Tweede monitor effecten loslaten verlaagde omzetdrempels concentratietoezicht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 620Beleidsdoelstellingen op het gebied vanVolksgezondheid, Welzijn en SportNr. 293 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 september 2024In januari 2023 heeft de toenmalige Minister van Volksgezondheid, Welzijnen Sport (VWS) uw Kamer toegezegd de effecten van het vervallen van deverlaagde omzetdrempels voor het concentratietoezicht in de zorg opgrond van de Mededingingswet (hierna: Mw) te monitoren1. Hij heeftvervolgens de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) opdracht gegeven eenmonitor te ontwikkelen.Op 17 juni jl. heeft de NZa de Informatiekaart Concentraties in de zorg2024 gepubliceerd. Deze informatiekaart gaat in op de trends en ontwikke-lingen rondom concentraties in de zorg over de periode juli 2022 tot enmet december 2023. Vervolgens heeft de NZa in het verlengde van deInformatiekaart feitelijk onderzoek gedaan naar de effecten van hetvervallen van de verlaagde omzetdrempels op grond van de Mededin-gingswet. Deze analyse is opgenomen in de monitor, gepubliceerd op10 september jongstleden2. Vervolgens heeft de NZa een update van deInformatiekaart gepubliceerd waarin ook een verwijzing is opgenomennaar de monitor3.Geen zorgwekkende signalenDe Informatiekaart Concentraties in de Zorg 2024 laat zien dat de NZa inde periode juli 2022 – december 2023 293 concentraties heeft goedge-keurd, 12 meer dan in de anderhalf jaar ervoor. Het aantal concentraties isdaarmee redelijk stabiel.1Kamerstukken II, 2022–2023, 32 620 nr. 284.2https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_773700_22/1/3Informatiekaart Concentraties in de zorg 2024 – Nederlandse Zorgautoriteit (overheid.nl) kst-32620-293ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 2931 De NZa heeft van iedere concentratie die bij de NZa is gemeld in het kadervan de Zorgspecifieke concentratietoets4 in kaart gebracht of dieconcentratie ook gemeld had moeten worden bij de Autoriteit Consument& Markt (ACM) voor de concentratietoets uit hoofde van de Mw indien in2023 de verlaagde omzetdrempels voor de zorg nog van kracht zoudenzijn geweest.Box 1. Omzetdrempels concentratietoetsingSoms moeten zorgpartijen hun concentratie niet alleen melden bij deNZa, maar ook bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Tot1 januari 2023 golden daarvoor deze regels (omzetdrempels):•Minimaal twee van de betrokken organisaties hebben vorig jaarper organisatie een omzet van meer dan 5,5 miljoen euro behaaldmet het leveren van zorg.•Gezamenlijk hebben deze betrokken organisaties wereldwijd eenjaaromzet van 55 miljoen euro of meer, én•Minimaal twee van de betrokken organisaties hebben elkminstens 10 miljoen euro omzet in Nederland behaald.Vergeleken met de regels en omzetdrempels voor andere sectoren,moesten zorgpartijen tot eind 2022 hun concentratie al bij een lageromzetniveau aan de ACM melden. Sinds januari 2023 zijn de regelsvoor ACM-goedkeuringen voor alle sectoren weer gelijk. Dit zijn deomzetdrempels die gelden per 1 januari 2023:•De organisaties die samengaan, hebben samen wereldwijd eenjaaromzet van 150 miljoen euro of meer, én•Minimaal twee van de betrokken organisaties hebben elk inNederland een jaaromzet van 30 miljoen euro of meer behaald.Bron: NZa, Informatiekaart Concentraties in de zorg 2024Uit analyse blijkt dat er 12 extra concentratiemeldingen naar de ACMzouden zijn gegaan, als de verlaagde omzetdrempels in 2023 nog vankracht zouden zijn geweest. Dat betekent dus dat 12 aanvragen in hetzogenaamde verlaagde omzetsegment vielen en niet meer hoefden teworden gemeld bij de ACM. De NZa monitor laat zien dat dit aantal in lijnis met het aantal concentraties in dit omzetsegment in de jaren 2021 (11)en 2022 (8). En ook met de constatering uit onderzoek van onderzoeks-bureau AEF in 2021 dat jaarlijks ongeveer 10 zorgfusies/-overnames in hetverlaagde omzetsegment bij de ACM werden gemeld5.De NZa-monitor laat tevens zien dat er in het verlaagde omzetsegmentgedurende de afgelopen jaren slechts geringe variatie is tussen concen-traties naar sector, betrokkenheid private equity, betrokkenheid vanbuitenlandse partij en regio. Ook constateert de NZa dat geen van de in2023 gemelde concentraties in dit verlaagde omzetsegment eerdergemeld en tegengehouden is door de ACM. Wel zien we dat bij debetreffende concentraties relatief vaak sprake is van partijen die vakeraanvragen indienen. Dit kan wijzen op toename van het aantal ketens inde zorg. Gezien de mogelijke risico’s die dat voor de kwaliteit en toegan-kelijkheid van zorg met zich mee kan brengen ben ik voornemens de NZa4Zorgaanbieders die willen fuseren of een andere zorgaanbieder willen overnemen, hebbenhiervoor goedkeuring nodig van de NZa wanneer één van de organisaties minimaal 50zorgverleners in dienst heeft. Verder moet het bijvoorbeeld gaan om zorg volgens de Zorgver-zekeringswet of de Wet langdurige zorg. Ook wanneer personen handelingen en werkzaam-heden volgens de Wet BIG uitvoeren, is goedkeuring van de NZa nodig.5Zie ook Kamerstukken II, 2021–2022, 32 620, nr. 275. Van de genoemde gemiddeld tien fusies inhet verlaagde omzetsegment werd bij gemiddeld negen daarvan goedkeuring verleend.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 2932 inzake de Zorgspecifieke concentratietoets (hierna: Zft) meer inhoudelijkebevoegdheden te verlenen en zal hierbij aansluiten bij aangekondigdeaanpassingen van het zorg specifiek markttoezicht6 door mijn voorganger.Ik zal uw Kamer hier dit najaar nader over informeren in de notitie overmarktwerking in de zorg die de Minister-President heeft toegezegd in hetdebat over de regeringsverklaring7.Dit overziend ben ik van mening dat het vervallen van de verlaagdeomzetdrempels tot nu toe geen significante gevolgen heeft voor hetzorglandschap en de (zorg voor de) patiënt. Mede naar aanleiding van dedoor uw Kamer aangenomen motie van het lid Tielen8 heb ik dit ookbesproken met de ACM en de NZa. In combinatie met de eerdergenoemde voornemens om de Zft van de NZa inhoudelijk aan te scherpenconcludeer ik dat er op dit moment geen signalen zijn die het wederomverlagen van de omzetdrempels rechtvaardigen. Ik acht hiermee de motievan het lid Tielen als afgedaan.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. Agema6Kamerstukken II, 2023–2024, 31 765 nr. 8547Debat over de Regeringsverklaring van 4 juli jl.8Kamerstukken II, 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 151Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 2933