WODC Incidentenmonitor 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202619 637VreemdelingenbeleidNr. 3614 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Hierbij bied ik u het rapport «Incidenten en misdrijven onder bewonersvan COA- en gemeentelijke opvanglocaties 2019–2025» aan. Dit rapportheeft als doel om overlast en criminaliteit door asielzoekers in beeld tebrengen, waarbij de doelgroep bestaat uit bewoners van COA-locaties engemeentelijke opvanglocaties. De zogeheten Incidentenmonitor wordtjaarlijks verzorgd door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum(WODC).Bevindingen WODC-rapportIn 2025 verbleven 112.745 unieke personen voor enige tijd op een COA- oftijdelijke gemeentelijke opvanglocatie (tgo). Het rapport richt zichenerzijds op incidenten die door het COA zijn geregistreerd en anderzijdsop misdrijven waarvan bewoners tijdens hun verblijf op COA-locaties oftgo’s als verdachte zijn geregistreerd door de politie. Mogelijkheid bestaatdat er overlap is in de registratie van het COA en de politie, bijvoorbeeldbij een geweldsincident op locatie. Een deel was vorig jaar betrokken bijeen agressie- of geweldsincident (11%) en/of verdacht van een misdrijf(3%).IncidentenIn totaal registreerde COA in 2025 17.750 incidenten van fysieke, verbaleen non-verbale agressie en geweld, verbale suïcidedreiging of zelfdestruc-tieve acties. Dat is een toename van 6% ten opzichte van een jaar eerder,toen 16.740 incidenten werden geregistreerd. Die toename is in lijn met destijging van het aantal personen dat bij COA wordt opgevangen.Van de 112.745 unieke personen die in 2025 verbleven op een COA-locatieof een tgo werd 11% geregistreerd als betrokkene bij een (fysiek, verbaalof non-verbaal) agressie- of geweldsincident. Dit aandeel is gelijk aan hetaandeel betrokkenen in 2024. kst-19637-3614ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36141 Het grootste deel van de in 2025 geregistreerde incidenten betrof verbale1(44%) en fysieke2 (35%) agressie en geweld. Net als vorig jaar valt op datalleenstaande minderjarige vreemdelingen relatief vaak betrokken zijn bijeen incident. In 2025 werd 29% van de alleenstaande minderjarigevreemdelingen geregistreerd als betrokkene bij een incident. Dat was in2024 34%.In 2025 legde het COA 13.205 keer een maatregel op naar aanleiding vaneen van de incidenten die zijn meegenomen in het onderhavige rapport.Dit is een toename van 9% in vergelijking met 2024.In absolute aantallen is de meest voorkomende nationaliteit onderbetrokkenen bij agressie- en geweldsincidenten Syrisch, maar afgezettegen de totale groep Syriërs die bij het COA verblijft, is dat gelijk aan hetgemiddelde aandeel betrokkenen van 11% in 2025 van alle COA- en(tijdelijke) gemeentelijke opvang (tgo)-bewoners. Nationaliteiten waarbijde onderzoekers bovengemiddeld veel registraties van betrokkenheid bijagressie- en geweldsincidenten waarnemen, zijn Marokkaans (36%),Algerijns (33%), Gambiaans (23%), Egyptisch (19%), Nigeriaans (19%),Soedanees (13%), en Somalisch (13%).MisdrijvenIn 2025 legde de politie in totaal 7.515 registraties van verdachten vast,waarbij de verdachte ten tijde van het misdrijf op een COA-locatie of tgoverbleef. Dit is een toename van 23% ten opzichte van een jaar eerder.Net als voorgaande jaren, gaat het bij de geregistreerde misdrijvenoverwegend om vermogensmisdrijven zoals diefstal (64%). 14% van deverdachtenregistraties onder COA- en tgo bewoners had betrekking opeen geweldsmisdrijf.In totaal registreerde de politie in 2025 3.270 unieke verdachten vanmisdrijven binnen de doelgroep. Dit correspondeert met 3% van de uniekepersonen die in dat jaar werden opgevangen op een COA- of tgo-locatie.Dit aandeel is redelijk constant gebleken in de periode waarover hetWODC rapporteert.Opvallend is het hoge aandeel minderjarigen: 21% van de uniekeverdachten was minderjarig. Dit aandeel is vergelijkbaar met dat voor2024.Nationaliteiten met relatief hoge aandelen verdachten zijn Algerijns (33%van de Algerijnse bewoners in 2025 werd verdacht van een misdrijf),Marokkaans (31%) en Tunesisch (25%).Levensmisdrijven (bijv. moord of doodslag), vormen ongeveer 1% van hettotaalaantal verdachtenregistraties. Hier geldt dat het over de gehelerapportageperiode voornamelijk om pogingen gaat; in 5% van de gevallengaat het om een voltooid delict. In absolute zin gaat het in 2025 om 7voltooide levensdelicten, en voor de gehele rapportageperiode 2019–2025in totaal om 20.In 2025 werden 4.145 zaken afgedaan door het OM waarbij de verdachtewoonachtig was op een COA-locatie of tgo ten tijde van het misdrijf. In demeerderheid van deze zaken (59%) werd besloten om te dagvaarden. Ditis relatief hoog ten opzichte van de algemene Nederlandse bevolking,1Schelden, dreigen met woorden.2Slaan, schoppen, trappen e.d.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36142 waarvan in 2024 41% van de zaken voor de rechter kwam, versus 65%onder COA-bewoners in dat jaar.In 2025 deed de rechter uitspraak in 1.810 zaken waarbij de verdachte tentijde van het misdrijf woonachtig was op een COA-locatie of tgo. In 95%van de gevallen bevond de rechter de verdachte schuldig. In het geval vaneen strafoplegging legde de rechter bovendien relatief vaker eengevangenisstraf of jeugddetentie op aan COA- en tgo-bewoners (72% vande opgelegde straffen in 2025, 81% in 2024) dan aan de algemeneNederlandse bevolking (36% in 2024). Mogelijk hangen de genoemdeverschillen in afdoening (zowel door het OM als de rechter) volgens deonderzoekers samen met de aard van de gepleegde misdrijven of speeltde afweging hoe kansrijk de tenuitvoerlegging van een straf of maatregelwordt geacht een rol.BeleidsreactieDe overlast en criminaliteit veroorzaakt door een beperkte groepasielzoekers, heeft grote impact op zowel omwonenden als medewerkersen medebewoners in de opvang. Daarom zet dit kabinet in op een hardeaanpak van asielzoekers die overlast veroorzaken en de wet overtreden.Het aanpakken van overlast en het stellen van duidelijke grenzen is vanessentieel belang om het draagvlak voor opvang van asielzoekers tekunnen behouden. Bij Kamerbrief van 22 mei jl.3 heb ik uw Kamergeïnformeerd over de voortgang van de nationale aanpak overlast. Debestaande aanpak stoelt op vier pijlers: sneller beslissen in proceduresvan overlastgevers, maatwerk bieden in de opvang, lik-op-stuk toepassenin de openbare ruimte en inzetten op terugkeer. Daarmee ligt er een solidebasis om zowel langs de band van het vreemdelingenrecht als hetstrafrecht normerend op te treden. Mijn ministerie spant zich voortdurendmet de betrokken organisaties in om het beschikbare instrumentariumoptimaal en consequent toe te passen.Uit het rapport volgt dat de groep amv bijzondere aandacht behoeft.Opnieuw is deze groep oververtegenwoordigd in zowel de incidenten-cijfers als het aantal verdachtenregistraties van misdrijven. Hoewel ditdeels samenhangt met dat er bijvoorbeeld meer toezicht is op deamv-locatie en daaraan gekoppeld een verhoogde incidentenregistratie,zien we in de praktijk ook een toename van het aandeel alleenstaandeminderjarige vreemdelingen dat betrokken is bij overlast, diefstal envechtpartijen in een aantal grote steden. Het gaat vaak om overlast in deopenbare ruimte door groepen jongeren. Zij zijn meestal afkomstig uitandere gemeentes en zijn mobiel. Daarbij gaat het ook om vreemdelingenzonder rechtmatig verblijf die niet bij COA verblijven. Dat maakt het in depraktijk voor betrokken ketenpartners lastig om effectief casusregie tevoeren, omdat de ketensamenwerking vaak lokaal is ingericht.Daarom wordt de persoonsgerichte aanpak in Utrecht voor mobieleoverlastgevende en criminele vreemdelingen, nu doorontwikkeld tot eenlandelijke tafel. Het doel van deze landelijke persoonsgerichte aanpak vooroverlastgevende en criminele vreemdelingen, waaronder de groep jongeSyrische asielzoekers die betrokken is bij crimineel gedrag, is het tijdiginformeren van betrokken (keten)partners en het voeren van casusregie(«er bovenop zitten»). Op dit moment worden de noodzakelijke randvoor-waarden uitgewerkt, waaronder de rechtmatigheid van gegevensuit-wisseling tussen de betrokken partijen.3Kamerstukken vergaderjaar 2026–2026, 19 637, nr. 3559Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36143 Ondertussen blijft onverkort de werkafspraak van kracht dat de politie bijeen strafbaar feit door een alleenstaande minderjarige vreemdelingvoogdij-instelling Nidos informeert, zodat door de voogd van Nidos en deamv-mentor van het COA de begeleiding van de jeugdige waar nodigwordt aangescherpt. Daarnaast refereerde ik hierboven al aan demogelijke verklaringen die de onderzoekers noemen voor de verschillen inafdoening van strafbare feiten bij deze doelgroep ten aanzien van dealgemene Nederlandse bevolking, zoals de afweging hoe kansrijk detenuitvoerlegging van een straf of maatregel wordt geacht. Waar het gaatom minderjarige vreemdelingen geldt dat het reguliere jeugdstrafrechtvan toepassing is. Het toepasbaar instrumentarium uit het jeugdstrafrechtkent een pedagogisch uitgangspunt en zet daarmee ook in op verkleiningvan het risico op herhaling. Samen met de partners uit de vreemdelingen-keten en de jeugdstrafrechtketen blijf ik in gesprek over handvaten om dattoepasbaar instrumentarium ook zo goed mogelijk in te zetten voor dezedoelgroep.In 2025 werden 7 voltooide levensdelicten geregistreerd. Achter dezelevensdelicten gaan namen en mensenlevens schuil. Onherstelbaretragedies waar nabestaanden tot de dag van vandaag om rouwen.Richting hen en de samenleving voelt dit kabinet de dure plicht om dedaders verantwoordelijk te houden en recidive te voorkomen.Uitgangspunt daarbij is dat een asielzoeker die wordt verdacht van eenstrafbaar feit, duidelijk moet merken dat het plegen van misdrijven directstrafrechtelijke gevolgen heeft (lik-op-stuk). Onder lik-op-stuk beleid wordtverstaan een snelle interventie na aanhouding van de verdachte tot enmet de succesvolle tenuitvoerlegging van de straf. Dat zijn bij voorkeur desupersnelrechtzitting bij de politierechter, waarbij de verdachte binnen 72uur na aanhouding vanuit de inverzekeringstelling wordt berecht en desnelrechtzitting bij de politierechter waarbij de verdachte binnen 17 dagenna aanhouding vanuit de bewaring wordt berecht. In beide situaties wordteen verdachte berecht vanuit de voorlopige hechtenis en kan de rechterbevelen dat de resterende straf direct aansluitend wordt uitgezeten.Of de inzet van (super)snelrecht en directe tenuitvoerlegging van desanctie (vaak een gevangenisstraf) mogelijk is, hangt af van de omstan-digheden en is aan de officier van justitie. In recente gesprekken tussenkabinet en lokale bestuurders over de toename van overlast in grotesteden, waarbij sprake is van een bredere groep overlastgevende encriminele vreemdelingen, is het belang benadrukt van een optimaleaansluiting tussen strafrecht en vreemdelingenrecht tussen alle betrokkenpartners.Indien in zo’n geval sprake is van een vreemdeling zonder rechtmatigverblijf, gaat de Dienst Terugkeer en Vertrek al tijdens de detentieperiodeaan de slag met de voorbereiding van de uitzetting. De inzet daarbij is omde vreemdeling direct aansluitend aan de strafdetentie uit te zetten, indiennodig kan aansluitend vreemdelingenbewaring worden ingezet.De bestaande Top-X aanpak voor stelselmatige overlastgevers wordtversterkt door medewerkers in de asielketen beter toe te rusten in hettoepassen van mogelijke interventies. Verder blijf ik mij, in samenspraakmet COA en andere ketenpartners, inspannen voor de uitbreiding vanverscherpte toezichtslocaties (vtl) en het verbeteren van mogelijkhedenom op meer opvanglocaties aan overlastgevers een vrijheidsbeperkendemaatregel op te leggen. Hierbij blijft bestuurlijke bereidheid vangemeenten essentieel.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36144 Daarnaast werk ik, in samenspraak met de betrokken afdelingen binnenhet Ministerie van Justitie en Veiligheid, politie en lokaal gezag, aan hetrealiseren van extra politie-inzet in gemeenten met een aanmeldlocatie.De aanhoudende overlastproblematiek in relatie tot de gestegen bezettingvan het aantal COA-bewoners in 2025 onderstreept het belang van meergrip op migratie. Dit kabinet zet daarom in op het verlagen van deinstroom, een versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandachtvoor overlastgevende en criminele vreemdelingen en het realiseren vanstabiele en voldoende opvang waarbij sneller meedoen de norm wordt.Onderdeel van een toekomstbestendig migratiebeleid is de versterkingvan de aanpak van overlast en crimineel gedrag van asielzoekers.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36145