Verslag Landbouw- en Visserijraad van 15 juli 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-32Landbouw- en VisserijraadNr. 1665 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juli 2024Met deze brief informeer ik uw Kamer over de Landbouw- en Visserijraad(hierna: Raad) die op 15 juli jl. plaatsvond in Brussel.Verslag Landbouw- en Visserijraad 15 juli Presentatie werkprogramma Hongaars voorzitterschapHet Hongaars voorzitterschap presenteerde zijn programma en priori-teiten voor de tweede helft van 2024 op het gebied van landbouw envisserij. Het bevorderen van een op de boeren gericht EU-landbouwbeleidstaat voor Hongarije centraal. Ook zal het Hongaars voorzitterschap veelaandacht besteden aan demografische uitdagingen en het versterken vanhet concurrentievermogen van de EU. Het Hongaars voorzitterschapstreeft er onder andere naar om in het najaar Raadsconclusies over hetGemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor de programmaperiodevanaf 2028 vast te stellen en de besprekingen over de situatie op delandbouwmarkten voort te zetten. Tevens zullen dit najaar onder hetHongaars voorzitterschap de onderhandelingen over de vangstmogelijk-heden worden gevoerd. Uw Kamer zal in september nader wordengeïnformeerd over het werkprogramma van het Hongaars voorzitterschapdoor middel van een appreciatie.Levensvatbaarheid van plattelandsgebieden – generatievernieuwing endemografische aspectenTijdens de Raad vond een gedachtewisseling plaats over de levensvat-baarheid van plattelandsgebieden, met speciale aandacht voor generatie-vernieuwing en demografische aspecten. Deze discussie bouwde deelsvoort op de Raadsconclusies over de langetermijnvisie voor plattelands-gebieden in de EU, die in november 2023 zijn vastgesteld (Kamerstuk21 501-32, nr. 1602). kst-21501-32-1665ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16651 Ik heb aangegeven blij te zijn met de agendering van dit onderwerp en ikheb benadrukt dat het landelijk gebied onze onvoorwaardelijke steunverdient, nu en in de toekomst. Alle lidstaten onderschreven het belangvan vitale plattelandsgebieden en de rol die zij spelen op het gebied vanvoedselzekerheid en duurzame ontwikkeling. Tegelijkertijd benadruktenlidstaten de grote uitdagingen waar landelijke gebieden voor staan, onderandere op het gebied van werkgelegenheid en klimaatverandering.Lidstaten onderstreepten dat het essentieel is om de levensvatbaarheidvan plattelandsgebieden te verbeteren en om deze gebieden aantrekkelijkte houden voor jonge boeren en vrouwen. Om dit te bereiken, is hetvolgens de meeste lidstaten noodzakelijk om te investeren in hetverbeteren van de (digitale) infrastructuur en basisvoorzieningen zoalsonderwijs en gezondheidszorg in landelijke gebieden. Lidstaten zijn overhet algemeen tevreden over de instrumenten die zij tot hun beschikkinghebben om plattelandsgebieden te versterken, zoals het GLB, metspecifieke aandacht voor LEADER, en het cohesiebeleid. Wel gaven vrijwelalle lidstaten aan dat het belangrijk is om de administratieve lasten teverlagen, de regels te versimpelen en het makkelijker te maken voorbegunstigden om aanvragen in te dienen. Ook ik heb hier aandacht voorgevraagd. Verder heb ik aangegeven dat het belangrijk is om de synergieen coherentie tussen de verschillende beleidsinstrumenten te vergrotenen om te zorgen voor voldoende flexibiliteit bij de inzet van fondsen,punten die door een groot deel van de Raad werden gesteund. Ook heb ik,samen met veel andere lidstaten, de belangrijke rol die jonge mensenspelen in het landelijk gebied onderstreept en heb ik de EuropeseCommissie (hierna: Commissie) opgeroepen om de steun voor jongeboeren voort te zetten. Een aantal lidstaten benadrukte verder nog hetbelang van innovatie voor het versterken van landelijke gebieden en hetfeit dat, bij het opstellen van beleid gericht op plattelandsontwikkeling,rekening moet worden gehouden met de specifieke omstandigheden inlidstaten, iets dat ik onderschrijf. Tot slot benadrukten veel lidstaten hetbelang van rural proofing, dat wil zeggen het beschouwen van beleid enprogramma’s door een «rurale lens» om ervoor te zorgen dat het beleidaansluit bij de eigenschappen, behoeften en uitdagingen van landelijkegebieden.Ook de Commissie erkende het belang van vitale plattelandsgebieden engeneratievernieuwing. De Commissie gaf aan dat generatievernieuwingéén van de prioriteiten van het GLB is en dat het GLB instrumenten bevatom jonge boeren te ondersteunen. Wel gaf de Commissie aan dat alleeninterventies uit het GLB onvoldoende zijn om jonge boeren te onder-steunen, en dat een coherente aanpak en inzet van GLB- en nationaleinstrumenten nodig is om een goed klimaat voor jonge boeren te creëren.Ook het belang van LEADER werd door de Commissie onderschreven.Daarnaast gaf de Commissie aan dat het essentieel is om te investeren indiversificatie van de plattelandseconomie. De Commissie gaf aan zich niette willen mengen in discussies over de omvang van toekomstigebudgetten: deze horen volgens de Commissie thuis in de discussies overhet Meerjarig Financieel Kader na 2027. Tot slot gaf de Commissie aanwelwillend te zullen kijken naar het verzoek van een aantal lidstaten om deGLB-voorschotbetalingen te verhogen van 80% naar 85%. Een verhogingvan de voorschotbetalingen kan de slagingskans van bijvoorbeeldLEADER-projecten vergroten, omdat het het opstarten van een projectvergemakkelijkt.Het Hongaars voorzitterschap zegde toe de input uit deze tafelronde meete nemen in de conclusies over de toekomst van het GLB, die het in hetnajaar wil vaststellen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16652 Handelsgerelateerde landbouwvraagstukkenZoals gebruikelijk bij de bespreking van dit reguliere agendapunt,informeerde de Commissie de Raad over de stand van zaken van haarwerkzaamheden op het gebied van internationale handel in landbouwgoe-deren, en lopende bilaterale en multilaterale onderhandelingen overhandelsakkoorden. De Commissie gaf aan dat de export van de EU in heteerste kwartaal is toegenomen ten opzichte van hetzelfde kwartaal in2023. De import is stabiel gebleven. Er is over de eerste drie maanden van2024 sprake van een positieve handelsbalans (EURO 17,9 miljard).Tijdens de gedachtewisseling die volgde, benadrukte een grote groeplidstaten het belang van handel voor de EU, zowel op economisch vlak alsop het gebied van open strategische autonomie, diversificatie vangrondstoffen en voedselzekerheid. Ik heb daarbij – in lijn met deconclusies van de Europese Raad van 27 juni – aangegeven dat het vanbelang is om te streven naar een ambitieuze, robuuste en open handels-politiek die eerlijke handelsovereenkomsten mogelijk maakt en een gelijkspeelveld waarborgt. Tevens heb ik aangegeven dat voorzichtig moetworden gehandeld bij het verlenen van markttoegang voor een aantalgevoelige producten, zoals pluimveevlees in de lopende onderhande-lingen met Thailand.Sommige lidstaten gaven aan dat het belangrijk is om producten uit derdelanden aan dezelfde standaarden te laten voldoen als producten dieworden geproduceerd in de EU, bijvoorbeeld op het gebied van dieren-welzijn. Ik heb daarbij ingebracht dat standaarden moeten wordennagestreefd in handelsovereenkomsten, bijvoorbeeld door het aanbodvan extra markttoegang te koppelen aan het voldoen aan specifiekeEU-standaarden voor bijvoorbeeld dierenwelzijn.Daarnaast besteedden veel lidstaten aandacht aan de recente verlengingvan de autonome handelsmaatregelen met Oekraïne en de automatischevrijwaringsmaatregelen die bij deze verlenging zijn afgesproken. DeCommissie gaf aan dat de drempelwaardes voor haver, eieren en suikerbereikt zijn, en dat voor die producten weer importheffingen gaan gelden,De meeste lidstaten onderschreven het belang van steun aan Oekraïne engaven daarom aan blij te zijn met de verlenging. Enkele lidstaten lietenechter merken dat zij nog steeds zorgen hebben over importen uitOekraïne. Ik heb aangegeven dat het van belang is om een evenwicht tevinden tussen onze steun aan Oekraïne en de zorgen van Europeseproducenten over de toegenomen concurrentie. Daarom heb ik deCommissie gevraagd om de Raad de komende tijd te informeren over heteffect van de import uit Oekraïne op zowel de EU-markten als op deOekraïense economie. De Commissie benadrukte het belang van deautonome handelsmaatregelen en gaf in reactie op de zorgen vanlidstaten aan de handelsstromen goed te blijven monitoren. Verdererkende de Commissie dat landbouw waarschijnlijk tot lastige gesprekkenzal leiden bij de op 25 juni jl. gestarte onderhandelingen met Oekraïne enMoldavië over toetreding tot de EU, iets dat door een aantal lidstatenwerd herhaald.Verder sprak een groep lidstaten zorgen uit over hetanti-dumpingonderzoek dat China heeft ingesteld naar de import vanEuropese varkensproducten. Enkele lidstaten vroegen de Commissie ombedrijven die door China worden onderzocht te steunen. De Commissiegaf aan met de sectoren samen te werken om ervoor te zorgen dat hetonderzoek volledig plaatsvindt in overeenstemming met de relevanteWTO-regels. Tot slot spraken enkele lidstaten zorgen uit over de lopendeWTO-onderhandelingen over het tegengaan van schadelijke visserijsub-Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16653 sidies. Tijdens de 12eMinisteriële Conferentie van de WTO (juni 2022)hebben de WTO-leden een akkoord gesloten over het tegengaan vanillegale en ongereguleerde visserij (zogeheten IUU-visserij) (Kamerstuk21 501-02, nr. 2512). Tijdens de 13eMinisteriële Conferentie (maart 2024) ishet niet gelukt om een akkoord te bereiken over een vervolgverdrag oversubsidies die bijdragen aan overbevissing en overcapaciteit (Kamerstuk25 074, nr. 199). WTO-leden hebben hier de afgelopen tijd over dooronder-handeld en recent is er een voorzitterstekst gecirculeerd. Naar aanleidinghiervan gaven enkele lidstaten tijdens de Raad aan dat het belangrijk isdat de ambitie om illegale visserij tegen te gaan groot moet blijven, maardat dit de modernisering van de Europese vloot niet in de weg mag staan.Diversenpunt: Europese land- en bosbouw: de ruggengraat van eenconcurrerende, soevereine en welvarende EUOostenrijk, met steun van enkele andere lidstaten, presenteerde eennotitie over de land- en bosbouw als ruggengraat van een concurrerende,soevereine en welvarende EU. Oostenrijk bracht een flink aantal onder-werpen op als signaal aan de volgende Commissie, zoals de verminderingvan administratieve lasten, aanpassing van de beschermde status vangrote carnivoren en de herziening van de tijdlijn voor implementatie vande Ontbossingsverordening. Verder stelde Oostenrijk dat voedselze-kerheid en het verdienvermogen van de boer centraal moeten staan, ookbij het klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Tijdens de tafelronde sprakenveel lidstaten steun uit voor verschillende door Oostenrijk opgebrachtepunten. Enkele lidstaten benadrukten het belang van klimaat enduurzaamheid in de volgende termijn van de Commissie. Een klein aantallidstaten greep dit diversenpunt aan om te pleiten voor verdere externeconvergentie van de basisinkomenssteun uit het GLB.Ik heb het belang onderstreept van een goed verdienvermogen voorboeren en vissers en van het benutten van het volledige potentieel van debioeconomie. Daarnaast heb ik aandacht gevraagd voor innovatieveoplossingen en aangegeven het belangrijk te vinden dat de administra-tieve lasten voor zowel boeren als uitvoeringsinstanties wordenverminderd.Diversenpunt: Betere harmonisatie nodig van de criteria voor het beheervan de Europese programma’s voor de afzetbevordering van landbouw-productenSpanje presenteerde, met steun van enkele andere lidstaten, viervoorstellen om de administratieve lasten die voortvloeien uit hetEU-Promotiebeleid te verminderen. De voorstellen zagen op aanpassingvan het boetesysteem, methodes om met vereenvoudigde kosten tewerken, verantwoording van kosten bij het indienen van declaraties en hetontwikkelen van richtsnoeren door de Commissie om de uitvoering vande promotieprogramma’s te harmoniseren. Een aantal lidstaten gaf aanhet belang van het versimpelen en harmoniseren van de promotiepro-gramma’s te onderschrijven. Verder uitten enkele lidstaten hun zorgenover het voornemen van de Commissie om het promotiebudget voor 2025te verlagen. De Commissie gaf in reactie hierop aan dat het enkelevoorstellen voor verbetering en versimpeling van het EU-Promotiebeleidvoorstelt. Voor wat betreft de verlaging van het budget voor 2025 gaf deCommissie aan dat deze voortvloeit uit een besluit van de Europese Raadvan 1 februari jl. om de begroting aan te passen. Ik heb dit agendapuntaangehoord (Kamerstuk 21 501-20, nr. 2018).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16654 Diversenpunten: Resultaten van het beleidsforum voor de bevorderingvan onderzoek en innovatie in Centraal- en Oost-Europa (Brussel, 4 juli2024) + Gezamenlijke verklaring van Ministers van de bioeAST-lidstatenHet Hongaars voorzitterschap presenteerde de resultaten van een doorHongarije, in samenwerking met het bioeAST-initiatief, op 4 juli jl.georganiseerd beleidsforum over de bevordering van onderzoek eninnovatie in Centraal- en Oost-Europa. Onder hetzelfde agendapuntpresenteerde Polen, namens de andere bioeAST-landen, een gezamenlijkeverklaring van de Ministers van Landbouw en de Ministers van Onderzoekvan de bioeAST-lidstaten. Deze lidstaten onderstreepten de belangrijke roldie het bioeAST-initiatief kan spelen in de verdere ontwikkeling vanCentraal- en Oost-Europa, met name op het gebied van onderzoek eninnovatie en de bioeconomie. Deze lidstaten benadrukten het belang vanvoldoende middelen voor dit samenwerkingsverband en vroegen de Raadom steun. De Commissie sprak steun uit voor het bioeAST-initiatief enbenadrukte dat het de gehele EU ten goede zal komen, als het volledigepotentieel van de bioeAST-regio wordt benut. Ik heb dit agendapuntaangehoord.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16655