbeeldgenoemdomtekomenmetbeheerplannen.Erzijnanderendiezeggendatnergensgebruiktwordtgemaaktvanbeheerplannen.InDuitslandhetenzijtoevalliganders,maardaarvertaaltmeneenbepaaldwoordookweerietsanders.Maarbeheerplannenwordeninheelveellandengebruikt.IkdenkdathetvanbelangisdatindebeheerplannenalleendiesoortenwordenopgenomendievoorhetBrusselsedeelvanbelangzijn.Nudreigenwijdenationalesoortenendesoortenuithetbiodiversiteits-verdragtevermengenmetdesoortendievoorkomenuithetEuropeseverdrag,deVogel-enHabitatrichtlijn.Daaromnoemdeikookinhetbegindestapelingvanwetgeving.Datwilikzoveelmogelijkvoorkomen.Ikbenervanovertuigddatditookzekerdeduidelijkheidtengoedezalkomenendatditveelminderbeperkingenzalkennendanwanneerwijdithiernumetelkaarzittenopteleggen.Wijzittenelkaareigenlijkeenbeetjevoorhetlapjetehouden.MevrouwOuwehandnoemdeeenbocht,maarikvinddatjemoetterugkerennaardehelderheidvandewetgeving,zoalsdieoorspronkelijkbedoeldwas,daarbijrekeninghoudendmetdedynami-scheontwikkelingendieeropditmomentingebiedenplaatsvinden.WatoverigensdeCDA-fractieookalheeftneergelegdineeninitiatiefnota.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ikwiltochgraagnogeenwatkorterantwoord.DeCDA-fractiezegt:wijgaanalleenmaarnudiesoortenindebeheerplannennoemenenaanwijzendiedeVogel-enHabitatrichtlijnookvanonsvraagt,nietsmeerennietsmeer.DeheerJagervoegtereigenlijkaantoe:minister,voerdaaropderegie.Ikwildaaralleenjaop.DeheerJager(CDA):Datbepleitiknietalleennu,maarsindsikwoord-voerderbenopditdossier.Dathebikbepleitin2003enooktoenikbijdeevaluatievandenatuurbeschermingswetgevingvroegomdiesoortenweeruitelkaartehalen.Wantwijverstikkenonszelfendatkomtdenatuurniettengoede.Dusukrijgtvanmijeenja,maarwelmeteentoelichtingwaarom.Devoorzitter:Volgensmijliggendaaroverookmotiesuithetverleden.Maarlaatikalsvoorzitterneutraalblijven.MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter.HetmoetmijvanhethartdatikhetjammervinddatGroenLinkszichzoweinigkritischopsteltinditdossier.Hetdoetmijdenkenaaneenspotprentdieikeenpaarjaargeledenzag,waarinGroenLinkswasverbasterdtotLichtgroenLinkslibe-raal.IkdrukdeheerHeemelaarophethartomvooralnietnaïeftezijnopditdossieralshetgaatomnatuurbeschermingversusdeintensieveveehouderij.Devoorzitter:Hetpolitiekedebatbegintweer!TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16115 DeheerHeemelaar(GroenLinks):Ikzouhaastzeggen:hetiscampagnedag,hetisduidelijkdatdePartijvoordeDierenallesaangrijptomtebewijzendatzijgroenerzouzijn.Hetgaaternatuurlijkomwelkeresultatenjeboekt.Hetgaateromdatwijelkaarnunietgaanbestrijdenmaardatwijnusamendrukuitoefenenopdeministeromplannenterealiseren.DePartijvoordeDiereniseenpartijwaarvanalsikhetgoedheb1%vandeingediendemotiesisaangenomen.Datisgetuigenis-politiek,daarkoopjenietsvoor,hetgaatomresultaten.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikbenheelvriendelijkgeblevenenikhebaangegevendathetmijnietomeenverkiezingsstrijdtedoenwas.HetisnamelijkechtwelvervelendalserruimtezitinhetgroenesignaaldatGroenLinksprobeertaftegeven.GroenLinksisteweinigkritischinditdossier.Waarditdoorkomt,kunnenwij....DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter,ikhebeenpuntvanorde.Kunnenwijonsgeziendetijdbijhetonderwerphoudenengeenverkiezingsretoriekbedrijven?Devoorzitter:MijnheerCramer,dathebiknetgezegd,maariedereengaatoverzijneigeninbreng.MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter,ikvindditeenfundamenteelpunt,omdatwijlaatsthebbenkunnenzienhoedeministermetdeheerDibiaandehaalging,dusikhebGroenLinksgewoonwillenwaar-schuwen.AlsdeheerPoldermandatnietwilaannemen,moethijdatzelfweten.HetfundamenteleprobleemwaaroverikGroenLinksniethebgehoord,isdatindebeheerplannendedoelenterdiscussiekunnenwordengesteld.Wijhebbenbijaanvangalaangegevendatwijvindendatheteenverkeerdekoersisomeerstdebeheerplannenuittewerkenendanpasaantewijzen.Dathadandersomgemoeten:eerstdedoelenvaststellenendanmiddelsbeheerplannengaanbekijkenhoejediedoelengaatreali-seren.Waarwijtoenbangvoorwaren,gaatnunatuurlijkgebeuren.Dedoelenstaanterdiscussie,deministeristeweinigconcreeteneigenlijkbehandeltzijdenatuurgebieden,ookalshetgaatomhetverslechterings-verbodwaarvanzijzegtdatzijditgewoontoepastomdathetindewetstaat.Hoedan,alsernietgetoetstwordt?Wijwetentochallemaaldatdeammoniakdepositieveeltehoogis?Alsjedaargeengrenzenaansteltenalsjeniettoetst,isdatverslechteringsverbodeenwassenneus.Danbehandeljedenatuurgebiedendusalssuikerpatiëntendiejegewoonnognegenjaarsuikertoedient.In2013ishetbehandelplanklaar,totdietijdgrijpenwijnietin.Datiseenverkeerdegangvanzaken.Deministergaatdaariederekeeromheen.DeHabitatrichtlijnisgeenondernemersrichtlijn.Hetgaatomnatuur-doelenennietomondernemersdoelen.Datverslechteringsverbodmoetenwijdusgewoonhandhaven.Daarmeeisdediscussieoverbestaandgebruikookmeteenvantafel,ondanksallepogingenomdatinNederlandsewetgevingzovastteleggendatjedatzoukunnenomzeilen.Datwerktniet.Waarstuurtdeministernuopaan?DatdeEuropeseCommissieuiteindelijkNederlandopdevingerstiktenzegt:naaldiejarenzijndeVogel-enHabitatrichtlijnnietgoedgeïmplementeerdenwijgaanrechtstreekstoetsen?Isdatwaardeministernaartoewil?Danhebbenwij20tot25jaarkostbaretijdverlorenomdenatuurdiewijhebbenuiteindelijknogtebeschermenenteherstellen.Ikvinddatechteenslechtegangvanzaken.Overdetoetsingenverantwoordingdiedeministerkanafleggenoverhetbeleidhebikeengrootaantalvragengesteld.Ditiseenlanglopenddossiermetammoniakendevergunningverlening.ErliggenstapelsuitsprakenvandeRaadvanState.Iklegaanmijncollega’svoordatwijnuTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16116 maareensdeAlgemeneRekenkamervragenomhetammoniakbeleidendevergunningverleninginhetkadervandeNatuurbeschermingswetkritischonderdeloeptenemen,wantdeKamerkanergeentouwmeeraanvastknopenwaaropzijdeministerkanafrekenenenwaaropniet.Ikhebhaargevraagdnaardevergunningendiezijnafgegevenvoor2005,toenwijhetgezagoverdroegenaandeprovincies.Hetkannietallebeiwaarzijnwatdeministerdaarbeweerdheeft.Ofzijheeftdeprovincieszonderinformatiedebevoegdheidtoegeschoven,ofzijhaddieinformatiewelendurftdienunietaandeKamertesturen.Daaroverhebbenwijdevorigekeeralgediscussieerd.Hetantwoordvandeministerwasuiteinde-lijk:ikdoehetgewoonniet.DatvindikeenweinigonderbouwdereactieopeenvraagvanuitdeKamer.Daarmeehebikdemotiehieroveralvastaangekondigd.Ikdringeropaan,nuwijtochdattrajectzijningeslagen,datwijeerstdebeheerplannendoenendandeaanwijzingsbesluiten.Danmoethetconcreter.Danzaldeministerindebeheerplannenhandreikingenmoetengevenomdedoelenconcreettemaken.Danzalzijtermijnenmoetenstellen,eenhorizonmoetenschetsen,kortom,deambitieheldermaken,wantandersgaatgebeurenwaarvoorwijzobangzijnenwordendedoelenonderuitgeschoffeld.OpdevraagoverdetijdlijnheeftdeministervorigekeergeantwoorddatdeEuropeseCommissiehetprimavondomdaarvoorzesjaaruitstelteverlenen.Ikhebdatnogeensnagezocht.Nederlandistoenweldegelijkopdevingersgetikt.DatwijnuachterlopenendatEuropadaarmeeuitein-delijkakkoordgaat,isnietdewelwillendheidvanEuropaopzichzelfgeweest.Nederlandheeftgetreuzeldenheefteentikopdevingergekregen,maarkennelijkishetnietbelangrijkgenoegomdannueenslagtemakenteneindeditgoedtemaken.IkzoudenkendatLNVwelwatgoedtemakenheeft.Ikbesluitmetdeopmerkingdatikditwelerginconsistentvandeministervind,alszijaandeenekant–iknoemhetgentechdossier–zegtdatwijonswelaandeEuropesespelregelsmoetenhouden,terwijldaarnotabeneruimteisomindividueeltestemmenalslidstaat,maardatzijalserzo’nduidelijkespelregelligtvanuitEuropaomdeHabitatrichtlijnteimple-menterendenktdathetallemaalwelevenwatminderkan.Ikvinddatinconsistent.Ikkrijghieropgraageenreactievandeminister.MevrouwJacobi(PvdA):Voorzitter.IkhoopdatwijvanNatura2000endeecologischehoofdstructuureenprachtigeeindspurtzullenmaken,waarbijdraagvlakterugkomtenwaarbijwijnietmeerpolariseren,maarwaaroverwijuiteindelijktegenelkaarkunnenzeggendatwijditgoedhebbenopge-lost.Veeldaarvanzalmoetengebeurenindebeheerplannen.Daarhebiktochwelzorgenover.Wantover22%vandiegebiedenisdeministerregisseur,maardaargaatzijnietechtover.Ikzouheelgraagwillendatwijduidelijkheidkrijgenoverdejuridischehoudbaarheidvanhetbeheerplanenoverdeecologischeonderbouwing,waarophetstraksechtaankomt.Wijkunnennietaanheteindvanderithebbendatwijinditgevalmoge-lijktochdoorBrusselopdevingerswordengetiktomdathetnietvoldoendeecologischonderbouwdis.Welkeregievoertdeministereropdatwijhieruiteindelijkeenklapkunnenslaanendatdegebiedenookweten:wijhoudenonsvastaanwatdaarinstaat,daarinhebbenwijeengoedebalansgevondentussennatuurdoeleneneconomischmedege-bruik?Eenanderprobleemwaarmeeikzit,ishetstikstofbeleid.Daarmeezittenallebeheerplannenopditmomentbehoorlijkinhunmaag.Datkanzonietlanger.Zowelgeneriekalsgebiedgerichtmoetenwijduidelijkheidgeveninrelatietotdenatuurdoelenoverdevraagwathetkanhebben.Geenfoefjes,zoalsmijnbuurvrouweerderzei,maarechtduidelijkeoplossings-richtingen.Daarbijkunnenwijdeprovinciesnietindesteeklatenendaarmeekunnenwijdegebiedennietlatenzitten.IksmeekzowatindeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16117 tweedetermijnomdaarechtmetelkaaropheelkortetermijnklapperstemaken.Dathoeftnietviawetgeving,zohebikallatenweten.NaardeterugkoppelingmetgedeputeerdenheeftdeheerCrameralgevraagd.Watiserspecifiekafgesprokenmetdegedeputeerdenronddeaanwijzingsprocedure,alshetpresenterenvandebeheerplannenperseptembernietwordtgehaald?Ikhebtenslottenogeenvraagoverdemotie-Cramer/Jacobiomdaarvooreenpilotaantewijzen.MisschienkunnenwijdaarvoorwelhetWaddengebiedkiezen.OfdePeel,datzouookgoedzijn.Devoorzitter:Isdevraagvoordeministerduidelijk?MinisterVerburg:Ja.DeheerPolderman(SP):IkbegrijpnietgoedwatdePvdAnuwil.MevrouwJacobipleitmetmijvoormeergeneriekemaatregelenomhetammoniakprobleemondercontroletekrijgenomdatdatnietalleengebiedsgerichtkan.Datbenikhelemaalmethaareens,maardaarnaastwilzijditnietviawettelijkemaatregelenaanpakken.IkziteigenlijktewachtenopdaadkrachtigoptredenvanPvdA-ministerCrameromditnujuisteensingoedewetgevingteregelen.IsmevrouwJacobidatmetmijeens?MevrouwJacobi(PvdA):DitiseenbeetjedezelfdediscussiedieiknethadmetdeheerVanderVlies.Ikvinddatergewoonduidelijkerichtlijnenmoetenkomen.Dathoeftgeenwettezijn.IkbenhetmetdeheerPoldermaneensdatministerCramerhiersamenmetLNVeenklappermoetmaken:ditisonsgeneriekestikstofbeleid,punt.Datmoethoudbaarzijnenniet5%erbijineengebied,zoalswijnuweerbijdePeelhebbengezien.Datkonjevantevorenzienaankomen.Daarhebbenwijtrouwensindertijdooktegengestemd.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ditklinktnuwelheelkortdoordebocht:eenklappermakenenniet5%extra,maarwatzegtdePvdAnu?ErkentdePvdAnuwatTrojanooksignaleert,datwijveelbredermoetenkijkendanalleennaardekritischedepositiewaarden?MevrouwJacobienikwetennutocheigenlijkinmiddelsweldatalleennaardiekritischedepositiewaardenkijkennietechteengoedeaanvliegrouteis.MevrouwJacobi(PvdA):Hetspelisdit:hetnatuurdoelvanhetgebiedismedebepalendvoorwathetkanhebben.Daarombenikookwelvoorhetsalderingssysteemenachtergronddeposities.Datmoetjebreedbena-deren,maarhetstaatinrelatietothetnatuurdoel.Wijmoetenvolgensmijeensdurvenzeggen:ditishetwaaropwijgaansturen.Hetistochvandezottedatdaternietis?Devoorzitter:Ugaatallemaaloveruweigenwetgevingstraject.DankijkiknaardekantvandeKamer.MevrouwJacobi(PvdA):Ikzithiernognietzolang.MinisterVerburg:Voorzitter.IkdankdeKamervoordeinbrengintweedetermijn.Hetthemawaaroverwijvandaagspreken,isvooriedereeneenbelangrijkthema.DatwasookgoedbijdeKamertebeluisteren.Ikbeleefdatmetu.Wijwetenmetelkaardatdatookinhetlandzowordtbeleefd.Deappreciatievaneenenanderiswatverschillend,hethangtervanafvanuitwelkepositiejedaarnaarkijkt,maarlatenwijvandaagmetelkaarééndingstellen:wijvindenallenhetdoelvanNatura2000,namelijkhetverbeterenvandebiodiversiteit,hetstopzettenvandeachteruitgangenhetingangzettenvandeverbeteringvandebiodiversiteit,eenbelangrijkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16118 doel.Datwilikhiervandaagweereensonderstrepen.Ikkomniemandtegen,hiernochindeprovinciesofindegebieden,diezegt:diebiodiver-siteitisonsnieteenliefdingwaard.DanhebbenwijhetdusoverdebedoelingvanNatura2000.Alswijhetoverdeproblemenhebben,sprekenwijoverdemiddelen,derouteenhetinstrumentariumwaarmeediedoelenwordenbereikt.Danmoetenwijerkennendatderouteinderichtlijnenindevertalingnaardepraktijknietaltijdevenhelderis.Datzeggenwijvandaagnietvooreersttegenelkaar.Dathebbenwijooktegenelkaargezegdindeeerstetermijn.Dathebbenwijbehandeldinhetspoeddebat,waarinikuwKamereenaantaltoezeggingenhebgedaan.IkhebtegenuwKamergezegd–trou-wensookalbijdebegrotingsbehandeling–datikeenaantalstappenzalnemenendezaakopeenaantalmanierenaanpak.IkgametBrusselindiscussieoverhethandenenvoetengevenaanhetbegrip«voorzorg».IkgametBrusselkijkennaarhetbegrip«significantie».Hoekunjedatnuindepraktijkhandenenvoetengeven,jerealiserenddatditeeninstrumentisomeenbelangrijk,eenhogerdoeltebereiken?Hoegaanwijommetkritischedepositiewaardenenhoekunnenwijookopdatpuntzakenbeet-pakken?Wijstaandaarvandaagnietvoorheteerstin,wijstaanerooknietnieuwin.Wijhebbennietvoornietsookaleerdergezegd:laatnueenseencommissie,zoalsdecommissie-Trojan,kijkenhoewijdaarmeeindepraktijkomgaan.Verschillendeledenhebbenopnieuwaandecommissie-Trojangerefe-reerd.MevrouwSnijderheefthetrapportvandiecommissietijdensdepinksterdagennogeensaanzichlatenvoorbijgaan.Ikzagdatzijditzelfsineene-mailaanzichzelfhadgeschreven.Zokunjedingennogmaareenseenkeerheldervastleggen!Decommissie-Trojanheeftinderdaadgezegddathetbevoegdgezag,ofdatnudeprovincieisofdegemeenteofhetRijk,ophetmomentdatdevergunningverleningaandeordeis,nietopdeenkeledunnestoelvandekritischedepositiewaardemoetgaanzitten.Hetmoetbredergaanzitteneneenaantalzakenafwegen.Inhetrapportzijnookvoorbeeldengegeven.Wijhebbenookeenhandreikinggemaakt.Trojanzegtdus:gaopdestoelzitten,gemeente,provincieofRijk,maakeenbredeafwegingenonderbouwhetverlenenvandevergunning.IkhebdeKamerhetafgelopenweekendnogeenbriefgestuurd,waarinduidelijkwordtgemaaktdatsinds2005eengrootaantalvergunningenisverleend.Ikhebdatgeïnventariseerd.Eenaantalzakenisnogonderderechterenzo’n180gevallenzijnnogbijdeprovinciesinbehandeling.Ikroephierechterhetbevoegdgezag,welkdanook,opombijdevergunningverleningnietstiltezitten.Laatmenermeedoorgaanendetotalebestuurlijkeruimtepakken.Alsmendatnietdoet,moetmennietgekopkijkenalsdeRaadvanStatedieruimtepaktophetmomentdatwordtgevraagdomdittetoetsen.Ikvindhetbelangrijkomdithiertemelden.IkhebgezegddatikdeKamervoor1julizallatenwetenwathettrajectinBrusseloplevertenhoewijerdanvoorstaan.IkhebookgezegddatikzelfzalkijkenoferrekenruimteistevindenindeNederlandsewetgeving,zonderaandebedoelingvandiewetgevingaftedoen.Daar-overzijnwijheteens.DatgeldtdusvoordeNatuurbeschermingswet1998.Ditishettweedepunt.Eenderdepuntwilikvandaagtoevoegen.Ikroepallemensendieaandebeheerplantafelzittenofdaarvooropenigerleiwijzeverantwoordelijkheidvoelen,opominde162gebiedenzelfdeuitdagingofdeverantwoorde-lijkheidvoorrekenruimteoptepakken.Ditvanuitdeconstructievehoudingdatiedereenerbelangbijheeftdatdebiodiversiteitwordtgediend.Daarheefteenboerbelangbij,daarheefteennatuurbeschermingsorganisatiebelangbij,daarheeftiedereenbelangbij.Alswijelkaaraandebeheerplantafelonvoldoendeserieustegemoettreden,lopenwijhetrisicodateralleenmaarverliezerszijn,debiodiversi-teitvoorop.Daarwinnendeboerennietsmee,daarwinnendenatuurbeschermingsorganisatiesnietsmee,daarwintdewerkgroepvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16119 behoudvanditofdatnietsmee.Niemandheeftdaarmeeietstewinnen.Danzoudenwijeendergelijkproces,waariniedereenzoukunnenwinnen,uiteindelijkuitkomenmetalleenmaarverliezers.Ikbendusblijmetdezetweedetermijnvanditalgemeenoverleg,zodatikdezeoproepnogeenskandoen.Pakdekansenaandebeheerplantafel,pakookdeverantwoor-delijkheidenlevereenbijdrageaanhetverbeterenvandebiodiversiteit.Daarhebbenwijallemaalietsaan.Doenwijdatnietenkrijgtditdekomendejarengeenhandenenvoeten,danlopenwijinNederlandhetrisicodatnatuurvoorheelveelmensennietietsmooiswordt,isenblijftomvantegenieten.Danwordtnatuurietswaarmensenschrikvanhebbenomdatdingennietmeermogen,nietmeerkunnen,nietmeergaanenzovoorts.Danwordtnatuurnietietsomtebeleven.Danwordthetgeennatuurvoormensenenmensenvoornatuur,maardanwordtheteenmensenvoornatuurwaarbijdenatuurnietsmooismeeris,maaralleenmaareentaboemetgebodenenverboden.Datisietswatiknietwil.Ikgaervanuitdatniemandvanuditwil.Wijmoetendusmetelkaareenprestatiedaaropleveren.Ditgezegdhebbend,begrijpikheelgoeddatmensenuithetveld,uitdeorganisaties,uitdeprovincies,uitdebelangenorganisatiesenuitdegebiedenzeggendatzijnoggeenzekerheidhebbenhoeerallemaaluitzalzien.Dieonzekerheidenonduidelijkheidisernog.Ikziedatenikvoeldat.DeKamerkrijgte-mailtjesenbrievenenheeftdirectecontacten.Ikhebdieook,omdatikregelmatiginhetlandenindiegebiedenkomenmetverantwoordelijkebestuurdersspreek.Dezekerheidisernogniet.Erismaaréénzekerheid:datwijdiehelderheidmetelkaarmoetenrealiseren.Wijmoetendatproceszodanighandenenvoetengevendatdiehelder-heiduiteindelijkwinstoplevertvooriedereen,voordenatuur,voordebiodiversiteit,voordenatuurbeschermingsorganisatiesenvoordeboerenenandereondernemersdieinhetgebiedwillenwonen,werkenenrecreëren.Latenwijnamelijkderecreatiesectornietachterwegelaten.Latenwijdaaraanduswerken.Wijzittennuineensoortinterbellum.IkhebdeKamertoegezegddatikvoor1julimeteenbriefkom,waarinikingaopdedriepuntendieikzojuisthebgenoemd.DatzijndusdeverduidelijkinginBrusselomtrentdebegrippen,derekenruimteinderegelgevingenhetbestaandgebruik.Overhetlaatstegaatdemotie-Koopmans/VanderVlies,dieikoverigensalseenondersteuningvanbeleidhebgeduid.DeheerCramerheeftgevraagdofdebriefeerderkankomen.Ikhebtoegezegddatdebriefervoor1julizalzijn,maardaarvoormoetikwelmetstoomenkokendwaterdrukopdeketelhouden.Ikbegrijpdeintentie.IkhouderookrekeningmeedatdeKamerhierovermetmijnogvóórhetzomerreceswilover-leggen.Ikvinddatookdienstbaareninhetbelangvandebeheerplan-ontwikkeling.Ikvinddatookbelangrijkinhettrajectvanaanwijzingen.Hetisookbelangrijkomdatwijopdatmomenthetspeelveldmisschienverderkunnendefiniëren,zodatdemensendieopandereplekkenenopanderemomentenermeebezigzijn,zichgesteundvoeleninhettrajectomtekomentoteenwin-win-winsituatie.DeheerPoldermanis,kennismakendmetdittraject,hetbegrip«werkendeweg»betergaanbegrijpen.Ikvinddatmooi,ikvinddatwinst.DeheerPoldermanlachtnu,maarikmeenditserieus.Ikvindhetwinstdathijheeftgezegd–deheerCramerheeftdatookzogeduid–dathetgaatomeenpaarbelangrijkezaken.Latenwijdiehiervandaagmaarwisselen.HetisaleerderineenoverlegdoordeheerJagergezegd,maarhetkannietduidelijkgenoeggezegdworden.WaargaathetombijhetrealiserenvandedoelenvanNatura2000?Hetgaateromdatdebiodiversiteittoeneemt.Indegebiedenwaarsprakeisvaneengunstigestaatvaninstandhoudingmoetdeontwikkelingslijntenminstehorizontaallopen.Waarsprakeisvaneenongunstigestaatvaninstandhouding,moetdestandvandefloraenfaunadekomendejarenverbeteren.DatmoetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16120 blijkenuithetbeheerplan.Ermoetduseenstijgendelijnzijn,desituatiemoetverbeteren.Voordekritischestikstofdepositiemoetdelijnnaarbenedengaan.Erstaatechternergensdatalledoelendiegerealiseerdmoetenworden,opgeproptwordeninéénbeheerplanendatallesbereiktmoetwordeninéénbeheerplanperiode.Wijmoetendatooknietwillen.Hetgaatomdestijgendelijn.MevrouwJacobizegtterechtdatereenmonitoringinstrumentmoetzijnwaarmeedestandvanzakenendeontwikkelingwordenbijgehouden.Opbepaaldemomenten,waaroverinhetbeheerplanprocesookafsprakenwordengemaakt,moetjekunnenmetenofjeopdegoedewegbent,ofjedejuisteinstrumentenhebtenwathetbetekentvoorhetvolgendebeheerplan.Iedereendierealistischnadenkt,weetdatallegebiedenverschillendzijn.Pergebiedismaatwerknodig.Deuitdagingenendekansenpergebiedzijnverschillend.EengebiedalsdePeelisvaakgenoemd.Alzoujealleactiviteitendaarstoppen,danlukthetdekomendetienjaar–duseendubbelebeheerplanperiode–nognietomhetniveauvandekritischestikstofdepositieopeengewenstewaardetekrijgen.Hetgaatomdebeweging.Delijnvoorbiodiversiteit,voorfloraenfauna,moetomhooggaanendelijnvoordekritischestikstofdepositiemoetomlaaggaan.Datisdebewegingendaarovermoetenafsprakenwordengemaakt.DeheerPoldermanzeiterechtdathetgaatomrealistischzijnoverhettempo.Nietalleskanineenklap.OokdeheerHeemelaar,diedaaroverwerdgekapit-telddoormevrouwOuwehand,zeidat.Ikvinddateenrealistischeroute.Hetgaatomhetombuigenofbijbuigenvandenegatievetrend.DeheerCramerheefthetookgoedsamengevat,zijhetdatikeenvariatieeropwilmaken.Wijzijnsterkgerichtophetrealiserenvandedoelstelling.Overdetoepassingzouikzeggendatwijnietsoepelzijn,maardoelge-richtenookpraktijkgerichtrekeninghoudenmetdeomstandigheden.Ikdenkookdathijdatbedoelt.Dielijnwilenkanikalleenmaaronder-strepen.Gevraagdiswelkeafsprakenikpreciesmetdeprovincieshebgemaaktenofzijdedatumvan1septemberhalen.Ikhebafsprakenmetdeprovinciesgemaakt,omdatzijvoorhungebiedendemogelijkheidwildenhebbenomhetconceptbeheerplantemakenvoordatikdefinitiefgebiedenaanwijs.Wijhebbenhieroverruimeenjaargeledengesproken.IkhebtoenmetdeKamerafgesprokendatikdeprovincieshierindekeuzezoulaten.Deprovincieshebbenzelfeenafweginggemaakt.Sommigeprovincieswillenvooreenaantalgebiedeneersthetconceptbeheerplanontwikkelenenvooreenaantalgebiedenniet.Uiteindelijkisvoor83Natura2000-gebiedendeontwikkelingvanbeheerplannennaarvorengehaald.Wijwerkenmetdeprovinciesopbasisvanpartnerschap,wijstaanvoorhetdoel.Ikgaerzondermeervanuitdatdeprovinciesdedoelenwetentehalen.Debestuurlijkeafspraakis1september.DeheerJagerheeftgezegddatdejuridischevastleggingopeenlatermomentkanendatditookconse-quentieszoumoetenhebbenvoordeaanwijzing.Datisjuist.Hetgaatinderdaadomhetconceptbeheerplan.Formeelhebbenwijtotdecember2010detijdvoordevaststellingvandeaanwijzingsbesluiten.AanpassingvanaanwijzingsbesluitenkanalleenbinnenEuropesekaders.DatwatisaangemeldinBrusselenwatopdecommunautairelijstenisgeplaatst,isinprincipehetuitgangspunt.Alshetandersmoet,iseenstevigeecologi-scheonderbouwingnodigomBrusseldaarvanteovertuigen.Demogelijk-heidbestaatduswel,maardebewijslastligtdanwelbijdelidstaten.MevrouwJacobivroegnaarderegieopdejuridischehoudbaarheidendeecologischeonderbouwing.Deafgelopentijdzijnstappengezet.IkhebderesultatennaardeKamergezondenomdeKameropdehoogtetehouden.Wijdoenhetaandehandvandeervaringeninvoorstikstoféénvandemoeilijkstegebieden.Erzijngebiedenwaarhetmakkelijkerisenerzijneenpaargebiedenwaarhetechtheellastigis.DatisdevruchtvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16121 eengezamenlijkeverantwoordelijkheid,maarookvaneengezamenlijkoppakkenvandeuitdaging.Datiscreatiefenoplossingsgericht.Voordeecologischeonderbouwingligtdeverantwoordelijkheidbijdeprovinciesvoorzoverzijbestuurlijkverantwoordelijkzijnvoordegebieden.Wijwerkenvoluitdaarinmee.Wijstellenalleonderzoekenenalleervaringenterbeschikking.Hetmoetookstapvoorstapgebeuren;wijhebbendaargeentoverstokjevoor.DeheerJagervroegofdebeheerplannenookgeborgdkunnenwordenviadeAlgemenewetbestuursrecht.Datkan,datdoenwij.TegendieachtergrondisindeNatuurbeschermingswetdeuniformeopenbarevoorbereidingsprocedurevandeAlgemenewetbestuursrechtvantoepas-sing.DeheerJagerzeidat40%vandedepositieafkomstigisuithetbuitenlandendatwijdaarombetermoetenkijkennaardeemissievandepositie.Hetgaatuiteindelijkomdeeffectenopdenatuurdoelen.Alsjedaaropfocust,kijkjedusnaardedepositie.Hetisechterwaardatveelafkomstigisuithetbuitenland.Wijtekenenechterwelinomdoelenterealiseren.DeheerPoldermansteldeeenvraagoverhetbijstellenvanhetNEC-pla-fond.Wijhebbendaaroveraleerdergesproken,waarbijikhebgezegddatministerCramervanVROM,diedaarvoordeeerstverantwoordelijkeis,daarmeebezigiseningoedoverlegmetmijprobeerttekomentotnieuweemissieplafondsinhetkadervandeNEC-richtlijn.Naarverwach-tingkomendevoorstelleneind2009.DeheerCramerheeftgevraagdnaardejuridischeborgingvandebeheer-plannen.Ikbeaamnogmaareens–maardatisnietnieuw–datdejuridi-schezekerheidvandebeheerplannenvangrootbelangis.DatisookderedendatwijerzohardaanwerkenindePeelgebieden.DeKamerheeftdenotitiegekregen.EenadequatedoorwerkingvandemaatregelenindebeheerplannenisverzekerdviadeinstrumentenindeNatuurbescher-mingswet1998.HetgaatdanprimairominstrumentenvandeNatuur-beschermingswetzelf,hetvergunningenstelsel,demogelijkheidvanhetstellenvantoegangsbeperkingen,demogelijkheidomherstel-enbehoud-maatregelenaaneigenarenengebruikersineenNatura2000-gebiedopteleggeneneenalgemenezorgplichtbepaling.HetverzoekvandeheerCramerinzakedetoezendingvandebriefvoor1julihebikgehoord.Ikstuureropomhetzovroegmogelijktedoen,zodatwijnogvoorhetzomerreceseenconstructiefoverlegkunnenvoeren.Hetmoetechterwelzorgvuldiggebeuren.Ikbegrijpdewens.Onderdrukwordtveelvloeibaar,maarnietalleswordtaltijdmogelijk.Ikhouderechterrekeningmee.DeheerCramerheeftookgevraagdofhetfaseringsconcepteenrealis-tischeoptieisvoordebeheerplannen.Ruimteindetijdmoetwordenbenut.Ikhebalgezegddatnietallesinéénbeheerplanperiodehoeft.Hetgaatomdebewegingendeontwikkeling.DeheerCramerheeftverdergevraagdnaardestrijdigheidtussenhethebbenvaneenreconstructieplanendeaanwijzingvaneengebiedinhetkadervanNatura2000.BijhetopstellenvanhetreconstructieplanvoordeGelderseValleiisrekeninggehoudenmetdeNatura2000-gebieden.Ophetniveauvanhetreconstructieplanisdatookalshaalbaarbeoordeeld.Hetisdusindertijdmeegewogenenalshaalbaremogelijkheidgezien.DeheerCramervroegnaareengoedeafstemmingvangeneriekenregio-naalbeleidennaareenafwegingvandeeffectenvooranderesectoren.Ikonderstreepgraagwathijheeftgezegd.Hetisprecieseenvandeuitgangspuntendieikmetmijncollega’sCramervanVROMenEurlingsvanVerkeerenWaterstaatvoordestikstofaanpakhanteer.DeheerVanderVliessprakoverdefaseringvandetussenwaarden,dievertraagdis,waardoordebeheerplannenbeperktzijn.Hetfeitdaternunoggeenecologischeonderbouwingisvoordetussenwaarden,betekentnietdaternietgewerktkanwordenaandeinvullingvaneenenander,waaronderdestikstofparagraaf.HetgaateromdatdestikstofdepositieinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16122 eengebiedafneemt.Vooruitlopendopdetussenwaardenishetheelgoedmogelijkomopbasisvangezondverstandenexpertisemaatregelentenemendieleidentoteenrealistischdalendelijnvandedepositieineengebied.Hetgaatdusweerovermaatwerk.IneengebiedalsdePeelisdatookzeergoedmogelijk.Dedefinitieveecologischeonderbouwingkanduslaterwordentoegevoegd.Erisookgevraagdhoeditindecoördinatiemetdeprovinciesverloopt.Ikhebinmijnoverlegmetdeprovinciesaangedrongenopwillenenkunnenlerenvanelkaar.Watkunnenzijdoenmetelkaarservaringenenhoekunnenzijprofijthebbenvanelkaarsbevindingenenervaringen?Debetrokkengedeputeerdenhebbenmijverzekerddatzijdaaropenvoorstaaneneroogvoorhebbenomzelfervaringentedelenmetandereprovincies.Hethelptalsjevananderenwiltleren.DeheerPoldermanzeidathetvantweeënéénis.Alsboereninofvlakbijeennatuurbeschermingsgebiedwonen,moetenzijkunnenkiezentussenverplaatsingofextensiefgaanboerenenbeloondwordenvooreenbijdrageinhetbeheer.Indebeheerplannenwordtpergebiedbezienwelkemaatregelenhetmeestefficiëntzijn,zowelvoordenatuurdoelenalsvoordeondernemers.Datgebeurtingoedeharmonie.ViahetILGheeftdeprovinciehetvoortouw.DeheerCramerenmevrouwJacobihebbengevraagdhoedepilotmetdemeldingsplichtwordtuitgevoerd.Datiseenzaakvanprovinciesengemeenten.Hetgebeurtopbasisvanvrijwilligheid.Ikbenernogmeebezig.Ikzeginelkgevaltoedatikervoorzalzorgendatbijdebehande-lingvanhetwetsvoorstelvoordeintegralenatuurwetdebenodigdeinfor-matiebeschikbaarisomeenzorgvuldigeafwegingtekunnenmaken.MevrouwSnijderzeidathetbegrip«bestaandgebruik»nietvoorkomtindeVogel-enHabitatrichtlijnendatbestaandgebruikdusisvrijgesteldvaneenpassendebeoordeling,tenzijsprakeisvanveranderingensignificantnegatieveeffecten.Zijvroegofhetkloptdatalleenbestaandgebruiknietgetoetstzouhoeventeworden.Ikkanbevestigendatditklopt.Ikdoedatvandaagnietvoorheteerst.Degehelewetgevingrondbestaandgebruikiserjuistopgebaseerdombestaandgebruiktevrijwaren.DeheerVanderVliesheeftnogeenshetmeetmomentvan1oktober2005aangehaald.Ookdatisjuist.Alleenbijbestaandgebruikdatopnieuwwordtgetoetst,bijvoorbeeldomdatopgrondvananderewetgevingeennieuwevergun-ningmoetwordenaangevraagd,issprakevaneenprojectindezinvanartikel6,lid3,vandeHabitatrichtlijn,waarbijeenpassendebeoordelingaandeordekánzijn.IkverwijsinditverbandnaarhetarrestoverdekokkelvisserijvanhetEuropeseHof.Dejuridischeruimtehebbenwijookbenutdoorsinds1februarijl.hetbestaandegebruikvrijtestellenvandevergunningplicht.Overigensisnietalleenartikel6,lid3,maarookartikel6,lid2vanbelang.Wijzijnnamelijkookgehoudenompassendemaatre-gelentetreffenomverslechteringtevoorkomen.Daarvoorhebbenwijdebeheerplannenendeaanschrijvingsbevoegdheid.MevrouwSnijdervindtdatdefocusteveelisgerichtopdekritischedepositiewaarde.Ikbenhetmethaareens.Vandaarmijnoproepvandaagaanhetbevoegdgezagomderuimtedieeris,tenemen.ZijrefereerdeevenalsdeheerVanderVliesaandemosselvisserij.Ikbenhetmetheneens.Dezaakheeftmij,eerlijkgezegd,ookenigszinsonaan-genaamgetroffen.Demosselvisserijisoverigensnietverboden.75%mochtwordenopgevist,maar25%niet.Datisweleentegenvaller,juistomdathetindemosselsectorzogoedeneffectiefverlooptmethetgesprekenhetconvenantmetdenatuurbeschermingsorganisaties.Afge-lopenzaterdagwasWaddentoogdag.IkhebdeheerJagerdaargezien,anderenhebikdaarmisschiengemist.OokdaarisaangegevendatallebetrokkenenbijhetWaddengebiedzichverantwoordelijkvoelenvooreenzorgvuldigebalanstussendedriep’s:people,planet,profit.Oftewel:ecologie,menseneneconomie.Datisbelangrijk.Ikvindhetdusjammer,maarerwasnogeenstichtingdieermeenaardeRaadvanStateisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16123 gegaan.Ikhoopdatwijditsoortzakenindetoekomstvantafelkunnenkrijgen,daarwaarerdraagvlakis.Datzougeweldighelpenvooreengoedeenpositievebelevingvandenatuurenvoorhetwilleninvestereninbiodiversiteit.DeheerHeemelaarheeftgevraagdhoeikomgametdemotie-Koopmans/VanderVlies.Inmijnbriefvan1julizalikdaaropterugkomen.Overdedefinitieveaanwijzinghebbenverschillendeledengesproken,onderanderedeheerJager.Devraagiswatwijdaarmeedoen.DeheerHeemelaarvroegwaaromwijdePeelenArkemheennogniethebbenaangewezen.Datisomdatuitdiegebiedenzelfhetverzoekkomtomdiedefinitieveaanwijzingnuhandenenvoetentegeven.Wijmoetendaarindanheelpraktischendoelgerichtopereren.Alzoudenwijzoverzijn,ergaatnietsmisalswijnunognietdefinitiefaanwijzen.Waarvanuitgebiedenzelfdevraagkomtenwordtgezegddathetnodigisvoordeduidelijkheid,ishetverstandigomweltotaanwijzingovertegaanalsdatkanhelpenomhetdoelterealiseren.Verdermoetenwijderekenruimteopditpuntbenutten.Ikzegvanmiddaggraagtoedatikerheelpraktischnaarzalkijken.Wijhebbendetermijnen.Latenwijdetijdnemen,maarlatenwijwelstappenvoorwaartsmaken.Dieflexibiliteitzegikgraagtoe.Waarverzoekenkomenommeteendefinitieveaanwijzingtekomen,zalikhetdoen.Waardatnogevennietgewenstisofwaarhetbeterisomdatnogevenniettedoen,doenwijhetnogniet.MevrouwOuwehandhadnogeenverhaaloververslechteringsdoelendiemoetenwordengehandhaafd.Daarisgeensprakevan,diehebbenwijniet.Verslechteringvandekwaliteitvandehabitatmoetwordenvoor-komen.Datiséénvandebelangrijkedoelen.Ikhebgezegddatdebiodi-versiteitvooruitmoet.Alssprakeisvaneengunstigestaatvaninstand-houding,moetvoorkomenwordendatdieachteruitgaat.Daarvoormoeteninderdaadpassendemaatregelenwordengenomen.Watpassendis,wordtookbepaalddoordesociaaleconomischevereisten.Daarovergaatartikel2,lid3,vandeHabitatrichtlijn.Datwordprimairbekekeninhetkadervanhetbeheerplanproces.DeheerJagerspraknogoverzoet-zoutovergangeninhetNoordenvanhetland.HijrefereerdeaanhetadviesvandeRaadvoordeWadden.IkonderschrijfhetadviesvandeRaadvoordeWaddenomtestrevennaarverschillendesoortenzoet-zoutovergangen,dusookbuitendijks.HijgingookinophetStelkampsveld.Datiséénvandeongeveervijftiengebiedendienogmoetenwordenaangewezen.Mijnvoorstelzouzijnomdevoorbereidingdaarvoorweltedoenenomophetmomentdatdevoorbereidinggereedis,ookdeontwerpaanwijzingtepublicerenzodatdeinspraakkanbeginnen.Danverliezenwijgeentijdindeinspraakrondeopdezienswijze.Wijhebbennamelijkweltemakenmetdedeadlinesvan2010en2013.Alswijhetnietzoudendoen,zoudenwijdegebiedenendemensenendeondernemersindiegebiedentekortdoen,omdatzijdanmisschienineenlaterstadiumondertehogedrukmoetenopereren.DeheerJagervroegmijomtoetezeggenomvoorhetWierdenseVeld,datwelinontwerpisaangewezen,nognietovertegaantotdefinitieveaanwijzing.Eriseenverzoekvanhetgebiedzelfofvandeprovinciegeweestomdatweltedoenenhelderheidtescheppen.Alshijmijvraagtomhetnognietdefinitiefaantewijzen,danwilikdaarmeeakkoordgaan,maarwijmoetendanweldetermijnenindegatenhouden.VoorhetWier-denseVeldgeldtwatookvooranderegebiedengeldt.Alswijhetonskunnenpermitterenomhetnogniettedoenomhetprocesnogbetertotzijnrechttelatenkomen,zegikgraagtoedatikhetWierdenseVeldnognietaanwijs.Ikhoopdatwijelkaarvanmiddagverstaan.HetWierdenseVeldkomtnamelijkinbijnaelkNatura2000-overlegovertafel.Ikwilnogditzeggenaanheteindvandetweedetermijn:sommigenervarenNatura2000alseenzwaretakvansport.Sommigeliefhebbersensommigemensendieerbezwaartegenhebben,zienhetsomsalsworstelsport.Anderenzienhetalseenatletieksport.BijsporthoortechterTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16124 ookeeneinduitslag.IkzaldeheerPoldermanbesparenhoehetzitmetmarathonsendergelijke,negativespeed,tweedehelften,brandstoftekortendemanmetdehamer.Datweethijallemaalal.Aanheteindvaneentrajectwordenerechterdriegehuldigd.Ikspreekhierdehoopuitdaténdebiodiversiteiténdeboeren,burgersenbuitenluialsgenietersvandenatuuréndeondernemersenorganisatorenvanactiviteitenenrecreatiezichwinnaarsvoelenaanheteindvanhetproces.Ikhoopdatallenstraksvoltrotshunhandtekeningzettenonderhunbeheerprocesdatenerzijdsruimtebiedtomtegenietenenanderzijdsbeschermtwaardatnodigis.Devoorzitter:Eigenlijkwordtditeenderdetermijn.Dusgeenlangebetogenmeer,maareenkortevraag.MevrouwJacobi(PvdA):Voorzitter.Bijdeecologischeonderbouwinggaatheteigenlijksteedsomhetzelfdeprincipe.Hetiseennatuurdoelenhetgaatomdemiddelenomdatdoeltebereiken.Ikhebnaarderegiegevraagd.Deministerzeidatzijalleonderzoekengaatondersteunen.TussendeprovinciesenhetRijkzijnmisschientochwatharderekadersnodig,ookwatdejuridischehoudbaarheidbetreft.Wijmoetenechtduide-lijkheidcreëren.MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter.Ikhebdeministersteedshorenzeggendatwijderekenruimtemoetenbenutten.DeministermoetzichverantwoordenindeKamerenwijmoetenhaarkunnenafrekenenophaarbeleid.Ikmaakmijzorgenoverdeambities.Ikhebgevraagdwathetafrekenmomentis.Ikwildatdeministerditvastlegt.Andersblijfthethangen.Hetkannietzijndatwijpasin2050watdoelengerealiseerdhebben.Zowerkthetmetsportwedstrijdenookniet.Daarvoorisgewoonbepaaldhoelaatdewinnaarswordengehuldigdophetpodium.Daniserchampagneeneenkransenwatalnietmeer.Daarovermoetduidelijkheidzijn.Overhetverslechteringsverbodbenikhetnogsteedsnietmetdeministereens,maarikbenbangdatditdanuiteindelijkeengevalletjevoorderechterwordt.DeheerJager(CDA):Voorzitter.Ikdankdeministerzeervoordeuitvoe-rigebeantwoording.Uitdewoordenvandeministerhebikhetvolgendebegrepen:eenkastanjeboomheeft50jaarnodigomtotvollewasdomtekomeneneenafrikaantjekandatineenseizoendoen.Daarvanhangtinderdaadafhoejehetindetijdgaatzetten.Eenbeheerplankandusookovereenperiodevan50jaargaan.Jekuntdenatuurnietvanvandaagopmorgeninéénkeeromvormen.Hetzelfdegeldtookweleensvoormensen.Deministerzeidathetgaatomdesoortendievoorkomenopdecommunautairelijst.Datvindikeenheldereuiteenzetting.Duidelijkisnaarwelkelijstdeministerverwijst.Dediscussieoverdepositieenemissiezullenwijnogwelvoeren.Ikbenhetwelmetdeministereensdathetgaatomhetrealiserenvandedoelenopdekorteenlangetermijn,afhankelijkvandesoorten.Overhetkokkelvisserijarrestenbestaandgebruikhebikvanmiddagveelgehoord.Ikdeeldeconclusiesniethelemaal.Hetkokkelvisserijarrestzegtnietsoverbestaandgebruik,maarveeleerietsoverplanofproject.Tege-lijkertijdzegthetookietsoverdeideedatdemechanischekokkelvisserijwelzouhebbengekundmetdehandaandekraan.Wijhebbenerindertijdnationaalvoorgekozenomnietelkjaardiemoeilijkeproceduretedoor-lopenomdekokkelvisserijsectortesaneren.HetEuropeseHofheeftzekernietgezegddatdaardoorbestaandgebruikofanderszinsonderuitgehaaldwerd.Anderszouikeeniederaanradenomhetarrestnogeensteanaly-seren.Hetzelfdegeldtookvoorhetmosselvisserijarrest.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16125 DankvoordetoezeggingvandeministeroverhetStelkampsveldenhetfeitdatdeaandachtvanhetministerieuitgaatnaardatgebied.Deontwerpaanwijzingvanhetgebiedmoetnogplaatsvinden.Hetisnognietindefasevandedefinitieveaanwijzing.Sterkernog,wijzittennoginhetvoortraject.OverhetWierdenseVeldiserwaarschijnlijkeencommunicatiestoornisgeweest.Ikhebvandeverantwoordelijkegedeputeerdebegrependatdatnietdebedoelingwasvanhetverzoek,maarwatikzojuisthebverwoord.Indiezinbenikblijmetdetoezeggingvandeminister.Ikhooptenslottedataanheteindvanderit–ofdezeministerhetnoginhaarambtsperiodemeemaaktofiemanderna–alsalternatiefvoordezwart-wittevlaghetjasjevandeministeralszodanigkandienen,wantdatvertoontdezelfdekleuren.DeheerVanderVlies(SGP):Voorzitter.Ikdankdeministervoordebeantwoording.Zijzoektpraktischeoplossingenwaarwet-enregelgevinghaarderuimtebieden.Ikvinddateenopzichzelfwerkbareinsteek,maarhetmoetwelwerkbaarzijnenblijven.Ikbendaarnogbijlangenanietinalleopzichtengerustop.Dejuridischehoudbaarheidvaneenenanderisechteenserieusthema.Wiezaldatontkennennaalleervaringendiewijhebbenopgedaan?Iknoemnogmaareenshetvoorbeeldvandemosselcultuur.Alseensector,welkedanook,zijnnekuitsteektenbereidisomvrijwillig20%vanhetpotentieelvoordenatuurtelatenenalseenconvenantisgesloten,zoujedenkendaterrustindetentis.Maarnee,eriseenoverigensopzichzelfterespecterenmilieuorganisatiedieeroverheengaatennogeens25%vanhetbeschikbaremosselzaadlaatverdwijnenviarechtspraak.Datisnietmeertedragenvooreensector.Danvraagikdeminister:waarblijftdepraktischeoplossing?Zijdoethaarbest.Ikontkendatnietenopditpuntalhelemaalniet.Daarombenikernietgerustopenblijfikplei-dooienvoerenvoordejuridischehoudbaarheid.Daarvoorisdebriefdiewijtegen1julivanditjaarontvangen,zeercruciaal.Ikdenkdatervoldoendeaanleidingzalzijn–enlatenwijhopendaterookeenmogelijk-heidzalblijkentezijn–omernogvoorhetzomerrecesovertespreken.Onzeinzetmoetnamelijkzijnduidelijkheidvoorallebetrokkenen.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Voorzitter.Ikbegonmijnbetoogmetdeopmerkingdatikzoblijbendatachtpartijenhierzitten.Diewasalleenbedoeldomduidelijktemakendatikblijbendatachtpartijennatuurbelangrijkvinden.HelaaszagmevrouwJacobidaarintocheenpolitiekeboodschap.ZijheeftGroenLinksverwetendathetvaakafwezigis.Ikhebhetgeverifieerd:mijncollega’sVanGentenDibihebbenvrijwelallenatuurdebattenbijgewoond.Ikhebdeministergevraagdomtegenslagentemelden,alstevoorzienisdathetnietluktomop1septemberdebeheerplannenrondtehebben.Ikhebopdievraagnoggeenexplicietantwoordgekregen.DetweedevraagdieikhebgesteldgingoverArkemheen.Menisinternhelemaalklaarmethetoverleg.Arkemheenwachtopeenaanwijzingdoorhetministerie.Mijnvraagwaswanneerdieaanwijzingkomt.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Voorzitter.Dankaandeministervoordebeantwoordingindezetweedetermijn.Overhetbestaandgebruikzeideministerdathetniethoeft–ikzegdathaarna–opgrondvandeHabitatrichtlijn.Paswanneererwijzigingenzijnofandergebruik,moetereentoetswordengedaan.HetstaatechterwelindeNatuurbeschermingswet.NederlandheeftindeNatuurbescher-mingswetopgenomendatallebestaandgebruikmoetwordengetoetst.Waaromhebbenwijhetdandaarinopgenomen?Daarommoetenwijzoveelzorgenhebbenoverhetbestaandgebruik.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16126 DeministerzeidatsociaaleconomischebelangenmoetenwordenmeegewogenomdatditindeHabitatrichtlijnstaat.Ikzeghaarna:ooknogindevergunningopgrondvandeNatuurbeschermingswet.ZojuistkwamenviademailnogsignalenvanVNO-NCWenhetmkbdatonvol-doendewordtgetoetstopdesociaaleconomischebelangen.Hetiseennoodkreet.Diebelangenmoetenwordenmeegewogen.Wijhebbendatbreeduitgemeten.Datwordtbevestigdinditmailtje,datzojuistvoormijisuitgedraaid.Detoetsingvindtonvoldoendeplaats.Ikroepdeministeropommededaarinderegietevoerenendeprovinciesaantespreken.Diezijnleidendbijhetmakenvanhetbeheerplan.OverhetWierdenseVeldenanderegebiedenbenikeenbeetjeverbaasd.Hetisdevorigekeerinhetdebataandeordegeweest,hetisindeprocedurevergaderingaandeordegeweest.Breedisrichtinghetminis-terievanuitdeTweedeKamerhetverzoekgedaanomallegebiedendieikhebgenoemd,nieteerderdefinitiefaantewijzendanwanneerhetbeheer-planklaarzouzijn,namelijkop1september.HetverbaastmijduseenbeetjedatdeministeralleenhetWierdenseVelderuitlicht.Haarantwoordgingalleendaarover,maarhetisveelbreder.HetgaatomdeGrotePeel,DeurnsePeel,Mariapeel,EngbertsdijkvenenenhetWitterveld.Ikwildaar-overdustochnogwelwathelderheidkrijgen.MinisterVerburg:KanmevrouwSnijderookhetartikelindeNatuurbeschermingswetnoemenwaarinstaatdatallebestaandgebruikmoetwordengetoetst?Datzoektmakkelijker.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Datmoetikdanevenopzoeken.Hetartikelhebikernietbijstaan.Deministerzeidatikeenmailtjeaanmezelfhadgestuurd.HetwaseenmailtjedatikhebgekregenvaniemanduitBrussel.DieschrijftdathettoetsenvanallebestaandgebruikinonzeNatuurbeschermingswetstaat.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.Ikdankdeministervoorhaarvrijuitvoerigebeantwoordingintweedetermijn.Ikhebnogviervragenenikzalproberenzezokortmogelijkteformuleren.Overdejuridischezekerheidbijdebeheerplannenzeideministerterechtdatzijerveelaandachtaangeeft.Ikhebgevraagdofzijkanlatentoetsendathetbeheerplan,inclusiefdebeoogdefasering,nietmeerstuitopdeuitkomstdatmendedoelennietgaathalen.Ikbedoeldaarmeedatdefaseringuiteindelijkgaatleidentotdedoelenendatditgetoetstis,zodaterzekerheidisvoordebeheerplannen.Deministerzegtdatzijophetpuntvandedepositiemetdecollega’svanVerkeerenWaterstaatenvanVROMbezigisophetgeneriekespoor.Wanneergaanwijdaarmeeroverhoren?IsdataanheteindvanhetjaarmethetNEC?Deministerzeiookdatdedefinitieveecologischeonderbouwinglaterkan.Datlijktmijeenheelgevaarlijkeuitspraak.Eengoedeecologischeonder-bouwingisjuistvancruciaalbelangvoordejuridischehoudbaarheid.Ikhoorgraagdatikdatmogelijkerwijsverkeerdhebverstaan.Danzijnwijersneluit.Deopmerkingvandeministeroverdemeldingsplichtvindikechttemager.ZijheeftindeEersteKamerbijdeuitvoeringvandemotie-Cramer/Jacobieenpilottoegezegd.Zijkannunietzeggendathetopbasisvanvrijwilligheidgebeurtendatzijhetbijdebehandelingvanhetwetsvoor-stelbekijkt.Ikdringeropnieuwopaandatditgaatgebeuren.Alszijgeenideeënmeerheeftvooreenleukepilot,ikhebineerstetermijndeWaddenzeegenoemd.Datiseenmooigebiedvooreenpilot;hetismooiafgebakend,hetiscomplex,metveelfunctiesengebruikers,maarwellekkeroverzichtelijk.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16127 DeheerPolderman(SP):Voorzitter.IkbegrijpdatdeministermijnbeterebegripvanLubbers’uitspraakoverwerkendewegalswinstuitvaart.Datishetinditgevalookwel.Hetiseenlastigdossier.Ikdankdeministervoorhaarantwoorden.Ikbenookblijdatzijdeambitiesboventafelhoudt.Eendingbaartmijechterzorgen.Wijkunnendeambitieswelboventafelhouden,maaralsdenatuurbalansstelselmatiguitwijstdatdebiodiversi-teitnogsteedsminderwordtendatdedalendetendensnogsteedsnietisomgedraaid,isdattochredenvoorzorg.Danhebjeaanambitiesnietzoveel,wantjewordtuiteindelijkafgerekendopheteindresultaat.Zoalsmenindewielersportzegt:opdemeetwordendeprijzenuitgereikt.Erzijnechterweleenaantaletappes.Tot1septemberiseenbelangrijketappe.Opdiedatumzullenwijmoetenkijkenofdedoelendievoor1septemberzijngesteld,ookgehaaldzijn.Ikbendaarwelnieuwsgierignaar.IkhadeigenlijkverwachtdatdeministernahaargesprekkenmetdecollegesvanGSwatmeerzouvertellenhoehetgaat.Haarverhaalblijftvrijalgemeen.Zijzouonsrapporteren,maardatiseigenlijknietgebeurd.Zijverwijstnaardebriefvan1juli.IksluitmijdaaromaanbijdevragenvandeherenCramerenVanderVlies.Wijzoudendaarovergraagoverlegvoerenvoordatwijmetrecesgaan.Ikzouookgraagdiebriefhalfjuniofdelaatsteweekvanjunikrijgen,zodaternogeenoverlegteplannenis.Oflatenwijdatoverlegvastplannen.Daarkomenwijechterindeprocedure-vergaderingwelaantoe.TenslottenogietsoverhetILG.OpmijnverhaaloverdeverplaatsingendebevoegdheidvangedeputeerdestatenomtegenbedrijvendieaanderandvaneenNatura2000-gebiedliggen,tezeggendatzijnietvooruitkunnenendatzijofmoetenextensiverenofverplaatstmoetenworden,zegtdeministerdathetinhetbeheerplanmoetwordengeregeld.Datbetekentdatdedraagwijdtevandebeheerplannenverdergaatdandestriktegrenzen.Opzichzelfvindikhetprimadatdeministerderegielegtbijdeprovincies,maarzijmoetendanweldemogelijkheidhebbenomeenbedrijfdaadwerkelijkteverplaatsen.Danmoetjezenietindewegzittendoortezeggendathetnietmeerdaneenbepaaldpercentagemagzijn.Datzoudanweleenscontraproductiefkunnenzijn.MinisterVerburg:Voorzitter.Dankvoordeinbrenginderdetermijn.TegenmevrouwJacobizegikdaterbijdeecologischeonderbouwinginderdaadsprakeisvanverantwoordelijkheidvoordegenediehetdoet.Deregieligtbijdevoortouwnemer.Alsdatdeprovincieis,ligtderegiebijdeprovincie.WaarhetRijkdatis,doetdeministervanLNVhet.Wijorga-niserenditechtersameninhetregiebureauNatura2000.Menmagervanovertuigdzijndatikditondersteunwaarhetkan.MetdeherenVanderVlies,CramerenJagerbenikernamelijkvanovertuigddatdeecologi-scheonderbouwingvancruciaalbelangisvoorhettotaal.Laatdaarovergeenmisverstandbestaan.Daarvanzijnwijallenovertuigd.MevrouwOuwehandsprakoverafrekenen.Datdoetzijinbijnaelkalge-meenoverleg.ZijweetdatikgraagverantwoordingaflegenookgraagoverlegmetdeKamer.Maarominsporttermenteblijven,ditiseenregio-nalewedstrijd.HetiseenwedstrijddiewordtgeorganiseerdinhetNatura2000-gebied,onderregievandeprovincie.AlsministervanLNVbiedikdaarvoordefaciliteitenenbepaalikeenaantalspelregels,overigensopgezagvandeinternationalefederatiedieinBrusselzit.Erzijndusspelre-gels.Hetspel,desportendewedstrijdmoetenechterwordengemaaktinderegiozelfdoorallespelersaandebeheerplantafel.Wijhebbendata.1septemberiseendatum,2010iseendatum.OpdezedataweetdeKamervasteengeschiktmomenttecreërenommijafterekenen.Ikbendaartoeookgraagbereid.Ikvindnamelijkdatwijdedoelenendeafsprakenmoetenrealiseren.DeheerJagerhieldeenbeschouwingoverdekokkelvisserij.Alshijhetnietergvindt,gaikdatnietnuuitspitten.IkbetrekerevenbijwatdeheerVanderVliesheeftgezegd,ookoverdemosselvisserij.HijvindthetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16128 jammerdatditzichondanksdegoedeafsprakentussendemosselsectorendenatuurbeschermingsorganisatiesvoordoet.Ikbendatmethemeens.Ikhebdatineerstetermijnnietonderstoelenofbankengestoken.Hetisgewoonontzettendjammer.Juistalsjezo’ntrajectkuntuitzettenvoorhetgeheleWaddengebied,moetjeelkaardaarinookhetvertrouwengeven.IkzegerééndingbijtegendeheerVanderVlies,wantikvondzijnlaatsteopmerkingereendiejepolitiekgoedmoetwegen.Alshetgaatomdeoplossingen,stuurikhetpakketrond1julinaardeKamer.IkdoehetzovroegmogelijkomdeKamerdegelegenheidtegevenomnogeenalge-meenoverlegteplannen.Ikgadaarookvanuit.DeheerPoldermanheeftgelijkdathetoverlegvastopdeagendageplandkanworden.TegendeheerVanderVlieszegikdatwijmoetenoppassendatwijnietheteenmethetanderverwarren.HetgaathiermisschiennietomdevraaghoewijhetkunnenregeleninenronddeprocessenentrajectenvanNatura2000.HierzouweleensdevraagaandeordekunnenzijnhoewijinNederlanddekringvanbelanghebbendendefiniëren,diebezwaarenberoepkunnenaantekenenbijdeRaadvanState.Datiseenbredervraagstuk,dangaathetnietalleenoverNatura2000.MijncollegaHirschBallinisookbezigmeteenheroverwegingvandedefinitievanhetbegrip«belangheb-bende».AlsdeheerVanderVliesdatbedoelt,zegikmethemdathetheelhardnodigisominNederlandmetelkaardoelenterealiserenentekunnenrealiserenwaarookvleesenbloedaanzit.Ditomzakentebenoemenindeaanloopnaar1juli2009ofzoveeleerderalsmogelijkis.IkbenblijdatdeheerHeemelaarhieris.IkbenookaltijdblijalsanderenvanGroenLinkshierzijn.TegendeheerHeemelaarzegikweldatikgeen«als,dan»-vragenbeantwoord,zoalsdevraagwatikdoealsdeprovinciesop1septemberniethebbengeleverd.Ikhebmetdeprovinciesafge-sprokendatzij1septemberhetconceptbeheerplanleveren.Ikgaerzondermeervanuitdatzijdatdoen.AlsdevraagvoordedefinitieveaanwijzinguithetgebiedArkemheenzelfkomt,gaanwijdatdoen.Datlijktmijverstandig.MevrouwSnijderblijftnogevenhetantwoordschuldigopdevraagwaarindeNatuurbeschermingswetstaatdatallebestaandgebruikwordtgetoetst.Laatikduidelijkzijn:inhetwetsvoorstelhebbenwijopgenomendatvoorafgaandaanhetbeheerplanbestaandgebruiknietzalwordengetoetstennietmoetwordengetoetst.Wijzijndaarmeebeziggeweest.Wijhebbendaarvolopingezet,juistomdeondernemersindegebiedenduidelijkheidtebieden.Alshaarbetoogisdatdeterm«bestaandgebruik»nietindeBrusselseregelgevingvoorkomt,heeftzijgelijk.Ikhebdatineerstetermijnookgezegd.IkhoudmijechteraanbevolenomdoorhaartelatenaanwijzenwaarindeNatuurbeschermingswetstaatdatallebestaandgebruikmoetwordengetoetst.Opderegieendetoetsingopsociaaleconomischebelangenkomikterugindebriefdierond1julikomt.DeheerCramergingnoginophetbeheerplanendejuridischeonderbou-wing.IkhebaangegevenwaarwijindePeelstaan.Ophetmomentdathetbeheerplaneris,zalookietsvaneenproefprocesnodigzijnomdehardheidtetesten.Hetzalgewogenmoetenwordenopdehardheidbijbezwaarenberoep.ErisookgevraagdnaarhetgeneriekespoorbijVROMenVerkeerenWaterstaat.Voorverkeerenindustriebekijkenwijhoewijdaarmeeinhetbeheerplanrekeningkunnenhouden.Ookdiesectorenmoetenbijdragenaaneenafnamevandedepositiewaardatineengebiednodigis.Veelmaatregelendiewordengenomen,zullenookeengeneriekkarakterhebben.Voorbijvoorbeelddeuitstootvaneenwegmoeteengeneriekemaatregelwordengenomen.DeheerCramer(ChristenUnie):Ikhebgevraagdwanneerhetkomt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16129 MinisterVerburg:Hetlooptnugewoonmeeindebeheerplan-ontwikkeling.DeheerCramer(ChristenUnie):Deministerzeidathetindeuitwerkingvandebeheerplannenmeelooptendatzijvoorhetgeneriekespoorbezigismethaarcollega’svanVROMenVerkeerenWaterstaat.Ikvraagwanneererduidelijkheidkomt.MinisterVerburg:Hetiseentrajectdatmeelooptindebeheerplan-ontwikkeling.DusVROMenVerkeerenWaterstaatzullenookgeneriekemaatregelenmoetennemen.Zijmoetenookdaaraanbijdragen.Eenanderspoorisdecombinatievangeneriekenspecifiek,datisdatgebieds-gerichte,enbetreftdeNEC-richtlijn.Daarvanhebikgezegddaterzeerwaarschijnlijkvoorheteindevanhetjaareenvoorstelkomt.Ikhebintweedetermijngezegddatdeecologischeonderbouwingookkanplaatsvindennadathetconceptbeheerplanisingediend,zodathetenenietwordtopgehoudendoorhetandere.Deecologischeonderbouwingisechterwelvangrootbelang.Dieisookvanbelangvoordeontwerp-aanwijzing.Overdemeldingsplichtzegiktoedatikzalnagaanwelkgebiedwijdaar-voorhebben.Indebriefdieikrond1julinaardeKamerstuur,zalikdatlatenweten.Ikhebdesuggestiegehoord,maarikmoetdieevenwegen.BijdeheerPoldermankomtnudepolitiekeaapuitdemouwendatishetpuntvandeonteigeningendeonteigeningsprijs.Diehadikineerstetermijn,eerlijkgezegd,nognietindegaten.WijhebbenhetdanookoverdeecologischehoofdstructuurenhetILG-traject.Daaroverhebikafsprakengemaaktmetdeprovincie.Hetis10%langsdelijnvanonteige-ning.DeheerPoldermanwilmeermogelijklatenzijn.Datgaikniettoezeggen.Deprovincieshebbenhierinderegie.Wijhebbenafsprakengemaaktoverdevrijwilligheidervan.Daargaikvanuit.Daarstuurikopendaarsturenookdeprovinciesop.Hetisalleen10%onteigeninginhetuiterstegeval.Deprovincieshebbendaaroverookeentoezegginggedaan.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):DeministerzalinhaarbriefaandeKameringaanophetmeewegenvandesociaaleconomischebelangen,maarikhebermeerbehoefteaandatmeninhetveldweetdatdiebelangenwordenmeegewogen.MinisterVerburg:Ikzeghetmisschienwelvoordetiendekeer,maarikdoehetgraagnogeenkeer:indebeheerplannenmoetendesociaal-economischeaspectenwordenmeegewogen.Ikhebalgezegddatikaanheteindvanhetbeheerplantrajectalleenmaarwinnaarswilzien,zoweldenatuurofteweldebiodiversiteitalsderecreantenalsdeondernemersalsdemensendieerwonenenervanwillengenieten.Zozalhetmoeten.Laatikditdanmaarzienalseenkansomnogeensdeontwikkelaarsvandebeheerplannenertoeopteroepenomdieruimtetebieden.Hetgaatomplanet,maarookompeopleenookomprofit.Debalanstussendiedrie,tussenmens,milieueneconomie,iscruciaal,ookbijdeinvullingenvormgevingvanNatura2000.Toezeggingen–Indebriefvoor1juli,waarinwordtingegaanopdesignificanterekenruimeendekritischedepositiewaarde,zaltevensdeop2juni2009aangenomenmotie-Koopmans/VanderVliesaandeordekomen.–BijbehandelingvanhetwetsvoorstelintegralenatuurwetgevingzaldebenodigdeinformatieaandeTweedeKamerbeschikbaarwordengesteldmetbetrekkingtotdepilotmeldingsplicht.–HetWierdenseVeldzalnietdefinitiefaangewezenworden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16130