Health Deal Caribisch Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2025Nr. 181 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 april 2025Van 9 t/m 14 februari 2025 heb ik een werkbezoek gebracht aan deeilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba (BES). De hoofdreden van mijnbezoek was een kennismaking met de eilanden en lokale partnerswaarmee ik samenwerk op het gebied van volksgezondheid, welzijn ensport. Ik wil vooropstellen dat ik onder de indruk ben van wat er sinds2010 is opgebouwd. Ik zie een enorme betrokkenheid van alle partijen. Erwordt op alle fronten hard gewerkt om de gezondheid en het welzijn vaninwoners te bevorderen.Tegelijkertijd zie ik ook dat er nog uitdagingen zijn om de zorg op eenniveau te brengen vergelijkbaar met Europees Nederland. Juist vanwegede kleinschaligheid van de eilanden doet zich een unieke kans voor omontschot samen te werken. In het domein van de jeugdzorg heb ik inCaribisch Nederland gezien dat dit kan.Tegelijk denk ik dat op het terrein van preventie nog veel winst te behalenis door nauwere samenwerking.Tijdens mijn reis is een aantal onderwerpen aan de orde geweest die extrainzet vereisen. In deze brief licht ik die onderwerpen toe en welke ambitieik daarop heb. Het verslag van mijn reis heb ik als bijlage bijgeslotenzodat ik mij in deze brief kan richten op de stappen die we gaan zetten.Mijn ambitie wil ik verder vormgeven via een «Health Deal» met afsprakentussen de belangrijkste stakeholders: partners in de zorg en het sociaaldomein, openbare lichamen en Zorg en Jeugd Caribisch Nederland(ZJCN).Met deze brief informeer ik u tevens over enkele openstaande moties entoezeggingen naar aanleiding van het commissiedebat van 2 oktober 2024en het tweeminutendebat van 11 december 2024. kst-36600-XVI-181ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1811 1. Health Deal Caribisch Nederland Uit de gesprekken tijdens mijn reis is gebleken dat er grote behoefte isaan samenwerking en heldere afspraken over verantwoordelijkheden tenaanzien van de uitvoering. Een instrument hiervoor is het sluiten van een«Health Deal», een akkoord met concrete afspraken tussen betrokkenstakeholders. In deze brief beschrijf ik mijn ambities in plaats van concretedoelen. Ik wil die doelen namelijk samen met de betrokkenen vaststellen,zodat ze breed gedragen worden. Bovendien zijn verantwoordelijkhedenop sommige terreinen gedeeld belegd, zoals publieke gezondheid eentaak is van de openbare lichamen.Het is mijn ambitie om de Health Deal te richten op de volgende vierhoofdthema’s:A.Preventie en gezondheidB.Aantrekken voldoende gekwalificeerd personeelC.Verbeteren medische uitzendingenD.Brede samenwerking Caribisch NederlandA. Preventie en gezondheid ProbleemIn Caribisch Nederland is er in vergelijking met Europees Nederland eenhoge prevalentie van chronische ziekten zoals obesitas, diabetes, enhypertensie. Zo is er bij 26% van de mannen en 36% van de vrouwen inCaribisch Nederland sprake van ernstig overgewicht (obesitas)1, tenopzichte van 16% van de bevolking in Europees Nederland2. Een gezondeleefstijl verkleint de kans op chronische aandoeningen. Er zijn deafgelopen jaren goede stappen gezet op het gebied van preventie en dezeinzet sorteert steeds meer effect. Mijn bezoek heeft echter het inzichtonderstreept dat een gezond leven niet voor iedereen toegankelijk is inCaribisch Nederland. Gezond kunnen leven is van tal van factorenafhankelijk en wordt door verschillende determinanten beïnvloed.Bijvoorbeeld toegang tot gezond en betaalbaar eten, een inkomen waar jevan rond kunt komen en een veilige en gezonde leefomgeving. Inzetten ophet bevorderen van een gezonde leefstijl, maar ook op andere determi-nanten die op gezondheid van invloed zijn, kan dan ook zorgen voorminder chronische aandoeningen en hiermee lagere kosten in degezondheidszorg.AmbitieIk wil meer prioriteit geven aan preventie door in een Health Dealafspraken te maken met lokale zorg- en welzijnsaanbieders en deopenbare lichamen. De openbare lichamen hebben al bestaandepreventieprogramma’s, zoals Bon Salú (Bonaire). Verder wil ik vanuit hetprincipe van Health in all Policies afspraken maken met mijn collega-bewindspersonen in het kabinet over onderwerpen die de gezondheid vaninwoners beïnvloeden, zoals bestaanszekerheid en voedselzekerheid. Enzo uitvoering geven aan de motie van de leden Slagt- Tichelman en Whiteover één kabinetsbrede aanpak voor het verhogen van de publiekegezondheid in Caribisch Nederland.3In de Health Deal wil ik afspraken maken over:1CBS. (2017). 6 op de 10 Caribische Nederlanders met overgewicht.2CBS. (2023). Obesitas afgelopen 40 jaar verdrievoudigd.3Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 148.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1812 •De inzet van interventies gericht op een gezonde leefstijl en hetvoorkomen van ziektes, zoals de Gecombineerde Leefstijlinterventie,Kind naar Gezonder Gewicht en het ondersteunen van lokale initiatie-ven gericht op preventie.•De beschikbaarheid en toegankelijkheid van gezonde voedingverbeteren met de inzet van de middelen die het kabinet heeftvrijgemaakt voor voedselzekerheid.4•Het inzetten van voorlichting om gezondheidsvaardigheden teverbeteren en interventies te ontwikkelen ter bevordering vanpreventie en gezondheid.•Investeringen in actieve mobiliteit in de openbare ruimte, sport- enbeweegvoorzieningen en speeltuinen door de openbare lichamen.•Terugdringen (of voorkomen) van middelengebruik, alcohol, roken envapen door regulering, waaronder een verkenning in hoeverre deAlcoholwet gelden in Europees Nederland van toepassing verklaardkan worden op de BES-eilanden.•Het creëren van een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren,met gerichte ondersteuning voor kinderen voor wie kansen nietvanzelfsprekend zijn. Hierbij zet ik specifiek in op schoolmaaltijden,naschools activiteitenaanbod en het bewegingsonderwijs.B. Aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel ProbleemCaribisch Nederland kampt met een structureel tekort aan zorgprofessi-onals. De werving en het behoud van gekwalificeerd personeel wordenextra bemoeilijkt door de kleinschaligheid van de eilanden, de beperkteopleidingsmogelijkheden en de concurrentie van omringende landen. Omde continuïteit en kwaliteit van zorg duurzaam te waarborgen, is hetnoodzakelijk om in te zetten op structurele samenwerkingsverbanden metNederlandse opleidingsinstituten, waarbij aandacht is voor de zorgcontextvan de BES-eilanden. Dit zal bijdragen aan een verbeterde toeganke-lijkheid van stages, opleidingen en bijscholing op de eilanden. Ook kaneen gerichte inzet op digitalisering helpen om de werkdruk te verlagen ende toegankelijkheid van onderwijs- en opleidingsmogelijkheden teverbeteren.Tegelijkertijd is het van belang om de samenwerking tussen zorginstel-lingen te stimuleren. Door kennisdeling en efficiëntere inzet van personeelkunnen tekorten beter worden opgevangen en kan de kwaliteit van zorgop alle eilanden worden gewaarborgd. Gezien de uitdagingen op dearbeidsmarkt is het cruciaal om zorgprofessionals aan te trekken en tebehouden, met specifieke aandacht voor degenen die bekend zijn met detaal, cultuur en zorgcontext van de BES-eilanden. Alleen door eenintegrale en arbeidsmarktgerichte aanpak kan een stabiele en toekomstbe-stendige zorginfrastructuur in Caribisch Nederland worden gerealiseerd.AmbitieIn de Health Deal wil ik afspraken maken over:•Het ontwikkelen van een toekomstgericht arbeidsmarktprogrammavoor de zorg in Caribisch Nederland, gericht op instroom, behoud endoorstroom van zorgprofessionals.•Het creëren van structurele opleidings- en stageplaatsen, inclusieftraineeships, in samenwerking met onderwijsinstellingen (MBO, HBO,WO) binnen en buiten de BES-eilanden.4Kamerstuk 36 600 IV, nr. 51.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1813 •Het opzetten van een zij-instroomprogramma voor de zorg, om nieuwedoelgroepen aan te trekken en om- en bijscholing te faciliteren.•Het stimuleren van werving en behoud door gerichte incentives, zoalshuisvesting, marktconforme salarispakketten en scholingsmogelijkhe-den.•Het opstellen van een structureel capaciteitsplan voor de zorg inCaribisch Nederland, om beter in te spelen op de huidige en toekom-stige zorgvraag.C. Verbeteren medische uitzendingen ProbleemMedische uitzendingen zijn dagelijkse praktijk in de gezondheidszorg inCaribisch Nederland. Door de beperkte specialistische zorg op de eilandenis er een hoge afhankelijkheid van uitzendingen naar andere (ei)landenzoals Sint Maarten, Aruba, Curaçao, Colombia en Europees Nederland.Een goede voorbereiding, uitvoering en nazorg van medische uitzen-dingen zijn essentieel voor het welbevinden van de patiënt.AmbitieIn de Health Deal wil ik afspraken maken over:•De verbetering van de kwaliteit van zorg via zorginkoop (contractering)bij zorgaanbieders.•Keuzemogelijkheden bij medische uitzendingen.•De verbetering van (communicatie over) het verwijsproces tussen allebetrokken partijen.•De verbetering van digitale gegevensuitwisseling tussen «uitzen-dende» en «ontvangende» zorginstellingen.•Structurele monitoring van kwaliteit en patiënttevredenheid.•De versterking van (digitale) voorbereiding en nazorg na medischeuitzendingen.Hiermee geef ik invulling aan de toezeggingen aan uw Kamer rondom hetbeter regelen van de medische uitzendingen (doorverwijzingen).5D. Brede samenwerking Caribisch Nederland ProbleemSamenwerking tussen medische, sociale en preventieve domeinen inCaribisch Nederland is cruciaal om gezondheidswinst te boeken. Eengebrek aan gedeelde data-infrastructuur belemmert samenwerking enevidence-based beleid.AmbitieIn de Health Deal wil ik afspraken maken over:•Gezamenlijke governance van patiëntgerichte zorg via een tweejaar-lijkse zorgtop/conferentie met alle ketenpartners.•Meer samenwerking tussen zorginstellingen (o.a. ziekenhuizen) enverwijzers (o.a. huisartsen).•Rollen en verantwoordelijkheden openbare lichamen, partners in zorgen sociaal domein, en de rijksoverheid.•Structurele gegevensuitwisseling en monitoring van gezondheidsuit-komsten en zorggebruik (koppeling van onderzoeken van CBS, RIVMen openbare lichamen).5TZ202410-093 en TZ202410-095Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1814 •Periodieke monitoring en evaluatie van de Health Deal.Met het maken van de Health Deal geef ik invulling aan de toezeggingover een totaalaanpak gericht op o.a. preventieve gezondheidszorg.6 Dekomende periode gebruik ik om met eerder genoemde partijen totuitgewerkte afspraken te komen. In het vierde kwartaal van 2025 zal ik deKamer nader informeren over de uitwerking van de Health Deal.2. Toezeggingen en moties Ik heb tijdens het commissiedebat van 2 oktober 2024 beloofd om openkele zaken terug te komen. Ook zijn een aantal moties ingediend tijdenshet tweeminutendebat van 11 december 2024 waar ik bij zal stilstaan.Toezegging over de BES-ontheffing voor BIG-geregistreerdezorgverlenersTijdens het commissiedebat van 2 oktober 2024 heb ik toegezegd om deprocedure van de BES-ontheffing voor BIG-geregistreerde zorgverlenerste onderzoeken. Deze ontheffing is nodig om medische beroepen uit tekunnen oefenen op de BES-eilanden. Een verplicht onderdeel hiervan ishet aanleveren van een Certificate of Current Professional Status (CCPS),dat onder andere informatie geeft over eventuele tuchtrechtelijkemaatregelen die tegen de zorgprofessional zijn genomen. Dezeverplichting blijkt onnodig belastend, vooral omdat aanvragers met eenBIG-registratie bij (her)registratie de CCPS al dienen te overleggen, voorzover er sprake is van buitenlandse werkervaring. De kwaliteitstoets voorde BES-ontheffing kan ook worden uitgevoerd met een minder ingrijpendmiddel, te weten een door de aanvrager zelf ingevulde antecedentenver-klaring. Daarom zal per direct bij de aanvraag voor een ontheffing aanzorgverleners met een BIG-registratie en een Nederlands diploma geenCCPS worden gevraagd. Daarnaast zal ik de Regeling medisch beroep BESzodanig aanpassen dat ook voor BIG-geregistreerden met een diploma uitde EU/EER of daarbuiten (derdelanden) de CCPS-eis vervalt. De beoogdeinwerkingtreding van deze wijziging is 1 juli 2025. Hiermee beschouw ikde toezegging aan uw Kamer als afgedaan.7Toezegging en motie over opknappen gezondheidscentrum SintEustatiusNaar aanleiding van de toezegging8 en de motie9 van het lid Bruyning ommet een concreet plan te komen om het gezondheidscentrum SintEustatius Health Care Foundation (SEHCF) op te knappen, kan ik u meldendat het huidige gezondheidscentrum ongeveer 60 jaar oud is en renovatiebehoeft. De kosten van een versnelde uitgevoerde renovatie in 2025 zijndoor SEHCF in kaart gebracht.Tijdens mijn bezoek heb ik dit met de bestuurder van SEHCF besproken. Ikverwacht dat ik uw Kamer hierover in het tweede kwartaal verder kaninformeren.Toezegging over de rol van de inspectieTijdens het commissiedebat van 2 oktober 2024 heb ik toegezegd omterug te komen op de risico’s die de inspectie heeft gesignaleerd. Sinds10 oktober 2010 is de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) verant-6TZ202410-0927TZ202410-0948TZ202410-0969Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 145.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1815 woordelijk voor het toezicht op de gezondheidszorg in CaribischNederland. Voorafgaand aan deze datum voerde de Inspectie Jeugdzorg,op verzoek van het Ministerie van Jeugd en Gezin, dit toezicht uit vanaf2009.Het toezicht door de IGJ is afgestemd op de situatie in CaribischNederland, maar wordt, waar mogelijk, afgestemd op de werkwijze inEuropees Nederland, ondanks de verschillen in wetgeving en omstandig-heden. Er vinden jaarlijkse inspectiebezoeken plaats bij zorgaanbieders,met gesprekken met zowel bestuurders als professionals. Daarnaast is erregelmatig (online) contact om de continuïteit van zorg te waarborgen. Ditproces draagt bij aan het opbouwen van vertrouwen en het bevorderenvan kwaliteitsverbetering. De continuïteit van toezicht op jeugdinstel-lingen is sinds 2009 gewaarborgd.Hoewel er geen wettelijke verplichting is om incidenten bij de inspectie temelden, moedigt de IGJ zorgaanbieders aan om dit te doen en zelfonderzoek te verrichten. Dit heeft geleid tot ontvangst van meldingen.De autonome landen binnen het Koninkrijk hebben elk een eigeninspectiedienst. De IGJ heeft al langere tijd samenwerkingsovereen-komsten met de inspecties van de CAS-eilanden.10 Veel inwoners vanCaribisch Nederland zijn voor specialistische zorg, waaronder GGZ-zorg,aangewezen op de CAS-eilanden.Voor informatie over de risico’s met betrekking tot de kwaliteit enveiligheid van zorg verwijst de IGJ naar de openbare rapporten, diebeschikbaar zijn op de website van de IGJ. Hiermee beschouw ik detoezegging aan uw Kamer als afgedaan.11Toezegging en motie over de voortgang van het onderzoek naarhuiselijk geweldTijdens het commissiedebat van 2 oktober 2024 heb ik toegezegd om deaanbevelingen uit het door de Universiteit Leiden uitgevoerdeonderzoek12 naar huiselijk geweld mee te nemen in de vast te stellenvervolgafspraken over de implementatie van het Verdrag van Istanbul.13Op dit moment bereid ik dit voor samen met de Ministeries van JenV,SZW, BZK en OCW en de openbare lichamen. Om tot een gezamenlijkgedragen akkoord te komen, wordt er door de betrokken partijen eentoekomstvisie opgesteld op de aanpak van huiselijk geweld, kindermis-handeling en geweld tegen vrouwen in Caribisch Nederland. De aanbeve-lingen uit het onderzoek van de Universiteit Leiden worden hieringeïntegreerd. Ik streef ernaar om de toekomstvisie en daarmee samen-hangende afspraken over de aanpak huiselijk geweld in september van ditjaar vast te stellen.Op 6 november 2024 heeft uw Kamer in het kader van het debat Justitie-keten van het Caribische deel van het Koninkrijk de motie Van der WerfC.S. aangenomen die oproept om Nederlandse campagnes ter bevor-dering van de meldingsbereidheid bij huiselijk geweld in aangepastevorm in te zetten in Caribisch Nederland.14 Ik kan u laten weten dat ik inzet10Op het moment van schrijven heeft Curaçao de overeenkomst (nog) niet ondertekend.11TZ202410-09812Resultaten onderzoek naar familierelaties en opvoeding in Caribisch Nederland beschikbaar –No Mas No More13TZ202410-09714Kamerstuk 29 279, nr. 908.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1816 op het verhogen van de meldingsbereidheid in Caribisch Nederland maarkies voor maatwerk met een contextspecifieke benadering die rekeninghoudt met de sociale dynamiek van de kleine gemeenschappen. Er is inmaart 2025 in Caribisch Nederland een eigen campagne gestart met denaam «Safe together, Strong together» om burgers en professionals temotiveren om advies te vragen of een melding te doen bij de advies- enmeldpunten als zij vermoedens hebben van huiselijk geweld en kinder-mishandeling. De campagne is in vier talen beschikbaar; Papiamentu,Nederlands, Engels en Spaans. Aan de campagne ligt een meerjarigecommunicatie-strategie ten grondslag aan de hand waarvan de komendejaren campagnes voor Caribisch Nederland vormgegeven zullen wordenom de meldingsbereidheid te bevorderen. Op deze manier geef ikinvulling aan de motie.Ik zal uw Kamer in het najaar informeren over de toekomstvisie en degesloten afspraken, het verloop van de campagne «Safe together, Strongtogether» en de voortgang van de bekrachtiging van Istanbul.Tot slotMet deze brief heb ik de contouren geschetst van de Health Deal. Dekomende periode werk ik dit verder uit met de betrokken partners. Debekrachtiging van de deal vindt volgend jaar plaats tijdens de tweejaar-lijkse zorgconferentie van ZJCN. Bij dit evenement komen allerlei partnersbijeen om stil te staan bij problemen en uitdagingen binnen de gezond-heidszorg op de BES-eilanden. Hiermee geef ik tevens invulling aan demotie van het lid Bruyning over het organiseren van een zorgtop op deBES-eilanden.15Parallel en complementair aan de uitwerking van de deal wordt ook eenvervolg gegeven aan het Health Systems in Transition (HiT)-onderzoeknaar de gezondheidszorg in Caribisch Nederland. Recentelijk is eencommissie ingesteld die aan de slag gaat met de aanbevelingen uit hetonderzoek.Deze commissie, onder voorzitterschap van de heer Frits Goedgedrag,bestaat uit gezaghebbers en zorgverleners van elk openbaar lichaam.Daarnaast wordt expertise betrokken van deskundigen op het gebied vanbetaalbare en toegankelijke zorg. In het najaar zal de commissie mijadviseren over maatregelen om de zorg in Caribisch Nederland naar eenvergelijkbaar niveau te brengen als in Europees Nederland.16De voortgang op het gebied van digitalisering van de zorg in CaribischNederland licht ik nader toe in een kamerbrief eind juni 2025.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. Karremans15Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 146.16Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 161.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1817