Lijst van vragen en antwoorden over de overzichtsstudie over de schadelijkheid van alcoholgebruik in de leeftijdsgroep 16-18 jarigen

27565AlcoholbeleidNr.98LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld27oktober2009DevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSportoverdebriefvan28mei2009inzakedeOverzichtsstudieoverdeschadelijkheidvanalcoholgebruikindeleeftijdsgroep16–18jarigen(Kamerstuk27565,nr.90).Deministerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan26oktober2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,SmeetsAdjunct-griffiervandecommissie,Clemens1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Kant(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Ferrier(CDA),ondervoor-zitter,Joldersma(CDA),DeVries(CDA),Smeets(PvdA),voorzitter,VanMiltenburg(VVD),Schippers(VVD),Smilde(CDA),Timmer(PvdA),Kos¸erKaya(D66),Willemse-vanderPloeg(CDA),VanderVeen(PvdA),Schermers(CDA),VanGerven(SP),Wolbert(PvdA),Zijlstra(VVD),Ouwehand(PvdD),Agema(PVV),Leijten(SP),Bouw-meester(PvdA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU),Sap(GL)enDeRoos-Consemulder(SP).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),VanVelzen(SP),Neppérus(VVD),Atsma(CDA),AastedMadsen-vanStiphout(CDA),Ormel(CDA),VanDijken(PvdA),Verdonk(Verdonk),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Vietsch(CDA),Arib(PvdA),VanderHam(D66),Uitslag(CDA),Gill’ard(PvdA),Omtzigt(CDA),Langkamp(SP),Vermeij(PvdA),DeKrom(VVD),Thieme(PvdD),DeMos(PVV),Luijben(SP),Heerts(PvdA),Ortega-Martijn(CU),Halsema(GL)enDeWit(SP).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1361300910tkkst27565-98ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.981 1HoeveelmensenhoudenzichnubijdeVoedselenWarenAutoriteit(VWA)bezigmetdecontrolevandeleeftijdsgrensvooralcoholverkooponderde16jaar?Erhoudenzichmomenteel125mensenonderanderebezigmetdecontroleopdeleeftijdsgrensvooralcoholverkooponderde16jaar.12Klopthetdaterminderhandhaverswerkzaamzijndanmogelijkisbijdecontrolevandeleeftijdsgrensvooralcoholverkoopomdatersprakeisvanonvervuldevacatures?Hoeveelhandhaverszijnerwerkelijkdiezichmetdezecontrolebezighouden?Op1juli2009stondenerbijdeVWAvoorwatbetreftdehandhavingvanleeftijdsgrenzennog15,4fteaanvacaturesopen.Dezezullenzospoedigmogelijkwordenopgevuld.Zieverderhetantwoordopvraag1.3WatzijnderesultatentotnutoemetbetrekkingtotdeoverdrachtinhetkadervandepilotToezichtDrank-enHorecawet?Begin2008isdePilotDecentralisatieToezichtDrankenHorecawetvanstartgegaan.Deresultatenzulleneind2009bekendworden,alsdeeinde-valuatiegereedis.Uiteenonlangsgehoudentussentijdseevaluatieblijktechterwelaldatdegemeentengoedbezigzijn.Zoblijktdatdemeestegemeentenbeterinzichthebbengekregenindelokaleproblematiekvanjeugdenalcohol.DaarnaastishettoezichtbeleidvandegemeentenbeteringespeeldopdelokalesituatiedanhettoezichtvandeVWA,degemeen-telijketoezichthoudershebbenbeterzichtopdelokale«hotspots»waarveeljeugdkomt.Degemeentengevenverderaandatzijhettoezichteennuttigextrainstrumentvindenbijdeinvullingvanhetintegralealcoholbeleid.4Gezienhetfeitdatdeontwikkelingvandehersenennietstoptbijdeleef-tijdvan16jaarenalcoholgebruiknegatieveontwikkelingseffectenheeftopdehersenen,vindtdeministerhetdannietwenselijkomdeleeftijdwaaroplegaalalcoholgekochtkanwordenteverhogennaar18jaar?Zonee,waaromniet?IndeHoofdlijnenbriefAlcoholbeleidvan20november2007kwamhetkabinetmethetvoorstelgemeentendebevoegdheidtegevenomdeleeftijdsgrensoplokaalniveauteverhogennaar18jaar.UwKamernamtoenechterdemotieBouwmeesteraandiederegeringverzochtdeleeftijdsnormop16jaartehouden.DeKamernamtegelijkertijdechterookdemotieJoldersma/Voordewindaanwaarinderegeringwerdverzochteenkleinaantalgemeentendiedatwil,inaanmerkingtelatenkomenvooreenexperimentmetonderandereleeftijdsgrenzen.Perbriefvan29februari2008heefthetkabinetaangegevenuitvoeringtegevenaandemotieJoldersma/VoordewinddoormiddelvandeintroductievaneenexperimenteerartikelindeDrank-enHorecawet.HetwetsvoorsteldatdieexperimentenmogelijkmaaktisrecentnaarUwKamergestuurd.5Watgaatdeministerdoenomjongerentussende16en18jaarteweer-houdenomalcoholtedrinken?Sinds2006voertdeoverheiddecampagne«Voorkomalcoholschadebijuwopgroeiendekind».Dezecampagneisprimairgerichtopoudersvan1Peildatum1juli2009.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.982 kinderenonderde16jaar,maarookoudersvanjongerenbovende16jaarwordendoordecampagnebereikt.Daarnaastisernogeencampagnespecifiekgerichtopjongerenwaarinaandachtbesteedwordtaanderisico’svandrankgebruikvoorjongeren.6Hoeveelgeldgeeftdeoverheiduitaanalcoholvoorlichting?Derijksoverheidfinanciertdevolgendeprojectengerichtopalcohol-voorlichting:€1,5mlnaanhetprojectAlcohol&Opvoeding€0,7mlnaandecampagne«Drankmaaktmeerkapotdanjeliefis»€0,5mlnaanhetprojectdeGezondeschoolengenotmiddelenDaarnaastontvangengemeentenenGGD-enbudgetvoorvoorlichtingoveralcoholendrugsoplokaalniveau.7Hoeveelgeeftdealcoholbrancheuitaanreclame?Momenteelwordterdoordealcoholbrancheomennabijde€100miljoenuitgegevenaanreclame.Hierbijwordtuitgegaanvandevolgendeverdeling.–Tv-reclame60mln–Radioreclame2,5mln–Tijdschriftenreclame7,3mln–Krantenadvertenties2,8mln–Outdoorreclame6,4mln–Bioscoopreclame5mlnHoeveelgelderinsportsponsoringwordtgestoken,isnietbekend.Dealcoholbranchewildezecijfersnietvrijgeven.8Isdeministerbereidomalcoholreclamegerichtopjongerenteverbieden?Zonee,waaromniet?Opditmomentiservooreenanderemaatregelgekozen.Per1januari2009isdoorhetkabineteenverbodopalcoholreclametussen06.00–21.00uuringevoerd.9HoeveelziekenhuizeninNederlandhebbennueenalcoholpolienwaarbevindendezezich?Erzijnvijfziekenhuizendieeenalcoholpolihebben,hetgeenbetekentdatzij–vergelekenmetandereziekenhuizen–uitgebreiderenazorgbiedenaanjongepatiëntendieopgenomenzijngeweestmeteenalcohol-vergiftiging.HetgaatomziekenhuizeninDelft,Eindhoven(tweedeel-nemendeziekenhuizen),HoornenLeeuwarden.10Bentubereidomervoortezorgendatermeervoorlichtingkomtvoorjongerenoverderisico’svanalcoholgebruik?Zoja,hoegaatuditregelen?Zonee,waaromniet?Momenteelzijnertweevoorlichtingscampagnes.Eencampagnegerichtopouderseneencampagnegerichtopjongeren.Opbeidedoelgroepenwordtelkjaargoedenduidelijkingezet.Deplichtvandeoverheidisdeoudersenhunkinderenvoortelichtenoverhetgebruikvanalcohol.Metdezecampagneswordthiernaaronzemeninginvoldoendemateaanvoldaan.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.983 11Isdeinzetvanvoorlichtingaanjongerenoverderisico’svanalcohol-gebruikvoornamelijkgerichtopvoorlichtingopscholenofenkelviapubliekscampagnes?Dezevoorlichtingisgerichtopdegeheleomgevingvandejongeren.Datisopschoolviahetprogramma«Degezondeschoolengenotmiddelen»enthuisenindewijkviadecampagnesgerichtopoudersenopjongerenzelf.12Bentuvanmening,geletopdegroterisico’svanvroegtijdigalcohol-gebruik,datdeverkoopvanzoethoudendealcoholischedrankeninsuper-marktenverbodenmoetworden?Zonee,waaromniet?IndeHoofdlijnenbriefalcoholbeleidvan20november2007isopgenomendathetkabinetdrempelswilopwerpentegenzoetealcoholhoudendedranken,bijvoorbeelddoordeverkoopvandergelijkedrankjesindesupermarktteverbieden.DezebeleidsoptieisinopdrachtvandeMinistervoorJeugdenGezingeanalyseerddoorErnst&Young.Deuitkomstvanhetrapportwasdatdeopstellerservanuitgaandatdebeperkingvandeverkoopvanzoete(mix)drankjestotdeslijterijopditmomentdeevenredigheidstoetsdieartikel28vanhetEG-verdragvereist,nietzaldoorstaan.Daaromligteenverdereuitwerkingvandezemaatregelnietvoordehand.13Bentubereidteonderzoekenwatheteffectophetalcoholgebruikonderjongerenzouzijnalsdezoethoudendealcoholischedrankenuitdesuper-marktgehaaldzoudenworden?Zonee,waaromniet?Uithetantwoordopvraag12wordtduidelijkdathetEuropeesrechtelijknietmogelijkiszoetealcoholhoudendedrankenuitdesupermarkttehalen.Hetheeftderhalveookgeenzinheteffectvaneendergelijkemaat-regelthansverderteonderzoeken.14Bentubereidom,zoalsookdirecteurVanDalenvandeStichtingAlcohol-preventie(STAP)bepleit,eenwettelijkeminimumprijsvooralcoholvasttestellen?Zonee,waaromniet?ErbestaantwijfelsofhetEuropeesgezienmogelijkiswettelijkeminimum-prijzenteintroduceren.DesalnietteminheefthetSchotseparlementvergevorderdeplannenomzo’nbasisprijsteintroduceren.DesituatieinSchotlandisevenwelniettevergelijkenmetdievandeEU-lidstaten:hetParlementinEdinburghmagimmerszelfgeenaccijnzenvaststellen,datiseenbevoegdheidvanderegeringinLonden.15HoeveelreclamesvanalcoholfabrikantenzijndoordeReclamecodecom-missiedeafgelopentweejaarafgekeurd?Watwasderedendaarvan?DeReclamecodecommissiedoeteenuitspraakopbasisvaningediendeklachten.UitinformatievanSTAPblijktdatdeReclamecodecommissiein200756reclameuitingengeheelofgedeeltelijkinstrijdheeftverklaardmetdeReclamecodevoorAlcoholhoudendeDrank.In2008zijn22klachtengeheelofgedeeltelijkgegrondverklaard.DevoornaamsteredenvoordeReclamecodecommissieomeenklachtgegrondteverklareniseenconcreteovertredingvande«ReclamecodevoorAlcoholhoudendeDrank»,zoalsbijvoorbeeldwanneerermetmeerTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.984 dan50%kortingopalcoholhoudendedrankwordtgeadverteerd,ofalserineenreclameuitingonterechtegezondheidsclaimswordengedaan.16Watishetoordeelvanhetkabinetoverzelfregulering?Kanergeenscherperwettelijkverbodkomen?Demeestevormenvanalcoholpromotiewordenviazelfreguleringbeperkt.Hetkabinethechtveelbelangaanzelfregulering,medegeletopdelangsdiewegreedsbereiktebeperkingenvanreclame.Medetegendieachtergrondishetkabinetnietvoornemensthansovertegaantothetinstellenvaneenreclamebesluit.WelzalhetkabinetactiefblijvenvolgenofdeReclamecodevoorAlcoholhoudendeDrankwordtnageleefdenzaltevensinhetoverlegmetbetrokkenpartijenhetbelangvanverruimingvandecodewordenuitgedragen.17WatisdereactievanhetkabinetophetrapportvanSTAPdatveeljongerenookna21.00uurnoginaanrakingkomenmetalcoholreclamesopdetelevisie(43%vandejongerentussende12en17jaarkomttussen21.00en22.00uurinaanrakingmetalcoholreclame,tussen21.00en23.00uurwordtnog14%-23%vande6–11jarigenbereikt)?Iseenreclame-verbodtot23.00uurdannietbetergezienhetaangetoondeverbandtussenalcoholreclameenhetaanzettentotdrinken?Methetalcoholreclameverbodtot21.00uurwordtaangeslotenbijzevenandereEuropeselidstatendieeentijdslotvooralcoholreclametot21.00of21.30uurkennen.Daaromisineersteinstantievoordittijdstipgekozen.Dezemaatregelisper1januari2009ingegaanenwordtjaarlijksgemonitord.18WaaromisdeaangenomenmotieVanderVliesc.s.(27565,nr.16)omdestuntprijzenenhappyhoursteverbiedennogsteedsnietuitgevoerd?DezemotiewordtuitgevoerddoorindewijzigingvandeDrank-enHorecawetoptenemendatgemeentenbevoegdworden–opbasisvaneigenafwegingen–detoepassingvanprijsacties,indevormvanhappyhoursofstuntprijzen,bijverordeningteregelen.19Eenvandeproblemenbijalcoholisdatervooralbijoudersgebrekisaankennisoverdeschadevanalcoholopdejongehersenen.Opwelkewijzevindtvoorlichtingaanoudersplaats?Kandatverstevigdworden?Sinds2006voertdeoverheiddecampagne«Voorkomalcoholschadebijuwopgroeiendekind».Dezecampagneisgerichtopoudersenverzorgersvanopgroeiendekinderen.Erwordtvooralvoorlichtinggegevenoverwatalcoholschadeisenwathetmetjekinddoet.Metdezecampagnewordteenzobreedmogelijkedoelgroepaanopvoedersbereikt.DaarnaastverschijnteindditjaareenhandreikingvanhetTrimbos-instituutvooroudersoveralcoholgebruikinbuurtenhuiskamerketen.Hierinwordtookingegaanopdeschadelijkegevolgenvanalcoholgebruikopdegezondheidvanjongeren.20Ishetkabinetbereidteonderzoekenofereenwaarschuwingstekstopalcoholflesjeskankomentestaan?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.985 Hetkabinetheeftditrecentonderzocht.Debetreffendebriefisop20augustusjl.aanuwKamerverzonden.21Sinds1992zijnvooralmeisjesstevigergaandrinken.Welkespecifiekemaatregelenziethetkabinethier?UithetrapportJeugdenRiskantgedraguit2007blijktdatmeisjestenopzichtevan1992meerzijngaandrinken.Overdezeperiodeisechterwelsprakegeweestvankleinefluctuaties,zoishetaantalmeisjesdatooitalcoholheeftgedronkenin2007juistweergedaaldtenopzichtevan2003.Daarnaastiserookgeenstijgingvanhetaantaldrinkendemeisjestenopzichtevanhetaantaldrinkendejongensgeconstateerdendrinkenjongensnogaltijdmeerdanmeisjes.Gezienbovenstaandeconstateringenzienwijgeennoodzaakvoorspeci-fiekemaatregelengerichtopmeisjes.22Inhoeverrevindterbijdealcoholpoli’snazorgplaats?Inhoeverreisdehulpverleningenverslavingszorgtoegerustopdegroepadolescenten?Indevijfziekenhuizenmetzogenaamdealcoholpoli’svindtuitgebreidenazorgplaats.Diebestaatuitonderzoekenengesprekkenmetdejongepatiëntenzijnouders.Indeverslavingszorgwordenmomenteel300behandelplaatsenvoorjongerenmetverslavingsproblemengerealiseerd.Indiennodigkunnenjongerenmetverslavingsproblemendaarterecht.23WanneerkandeKamerhetonderzoekverwachtennaardemogelijkhedenomtekomentoteenduidelijkzichtbaarlabelwaarinwordtgewezenopdeschadelijkeeffectenvan(overmatig)alcoholgebruik,zoalsdemotieVoordewind/Leijten(27565,nr.56)verzocht?Debetreffendebriefisop20augustusjl.aanuwKamerverzonden.24WelkenieuwefeiteneninzichtenheeftdeMinisternahetlezenvanditrapport?Ditrapportlaatziendateraanwijzingenbestaanvoorhetfeitdatalcoholschadekanberokkenenaanhetzichontwikkelendebrein,ookindeleeftijdsperiodevanzestientotachttienjaar.Noggeenenkelestudiekanpreciesaangevenbijwelkehoeveelheidalcoholopwelkeleeftijdschadeofanderenegatieveeffectenoptreden,maaronderzoeklaatwelduidelijkziendatvooralopjongeleeftijd,voorzichtigheidmethetgebruikvanalcoholgebodenis.Dezeconclusieondersteuntonzeaanpakomoudersenjongerenviacampagnestewijzenopdeschadelijkheidvanalcoholvoorjongeren,bijvoorbeeldviadecampagne«voorkomalcoholschadebijuwopgroeiendekind».25Waaromgevenookwetenschapperssteedsaandatdeleeftijdsgrensvooralcoholvan16naar18jaarzoumoetenterwijlhetopbasisvanhethuidigewetenschappelijkonderzoeknietmogelijkisomdeeffectentepreciserenvoorderelatievekortetijdsspannetussen16en18jaar?Hetisinderdaadnietmogelijkeffectentepreciserenvoordezeperiode.Welisduidelijkdatdehersenenophet18elevensjaarnognietvolledigtotontwikkelingzijngekomenendatalcoholschadekanberokkenenaandeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.986 zichontwikkelendehersenen.IndeconclusievanditrapportstellendewetenschappersvanhetTrimbos-instituutdaaromdat:«iederjaaruitstelvanalcoholgebruikiswinstinfysieke,cognitieveengedragsmatigezin.»26Aanwelkeleeftijdwordtheteindevandeadolescentiegekoppeld,wanneerimpulsencontroleweerinbalanszoudenzijn?Caseyetal.baserenhunveronderstellingopverschillendeonderzoekenennoemenhierbijzelfgeenleeftijdsgrens.Volgenshunmodelisimpulsencontroleinbalanswanneerdeprefrontalecortexvolledigtotrijpingisgekomen.Eris(nog)geeneenduidigantwoordopdevraagwanneerditexactis.VolgensbijvoorbeeldEvelienCrone(auteurvan«Hetpuberendebrein»)kunnenontwikkelingeninhetrationelebrein(controlefuncties)doorgaantotongeveerhet23stelevensjaar.Indeliteratuurwordtvaakgesprokenoverdelateadolescentieendangaathetomjongerenvan19–22jaar.Daarbijdientopgemerkttewordendaterduidelijkeindividueleverschillenzijnindesnelheidvanditprocesendathersenontwikkelingennietbijiedereenevensnelverlopen.27Inhoeverrezijnonderzoeksresultatenonderrattentevertalennaarmensenenmeerspecifiekresultatenbijadolescenterattennaaradoles-centen?InhetrapportvanVerdurmenenanderenuit2006wordthetvolgendegesteld:«Hetisnietmetzekerheidtezeggeninhoeverredebevindingenuitdierexperimenteelonderzoekvantoepassingzijnopdemens,maardeverwachtingisdatditwelhetgevalis,aangeziende(werkingvan)hersenstructurenenneurotransmittersvanratten(grotendeels)overeen-komenmetdievanmens.»Wanneeruitdieronderzoekblijktdatalcoholgebruikgerelateerdisaanhersenschade,danbiedtditvolgensdeonderzoekersvanhetTrimbos-instituutvoldoenderedenomaantenemendatditbijdemensookhetgevalkanzijn.Ditisechternietmet100%zekerheidopbasisvandier-experimenteelonderzoektezeggen.Hetexactvertalenvandeleeftijdvaneenratnaarmensenisingewikkeld,ookomdatdeadolescentiebijratteneenaantalwekenduurtenbijmensenmeerderejaren.28HoeisuithetonderzoekvanArtsafteleidendatpiekenindealcohol-consumptieschadelijkerzijndaneengeleidelijkerconsumptiepatroonenwatwordtdanpreciesbedoeldmeteen«geleidelijk»consumptiepatroon?HetonderzoekvanArtsdientvolgensdeonderzoekersvanhetTrimbos-instituutalsillustratieomaantegevenwateropcelniveauindehersenengebeurtwanneererhogeconcentratiesalcoholgenuttigdworden.Hetonderzoekimpliceertdathetmechanisme,zoalsbeschrevendoorArts,inwerkingtreedtwanneerernaeenperiodevanforsalcoholgebruik,plotse-lingmetgebruikgestoptwordt.Eenmeergeleidelijkconsumptiepatroonisdaneenpatroonwaaringeensprakeisvanhogepiekeninalcohol-gebruik,gevolgddooreenperiodevanweinigtotgeenalcohol-consumptie.Hetgaathierbijdusomeenpatroonvangematigdalcohol-gebruik,ditintegenstellingtoteenpatroonvanbingedrinken.29ZijnerinNederlandlongitudinaleonderzoekennaaralcoholgebruikenalcoholschadedierecentzijnafgerondofmomenteelnoginuitvoeringzijn?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.987 BinnenhetTRAILSproject,eenomvangrijklongitudinaalonderzoeknaaroorzakenengevolgenvanlichamelijkeengeestelijkegezondheidvankindertijdtotvolwassenheid,wordtspecifiekonderzoekverrichtnaardeinvloedvanalcoholgebruikophetcognitieffunctioneren.Ditonderzoekwordtverrichtbijeencohortvanruim200010-en11-jarigen,datin2001vanstartisgegaan.Opdieleeftijdishuncognitieffunctionerenonder-zocht,erzijntweejaarlijksegegevensoverhunalcoholgebruikenopditmoment,op18-en19-jarigeleeftijd,wordthuncognitieffunctionerenopnieuwonderzocht.Verdere,vergelijkbare,onderzoekenzijnbijonsnietbekend.30Welketerughoudendheidwordtbedoeldbijhetgeneraliserenvanconclu-siesuitstudiesmetadolescentendieextreemdrinkenenwaaromwordthiereenlinkmetalcoholafhankelijkheidgelegd?Invijfvandezevenstudiesweergegevenintabel1vanhetrapport(blz.13)werdenadolescentenonderzochtdievoldedenaandeDSM-criteriavooralcoholafhankelijkheiden/ofeenresidentiëlebehandelingvolgdenineenverslavingskliniek.Indeoverigetweestudieswerdenjongerenonder-zochtdie21(voormannen)of14(voorvrouwen)alcoholhoudendeconsumptiesperweeknuttigdenofhogerdanhet66epercentielscoordenopeenvragenlijstoverhunalcoholgebruik.Ditpatroonvanalcohol-gebruikwijktduidelijkafvandatvandegemiddeldeNederlandsejongere,waardoorvolgensdeonderzoekersvanhetTrimbos-instituutvoorzichtig-heidmoetwordenbetrachtinhetgeneraliserenvandeconclusiesvandezestudiesnaardesituatievandegemiddeldeadolescent.31Watwordtbedoeldmet«dezeresultatensuggererendatereenafnamevanrisicoistussenhetachttiendeennegentiendelevensjaar»?UithetonderzoekvanWintersenLeebleekdatbijjongerenvanongeveer12–18jaardienetwarenbegonnenmethetdrinkenvanalcohol,dekansgroterisophetontwikkelenvanalcoholafhankelijkheid.Bijjongerenvan19jaarbleekdezeverhoogdekansnietaanwezig,wateenafnamevanhetrisicoophetontwikkelenvanalcoholafhankelijkheidsuggereertvooraf-gaandeaanhetnegentiendelevensjaar.Omdatditgebaseerdisopéénstudie,kunnendewetenschappersvanhetTrimbos-instituutechternoggeendefinitieveconclusiestrekken,vandaarhetwoord«suggereert».32Waaruitblijktdatersprakezouzijnvaneenoorzakelijkverbandtussenvroegalcoholgebruikenlaterealcoholproblematiekinplaatsvaneencorrelatiedieverklaardkanwordenuitanderefactoren?AanwijzingenvooreenoorzakelijkverbandtussenvroegalcoholgebruikenlaterealcoholproblematiekkomenvolgensdeonderzoekersvanhetTrimbos-instituutvooraluiteenonderzoekvanHawkins(1997).Indezelongitudinalestudiewerdderelatieonderzochttusseneengrootaantalrisicofactorenenlaterproblematischalcoholgebruik.Vandevelerisicofac-toren(waaronderbeginleeftijd,drinkgedragouders,opvoedingsgedragouders,drinkgedragpeersenverbondenheidmetschool)lietalleenbeginleeftijdeenlongitudinaalverbandzienmetproblematischalcohol-gebruikeenaantaljarenlater.Ditonderzoekondersteunthetideedateenvroegebeginleeftijddekansoplaterproblematischalcoholgebruikbevor-dert.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.988 33Betekentbeginleeftijddeleeftijdwaaropheteersteglaswerdgedronkenofisbeginleeftijddeleeftijdwaaropmenmetenigeregelmaatalcohol-consumptiestotzichneemt?Inhetonderzoekdatinhetrapportaangehaaldwordt,isbeginleeftijdgebruiktalseenconstructvandriematen:op11-jarigeleeftijddevraagofderespondentweleensalcoholheeftgedronkenenop17-jarigeleeftijddevraaghoeoudderespondentwastoenhij/zijvoorheteerstmeerdantweeslokjesalcoholdronkenhoeoudhij/zijwastoenhij/zijvoorheteerstregelmatigdronk(minstensééntottweekeerpermaand).Beginleeftijdishierduseenverzameltermvoorleeftijdvaneeneersteslokjeenbegin-leeftijdvanregelmatigdrinken.34Welkepatronenvanalcoholgebruikzijnteonderscheiden?InhetonderzoekvanWells,watinhetrapportaangehaaldwordt,wordenvierklassendrinkersonderscheiden,waarbijklasse1deafgelopendriemaandengeenalcoholgedronkenhadenklasse4tekenenvanalcohol-misbruikvertoonde,klasse2en3zatenhiertussenin.Deklassenwerdenonderscheidendoorhunscoresopfrequentievanalcoholconsumptiegedurendedeafgelopendriemaanden,gemiddeldehoeveelheidalcohol-consumptiepergelegenheidgedurendehetafgelopenjaar,grootstealcoholconsumptietijdensééngelegenheidtijdensdeafgelopendriemaandenenhetaantalalcoholgerelateerdeproblemengedurendehetafgelopenjaar.35WatbedoelenVerdurmene.a.met«decontextwaaringedronkenwordt»eninhoeverrewordtmomenteelindealcoholpreventierekeninggehoudenmetdiecontext?Verdurmene.a.stellendatbijvoorbeeldhetdrinkenineenpubliekecontextgerelateerdisaaneenverhoogdrisicoopalcoholgerelateerdeagressie.Met«publiekecontext»bedoeltVerdurmenenerzijdssituationelefactorendiedekansopagressiebijalcoholgebruikkunnenverhogen,zoalsprovocatieofsocialedruk,enanderzijdsfactorendiedekansopagressieverminderen,zoalshetcommunicerenvanniet-agressievebedoelingen,communicerenvaneenniet-agressievenormenervoorzorgendatdepersoonzichbewustwordtvanzichzelfenzijngedrag.Voorzoveronsbekendwordterbijdepreventievanuitgaansgeweldwelaandachtbesteedaanhetoptimaliserenvandezepubliekecontext,dusaanhetvermijdenvanagressiebevorderendefactorenenhetgebruikvanagressieremmendemethodieken.36Welkemogelijkevoordelenkunnenopbasisvanditonderzoekwordenverwacht/verondersteldwanneerdeleeftijdsgrensvooralcoholwordtverhoogdvan16naar18jaar?VolgensonderzoekersvanhetTrimbos-instituutzaleendergelijkemaat-regelkunnenbijdragenaanhetterugdringenvanalcoholgebruikvanjongerenindeleeftijdtot18jaar.Vervolgensmag,volgensdeonderzoe-kers,opbasisvanditrapportverwachtwordendatverminderingvanhetalcoholgebruikvanjongerentot18jaartotgevolgzalhebbendathetrisicoophetontstaanvanstructureleenfunctionelebeschadigingenofachterstandenindehersenenvanjongeren,endaarmeeinhetcognitievefunctionerenvanjongeren,afzalnemen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.989 Hierbijwordtdoordeonderzoekerswelopgemerktdatuitanderonder-zoekisgeblekendatcontrolevandehandhavingvandenormessentieelisvoordenalevingervan.Wettelijkebepalingenenbegrenzingenzijnoverigensnietaltijdeffectieverdananderebeleidsinstrumenten.37Zijnergroteverschilleninnadeligeofvoordeligeeffectenteverwachtentussenenerzijds«geenalcoholgebruik»onderde18of«voorzichtigalcoholgebruiktussen16en18»ofgevendeonderzoeksresultatendaarteweiniginzichtin?Erzijnopditmomentgeenonderzoekenbekendnaarverschillentusseneffectenvanalcoholgebruikbijmatigedrinkersenerzijdsenniet-drinkersanderzijds.Zoalsaangegevenbijhetantwoordopvraag30,richthetbeschikbareonderzoekzichopzwaredrinkersenjongerenmetalcohol-afhankelijkheid.Huidigeonderzoeksresultatenbiedendusteweiniginzichtomdezevraagtekunnenbeantwoorden.38Welkaanvullend(longitudinaal)onderzoeknaardeschadelijkeeffectenvanalcoholgebruikisaantebevelen?Opditmomentisergeenlongitudinaalonderzoeknaardeschadelijkeeffectenvanalcoholgebruikbijadolescentenbeschikbaar.Allerecenteliteratuuroverditonderwerpisvoorditrapportdoordeonderzoekersopgezocht,beoordeeldenindienbruikbaar,verwerkt.Zoalsomschrevenbijantwoord29wordtinhetTRAILS-projectonderzoekgedaannaardemogelijkeschadelijkegevolgenvanalcoholgebruikvoorhetneurocognitievefunctionerenvanjongeren.EenbeperkingvanditonderzoekisvolgensdeonderzoekersvanhetTrimbos-instituutechterdathetomtweejaarlijksemetingengaat,waardoorkleineveranderingenindegevolgenvanalcoholgebruikvoorneurocognitieffunctionerennietachter-haaldkunnenworden.Ominzichttekrijgeningeleidelijkeveranderingenzouvolgensdeonderzoekerslongitudinaalonderzoekmetkorteretijdsin-tervallen(bijvoorbeeldvaneenhalfjaar)noodzakelijkzijn.Daarnaastzouonderzoekmetbehulpvan(f)MRI-scansmeerinzichtkunnengevenindestructureleen/offunctioneleveranderingenvandehersenenbijjongerendiegematigdenveeldrinken.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,27565,nr.9810