Stand van zaken publiek energiefonds en motie van het lid Timmermans c.s. over vaart maken met de inrichting van een Publiek Energiefonds

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energie24 515Preventie en bestrijding van stille armoede ensociale uitsluitingNr. 599 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 november 2025Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 18 september jl. isdoor de leden Timmermans (GroenLinks-PvdA), Bikker (ChristenUnie) enVan Hijum (NSC) een motie ingediend.1 De motie verzoekt het kabinet omdeze winter opnieuw directe inkomenssteun te organiseren voorhuishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen en om vaart temaken met de inrichting van een publiek energiefonds als opvolger vanhet Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). Op 30 september jl. heb ik deTweede Kamer geïnformeerd op welke wijze deze steun mogelijkgerealiseerd zou kunnen worden aan de hand van twee mogelijkescenario’s.2In deze brief informeer ik u over de wijze waarop ik invulling aan dezemotie heb gegeven en informeer ik u over de laatste stand van zaken vanhet publieke energiefonds.Geen tijdelijk publiek-privaat noodfondsIn de brief van 30 september jl. heb ik geschetst dat indien derde partijenbereid zouden zijn om een financiële bijdrage van meer dan één derdevan het totale bedrag te doen en de stichting TNE dit wil uitvoeren, erkomende winter opnieuw een publiek-privaat noodfonds ingericht zoukunnen worden (scenario 1). Ik heb daarbij toegezegd om opnieuw metEnergie-Nederland en de energieleveranciers in gesprek te gaan over eenfinanciële bijdrage.Energie-Nederland heeft op 2 oktober, in reactie op de Kamerbrief van30 september jl., in een nieuwsbericht aangegeven dat de energieleveran-ciers niet opnieuw een bijdrage overwegen. Toch ben ik op 6 oktober 20251Kamerstukken II 2025/26, 36 800, nr. 20.2Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 595. kst-29023-599ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5991 met Energie-Nederland en energieleveranciers in gesprek gegaan. In ditgesprek hebben zij opnieuw bevestigd geen nieuwe bijdrage aan eentijdelijk fonds meer te willen verstrekken. In een nieuwsbericht op9 oktober heeft Energie-Nederland dit wederom herhaald.Op 14 oktober heb ik opnieuw met Energie-Nederland en de energieleve-ranciers gesproken om hen toch te bewegen tot een bijdrage. In ditgesprek heb ik opnieuw moeten constateren dat de energieleveranciershier niet toe bereid zijn.Zonder deze bijdrage wordt niet voldaan aan een belangrijke randvoor-waarde om via een privaat-publieke constructie een tijdelijk noodfonds inte richten. Een Rijksbijdrage in de bestaande publiek-private constructiezonder inleg van derde partijen heeft verregaande financiële, juridische enmaatschappelijke consequenties die ik in de brief van 30 september 2025heb geschetst. De Algemene Rekenkamer zal dit scenario zeerwaarschijnlijk als onrechtmatige besteding van belastingmiddelenaanmerken. Deze optie beschouwt het kabinet daarom niet als realistischen daarom wordt hier dan ook niet voor gekozen.Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen heeft het lid Grinwisgeïnformeerd of het mogelijk is dat het publiek energiefonds deze winterin samenwerking met de Stichting TNE, vervroegd kan openen. Eendergelijke constructie is voor deze winter juridisch en uitvoeringstech-nisch niet haalbaar. Er is een wetswijziging nodig om ervoor te zorgen datde Stichting TNE het publieke energiefonds in mandaat kan uitvoeren. Hettraject om de wet aan te passen duurt in ieder geval één jaar; daarvoor ishet al nodig om de verschillende processtappen versneld te doorlopen.Voor mandaatverlening aan TNE zal zeer waarschijnlijk een aanbeste-dingsprocedure moeten worden gevolgd. Als TNE mandaat zou krijgen,zouden zij niet alleen beschikkingen moeten afgeven, maar ook bezwaar-en beroepsprocedures moeten afhandelen. Het is de vraag of TNE daar opkorte termijn op ingericht kan zijn. Zeker is wel dat dit aanzienlijke extrauitvoeringskosten met zich mee zou brengen. Die kosten zouden bovenopde reguliere uitvoeringskosten komen.Extra € 30 miljoen voor Gemeentefonds voor aanpak energiear-moedeMet de VNG heb ik gesproken over het tweede scenario uit de brief van30 september 2025 om eenmalig € 50 miljoen aan het Gemeentefonds teverstrekken. De VNG pleit voor een structurele aanpak en volledige inzetop het publieke energiefonds. De VNG deelt echter ook de noodzaak omdeze winter huishoudens te ondersteunen bij het betalen van deenergierekening.Daarom zijn we gezamenlijk uitgekomen op de volgende aanpak. Metdeze aanpak proberen we ook deze winter zoveel mogelijk huishoudens tebereiken en te ondersteunen in het verlagen van hun energierekening. Ikheb u hierover al gedeeltelijk geïnformeerd in de Kamerbrief van 27 junijl.3 De gezamenlijke inzet van het Ministerie van Sociale Zaken enWerkgelegenheid (SZW), de Stichting TNE en de VNG is om de data vanTNE van 151.000 huishoudens te delen met gemeenten. Dezehuishoudens hebben bij hun aanvraag bij het noodfonds aangegevenopen te staan voor hulp bij het verlagen van hun energierekening enhebben toestemming gegeven dat hun gegevens worden gedeeld met deeigen gemeente.3Kamerstukken II 24 515, nr. 813.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5992 Inmiddels is het portaal, dat Stichting TNE in opdracht van het Ministerievan SZW heeft gebouwd, gereed en ontvangen in november zo’n zes totacht pilotgemeenten de data. Na een evaluatie begin december, is hetdoel dat alle gemeenten deze winter de mogelijkheid krijgen om de datavan de huishoudens uit hun gemeente te ontvangen via het portaal en eenhulpaanbod aan deze huishoudens te doen. Huishoudens die dustoestemming aan de Stichting TNE hebben gegeven om hun gegevens tedelen, kunnen daarmee deze winter nog bereikt worden met een lokaalhulpaanbod door de gemeente.Om een impuls te geven om deze huishoudens beter te bereiken, voeg ikvia een Decentrale Uitkering (DU) € 10 miljoen toe aan het Gemeente-fonds. De financiële dekking voor deze impuls komt van deSZW-begroting. Tevens is met VNG in gezamenlijkheid besloten dat€ 20 miljoen van de middelen uit het amendement Grinwis aan hetGemeentefonds via deze zelfde DU worden verstrekt. Met deze middelenwordt beoogd dat gemeenten hiermee huishoudens in energiearmoedeaanvullend kunnen ondersteunen, waaronder huishoudens die geenaanvraag bij het TNE hebben gedaan.Door de verdeelsleutel van de DU te baseren op het percentage energiear-moede per gemeente krijgen gemeenten met meer energiearmoede inhun gemeente ook meer middelen om huishoudens te ondersteunen. Zowordt gewaarborgd dat gemeenten alle huishoudens in energiearmoedekunnen helpen en niet alleen de huishoudens die eerder dit jaar eenaanvraag bij het TNE hebben gedaan.Deze verdeelsleutel wordt ook gehanteerd bij de Specifieke UitkeringAanpak Energiearmoede van het Ministerie van Volkshuisvesting enRuimtelijke Ordening (VRO). Gemeenten ontvangen in 2025 via dedecembercirculaire € 10 miljoen en vervolgens in 2026 bij meicirculaire€ 20 miljoen. Dit is afgestemd met de VNG.Dankzij deze samenwerking met de VNG en gemeenten ontstaat demogelijkheid om huishoudens deze winter met de lokale aanpak teontzorgen op de energierekening. Daarbij is het hulpnetwerk vanenergiecoaches dat veel gemeenten hebben opgezet essentieel. Hetkabinet is hier de VNG en gemeenten zeer erkentelijk voor.Ruim € 339 miljoen voor het publieke energiefondsIn de ministerraad van 11 april 2025 was al besloten dat er € 174,5 miljoenvanuit het SCF, naast de € 60 miljoen4 cofinanciering, naar het publiekeenergiefonds gaat. In de ministerraad van 7 november 2025 is beslotenom aanvullend € 75,25 miljoen uit het SCF beschikbaar te stellen voor hetpublieke energiefonds. Daar wordt vanuit het Rijk een cofinanciering van€ 30 miljoen tegenover gezet, deze middelen komen uit het amendementGrinwis. De middelen voor het publieke energiefonds komen daarmee uitop € 339,75 miljoen. Door het inzetten van € 90 miljoen aan Rijksmid-delen, kan met behulp van middelen uit het SCF bijna een viervoudigbedrag voor het energiefonds beschikbaar komen.De beschikbaarheid over aanvullende SCF-middelen zijn het gevolg vanhet wegvallen van één van de andere voorstellen uit het Sociaal KlimaatPlan (SKP). Hierover wordt de Tweede Kamer separaat op korte termijndoor het Ministerie van SZW geïnformeerd. Met deze aanvullendemiddelen ontstaat de mogelijkheid om de doorlooptijd van het publieke4Zie het bijgevoegde kader «Beleidskeuzes uitgelegd (CW3.1), waarin nader wordt ingegaan opde besteding van de cofinanciering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5993 fonds te verlengen. Uiteraard is uitvoering van het SKP nog afhankelijkvan goedkeuring van de Europese Commissie.Uw Kamer heeft diverse keren geïnformeerd of de opening van hetpublieke fonds vervroegd kan worden. De huidige planning is dat hetfonds vanaf de winterperiode 2026/2027 operationeel wordt. Het kabinetgeeft dit project de hoogste prioriteit. Een gemiddeld wetstraject duurttwee jaar. Gezien de urgentie van het publieke energiefonds wordt hetproces versneld waar mogelijk. Het streven is om de wet die de totstand-koming van het publieke energiefonds regelt, in werking te laten tredenop 1 januari 2027. Daarvoor is het nodig dat de verschillendeprocesstappen van een wetstraject versneld worden doorlopen.Het nieuwe parlement kan hieraan bijdragen door te zorgen voor eensnelle behandeling van het wetsvoorstel door beide Kamers. Ik hoopdaarbij op uw medewerking.Graag wil ik benadrukken dat dankzij het amendement van het lid Grinwishet zowel mogelijk is om deze winter huishoudens aanvullend teondersteunen via de gemeentelijke route als de middelen van het publiekeenergiefonds uit te breiden.Brede aanpak betaalbaarheid van energieTot slot wil ik nog kort stilstaan bij de aanpak van energiearmoede in denbrede. De oorzaken van energiearmoede zijn vaak een combinatie van eenlaag inkomen, hoge energiekosten in verhouding tot het inkomen en eenslechte energetische kwaliteit van de woning. Het kabinet zet daarom inop een combinatie van verduurzaming in de gebouwde omgeving,ondersteuning bij het betalen van de energierekening en voldoende enconcurrerend aanbod voor consumenten op de energiemarkt. Het ishierbij de inzet dat de energierekening betaalbaar wordt en blijft vooriedereen.Bij de aanpak van energiearmoede heeft het Ministerie van VRO hetvoortouw bij de verduurzaming van woningen. Het Ministerie van SZW isverantwoordelijk voor het behoud van koopkracht en gerichte financiëleondersteuning. En het Ministerie van KGG is stelselverantwoordelijk voorhet energiesysteem, waaronder de betaalbaarheid van de energierekening(artikel 24 EED).Een onderdeel daarvan is ook goede consumentenbescherming. Voorenergie is deze geregeld in de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikersvan elektriciteit en gas. Deze regeling wordt opgenomen in de Energiere-geling onder de Energiewet, die op 1 januari 2026 ingaat. De Energiere-geling zal nog dit jaar door het Ministerie van KGG gepubliceerd worden.Bij de beleidsneutrale omzetting van de regeling worden ook een aantalmeer technische wijzigingen doorgevoerd. Zo sluit met de overzetting dedefinitie van schuldhulpverlening aan op de Wet gemeentelijke schuld-hulpverlening en is, vanwege de implementatie van de Elektriciteitslijn,opgenomen dat een eindafnemer niet afgesloten mag worden als er eenklachtenprocedure loopt. Daarnaast wordt de mogelijkheid voorgegevensuitwisseling tussen leveranciers en gemeenten uitgebreid. Dithelpt bij het doen van bijvoorbeeld een hulpaanbod bij betalingsachter-standen.Ik hoop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5994