Gevolgen voor nieuw beleid instemmen begroting 2026 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid na 1 januari 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Sociale Zaken enWerkgelegenheid (XV) voor het jaar 2026Nr. 3 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 september 2025Middels deze brief bied ik u een overzicht aan van de nieuwe beleidsuit-gaven die zijn opgenomen in de ontwerpbegroting 2026 van het Minis-terie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid die ingaan vanaf 1 januari2026. In het overzicht zijn alleen uitgaven voor 2026 opgenomen, omdatalleen deze uitgaven ingevolge artikel 105 van de Grondwet ter autorisatieaan het parlement worden voorgelegd. Zolang er nog geen autorisatieheeft plaatsgevonden, mag nieuw beleid niet uitgevoerd worden. Dit kanvertraging of andere problemen opleveren voor deze beleidsplannen. Indeze brief leg ik uit wat de eventuele gevolgen zijn voor beleidsplannen ende mensen die dit betreft.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M.L.J. Paul kst-36800-XV-3ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 31 TABEL NIEUWE BELEIDSMATIGE UITGAVEN 2026.Nieuwe beleidsmatige uitgaven 2026 (bedrag x € 1.000)Artikel2026Werken met een afstand tot de arbeidsmarkt Caribisch Nederland24.000Compensatie medewerkers SO-bedrijven224.575Kwijtschelden voorschotten WIA331.988Uitstel aangepast WIA-criterium LKS31.479Gelijkschakeling IPS-rechten35.900Uitvoeringskosten afschaffen AO-tegemoetkoming3500Vereenvoudiging verlofstelsel63.500Doelmatigheidsgrens invorderingen KOT en WKB7600Afschaffing belastingrente KOT en WKB7, 10– 4.700Verbeterprogramma Caribisch Nederland115.559Bestendigen en uitbreiden Startbanen131.300Dakloze EU-burgers (GIDK)138.000Meld- en vergewisplicht uitleners961.746 Toelichting Werken met een afstand tot de arbeidsmarkt Caribisch NederlandDe openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES) hebben deafgelopen jaren t/m 2025 incidentele middelen ontvangen van het Rijk ominstrumenten aan te bieden zodat personen met een afstand tot dearbeidsmarkt mee kunnen doen op de arbeidsmarkt. Hiermee is beschutwerk, loonkostensubsidie en de inzet van jobcoaches mogelijk gemaakt.Bij de Voorjaarsnota 2025 is vanaf 2026 structureel budget vrijgemaaktvoor werken met een afstand tot de arbeidsmarkt op Caribisch Nederland.Indien de begroting pas na 1 januari 2026 wordt geautoriseerd, kunnen deorganisaties voor sociale werkvoorzieningen op de BES snel in geldnoodkomen. Hun financiering loopt namelijk tot 31 december 2025 en zijhebben zelf geen mogelijkheden om hun bedrijfsvoeringkosten tijdelijkbinnen de eigen begroting op te vangen. Het is onwaarschijnlijk dat deopenbare lichamen (snel) tijdelijk middelen ter financiering kunnenbijleggen.Compensatie medewerkers SO-bedrijvenBij de behandeling van de 1e suppletoire begroting SZW 2025 heeft uwKamer het amendement Van Kent (SP) aangenomen. Met dit amendementis in 2025 geld vrijgemaakt om medewerkers van sociaal ontwikkelbe-drijven te compenseren voor inkomensverlies als gevolg van eencombinatie van diverse fiscale maatregelen. Met de begroting 2026 wordtook compensatie geregeld voor de jaren 2026 t/m 2028. De middelenworden verstrekt via het Gemeentefonds. SZW kan de middelen pastoekennen aan gemeenten zodra met de begroting van SZW is ingestemd.Hierdoor ontstaat er onzekerheid voor gemeenten en bovenal demedewerkers van sociaal ontwikkelbedrijven of hun inkomensverlies nogwel wordt gecompenseerd.Kwijtschelden voorschotten WIAHet tijdelijke kwijtscheldbeleid van WIA-voorschotten wordt structureelgemaakt, waarbij gewerkt wordt aan een wettelijke grondslag voor ditbeleid. Dit geeft mensen de zekerheid dat zij het voorschot dat ze krijgenin afwachting van de WIA-claimbeoordeling niet hoeven terug te betalen.Bij uitstel van goedkeuring van de SZW-begroting zullen uitgavenmogelijk worden aangeduid als onrechtmatig.BIJLAGE 1.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 32 Uitstel aangepast WIA-criterium LKSBij de invoering van de Participatiewet is afgesproken dat er een alter-natief arbeidsongeschiktheidscriterium komt voor mensen die met eenloonkostensubsidie (LKS) werken. Het nieuwe arbeidsongeschiktheids-criterium leidt ertoe dat mensen binnen de doelgroep niet langerstandaard volledig arbeidsongeschikt worden verklaard. Het is mogelijkdat zij slechts gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden verklaard. Deinvoering hiervan wordt met een jaar uitgesteld, van 2026 naar 2027. Bijuitstel van goedkeuring van de SZW-begroting zullen uitgaven mogelijkworden aangeduid als onrechtmatig.Gelijkschakeling IPS-rechtenVoor 2026 zijn middelen vrijgemaakt voor een verlenging van de tijdelijkesubsidieregeling van Individuele Plaatsing en Steun-traject (IPS). Middelsdeze trajecten worden ggz-cliënten begeleid naar werk met daarbij denodige psychische ondersteuning. Voor UWV-cliënten is deze onder-steuning al structureel beschikbaar. Het doel van de gelijkschakeling is datook de gemeentelijke doelgroep structureel geholpen kan wordendoormiddel van IPS-trajecten. Indien de begroting pas na 1 januari 2026wordt geautoriseerd, kunnen personen pas later starten met eenIPS-traject. De vertraging van de ene cohort kan door beperkte capaciteitook leiden tot vertraging bij latere cohorten.Uitvoeringskosten afschaffen AO-tegemoetkomingDe tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten wordt afgeschaft per 2027.Gedurende 2026 zal het UWV hier voorbereidingen voor treffen. Hier kanhet UWV niet mee starten tot de SZW-begroting is goedgekeurd. UWV isvan plan om in mei 2026 aan de slag te gaan met de voorbereidingen. Inhoeverre hierbij problemen zullen optreden, is afhankelijk van hetmoment waarop de begroting wordt geautoriseerd.Vereenvoudiging verlofstelselVoor 2026 is een reservering getroffen voor de uitvoeringskosten encommunicatiekosten bij het UWV die nodig zijn voor de implementatievan de vereenvoudiging van het verlofstelsel. Indien de begroting na1 januari 2026 wordt geautoriseerd kan het UWV niet eerder dan hetmoment van autorisatie beginnen met het implementeren en communi-ceren van de vereenvoudiging. Dit kan uiteindelijk tot vertraging in hetwetstraject leiden.Doelmatigheidsgrens invorderingen kinderopvangtoeslag enkindgebonden budgetDeze maatregel omvat het indexeren van het minimumbedrag («dedoelmatigheidsgrens») voor invorderingen binnen de toeslagen. Door ditbedrag te indexeren wordt voorkomen dat de Belastingdienst invorde-ringsmaatregelen moet treffen voor relatief kleine bedragen. Door dezemaatregel krijgen minder burgers te maken met terugvorderingen bijverschillende toeslagen. Indien de begroting nog niet is goedgekeurd op1 januari 2026, zal Dienst Toeslagen deze maatregel desondanks al wel inde praktijk gaan toepassen. Bij uitstel van goedkeuring van deSZW-begroting zullen de uitgaven mogelijk worden aangeduid alsonrechtmatig.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 33 Afschaffing belastingrente kinderopvangtoeslag en kindge-bonden budgetMet deze maatregel wordt de belastingrente op terugvorderingen ennabetalingen van toeslagen per 1 januari 2026 afgeschaft. Hierdoorhoeven burgers waarbij toeslagen worden teruggevorderd geen belas-tingrente meer te betalen over een terugvordering. Daarnaast ontvangenburgers geen belastingrente meer als zij toeslagen nabetaald krijgen. Dezemaatregel maakt onderdeel uit van het wetsvoorstel «Verbetermaatre-gelen toeslagen». Indien de begroting 2026 nog niet is goedgekeurd op1 januari 2026, zal Dienst Toeslagen deze maatregel desondanks al wel inde praktijk gaan toepassen. Bij uitstel van goedkeuring van deSZW-begroting zullen de uitgaven mogelijk worden aangeduid alsonrechtmatig.Verbeterprogramma Caribisch NederlandSinds 2016 constateert de ADR tekortkomingen in het financieel beheervan de uitkeringen door de RCN-unit SZW (Rijksdienst CaribischNederland). De ADR onderschrijft dat de doorontwikkeling van deIT-omgeving daar de belangrijkste achilleshiel is. Om het financieel beheeren de uitvoering van de uitkeringen door de RCN-unit SZW op deBES-eilanden toekomstbestendig te maken, start de RCN-unit SZW in 2026met de aanbesteding van een nieuw ICT-landschap. Dit landschap zal deuitvoering zodanig moeten ondersteunen dat de uitkeringen op langetermijn aantoonbaar rechtmatig verstrekt worden en dat er ruimte is omtoekomstige regelingen uit te kunnen voeren. SZW kan de aanbestedingpas effectueren zodra uw Kamer met de SZW-begroting heeft ingestemd.Bestendigen en uitbreiden startbanenOp dit moment loopt een pilot tot en met 2026 in acht regio’s om teonderzoeken welke ondersteuningsstructuur effectief is voor het reali-seren van startbanen en het begeleiden van statushouders. Het doel vanstartbanen is om statushouders direct te laten participeren en de taal teleren. De gedachte is dat dit hun arbeidsmarktpositie versterkt enbijdraagt aan doorgroei naar een duurzame baan. Met deze middelenwordt de pilot van de startbanen bestendigd en uitgebreid, zodat debegeleiding van statushouders naar (start)banen landelijk kan wordenaangeboden. Indien de begroting nog niet is goedgekeurd op 1 januari2026, zal dit vertraging oplopen.Dakloze EU-burgersSinds 2023 loopt er een pilot waarin kortdurende opvang voor daklozeEU-arbeidsmigranten wordt geboden. De pilot loopt eind 2025 af en ispositief geëvalueerd. Daarom is besloten om nieuwe middelenbeschikbaar te stellen om de voorziening voor drie jaar voort te zetten enuit te breiden. Indien de begroting van SZW niet voor 1 januari 2026geautoriseerd wordt, zal het budget voor de pilotuitbreiding nog nietbeschikbaar zijn en kan dit gevolgen hebben voor de voorbereidingen diedoor gemeenten getroffen moeten worden om de voorziening per 2026voort te zetten.Wetsvoorstel meld- en vergewisplicht uitlenersDe invoering van het wetsvoorstel meld -en vergewisplicht uitlenerswordt per 1 juli 2026 verwacht. Zowel de meldplicht als vergewisplichtvraagt extra capaciteit van de Arbeidsinspectie voor de handhaving. Dewerving en opleiding van extra inspecteurs en voor de backoffice gebeurtTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 34 al sinds 2025 aangezien het hele proces zeker 1,5 jaar duurt. In deontwerpbegroting 2026 wordt vanaf 2026 structureel budget hiervoor vrijgemaakt. Indien de begroting van SZW niet voor 1 januari 2026 geautori-seerd wordt, zal de NLA begin 2026 onvoldoende budget op de begrotinghebben voor (de opleidingen van) het reeds geworven personeel.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 35