Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 12 februari 2009, over het kopen van een Belgische baby door een Nederlands echtpaar

31265AdoptieNr.11VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld6maart2009DevastecommissievoorJustitie1heeftop12februari2009overleggevoerdmetministerHirschBallinvanJustitieover:–schriftelijkevragendoorhetlidDePater-vanderMeer,d.d.28november2008overhetkopenvaneenBelgischebabydooreenNederlandsechtpaar(AanhangselderHandelingen,vergaderjaar2008–2009,nr.1225);–schriftelijkevragendoorhetlidDeWit,d.d.28november2008overhetkopenvaneenBelgischebabydooreenNeder-landsechtpaar(AanhangselderHandelingen,vergaderjaar2008–2009,nr.1226);–schriftelijkevragendoorhetlidArib,d.d.28november2008overhetkopenvaneenbabyviainternet(AanhangselderHandelingen,vergaderjaar2008–2009,nr.1227).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:DePater-vanderMeerGriffier:NavaVragenenopmerkingenuitdecommissieDevoorzitter:WelkombijditoverlegvandevastecommissievoorJustitie.Ditoverlegisgeplandtot15.00uur.Opdeplenaireagendastaantussen14.30uuren15.00uurstemmingen.Datbetekentdatwijditoverlegmoetenonderbrekenalshetopdatmomentnognietisafgerond.ErzijnveelsprekersuitdeKamer.Nadesprekersdielinksvanmijzitten,zalikzelfnamensdeCDA-fractiehetwoordvoeren.MevrouwArib(PvdA):Voorzitter.Illegalekinderhandelencommercieeldraagmoederschapkomensteedsvakervoor.Wijhebbengeenideewatdeomvangervanis.Iksteldusmaarmeteendeeerstevraag.Heeftdeministereenideehoevaakdiezakenzichvoordoen?Hetinternetismeestalhetmediumwaarlangsvraagenaanbodelkaarvinden.InBelgiëzettenmensenhunongeborenkindalskoopwaarophetinternetofbiedenvrouwenzichaanalsdraagmoedervooreenforsefinanciëlevergoeding.OpdezemanierwordendeNederlandseregels1Samenstelling:Leden:VandeCamp(CDA),DeWit(SP),VanderStaaij(SGP),Arib(PvdA),ondervoorzitter,DePater-vanderMeer(CDA),voorzitter,Cqörüz(CDA),Joldersma(CDA),Gerkens(SP),VanVelzen(SP),VanVroonhoven-Kok(CDA),DeKrom(VVD),Azough(GroenLinks),Timmer(PvdA),Griffith(VVD),Teeven(VVD),Verdonk(Verdonk),DeRoon(PVV),Pechtold(D66),Heerts(PvdA),Thieme(PvdD),Kuiken(PvdA),Leijten(SP),Bouwmeester(PvdA),VanToor-enburg(CDA)enAnker(ChristenUnie)Plv.leden:Sterk(CDA),Langkamp(SP),VanderVlies(SGP),Smeets(PvdA),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Jager(CDA),Jonker(CDA),Roemer(SP),JandeVries(CDA),Weekers(VVD),Halsema(GroenLinks),Dijsselbloem(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),VanMiltenburg(VVD),Zijlstra(VVD),Fritsma(PVV),Kos¸erKaya(D66),Gill’ard(PvdA),Ouwehand(PvdD),Spekman(PvdA),Bouchibti(PvdA),VanHaersmaBuma(CDA)enSlob(ChristenUnie).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1285580809tkkst31265-11ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.111 voordraagmoederschapomzeildenwordenviabuitenlandsebemiddelings-bureauscommerciëledraagmoedersgebruiktomsnelaaneenkindtekomen.Inditdebatstaanvoormijnfractietweepuntencentraal:kinderhandelencommercieeldraagmoederschap.Hetmogeduidelijkzijndathetkopenvankinderenviainternetonacceptabelénstrafbaaris.Uitdeantwoordenopschriftelijkevragenvanmijenanderecollega’sblijktdathetkopenvankinderenweltotkinderhandelbehoort,maartegelijkertijdnietalszodaniginhetstrafrechtwordtgedefinieerd.Erissprakevankinderhandel,zoantwoordtdeminister,wanneersprakeisvanuitbuitingenseksueelmisbruik.Ookalsgeensprakeisvandirecteuitbuitingvankinderen,moetdeverkoopvankinderenwordengestraft.Immers,degevolgendiekinderenkunnenondervindendoordatzijvanuitdraagmoederschapzijngeboren,kunnenschadelijkzijn.Artikel273fvanhetWetboekvanStraf-rechtmoetdaaromindiezingewijzigdwordendatillegalekinderhandel,dusookdergelijkehandelviainternet,erondervalt.DeheerTeeven(VVD):HoedenktmevrouwAriboverhetgevalvanbijvoorbeeldtweezusters,vanwiedeenegeenkinderenkankrijgenendeanderedraagmoederis,waarininfamilieverbandeenkleinevergoedingwordtbetaald?Moetdatookstrafbaarwordengesteld?MevrouwArib(PvdA):Hiervoorbestaangelukkigheelduidelijkeregels.IkbenerooktrotsopdatditinNederlandopeengoedemanierisgeregeld,indezindatdraagmoederschapinNederlandineenbepaaldecontextmogelijkis.Erzijnrichtlijnenvoorartsen.Menmoetfamilievanelkaarzijnofermoetsprakezijnvaneenjarenlangevriendschap,zodateenkinddatineendergelijkecontextwordtgeboren,metrespectwordtbehandeldenzijnafkomstkent.Onzewet-enregelgevingisheelduidelijkoverhetgeenwelennietmag.Commercieeldraagmoederschapisstrafbaarendatiswaariknuoverpraat.DeheerTeeven(VVD):Hetismogelijkdatietsbegintalsvriendschap,maaropeengegevenmomentcommercieelwordt.Hetkaneenglijdendeschaalzijn.Alsdevriendschapophoudt,kanhettochcommercieelworden.ZadeltuhetOpenbaarMinisterienietmeteenonmogelijketaakopdoordezestrafbaarstellingendezeuitbreidingvanartikel273ftevragen?MevrouwArib(PvdA):IkhebinmijnvragenverwezennaareeninoktoberverschenenartikelinNRCHandelsblad,waaruitblijktdatmensenviacommerciëlebureauseenadvertentiezetten,zonderregelsnateleven,endattegenbetalingkinderenwordengekocht.Ikgunhetoudersdiegeenkinderenkunnenkrijgenmaardieweleenheelsterkekinder-wenshebben,vanhartedatzijeenkindkunnenadopteren,maardatmoetdanwelgebeurenvolgensderegels.Dieregelshebbenwijafgesproken.Hetgaatmijeromdatderegelsdiewijhebbenafgesproken,ofhetnugaatoveradoptieofdraagmoederschap,wordennageleefd.Zodraheteencommercieelaspectkrijgt,vindikdathetstrafbaarmoetzijn.Envolgensmijvonduwfractiedatvroegerook,overigens.DeheerTeeven(VVD):Voorzitter.Uhebtmijniethorenzeggendatikerandersoverdenk,maarikvraagmevrouwAribnaardeuitlegvanhetbegrip«commercieel».Ikbegrijpdatzijdaargeenantwoordopgeeft.MevrouwArib(PvdA):IkbenhetwelmetdeheerTeeveneensdatheteenheellastigekwestieis.Datishetnietalleenvoorons.Iklasindeantwoordendatookdeministererkentdathetheelonwenselijkisendathijopzoekisnaareenmogelijkheid.Ikvraagooknaardiemogelijkheid.IkbenhetmetdeheerTeeveneensdathetnietmakkelijkis,maardatneemtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.112 nietwegdatwijerduidelijkstellingtegennemenenopzoekgaannaarmogelijkhedenomweltestraffen.HetcommercieeldraagmoederschapisinNederlandstrafbaar.Indearti-kelen151ben151cvanhetWetboekvanStrafrechtstaatdatbemiddelenstrafbaaris.Datbetekentookdatdedraagmoederdierechtstreeksmetdewensoudersincontacttreedt,strafbaaris.Hetisnoodzakelijkomderge-lijkepraktijkenactievertegentegaan.IkvondhetindeuitzendingvanNetwerkschokkend,maarikwasookontzettendverbaasdoverhetgemakwaarmeedewensouderseenadvertentieopinternetplaatsenenopenlijkalleregelsomzeilenomaaneenkindtekomen.UitdeschriftelijkevragennaaraanleidingvanhetartikelinNRCHandelsbladwaarnaarikzojuistverwees,bleekookdatmensentot€150000betalenomaaneenkindtekomen,bijvoorbeeldinAmerika.Deministerantwoordtopmijnvragendathijditonwenselijkvindt.Bijdeincidentendietotnutoebekendzijngeworden,blijkthetvaaktegaanommoedersdiearmzijn,diefinanciëleproblemenhebbenofdiedegevolgenvanhetverkopenvanhunkindnietkunnenoverzien.Erwordtdusgewoonmisbruikgemaaktvandesituatievandezevrouwen.Ikwildatdeministeralleaspectendieikzojuistnoemde,dieeenrolspelenbijhetkopenenverkopenvankinderen,betrektbijdebriefdiehijheeftaangekondigdvoormei,endathijmetconcretemaatregelenkomtomhettegentegaan.Eenkindverkopenisstrafbaar.Dedraagmoederskunnenwordenvervolgdenbestraft.Ookbemiddelingbijhetkopenvaneenkindisstraf-baar.Dewensouderszijnechternietstrafbaar.Doordewensoudersstraf-baartestellenwordtvoorkomendatkinderenopdezeverwerpelijkemanierwordenverhandeld.Wensouderskunnenviadewettelijkegangvanzakenaaneenkindkomen,bijvoorbeeldviaartikel151c,viadeRaadvoordeKinderbescherming,wettelijkeadoptieproceduresenzovoorts.Demogelijkheidvoorwensoudersomviadraagmoederschapenhandelviainternetsnelaaneenkindtekomen,moetwordengestopt.Datkanalleendoorookdewensoudersstrafbaartestellen.Erwordtookgewoongeadverteerd.Adverterenvoorcommercieeldraagmoederschapisverboden.Deministerheeftdatzelfin1993bijwetgeregeldnaeenamendementvanmevrouwTerpstra.Datbetrofechteralleenadverterenviakrantenenbladen.Toenwasernoggeeninternet.HetOpenbaarMinisterieheeftopgrondvandeartikelen151aen151bvoldoendemogelijkhedenomadvertentiesvoordraagmoedersopinternetaantepakkenviahetstrafrecht.Datgeldteveneensvooradver-tentiesopinternetwaarinkinderentekoopwordenaangeboden.Depolitiezouookactiefengerichthetinternetmoetenscreenenopaanbie-dersvanbaby’s,commercieeldraagmoederschapenwensouders.DeheerDeRoon(PVV):DeNederlandserechtsmachtopditpuntisnatuurlijkvrijbeperkt.Alseenadvertentieopeeninternetsiteinhetbuitenlandwordtgeplaatstenalsheteenbuitenlandseaanbiederis,watbereiktudanmetditheelstrikteverbodinNederland?Menkanhetopallemanierenomzeilen.MevrouwArib(PvdA):Hetiswettelijkverbodenomadvertentiesteplaatseninbladenenkranten.WijwetendatinNederlanddekrantendatgelukkigooknietdoen.WijhebbeninverbandmetkinderpornoenlaatstnogdesiteStopkinderseksalbesprokendathetheellastigisalsvanuithetbuitenlandviainternetwordtgeadverteerd.DatontslaatonsechternietvandeplichtomactieftescreenenopadvertentiesvanuitNederlandenomdewensoudersdievanuitNederlandeenadvertentiehebbengeplaatst,aantepakken.Ikkanmijookvoorstellendatoudersmeteensterkekinderwensvandemogelijkheidgebruikmakenalsdieopeenzomakkelijklijkendemanierwordtaangeboden.Deoverheiddientdusbeterduidelijktemakendatbijhetvervullenvaneenkinderwenshetdoelnietallemiddelenheiligt.EenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.113 kindisgeenconsumptieartikel.Bijhetverhandelenvankinderenwordtvoorbijgegaanaanhetleeddatdezekinderenkanwordenaangedaan,zoalsonduidelijkheidoverdeafkomstenhetverkochtwordenalsbaby.Verdermoetenwensoudersgoedwordenvoorgelichtoverdebestaandeadoptieproceduresendeconsequentiesvanhetnietvolgenvandezeprocedures.MevrouwLangkamp(SP):Voorzitter.Eenkindisgeenproduct.Kopenofverkopenvanbaby’sendraagmoederschaptegenbetalingzijnindeogenvandeSP-fractieeenmisdaaddiebestraftmoetworden.Hetrisicodathierdooreenkindvoorderestvanzijnlevenwordtbeschadigd,istegroot.Hetbelangvanhetkindmoetteallentijdevooropstaan.Hetisdevraagoferwettelijkgezienvoldoendemogelijkhedenzijnomhiertegenoptetreden.Mijnfractieisvanmeningdatdatopditmomentniethetgevalisendatdewetdusmoetwordenaangescherpt.Wijmoetenvoor-komendatnababyDonnaenbabyJaydennogmeerkinderendedupewordenvankinderhandel.Kinderhandelmoetstoppenendatkandooreenduidelijkwettelijkverbodopkinderhandel.HetlotvanbabyDonnaenbabyJaydenisronduittriesttenoemen.Hetisnatuurlijkpijnlijkdatbeideparenwensouderseenzeersterkekinderwenshadden,maardathethunnietlukteomeenkindjetekrijgen.Ookdewegvanadoptieboodvoordezeoudersopkortetermijngeenuitkomst.Uitpurewanhoopzijnzijdusopinternetgaanzoekennaaranderemogelijk-heden.Helaashebbenzijdiegevonden.Hoewanhopigoudersmeteensterkekinderwensookkunnenzijn,deregelsvooradoptiemoetenstriktwordennageleefdengehandhaafd.Wijmogennooit,maardanooknooituithetoogverliezendatoudersbijeenkindgezochtmoetenwordenennietandersom.InhetgevalvanbabyDonnaistelanggewachtmethandelen.Daardoorontstonderfamilylifeenkondebabynietmeeruithetgezingeplaatstworden.InhetgevalvanbabyJaydenisgelukkiggeleerdvanhetverledeneniswelsnelgehandeld.Alsjekijktnaardeontwikkelingvaneenkindendeperiodevanhechting,ishetalsnogeenpijnlijkegebeur-tenis.BabyJaydenisondervoorlopigevoogdijineenneutraalpleeggezingeplaatst,maarisdaarookalweerweggehaaldenovergedragenaanBelgië.DitgebeurdeophetmomentdatbabyJaydenzichalindehechtingsfasebevond.Eenveiligehechtingisvanessentieelbelangvooreenkindomzichtoteenautonoommenstekunnenontwikkelen.DatisdusbabyJaydenopdezemanierontnomen.DeSPpleitervoorombijillegaleadoptiehetkinddirectwegtehalenbijdeoudersdiehetkindgekochthebben.Alshetkindzichreedsindehechtingsfasebevindt–datiszotussendeleeftijdvanvijfmaandenendriejaar–moethetzosnelmogelijkvoorlangeretijdineenpleeggezinwordengeplaatst,zodatergeenhechtingsproblemenontstaan.Daaropwilikeenreactievandeminister.Hetkopenofverkopenvanbaby’sisnaardemeningvandeSPmensen-handel,maartochvalthetnietondermensenhandelzoalsbedoeldinartikel273fvanhetWetboekvanStrafrecht.Deredenisdatergeensprakeisvanuitbuiting.OmdieredenishetOMookvanmeningdatdeNeder-landsewensoudersvanbabyDonnazichnietaanstrafbarefeitenschuldighebbengemaakt.ZijhebbenimmersnietgehandeldmethetoogmerkombabyDonnauittebuiten.Illegaleadoptieiseenovertreding,maarkenteenverjaringstermijnvan–toennog–tweejaar.Inmiddelsisdetermijnopgetrokkentotdriejaar.DewensoudersvanbabyDonnazijnnietvervolgd,omdatdezaakalwasverjaardophetmomentdatdebiologi-schevaderaangiftedeedvanillegaleadoptie.Draagmoederschaptegenbetalingenillegaleadoptiemogennooitlonendzijn.Isdeministerbereidomartikel273fvanhetWetboekvanStrafrecht,oftewelhetverbodopmensenhandel,uittebreidenofaantepassen,zodatookkinderhandelduidelijkbijwetverbodenendusstrafbaarwordt?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.114 Hetinternetheeftinbeidegevalleneenprominenterolgespeeld.DeSPvraagtzichdanookafwaaromhetactualiteitenprogrammaNetwerkdezaakvanbabyJaydenophetspoorisgekomenennietjustitie.Ergebeurtvanallesopinternetwatnietmag.Daaropisblijkbaaronvoldoendetoezicht.Datgeldtookvoordraagmoederschaptegenbetalingenhandelinbaby’sviahetinternet.Isbekendhoevaakditvoorkomt?Alsdatnietzois,isdeministerdanbereidomdatinkaarttebrengen?Isdeministerookbereidomhettoezichtopditsoortvanillegalepraktijkenophetinternetaantescherpen?DeSPheeftaleerdergepleitvoorinternetrecherche.Wijhoudenwelindegatenwateropstraatenindebuurtengebeurt,maarnietwateropinternetgebeurt.Moetenernietspecialerechercheursaangesteldwordendiehetinternetafspeurenopdraagmoederschaptegenbetalingenophandelinbaby’s?Wanneeraangiftewordtgedaanvandegeboortevaneenkind,wordtdoordeambtenaarvandeburgerlijkestandmeestalnietgevraagdnaareenverklaringvaneenbijdegeboorteaanwezigeverloskundigeofarts.Zouditnietstandaardwelmoetengebeuren?MevrouwAzough(GroenLinks):Voorzitter.Deafgelopenjarenheefteenaantalgevallenvancommercieeldraagmoederschaptotveelcommotiegeleid–terecht,volgensmijnfractie–entotonbegrijpelijkesituaties.Hetwarentreffendevoorbeeldenhoehandelenhetontduikenvandelande-lijkeregelssamengaan.DezaakvanbabyDonnaisdaarvaneentreffendvoorbeeldgeweest.Cruciaalisdatdebetrokkenen,zoweldewensoudersalsdedraagmoederindebetreffendegevallen,willensenwetensalleregelsenwetten,onderanderehetHaagsVerdrag,aanhunlaarshebbengelapt;zowelderegelsenwettenvanNederlandalsdievanBelgië.Inbeidegevallenwordtdaarnaarnuonderzoekgedaan.HelaaswasdezaakvanbabyDonnaookeentreffendvoorbeeld,zoalsookdeRaadvoordeKinderbeschermingheefterkend,vantraaghandelendoordeNederlandseautoriteiten.Daardoorontstondeensituatievanfamilylifeenwerdendewensoudersinzekerezinbeloondvoorhunacties,inplaatsdatrechtwerdgedaanaandelangetermijnbelangenvanhetkindendelangetermijnbelangenvanallebetrokkenen.Mijnfractieheeftdatindertijdeenzeerzorgelijkeontwikkelinggevonden.Gelukkigiserweleenlesuitgetrokken.IndezaakvanbabyJaydenissnelleropgetreden,enterecht.Ookditgevalisechternietdoordeinstan-tiesopgemerkt.Datbaartmijnfractietochwelzorgen.Devraagisinzekerezininhoeverregevallennietbekendzijn.Dezetweegevallenhebbenhetnieuwsendekrantengehaaldenzijnbijiedereenbekend.Mijnindrukisdatcommercieeldraagmoederschapnietaltevaakvoor-komt,maarhetartikelinNRCHandelsbladdaaroverwastochweeronthullend.Hetlijkenmijgebeurtenissendie,afgezienvanhetdoorzoekenvanhetinternetopditsoortpraktijken,pasaanhetlichtkomenalsdoorwelkebetrokkenendanookaangiftewordtgedaanofalsandereinstantieshunlichteroplatenschijnen.Datbaartmijnfractiezorgen.Wijpratennuovertweezaken.NaaraanleidingvanhetartikelinNRCHandelsbladzoudenwijhetmisschienovermeerzakenkunnenhebben.Kandeministeraangevenofookonderzochtwordtopwelkeschaaldergelijkezakenvoorkomen?Alsdeministernietopdievraagkanantwoorden,ishijdanbereidomdaarnaaronderzoektedoen?Ikbegrijpbestdatditlastigis.Naaraanleidingvaninterruptiesisalgezegddathetlastigisomhetinternettedoorzoeken,wanthetiseenmeràboire.Datneemtechternietwegdaterweldegelijkallerleiaanrakingspuntenzijn,daterweldegelijkvindplekkenzijnwaaropookdoorhetOMenandereinstantiesgezochtkanworden.Ditisvoormijnfractieeenbelangrijkpunt.DraagmoederschapkánwatGroenLinksbetreft.Erzijnduidelijkevoorwaardenwaaraanhetmoetvoldoen.Bijideëlemotievenenondernalevingvanderegelsisernietsmismeealsiemandbesluitomvooreenander–zus,broer,goedeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.115 vriendinofvriend–eenkindtedragen.Hetlijktmijnietmakkelijk,maargoed.Uitpersoonlijkeervaringkanikerovermeepraten,maarikgunhetallebetrokkenenindiezinvanharte.Hetgaatechteromhetnalevenvanderegels.Datisindegevallendievandaagbesprokenworden,nietgebeurd.Uitdeschriftelijkeantwoordenvandeministerbleekdatinartikel273fmensenhandelendezevormvankinderhandelnietsamengaan,enkelenalleenomdatopvoedenenverzorgennietonderuitbuitingvalt.Opzichzelfisdatlogisch,maarhetverbaastmijdatditnietalskinderhandelgezienkanworden.Wildeministerindenotitiediehijheefttoegezegdvoor1mei2009,ookmeenemendeverjaringstermijnvandriejaar,dieinveelopzichtenheelkortisgezienookderecentezaken,deuitbreidingvanhetartikel,hoelastigdatookismetallehakenenogenophetpuntvanhandhaving,endemogelijkemaatregelen?UitdeschriftelijkeantwoordenbleekookdaterinelkgevalinjanuarinoggeenvervolgingsbeslissinggenomenwasindezaakvanhetNederlandseechtpaardatviainternetinBelgiëeenbabyheeftgekocht.Isdaaroveralmeerduidelijkheid?Eenvolgendpuntbetreftdeproceduresopditmoment.Voordetoege-stanegevallengeldenzeerzwarevoorwaardenenzeerstrikttoezichtvandeRaadvoordeKinderbeschermingenandereinstanties.IndiegevallenvoorzietdeRaadvoordeKinderbeschermingineenvoorlopigevoogdijoverdebabyineen«neutraal-terrein-gezin»voordeduurvanmaximaaldriemaanden.Datgeeftdebetrokkenouders,zoweldedraagmoederalsdewensouders,bedenktijd.Wathoudtditpreciesin?Betekentditdateenkinddriemaandenineenneutraalpleeggezinmoetverblijven?Ikkanmijdaarbijwelietsvoorstelleningevallenwaarinertwijfelis.Indegevallenwaaropikdoel,isechtervaaksprakevanheelduidelijkeideëlemotieven,vaneenvanbeginafaanmeewerkenmetdeautoriteitenenvoldoenaanalleregels.Danvindikhetverbazingwekkenddateenkinddriemaandenlangineenneutraalpleeggezinterechtkomt,omvervolgenstochweerbijdewensoudersterechttekomen.Kloptdezevisieenkandeministerhieroverietszeggen?Entenslotte,welkeafsprakenoverdeprocedureszijnergemaakttussendeRaadvoordeKinderbescherming,deBureausJeugdzorgenhetIPO?Ditalgemeenoverlegisalleeneenrichtinggevendalgemeenoverleg.Mijnfractieisdanookheelbenieuwdnaardenotitiediewijvoor1mei2009krijgen,endemogelijkemaatregelendiedaarinstaan.DeheerDeRoon(PVV):Voorzitter.Zelfbenikvanmeningdatditoverlegwatvroegtijdigis.Ikhadhetlievergevoerdophetmomentdatdeschrif-telijkeinformatiediedeministervoor1meiheefttoegezegd,beschikbaaris.Ikhadlievergepraatopbasisvanwatdeministeronsteberichtenheeftdannualtepratenzondereenzichtbaarietsvanderegeringoverdeplannen.Maargoed,wijzittenhierenikwiltocheenaantalopmerkingenoverditonderwerpmaken.Mensendieeenkindwillenenditnietvianatuurlijkewegkunnenreali-seren,komensomsinderdaadterechtineencircuitvanadoptiedaterglangduurt,allerleiproblemenoplevert,moeilijkverlooptenpijnlijkis.Hoepijnlijkenlangdurighetechterookis,mensendieeenkindwillenkrijgen,moetenlegalewegenbewandelenomhunwenstevervullen.Metwetsontduiking,verduisterenvanstaat,plegenvanvalsheidingeschrifteenalleswaterbijkomtkijkenalsjeviaillegalepraktijkenaaneenkindwiltkomen,begevenwensouderszichechtopeenhellendvlak.Voorhetkindkunnendingengebeurendietotpsychischeschadeleiden.Ditallesmoetwordenvoorkomen.Wensoudersdiedewettenopdezemanieromzeilen,moetenstrafbaarzijnenmoeten,alszijontdektworden,ookeffectiefstrafrechtelijkwordenaangepakt.Vooranderewensoudersdiehetzelfdeoverwegen,moetzichtbaarzijndathetnietwordtgeaccepteerd,dathetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.116 wordtaangepaktendathetconsequentieszalhebben.Ermoetduseenafschrikkendewerkingzijn.UitdezaakvanbijvoorbeeldbabyJaydenblijktdatopinterneteenwereldbestaatwaarinditsoorthandelingen,waarbijwensoudersendraagmoe-dersmetelkaarafsprakenmaken,alsminofmeernormaalwordtbeschouwd.Mijnfractieisvanmeningdathetgeengoedezaakisdatjustitiezichafzijdighoudtvanalleswatopinternetsitesgebeurt.Erisredenvoorjustitieomzichactieveroptestellen,omtevolgenwateropdeinternetsitesgebeurt,ennietalleenomdattevolgenmaarookomzelfopdiesites,weblogs,webforaenhoezeallemaalookmogenheten,aantegevendatzakenstrafbaarkunnenzijnendatnietgeschroomdzalwordenommensendiestrafbarefeitenplegen,aantepakken.Demensendieeenmaalopdiesitesbezigzijn,komenineenroesenziendatalsdeenigeuitweg.Zijdenkenhelemaalnietmeernaoverdemogelijkeconse-quenties.EnzokomenwijdanterechtbijzakenalsdievanbabyJaydenenbabyDonna.Justitiezouopzijnminstactieverkunnenzijninvoorlich-tingenwaarschuwingenvoordemensendieoverwegenomdittedoen.Commercieeldraagmoederschapwordtonmiddellijkvertaaldalsverkopenvanbaby’s,zoalsjeookeenfietsofeenautoverkoopt.Jekooptietsenalsjeerovereenjaarweervanafwilt,kunjehetweerverkopen.Datwilnatuurlijkgeenmensbijbaby’s;mijnfractiezoudatalthanszekernietwillen.Bijwensoudersmeteensterkekinderwensdienietlangsdelegalewegensnelvervuldkanworden,zosnelalszijzelfzoudenwillen,moetenwijonswelrealiserendatwijniettemakenhebbenmetwensou-dersdiealshoofddoeleencommerciëletransactiehebben.Hunhoofd-doelisnietzozeerhetkopenvaneenbabyalswelhetkrijgenvanderechtenenmogelijkheden,maarookalleverplichtingenomzelfvooreenkindverantwoordelijktezijnendattekunnenopvoeden.Ikhuiverinditverbandduseenbeetjevoordeterm«verkopenvanbaby’s».Daarinkanhetontaarden,datkanikmijbestvoorstellen.Dewensouderszelfzijnechternietuitopcommerciëletransacties,maarwillenvoldoenaanhunnatuurlijkebehoefteaaneenkind.Alsdatnietkanvianormaleproceduresomdatdietelangdurenenhunwenserggrootis,gaanzijopzoeknaarmogelijkhedenomwellichtmetbehulpvanwatgelddelangewachtlijstenteomzeilen.Opditmomentkomenzijdanineenillegaalcircuitterecht.Devraagvanmijnpartijaandeministerisofhijeenswilnadenkenoverdevraagofbijlegaleadoptiemenseneensoortvanvoorrangsrechtmoetenkunnenkrijgenalszijmetgeldkomen.Nuisdatnietmogelijkendatdrijfteenaantalmensenhetillegalecircuitin.Watisereigenlijktegencommercieeldraagmoederschapalsditeerlijkenopenplaatsvindt?Hetmagnatuurlijknietontaardeninhetmoetenbetalenvankrankzinnighogebedragenvoorhetverkrijgenvaneenkind.Hetmoetreëelenredelijkblijven.MaarzoalsdeheerTeevenzojuistookalzei,waaromzouerbijmensendieelkaarkennen,nietwatgeldaantepasmogenkomen?Zelfsalsmensenelkaarnietkennen,maarwelinalleeerlijkheidenopenheidenmetmedewerkingvandeoverheidaangevendatzijeenkinderwenshebbenofdraagmoederwillenzijneneenfinanciëlevergoedingwillenkrijgen,watisdaardaninprincipeoptegen?Uitwassenmoetennatuurlijkwordentegengegaan,maarzouhetnietgewoonlegaalgemaaktmoetenworden?MevrouwAzough(GroenLinks):Erisaleenmogelijkheidtotonkosten-vergoeding,bijvoorbeeldalsiemandeentijdnietkanwerkenenderge-lijke.Ermoetwelsprakezijnvanreëleonkosten.Hetkaneenredelijkhogevergoedingzijn.WaaraandenktdeheerDeRoonbijhetlegaliserenvancommercieeldraagmoederschap?Ikvinddituiteindelijkneerkomenophetkopenvanbaby’sdoorvermogendewensouders.Daarmeewordtdusmeteenonderscheidgemaakttussenoudersdiehetgeldniethebbenenoudersdiehetgeldwelhebben.NualzijnbedragenbekendvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.117 €100000en€150000.Danhebjehettochgewoonoverhandelinkinderen?DeheerDeRoon(PVV):Hetwordthandelvankinderenalshetinhetillegalecircuitwordtgehouden.Ikbedoelnietzozeerdatmenseneenkindkunnenkopenopdevirtuelemarktalsweldatzijhunvoorrangspositieopdewachtlijstkunnenkopen,waardoorzijsnellereenkindkunnenadop-teren.Alswensouderszelfiemandhebbengevondendiecommercieeldraagmoederwilzijnendiedusinwezeneenadoptiemogelijkheidaanbiedt,zoudenzijkunnenzeggendatzijdaaropwilleningaanendaargeldvooroverhebben.Daardoorkrijgenzijwellichteenvoorrangspositieopdewachtlijst.MevrouwArib(PvdA):IkbegrijpdatdePVVillegalekinderhandelwillegaliserenonderhetmomdatmensendiegraagkinderenwillenkrijgen,maardienietkunnenkrijgen,ookrechthebbenopeenkind.Niemandheefthetrechtopeenkind.Indeafwegingomkinderenteadopteren,moetendebelangenvankinderenvooropstaanondanksdesterkewens.Nietallemiddelenheiligenhetdoel.NietvoornietsheeftdeKamergoederegelgevingafgesprokenvoordraagmoederschap.Hetkanbinnendefamilie-envriendenkring.Indepraktijkwordthetgelukkigopdiemanierooktoegepast.Hetisnietvoorniets,ookinhetbelangvankinderen,datbijvoorbeeldderegelsvooranonimiteitopzaaddonorschapzijnvastge-steld,ookomdatkinderenwillenwetenwathunafkomstis.IkschrikereenbeetjevandatdePVVredeneertvanuitdeoudersdiekinderenwillenkopen,waardoorzijhetbelangvankinderenondergeschiktmaakt.Devoorzitter:Ditisnietzozeereenvraagalsweleenreactie.Nuhetzonadrukkelijkoptafelligt,krijgtudegelegenheidomdaaroptereageren,mijnheerDeRoon.DeheerDeRoon(PVV):IkmerkdatmevrouwAribhetnognietgoedheeftbegrepen.Natuurlijkpleitikernietvooromillegalehandelingenzomaartelegaliseren.Allesmoetnatuurlijkplaatsvindenbinnenhetlegaleadoptiecircuit,binnenderegelsdieervoorgelden.Hetbelangvanhetkindmoetnatuurlijkvooropstaan;daarbenikhethelemaalmeeeens.Hetenigewatikdeministervraag,iswateroptegenisommensendieopdewachtlijstterechtkomenendiemisschientochnoglangmoetenwachtennadatallerleivoorschriftenzijnnageleefd,eenvoorrangspositieopdelijsttegevenalszijdaargeldvooroverhebben.DeheerAnker(ChristenUnie):Ikweetnietwaarikmoetbeginnenmetreageren,maarikgahetproberen.IkbegrijpwatdeheerDeRoonwil.Hijzegtdatalleswelheelerginhetnegatievewordtgetrokken,datdiemensendebestebedoelingenhebbenenmisschienwatnaïefzijn.Alsikhetechtervandegeheelanderekantbekijk,zouookdesituatiekunnenontstaandatervooreenvrouwgeenanderemogelijkheidisominleventeblijvendanzichregelmatigencontinubeschikbaartestellenalsdraag-moeder.Voorbijvoorbeeldbloeddonorschapofverhandelingvanorganenwillenwijgeencommerciëlevergoeding.Datheeftallestemakenmetdeintegriteitvanhetlichaam.Watdraagmoederschapbetreftheefthetookallestemakenmetdebijzonderepositievaneenkindendemanierwaarophetzichhechtenontwikkelt.Eenkindwoontnietevennegenmaandenineenvrouw;hetmaaktdeeluitvanhetlevenvandievrouwendievrouwmaaktvoorderestvanhetlevendeeluitvanhetlevenvanhetkind.DeheerDeRoon(PVV):Ookdittoontdatmijnopmerkingentotaalverkeerdwordenuitgelegd.Debedoelingisnietdateencommerciëlehandelontstaat.Hetgaatmijeromdatmensen,alsallevoorschriftenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.118 omtrentadoptiewordennageleefd,eenvoorrangspositiemoetenkunnenkrijgenalszijdaarvoorgeldoverhebben.Alswordtgezegddatditertoekanleidendatvrouwendieinfinanciëlemoeilijkhedenzijn,zichomdehaverklapbeschikbaarstellenalsdraagmoeder,zouditbestempeldkunnenwordenalseenexcessievesituatie.Diewillenwijnatuurlijkniet,maardatkunjebijvoorbeeldregelendoorhetniettoetestaan.Waaromzoujeechterperdefinitieiedergevalvancommercieeldraagmoeder-schapmoetenwillentegengaan?Dievraagstelikaandeminister.DeheerVanderStaaij(SGP):DeeenvoudigevraagdiebijmijopkomtalsikdeheerDeRoonhoor,isofhijtegencommercieeldraagmoeder-schapis.Enzoja,waarom?DeheerDeRoon(PVV):Daarbeniknietbijvoorbaattegen,alshetmaarwelgoedwordtgeregeld.Alsaanalleadoptiecriteria,diehetbelangvanhetkindmoetendragen,wordtvoldaan,beniknietperdefinitietegeneencommercieeldraagmoederschap.Jemoetechterwelgoedregelendatgeenexcessenontstaan.MevrouwLangkamp(SP):KandeheerDeRoonmijuitleggenwaaromiemandvoorgeldvoorrangzoumoetenkrijgenindeadoptieprocedure?DeheerDeRoon(PVV):Datisgewooneenalgemeencommercieelprin-cipe.Alsjegeldhebt,kunjedingenkrijgendiemetgeldverkrijgbaarzijn.Menkanwelzeggendathetnietgecommercialiseerdmagworden,maarwaaromeigenlijkniet?DeheerAnker(ChristenUnie):Voorzitter.DeChristenUnieenhaarvoor-gangershebbeninhetverledenindebattenoverhetdraagmoederschapaangegeven,principiëleenpraktischebezwarentezientegenhetdraagmoederschap.Enditismisschienaleenkortereactieopdevorigespreker.Vandaagzijnwijnietbijelkaaromdediscussieovertedoen,maarsprekenwijoverhetcommercieeldraagmoederschapenhetverkopenvanbaby’s.Beidezijnserieuzezaken,waarvooreenaantalvandeinhetverledengenoemdeargumentendestemeergeldt.Hetbelangvankinderenkomthierbijinhetgedrang.HetvoorbeeldvanbabyDonnalaatziendateenpasgeborenbabybijconflictenofmarchanderendooreenmalafidedraagmoederhetkindvanderekeningis.Alswijderechtenvanhetkindserieusnemen,moetalleseropgerichtzijnomdezeprak-tijkentevoorkomenteneindehetrisicoopherhalinguittesluiten.Ookdepositievanwensoudersiseenkwetsbare.Zijhebbengeenpootomoptestaanalseengenetischaanhenverwantkindterechtkomtbijiemanddieermeergeldvooroverheeft.WatdatbetreftwasdeNetwerk-reportagewaarinwerdgetoonddatermisbruikwordtgemaaktvandewensenengevoelensvanwensouders,vreselijkschokkend.Losvandeprincipiëlediscussieoverhetdraagmoederschapkunnenwijstellendathetcommercieeldraagmoederschapenhetverkopenvanbaby’swettelijknietmogelijkmoetenzijnenvoorkomendienenteworden.Hoebegrijpelijkensterkookdekinderwensvaneenwensouderis,hetmoetduidelijkzijndatditnooiteentekiezenoptiekanzijn.HetWetboekvanStrafrechtkentgelukkigookverschillendestrafbepalingendieeropgerichtzijncommercieeldraagmoederschaptegentegaan.Daar-onderisbegrependestrafbaarstelling,inartikel151b,vanberoeps-ofbedrijfsmatigebemiddeling,hetopenbaarmakendateenvrouwdraag-moederwilwordenofalszodanigbeschikbaarisenhetopenbaarmakendateenvrouwdiedraagmoederwilwordenofalszodanigbeschikbaaris,wordtgezocht.Daaroverhebiknogwelenkelevragen.InhetverledenheeftdeInspectievoordeGezondheidszorghetbedrijfBabydonorseropgewezen,dathetmetzijnbemiddelingsactiviteitenopdewebsiteinovertredingwasvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.119 hetWetboekvanStrafrechtophetpuntvanhetdraagmoederschap.Isnogsteedssprakevandergelijktoezichtofwasditeeneenmaligreactiefoptreden?Alsjeopinternetdezoekterm«draagmoeder»invult,stuitjeoptalvanookNederlandsesiteswaaropparenofalleenstaandenmeteenkinderwensaangevendatzijopzoekzijnnaareendraagmoeder.Isditietswatvaltonderdestrafbaarstellinginartikel151b?Wieiserdanstrafbaar,dewensouderofdehostvaneenwebsite?Alsditvaltonderdestrafbaar-stellingvanartikel151b,wordterdanooktegenopgetreden?Hetinterna-tionalekaraktervanhetinternetisnatuurlijkeencomplicerendefactor.Hoemoetenwijdaarmeeomgaan?Eenanderprobleemzijndebemiddelingsbureausdiewensoudersincontactbrengenmeteenbuitenlandsedraagmoeder.ZolasikgisterenbijdevoorbereidingopditdebatweereenberichtvanvorigjaardatsteedsmeerstraatarmeIndiasevrouwenwatproberenbijteverdienendoorzichalsdraagmoederaantebieden.BuitenlanderskunneninIndiavoor€12000tot€315000eenkindjelatenmaken.DatiseenfractievandeprijsdiezijinhetWestenmoetenbetalen.Terechtwerdgevraagdofaandezepraktijkenietszalwordengedaan,wanthetistochietswaarjeheelergbittervanwordt.Commercieeldraagmoederschapenillegaleopnemingvankinderenzijncomplexevraagstukkendienauwsamenhangen.Dematewaarineenenanderthansstrafbaarisendewenselijkheidvandeaanpassingvandewetgevingmethetoogopdestrafbaarstellingvragenomeennadereoriëntatie,medemethetoogopdehandhaafbaarheid.Deministerstreefternaaromdegesteldevragenvoor1mei2009tebeantwoorden.DeChristenUniegaatervanuitdatdaarbijookdeinputvanvandaagwordtmeegenomen.Wijwachtendeconclusiesenvoorstellenvandeministermetheelveelbelangstellingaf.DeheerDeRoon(PVV):Erwerdzojuistverwezennaardeexcesseninverbandmetdezakendiezichvorigjaarhebbenvoorgedaan.Ikbenhetermeeeensdatzichonwenselijkedingenhebbenvoorgedaan,ookaandekantvandeaanbiedendedraagmoeder.Denktuechternietdatditsoortexcessenjuistmogelijkzijnomdatdiezakenzichminofmeernoodge-dwongeninhetillegalecircuitafspelen?Kunnendieexcessennietveelbeterwordenvoorkomendooreenlegalemogelijkheidtescheppen,waarbijeendoordeoverheidgereguleerdeengecontroleerdevormvancommercieeldraagmoederschapeenoptieis?DeheerAnker(ChristenUnie):AlswijvandaagbeslissendatallemisdrijvendieinhetWetboekvanStrafrechtbeschrevenstaan,nietmeerstrafbaarzijn,hebbenwijzeuitdeillegaliteitgehaald.Wijkunnendannogwatreguleren,maardatzaleenklusworden.Ikgeloofnietdatmensennoodgedwongenineenillegaalcircuitzitten.Hetisgewooneenillegaalcircuit.Zodoenwijhetdusnietenzogaanwijnietommetdraagmoeder-schap.Zogaanwijnietommethetkrijgenvankinderen.Inonzeopvat-tingishetnogsteedseenkwestievankríjgen.Wijgaanhetnietopeenofanderemaniercommercieelexploiterenofmogelijkmaken.DeheerDeRoon(PVV):Ditisnatuurlijkeendrogredenering.Hetisopzichzelfjuistdatergeenmisdaadmeerisalswijallemisdadenlegali-seren.Hetisinditverbandechteronzin.Ikbepleitnietomdatwatnuillegaalgebeurt,vanafnulegaaltemaken.Ikpleitvoormeer,namelijkvoorgereguleerdeengecontroleerdevormenvancommercieeldraag-moederschap,waaropdeoverheidtoezichthoudtzodatdeexcessen,waarikooktegenben,nietvoorkomen.Andersblijfthetgewooninhetillegalecircuit,waardoormenseninderdaadstrafbaarzijnterwijldatmisschienhelemaalnietnodigis.Nogmaals,ikhebdevraagaandeministergesteld.IkstelnogmaalsaandeheerAnkerdevraagwaaromhijhetpersestrafbaarwilhouden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1110 DeheerAnker(ChristenUnie):Omdatikhetstrafwaardigvind.Datishetheleverhaal.InfeiteheeftdeheerDeRoonhetvolgendenormenkader:ophetmomentdatjeerhetgeldvoorhebtendewenseris,iservraag.Danhoefjeeigenlijkalleennogmaaropzoeknaarhetaanbod.Hetbetaal-middeliser,erisgeld.Datiseennormvandemarkt.Ophetkrijgenvankinderenzouikdienormnooitwillentoepassen.DeheerTeeven(VVD):Voorzitter.LaatallereerstgezegdwordendatdeVVD-fractiebijzondergeïnteresseerdisindevisievanhetkabinetopditpunt,dieonsvoor1meizalbereiken.Indiezinisditeenrichtinggevendalgemeenoverlegomtebekijkenwaarwijmetdebriefvandeministeruitkomen.IkbenhetdanookvolledigeensmetwatmevrouwAzoughdaaroverheeftgezegd.Wijmoetenconstateren–eneenaantalsprekersvoormijheeftdatalgedaan–dathetcommercieeldraagmoederschapstrafbaarisgesteldinartikel151benartikel151cvanhetWetboekvanStrafrecht.WijmoetenvaststellendaterverschillendestrafbaarstellingenzijndieopditmomenthetOpenbaarMinisteriehouvastbiedenindejuridischecontext.Datzijnnietalleendebepalingenoverhetcommercieeldraagmoederschap.Ookartikel280vanhetWetboekvanStrafrechtzoueenbijdragekunnenleveren:degenedieopzettelijkeenaanhetwettigoverhemgesteldegezagonttrokkenminderjarigkindverbergtvoorambtenarenwordtgestraftmeteengevangenisstraf.Ookartikel442aoverdeschriftelijketoestemmingvandeRaadvoordeKinderbeschermingomeenkindbenedendeleeftijdvanzesmaandendatnietonderdevoogdijvaneenrechtspersoonstaat,alspleegkindoptenemen,kaneenbijdrageleveren.Erzijndusstrafrechtelijkeartikelendieeenhandvatbieden.Eenheelanderpuntishoejevervolgensdieartikelenhandhaaft.MevrouwAribsteldedatterechtaandeorde.Daaroverwillenwijvandeministerwelietshoren.Eenheelaardigesuggestiekanzijnombijhetdoenvanaangiftebijdeambtenaarvandeburgerlijkestandaltijdeengeboorteverklaringtevragen,hetzijvaniemandvanhetziekenhuis,hetzijvaneenzelfstandigverloskundige.Metdezemaatregelzoudenwijnaarmijnmeningenigszins–ikzeghetvoorzichtig–zichtkunnenkrijgenophetillegalecircuit.Eenaantalsprekersvoormijheeftvoorgesteldomproactiefophetinternettespeuren.Wijzoudenookkunnenzeggendateropeenbepaaldmomentindeketenietsmoetgebeuren,namelijkhetmomentvandegeboorteaangifte.Opdatmomentzoudeoverheidkunneninterveniëren.Danhoeftgeenstrafrechtelijkejachtopwensouderstewordenontketend,omhetzomaartezeggen.Datzouiknietdechar-mantsteoplossingvindenwaarvoordeoverheidkankiezen.Ikhoopookdatdegedachtenvandeministernietgaaninderichtingdatineersteinstantiehetstrafrechtwordtgehanteerdtegendewensdiebijwensou-dersleeft.Wijwillenalleenaaneenongewenstesituatieeeneindemaken.Hetspeurenopinternetisbuitengewooningewikkeld,enhetproactiefrechercherenopinternetnogmeer.DeVVD-fractiezietditechtalseenprobleem.Erzijngespecialiseerderechercheursvoornodigmetgespecia-liseerdekennis.Zijmoetenookoptalvanandereterreinen,zoalsdatwaaroverwijvanavondzullenspreken,opinternetactiefzijn.Ikkanmevoorstellendatwijdatnietàlaminutekunnenregelen.DeheleKamerconstateertdatditnietopgroteschaalgebeurt.Welisereenzwartgat:wijwetenniethoevaakhetongeveergebeurt.Hetisechterdevraagofstrafrechtelijkehandhavinghiervoormeteenheteffectiefstin.Mochtdaarovertwijfelbestaan:deVVD-fractievindtookdateenkindgeenproductis.Ikgeloofnietdatiemandhiererandersoverdenkt.Hetkopenvankinderenenhethandeleninkinderenmoetgewoonnietkunnen.Artikel273fvanhetWetboekvanStrafrechtverbiedtditalshetgecombineerdwordtmetuitbuiting.Datlijktonshelderophetterreinvanmensenhandel.Devraagisofartikel273fgewijzigdzoumoetenworden.Onzefractiedenktopvoorhandvanniet.WijdenkendathetbeterisomteTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1111 zoekennaarmogelijkhedenvoorhetherstellenvaneenongewenstesituatie.Eenanderevraagishoeverhetbegrip«commercieel»gaat.GraagzoudeVVD-fractiehorenwatcommercieelisinverbandmetcommercieeldraagmoederschap,alsdeministerinstaatisomdezevraagvandaagtebeantwoorden.Daaroverbestaatnatuurlijkwelwatjurisprudentie,inhetbijzonderdeuitsprakenrondartikel151benartikel151c,maarerkandaarbijsprakezijnvaneenglijdendeschaal.Hieroverisevenwatmisver-standgerezentijdensmijninterruptieoverdetoelichtingdoormevrouwArib.Draagmoederschapkanzichvoordoenbinneneenfamilierelatieofeenrelatietussengoedekennissen,enalshetopregulierewijzeverloopt,magdit.Erzouechtereensoortglijdendeschaalkunnenzijn;ikdenkdatdeheerDeRoondaaropeenbeetjedoelde.Hetkannognietcommercieelzijn,maarooknietbinnenfamilieverbandofbinnendirectvrienden-verband.Deoverheidkandanzeggen:wijregulerendit.Wijkijkenergoednaar,zoalswijooktoezichthoudenopadoptie.DitideevandeheerDeRoonvatiknietopalshetkopenvaneenbabyofhetregelenvaneenkinderwensdooriemanddiemeergeldheeft,terwijlzo’nwensbijeenandernietvervuldkanworden.Ikkanmevoorstellendatdeoverheidhierinweleentaakziet,uitgaandevandelijndatallesbinnenderegelsvoorlegaleadoptiemoetgebeuren.Ikhoorgraagwatdeministerdaarvanvindt,alkanikmevoorstellendathijerweliswaareeneerstegedachteoverheeftmaarzichnogwatlangerwilberadenvoorhijzichuitspreektoverdezevraag.MevrouwAzough(GroenLinks):Ikkanmevoorstellendatergeenfami-lierelatieofvriendschappelijkerelatieistussenwensoudersendraag-moeder,maarhetgaatomdeintentiesvanallebetrokkenen.DeheerDeRoonlijktvoortestellendaterbijwijzevansprekenwinstkanwordengemaaktendathetnietalleenomeenonkostenvergoedinggaat.BedoeltdeheerTeevendatook?DeheerTeeven(VVD):IkvatdewoordenvandeheerDeRoonwatandersopdanmevrouwAzough.Hijmoethetintweedetermijnzelfnogmaareensuitleggen.Ikhebhemalsvolgtbegrepen.Mensendiebeschik-kenovermeergeldenmeervermogen,hebbeninhetinstituutvandeadoptiemeermogelijkheden.ZozietdeVVD-fractieheteveneens.Datistezienaandewijzewaaropdelaatstetwintigjaarmetadoptiewordtomgegaan.Adoptiewordtnietgesubsidieerddoordeoverheid.Hetiseenfeitvanalgemenebekendheid,waaroverjenietmeteeneenideologischoordeelhoefttehebben,datmensenmetietsmeergeldietsmeermoge-lijkhedenhebben,ookalshetgaatomwensoudersmetietsmeergeldenietsmeervermogen.Datkunjealslinksepartijnietaardigennietleukvinden–daarbijkanikmevanallesvoorstellen–maarhetiseenfeitvanalgemenebekendheidenhetiseengegeven.DeheerVanderStaaij(SGP):Voorzitter.Wijhebbenhetvandaagoverheelverschillendeomstandighedeninjuridischezin:illegaleadoptie,kinderhandelencommercieeldraagmoederschap.Watonsbetreftgaathetdaarbijsteedsomonverantwoordenoodsprongenomeenopzichzelfbegrijpelijkekinderwenstevervullen.Degoedebedoelingenkunnenechternooitkwalijkepraktijkenrechtvaardigen.Voormijnfractieisdatdekern.Daaromvindikheteenbeetjegevaarlijkomalleentefocussenopdegoedebedoelingen.Daardoorkunjenamelijkgemakkelijksituatiesrecht-vaardigenofvergoelijken,dieinfeitehetbelangvankinderenernstigschaden.Daaromismijnfractieerergvooromduidelijktezeggendatwijstriktdehandmoetenhoudenaanwatwijwettelijkhebbenvastgesteldaanregels,juistinhetbelangvanhetkind.Wijmoetendaarmeenietmarchanderen.Daarmeegevenwijeenhelderkaderaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1112 Ookvoormijnfractieishetuitgangspuntdatkinderengeenhandelswaarzijn.Datisdeachterliggendegedachtebijhettegengaanvancommercieeldraagmoederschap.Daarvanzijnwij,netalsdeChristenUnie,overigenshelemaalgeenvoorstander,maardatisnietdediscussievanvandaag.Ookbijvoorbeeldbijadoptiesisdestriktegrensdaternooitsprakemagzijnvangeldelijkgewin.DatisgelukkigmeteenheelbreeddraagvlakinhetHaagsAdoptieverdragvastgelegd.Diegrensmoetenwijbeslistnietovergaan.Bepaaldeprocedureskunnenveelkostenmetzichmeebrengen,waardooradoptienietvooriedereenbereikbaaris.Datkaneenconse-quentiezijn,maarwijhoudenvastaanhetuitgangspuntdatalleenreëlekostenvoorvergoedinginaanmerkingkomenengeldelijkgewinnooiteenrolkanspelen.Danwordenkinderennamelijkuiteindelijkhandels-waar,hoemooijehetookverpakt.Ikmoeternietaandenkendatje,zodoorredenerend,straksvondelingenzoukunnenveilen.Hetiseenextreemvoorbeeld,maarikgeefhetomdediscussiescherptestellen.Steldatheteenkwestiezouwordenvan«wiebiedthetmeest».Daaromiseenscherpeafbakeningzobelangrijk.Dediscussievanvandaaggaatoverdevraagwatpreciesdelacuneszijninonzewet-enregelgevingenhoewijlacunes,alsdieerzijn,kunnenopvullen.Eentweedevraagishoehetstaatmetopsporingenvervolgingvanovertredingenwaarvooraleenstrafbaarstellingbestaat.Iksluitmeaanbijdevragendiegesteldzijnoverdeopsporingopinternet.Watdaargebeurt,isvaakondoorzichtigenstrektzichoverdelandsgrenzenuit.Hetisvanbelangdatwijeroptoeziendatopinternetgeenpraktijkenmogelijkzijndiewijindegewonewereldproberenuittesluiten.Ditisbijvoorbeeldeveneensaandeordebijregelsrondmedicijnenenallerleianderebelangrijkeordeningswetgeving.Iservoldoendeaandachtvoordezepraktijkenopinternet?Ikweetnietofdithettopjevandeijsbergis.Ikdurfnietopvoorhanduittesluitendateronderdeoppervlaktenogveelmeermisstandenzijn.Latenwijiniedergevalproberenomdaarvanmeertewetentekomen.Watbetreftdejuridischeanalysebegrijpikuitdeantwoordenopdevragendatdeministernietvoornietsheeftgezegddathijvoorofrond1mei2009nogmeteennaderenotitiedaaroverkomt.Ookwijziendaar-naaruit.Onzeindrukisiniedergevaldaterweldegelijklacunesaandeordezijnendatwijonsopwatsmallejuridischegrond,afstammings-verduisteringendergelijke,moetenbegevenomdatgeneaantepakkenwatmaterieeltochkinderhandelis.Beidepartijendiebijzulkekinder-handelbetrokkenzijn,zoudenwatonsbetreftstrafbaarmoetenzijn,ofditnugebeurtopgrondvanartikel273fofopgrondvaneenanderartikelvanhetWetboekvanStrafrecht.Erzijnvandaagdiversesuggestiesgedaanwaarbijikmegraagaansluit.Ikhoorgraagdenaderereactievandeministerdaarop.IndatkadervroegikmeafofdestrafdiegesteldisophetverkrijgenvaneenkindviaeenillegaleadoptieindeWetopnemingbuitenlandsekinderenteradoptie(Wobka),niettelichtis.Destrafisnumaximaal€6700.Tenslottemaakikeenopmerkingoverdeaangiftevaneenkinddooreenanderdandebiologischeouders.Datblijfteenrisico,terwijlhetontne-menvanhetrechtopidentiteitvaneenkindeenernstigezaakis.Deopbasisvanartikel236vanhetWetboekvanStrafrechtvereisteopzetisnietgemakkelijktebewijzen.Aanwatvoorvoorwaardenmoetwordenvoldaan,enwelkeanderemogelijkhedenzijneromhiertegenoptetreden?Voorzitter:AribMevrouwDePater-vanderMeer(CDA):Voorzitter.Ikhebschriftelijkevragengesteld,diebeantwoordzijndoordeminister.IndeperiodesindshetstellenvandevragenenhetkrijgenvanantwoordendaaropzijnvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1113 mijenkelezakennadrukkelijkeraandeordegekomen.Datheeftmedetemakenmetdepubliciteitdiehierovernoggeweestis.Ikgaeerstinopdevraagofersprakeisvanillegaleopnemingvaneenkindmetdebedoelingteadopterenofdatersprakeisvankinderhandel.Ikbenzolangzamerhandtotdeconclusiegekomendatikinditgevaldeformulering«kinderhandel»zouwillenhanteren,ookalhebbendebetrokkenwensoudersendebetrokkenbiologischeoudersdatoogmerkwellichtnietgehad.BijdebesprekingvanhetWetboekvanStrafrechtinditverband,eenaantaljarengeleden,hebbenwijnooitopsituatiesalsdezegedoeld.Wijhebbenhetaltijdgehadoversituatieswaarinsprakeisvanhetoogmerkvanuitbuitingdanwelorgaanuitneming.Tochdurfikinditgevaldeterm«kinderhandel»weltegebruiken,ofschoonergeensprakeisvandezebijzondereoogmerken.Waarom?Eenechtpaarverwachteenkind.Ophetmomentdatduidelijkwordtdatditkinderkomt,bedenkthetpaardathetdaarvoorzelfnietkanzorgen.Diesituatiekomtvakervoor.Hetisheelpijnlijkvoorbetrokkenen.Indemeestelandenzijnfatsoenlijkeregelingengetroffenwaardoormensenalsnogdegele-genheidkrijgenomtebezienofzijindetoekomstwelhuneigenkindkunnenverzorgenenopvoedendanweldatzijhetkindviakinderbescher-mingsorganisatiesineenpleeggezinlatenplaatsenofteradoptielatenopnemen.Hetgegevendatmenophetmomentdatmenzichrealiseertdatmenzelfnietvoorhetkindkanzorgen,eenadvertentiezet,ofhetnuopinternetisofindekrant,metdeaanbiedingvanhetkind,duidtnaarmijninschattingtochopeencommercieeloogmerk.Daarnaasthebbenwijgesprokenovereenkinderwensdiezoschrijnendkanzijndatmensenallemogelijkeenonmogelijkesituatiesbekijkenomaandiewenstevoldoen.Ookdaaroverhebbenwijmetelkaarafsprakengemaakt.Alsmensennietzelfkinderenkunnenkrijgen–ikzegmetnadrukkunnenkrijgen–kunnenzijhetzijzichaanmeldenvooradoptie,hetzijzichaanmeldenomalspleeggezinoptetreden.Inditgevalisgeenvanbeidegebeurd.Mensenzijnbewustopzoekgegaannaareenkinddatdooreenanderechtpaarofdooreenvrouwwerdaangebodenenhebbendaarbewustfinanciëlevergoedingtegenoverwillenstellen.Ikhebhetnietoverdehoogtevanhetbedrag;hetgaatomeenfinanciëlevergoeding.Bijjuistditcommerciëleelementligtwatmijbetreftdegrenstussenillegaalopnementeradoptieenkinderhandel.Watdatbetreftzouiknognadruk-kelijkertegendeministerwillenzeggen:kijktugoednaardebepalingeninhetWetboekvanStrafrechtwaarinhetgaatomkinderhandelenmensenhandel–wijhebbenzenetalgenoemd–enkijktunogeensgoedofudezesituatiesdaarbijkuntaangeven.Totnutoehebikweiniggehoordovereenanderelementopgrondwaarvannualstrafrechtelijkopgetredenzoukunnenworden.Deministerheeftdatookaangegeveninantwoordopschriftelijkevragen,inditgevaldevragenvandeSPendePartijvandeArbeid.Ikdoelophetelementvandestatusverduistering.Wijhebbenhettotnutoesteedsgehadoverillegaleopnemingteradoptie.GeziendestrafmaatisdatvolgensdeWobkaeennietzoernstigstrafbaarfeit.Statusverduisteringisdatechterwel.Waaromisdatzo?Wijwetenallanger,enkomendaaroversteedsmeerteweten,datiedermenswilwetenwiehijofzijis.Wijhebbennietvoornietseenaantaljarengeledengestelddatanoniemdonorschapnietaandeordekanzijn,omdatiederkindrechtheeftomzijnafstammingteweten,omtewetenwaarhetvandaankomt.Waaromheefteenkinddaarrechtop?Ikschetsmaarwatiklaatstergenslas.Jegroeitopindeveron-derstellingdatditjouwouderszijnendatjekenmerkenhebtvanjevaderenjemoeder,vanjeopa’senjeoma’s.Somslijkenneefjesennichtjesalstweedruppelswateropelkaar.Nukomthetvoordatzichinbepaaldefamilieseenziektepatroonontwikkeltwaarvanwijwetendatheterfelijkis.Deouderszeggendantegenhetvolwassenkind:jijhoeftjeniettelatenonderzoeken,wantjijhebthetniet.Jijbentnamelijkeigenlijknietvanons.Ditsoortverhalenhebikinmiddelseenpaarkeergehoord.DitisdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1114 consequentievanstatusverduistering.Hetzethetlevenvanbetrokkenenvolstrektopz’nkop.Datmoetenwijmensendusnietwillenaandoen.Daaromzouikgraagvandeministerwillenwetenofhijhetgenoemdeartikel236metbetrekkingtotstatusverduisteringmisschieninderdaadwilafstoffen.Ikhebnamelijkdeindrukdathetzeldenofnooitgebruiktwordt.Watmijenormverbaasdheeft,isdatdezesituatiesaandeordegekomenzijnomdateenjournalistgoedspeurwerkheeftgedaan,ennietomdatzeindeomgevingvanhetkindzijngesignaleerd.Deburgerlijkestandwerdalgenoemd.Wijmoetenmisschientocheenswatvakerbekijkenoferbijdeaangiftenieteenverklaringvaneenartsmoetdatditkindinditgezingeborenis.Daaroverhebbenwijzonetalgesproken.Iknoemookhetconsultatiebureaueniknoemdeburen.Nergensheeftkennelijkiemandhetvermoedengehaddatditkindnietinditgezingeborenis,maaropeenredelijkvervelendemanierinhetgezinterechtgekomenis.HetkindisinBelgiëaangegeven.DaarnaishettochinNederlandbijditechtpaarkomenwonen.Ergensmoettocheenbelzijngaanrinkelen?Hoekanhetzijndathiervannietopeenanderemaniergewagisgemaakt?Wijhebbenhetzonetalgehadoverhetinternet,datinternationaalis.Misschienmoetenwijhetinternetspeurkorpsookhiernaarmaareenslatenkijken.Hetverbaastmijdatditsoortsituatiesaltijdeeninternatio-nalecomponentheeft.IkhebditnognietgehoordvaneenkinddatinNederlandgeborenisbijNederlandseouders.Erisaltijdhetgrens-overschrijdendeaspect.Collega’snoemdenzonetookIndiaendergelijke.Kandeministeringaanopdevraagofwijdaaraanietskunnendoen?Voorzitter:DePater-vanderMeerAntwoordvandeministerMinisterHirschBallin:Voorzitter.Bijhetonderwerpdraagmoederschapbesprekenwijeensoorttussenstand.IkhebdeKamerinantwoordopverschillendevragenlatenwetendatwijdematewaarinhetwenselijkisomdestrafbaarstellingnadertebezien,aanhetbestuderenenbeoor-delenzijn,medeaandehandvaneenanalysevanwatzichopditterreinaanpraktijkenvoordoet.Ditzijndeelsnieuwepraktijken,zoalsdoorverscheideneledenvandecommissiewerdopgemerkt.IkhebdeKamerinhetvooruitzichtgestelddatwijmethetooghieroptotconclusieszullenkomen,waarvanikmevoorsteldatikdievoor1meiaanhaarkenbaarzalmaken.Ikgeefgraageentussenstandwatbetreftdebeoordelingvanmijnkantenikzalnatuurlijkgraagdatgenewateraanoverwegingendoordeledenvandecommissienaarvorenisgebracht,betrekkenbijdeverderevoorbereidingvandetoegezegdebrief.Metgoedvindenvandecommis-siezalikditAO,dateensoorttussenstandoverlegis,vanmijnkantdusookweerbetrekkenbijdezevoorbereiding.Zoalsdoorongeveerallesprekersisopgemerkt,ishetdegevoeldeurgentieomeenkindtekrijgendiemensenopzoekdoetgaannaarwatmogelijkis.Daarbijkunnenweonsveelvoorstellen.Tegelijkertijdmoetenwijdaarbijbewakenwataanvaardbaaris.Maatgevenddaarbijisookinditgevalhetbelangvanhetkind.Hetzelfdehebiksteedsbenadruktinalleoverleggendiewijhebbengehadoverhetonderwerpadoptie.Natuurlijk,hetbelangvanhetkindiserookmeegedienddathetopgroeitineenstabieleenliefderijkeomgeving.Hetbeginteneindigtechtermethetbelangvanhetkind.Derolenaanwezigheidvanouders,diedezerolalsnatuurlijkeoudersen/ofalsopvoederskunnenvervullen,moetdaarnaarwordengemeten.ZoalsmevrouwDePater-vanderMeerheeftopgemerkt,bijwierwoordenikmegraagaansluit,ishetbelangrijkdatookwatdaartoeleidttransparantenzorgvuldigisennietgepaardgaatmetonei-genlijkepraktijken,zoalsverduisteringvanstaat.Opditlaatsteonderwerpkomikstraksterug.Ookhierbijspeeltinderdaadhetbelangvanhetkindeenrol.Zoalsookdoordewetgeverisonderkendenerkend,moetenerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1115 methetdonorschapimmersmogelijkhedenvoorhetkindzijnomopenigmoment,eventueelnahetbereikenvandemeerderjarigheid,kennistekrijgenoverdeeigenafstamming.Hetcommercieeldraagmoederschapheeftdemeestevragenenbezwarenopgeleverd.Hetisgoedomdaarbijingedachteneventerugtegaannaardebesluitvormingvandewetgeverdieheeftgeleidtotdewetswijzigingvan1993.IndediscussiesdieiktoenmetdeKamer,zijhetnietmetdethansaanwezigen,hebmogenvoeren,isonderkenddathetdaarbijzowelomhetbelangvanhetkindgaatalsomhetrespectvoordevrouw.Gezegdenonderkendisdaarbijdatdevrijeennietdoormateriëlebelangenvertekendebeoordelingwateenvrouwkanenwilaanvaardendatinhaarlichaamtotontwikkelingkomt,beschermingverdient.Daarbijisduszowelhetbelangvanhetkindalsdewaardigheidvandemenselijkepersoon,devrouw,maatgevendgeweestindebeoordelingvanwatwijwelennietaccepteren,ennaarmijnovertuigingmoetdatookzozijn.IndebrievennaaraanleidingvandeKamervragenhebikhetkadervandeverderebeoordelingdieplaatsvindtalgeschetst.ZondernuteveelvooruittelopenopdebriefdiedeKamerinaprilkanverwachten,zouikallereerstwilleningaanopdeaspectenvandestrafwetgevingzoalsdievanverschillendekantentersprakezijngebracht.Destrafwetgevingbevatbepalingendieeropgerichtzijnomhetcommercieeldraagmoederschaptegentegaan.Daarbijisstrafbaargestelddeberoeps-enbedrijfsmatigebemiddelingbijdraagmoederschap,hetinhetopenbaaraanbiedenvanbemiddelingterzakevandraagmoederschapenhetopenbaarmakenvandevraagnaarofhetaanbodvandedraagmoeder.Geziendeontwikke-lingenophetinternet,waaropzojuistookisgewezen,endeinternationali-seringdieinhetkielzogdaarvanonderhandbereikisgekomen,ishetdevraagofvoorheteffectieftegengaanvancommercieeldraagmoeder-schapkanwordenvolstaanmetdehuidigebepalingen.DatiseenvandeonderwerpendieikzalbezieninhetkadervandebriefdiedeKamereindaprilkanverwachten.Iktekendaarbijaandathetgeldendeverbodookhetplaatsenvanadvertentiesophetinternetbetreft,zowelvraagalsaanbod.Datkanookstrafrechtelijkeaansprakelijkheidmeebrengenvandehostvandewebsite.Erstaatdusnergensindewetdathetompapierenvraagenaanbodmoetgaan.Datmisverstandwilikgraaguitdewegruimen.DeheerTeevensteldeeenvraagoverhetwinstoogmerk.Bijideëeldraagmoederschapkomthetvergoedenvanonkostenwelvoor.Hetgaatdanbijvoorbeeldomdoktersrekeningenvoorivf,testenofanderemedi-schekostendienietonderdeverzekeringvallen.Wathetomslagpuntnaarwinstis,kanalleeninconcretowordenbepaald.Daarbijzijnerwellichtsomsgrensgevallen,maarvoorhetovergrotedeelvandemogelijkerele-vantekostenenbedragenvoeltiemanddieernaarkijkt,snelgenoegaanwateraandehandisenwatmoetwordengerekendtotreëlekostendiewordenvergoed,enwateencommercialiseringisdie,zoalsbekend,instrijdkomtmetdestrafbepalingen.DatbetekentdatikdevraagvaninhetbijzondermevrouwArib,mevrouwLangkampendeheerVanderStaaijofdehandelinbaby’skanwordenaangepaktopgrondvandehuidigewetgevingbevestigendbeantwoord.Hetkopenvaneenbabymethetoogopopneminginhetgezinzalsteedseenvormvanillegaleopnemingopleveren,waartegenstrafrechtelijkkanwordenopgetreden.DatkanzowelwordengebaseerdopdeWetopnemingbuitenlandsekinderenteradoptie,artikel28,alsopartikel236vanhetWetboekvanStrafrechtoververduisteringvanstaat,doormevrouwDePater-vanderMeertersprakegebracht.Ofhetinaanvullingopdebestaandemogelijkhedentotstraf-rechtelijkoptredennodigisomhetstrafwaardigkaraktervandekoopofverkoopvaneenbabyafzonderlijkindewetteomschrijvenmethetoogopeeneffectieveaanpakvandezepraktijken,isietswatik,naastdestraf-maat,zalbetrekkenbijdevoorbereidingvandemeergenoemdebrief.Devraagofartikel273fnietzoumoetenwordenaangepastomhetkopenvaneenkindalsvormvankinderhandelstrafbaartestellen,diedoorbijnaTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1116 alleledenvandecommissieisgesteld,zouikalsvolgtwillenbeant-woorden.Artikel273fbetreftallerleivormenvanuitbuiting.Bijhetillegaalopnemenvaneenkindisinhetalgemeengeensprakevaneenoogmerktotuitbuitingvandatkind.Datbetekentdatartikel273f,voorzovererbehoeftezouzijnomdestrafbaarstellinguittebreiden–datgaanwijdusnaderbekijken–niethetgoedeadresdaarvoorzouzijn.Hetkopenvaneenbabymethetoogopopneminginhetgezinis,zoalsgezegd,welopgrondvanartikel28vandeWobkaenartikel236vanhetWetboekvanStrafrechtstrafbaar.MevrouwLangkampenmevrouwAzoughsteldendekwestievandeverjaringstermijnaandeorde.OvertredingvandeWobkabehoorttothetovertredingenstrafrecht.Daarvoorgeldteenverjaringstermijnvandriejaarmetdemogelijkheidvanstuitingingevalvaneendaadvanvervol-ging.Erzijnookanderestrafrechtelijkeaanknopingspuntenomoptetreden:valsheidingeschrifteenverduisteringvanstaat.Dangaathetommisdrijvenmeteenverjaringstermijnvantwaalfjaar.Ikwilinditverbandtochopietsanderswijzen.Destrekkingvandegesteldevraagisdathethierbijgaatomfeitenwaartegenjeooknogmoetkunnenoptredenalsdezepaslateraanhetlichtkomen.Watikjammervind–datmoetmijevenvanhethart–isdathetinzichtdatjesomstegenstrafbarefeitenpasverlaatkuntoptreden,alleenbijspecifiekedelictsoorteneenrolspeelt.ZovroegenmevrouwAzoughenanderenofdeverjaringstermijnvandriejaarnietaandekortekantis,eenvraagdieikkanbegrijpen.Alsjejevervolgensechterafvraagtofjenaeenaantaljarennogdegegevenshebtaandehandwaarvanjeopsporingsactiviteitenkuntverrichten–ikdenkbijvoorbeeld,maarnietuitsluitend,aandegegevensovertelecommuni-catie–wordtaltijdhetstandpuntingenomendatdetermijnvooralheelkortmoetzijn.Toegegeven,nietdooriedereen,zegiktegendeheerTeeven.Ikhebbepleitomdietermijnjuistniettekorttemaken.Bijamen-dementishijtottwaalfmaandenteruggebracht.IkziemevrouwAzoughbedenkelijkkijken.Ikkijkdaarzelfnietbedenkelijkbijmaargeefalleenevendeboodschap.Ikzouopdegenendiedestijdshetstandpunthebbeningenomendathoekorterdebewaartermijnis,hoebeter,tocheenberoepwillendoenomzichterealiserendaternueenmaalstrafbarefeitenzijnwaarbijjepasnaverloopvantijdaanopsporingbegintendanookbehoeftehebtaangegevensdiemogelijkalwatlangerterugliggen.MevrouwAzough(GroenLinks):Afgezienvandezepolitiekeuiteenzettingwilikwelgraagvandeministerhorenofhijnuwelofnietdenktaanhetuitbreidenvandeverjaringstermijn.MinisterHirschBallin:MevrouwAzoughheeftongetwijfeldmijnontvan-kelijkheidvoorlangeretermijnenhorendoorklinken,zowelinmijnantwoordnualsineerderedebatten.MevrouwAzough(GroenLinks):Danzoudenwijhethebbenoveronein-digebewaartermijnen.Daartegenbestaanweerheelanderebezwaren.DaarvoorhoortdeministervanJustitietochookenigoogtehebben.MinisterHirschBallin:Ikhebnooitgepleitvooroneindigebewaarter-mijnen.HetwasmijechterlievergeweestalswijdichterwarengeblevenbijdebovengrensdieindeEuropeserichtlijnwasomschreven.Ditwasnietalseenplaagstootbedoeld,maarikhebweldebehoefteomdierelatieteleggen.Alshetgaatomdegegevenswaaropjejekuntbaserenbijhetoptredentegenongewenstetoestanden,hebiknietalleenbijditonderwerpmaarwelvakerhetgevoelgekregendathetdebatanderereferentiekadersheeftdanwanneerwijdeconcretevormenvancriminali-teitenongewenstgedragtegenkomenwaartegenwijwillenoptreden.Datwildeiksignaleren.VerderhebikuiteraardallerespectvoordemotievenvanmevrouwAzoughzowelbijditonderwerpalsbijhetandereonder-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1117 werp,zelfsalzijnwijtoentotverschillendeconclusiesgekomen,watnaditduwtjeindegoederichtingindetoekomsthopelijkwellichtanderszalzijn.Overhetuitwijkennaarlandenwaarmeerwordttoegelatenenderolvanhetinternethebbenwijgeenkwantitatievegegevens.MevrouwLang-kampsneedditonderwerpalseersteaan,gevolgddoorenkeleandereledenvandezecommissie.Deomvangvandeproblematiekisvermoede-lijkbeperkt,maarwijmoetenwelrekeninghoudenmetdemogelijkheidvangroei.Hetisdaaromopditterreinzekerwenselijkdatdewetgevingenhetoptredenertegennietteveruiteenlopen.IkkomopdevraagvanmevrouwDePater-vanderMeermetbetrekkingtotdeopsporingophetinternet.DeRaadvoordeKinderbeschermingheeftdaaringeentaak.Hetvolgenvanwaterophetinternetgebeurt,geschiedtdoordedienstendieopdeeenofanderemanierbijdragenaanderechtshandhavingvanuitspecifiekeinvalshoeken.Hetisarbeidsinten-siefwerk,zoalsmevrouwDePater-vanderMeernatuurlijkinaanmerkingzalhebbengenomen.Bijvoorbeeldnaarhetvoorbereidenvanenoproe-pentotterroristischeactiviteitenwordtgerichtgekeken.Ookalshetgaatomkinderpornowordtergerichtgekeken.Eentotalesurveillancevanhetinternetopongewenstenstrafbaargedragzouechtonzemogelijkhedentebovenentebuitengaan.Devraagistrouwensmeerinhetalgemeenwatdegoedeinvalshoekisbijhetoptredentegenongewenstetoestandenrondhetdraagmoederschap.Demogelijkhedenomzonderspontaneintrusieindepersoonlijkelevens-sfeeropditgebiedoptesporenzijnbeperkt.Deinvalshoekenzullenduswelmoetenzijnhetoptredentegencommercialisering,hetoptredentegenhetdoenvanaanbiedingeninwelkmediumdanook,enhetoptredentegenpatronenwaarbijhetkindwordtbenadeeldenmogelijkdaadwerkelijkgeschaad,medeophetpuntvangezondheidsrisico’s,doorverduisteringvanstaat.Hetgaatookomdebeschermingvandeintegri-teitvanwatwijalsadoptieprocedureshebbeningericht.Eenparallelcircuitzoudaarmeeinstrijdkomen.HiermeehoopikookdevraagvanmevrouwAriboverdecapaciteitenactiviteittehebbenbeantwoord.DeheerDeRoonsteldeeenvraagoveropsporingenvoorlichting.Overdeaanknopingspuntenenbeginpuntenvooroptredenhebikhetzojuistalgehad.Watbetreftvoorlichtendeactiviteitenishetzekerwaardathetnietiedereenduidelijkiswaardegrenzenliggenvanhetgeoorloofdeenwaarhetstrafbarebegint.Daaraanzullenwijzekeraandachtmoetenbesteden,terwijlwijtegelijkertijdduidelijkmoetenmakenwelkemogelijkhedenlegaalzijnindegeoorloofdekadersvandeadoptiewetgeving,metinbe-gripvandeWobka.DoordeheerTeevenwerdhetpuntvandeprioriteitenendeordeningvandewerkzaamhedenaandeordegesteld.OverhetOMendestrafbaarheidhebikhetzojuistgehad.EvenalsmevrouwLangkampsprakdeheerTeevenoverderolvandeambtenaarvandeburgerlijkestandendeverklaringvandeartsofdeverloskundige.Dezekwestiezalikbezien.IkmoetdaarbijookmijncollegavanVolksgezondheidbetrekken.Ikweetnietofermogelijkhedenzijnomeensoortstartpakketvanhetelektronischpatiëntendossierbijdiegelegenheidbeschikbaartestellen.Wijzulleniniedergevalmoetenbekijkenofdituitvoerbaaris.MevrouwArib(PvdA):IkhebexplicietschriftelijkgevraagdnaardeverklaringvaneenverloskundigeofeenartsennaarhetwetsvoorstelwaaraandoorBinnenlandseZakenwordtgewerktomstraksdigitaalgeboorteaangiftetedoen.Ditzouikhierbijgraagbetrekken.Opditmomentishetafhankelijkvandevraagofdedienstdoendeambtenaarhetgevoelheeftdathetkloptofniet,endaarvanmaghetnietafhangen.MinisterHirschBallin:Ikbegrijphetpunt.IkzalditgraagookbesprekenmetdestaatssecretarisvanBZK.WijhebbenditgedaanuithetoogpuntTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1118 vanverminderingvanlastendrukenvereenvoudigingvandeprocedures.Hetiswaardatdaarrisico’saanzijnverbonden.MisschienligterindenetgenoemdeverbindingmethetwerkterreinvancollegaKlinkeenmogelijk-heid,maardaarmoetenwijechtnadernaarkijken.Datzullenwijookdoen.MevrouwAzoughvroegnaardestandvanhetopsporingsonderzoekindezaakvandebabyJayden.Ikhebdaaroverietsgezegdinhetantwoordopdeschriftelijkevragen.UitinformatievanhetparketZwolleblijktdaterindezezaaknoggeenvervolgingsbeslissingisgenomen.DathangtmedeafvandeafstemmingmetBelgië.Naaraanleidingvandezaak-DonnavindenbesprekingenplaatsmetdeRaadvoordeKinderbescherming,deMOgroepenhetIPO.MevrouwLangkampvroegnaarhetmomentvanoptredenenvanweghalenendergelijkeinrelatietotdehechting.Hetiszekereenbelang-rijkeeisvanzorgvuldigheiddateropwordtgeletdatdehechtingnietonmogelijkwordtgemaakt,ofeenanderehechtingtotstandwordtgebracht,metonomkeerbaregevolgen.Daarbijspeeltookdeneutraliteitvanhetpleeggezineenrol,waarovermevrouwAzoughheeftgesproken.Devoorzitter:NadeeerstetermijnvandeKamerhebbenwijeeninven-tarisatiegehouden.Nadestemmingenkomenwijhiernietterugvoordetweederondeomdatdeministerdanplenairverplichtingenheeft.Wijhebbenechterongetwijfeldnogeentweedeenwellichteenderderondenaommekomstvandebriefvandeminister.MevrouwAzough(GroenLinks):Isernuwelofnieteenvervolgings-beslissinggenomenindezaak-babyJayden?MinisterHirschBallin:Nee.HetparketZwolleheeftditnoginhanden.MevrouwAzough(GroenLinks):Overdeomvangvanhetprobleemheeftdeministergezegddatdezebeperktismaardatersprakelijkttezijnvangroei.Waaropisdieaannamegebaseerd?MinisterHirschBallin:Datiseenalgemeenpatroondatwijzienbijdevergemakkelijkingvanalleswatzichininternationalecontacten,inhetbijzonderviainternet,kanafspelen.Erisgeenredenomaantenemendathetbijditfenomeenanderszalzijn.MevrouwAzough(GroenLinks):Isdatgeenaanleidingomnaderonder-zoektedoen?Haddeministerditaltoegezegd?Dathebiknietgehoord.MinisterHirschBallin:Ikhebgezegddatdithetbelangrijkmaaktomookinternationaleafstemmingtehebbenbijhetoptredenopditterrein.Datwasmijncommentaarbijditonderdeelvandegesteldevragen.DeheerDeRoon(PVV):Ikwiltochnogkortvandeministerhorenofhijmogelijkhedenzietvoorhetverkrijgenvanvoorrangopwachtlijstenvooradoptiealsmendaargeldvooroverheeft.Ziethijdaarnaastmogelijk-hedenvoorvormenvancommercieeldraagmoederschapindoordeover-heidgereguleerdesituatieswaaropdoordeoverheidooktoezichtwordtgehouden?MinisterHirschBallin:IkbenmebewustvanhetgezichtspuntdatdeheerDeRoonheeftontwikkeld.Ikhebdaaropmisschieneenbeetjeteimplicietgereageerd.Hetbeginvanmijnantwoordhaddaaropbetrek-king,waarinikzeidatiknietdewegvanacceptatievandecommercialise-ringzouwillenopgaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1119 DeheerVanderStaaij(SGP):Deministergafaandattotalesurveillanceopinternetonmogelijkis.Daarbijkanikmeietsvoorstellen.Iserechterweleeninstantieofeenorganisatiediedaarop,juistnuergroeilijktoptetreden,enigszinstoezichthoudt,alishetmaarincidenteel?MinisterHirschBallin:Ophetmomentdateraanwijzingenzijndaterzichietsafspeeltophetinternet,bijvoorbeeldalsereenklachtofeenvraagisdieeropwijstdatzicheenaanbodaanhetvoltrekkenis,kanenzaldaarnaaruiteraardwordengekeken.Wijhebbenechtergeendienstdieinhetalgemeenalleswatophetinternetpasseertindegatenhoudt.Datzouookonbegonnenwerkzijn,zoalsmenzalbegrijpen.DeheerVanderStaaij(SGP):Blijfthetdanalleentotaalreactief,alsspecifiekietsopditterreinwordtwaargenomen,ofkanookietsmeerproactiefwordenopgetreden?MinisterHirschBallin:Geletopdeomvangvanhetgeenzichophetinternetafspeelt,moeterietsreactiefsinzijn,tenzijjeuiteraardviazoek-machinesendergelijkezouproberenophetspoortekomenwatzichafspeelt.Datdoenwe,zoalsgezegd,bijterrorismebestrijdingenbijkinderporno.IkzaldevraagoferopditpuntietsvanverbredingmogelijkisbijhetKLPD,waarditisondergebracht,betrekkenbijdevoorbereidingvandebrief.MevrouwArib(PvdA):Ikbenblijdatwijditdebattochhebbengehouden,ondanksdetwijfelsdieeroverwaren.Ikbeneenbeetjedeaanstichtervanditdebat.Ookbenikblijdatdeoverwegingendieaandeordewarenbijdewetoverdraagmoederschapnogsteedsvantoepassingzijn,namelijkhetbelangvankinderen,maarookhetfeitdatvrouwengeenbroedma-chineszijn.MinisterHirschBallin:Datbevestigikgraag.Ikdankdeledenvandecommissievoordesuggestiesdieikhebmeegekregenvoordebrief.Devoorzitter:Inmeisprekenwijhieroververder.DevoorzittervandevastecommissievoorJustitie,DePater-vanderMeerDegriffiervandevastecommissievoorJustitie,NavaTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31265,nr.1120