Hoofdlijnen herziening pensioenstelsel

6Hoofdlijnen herziening pensioenstelselAan de orde is het VAO Hoofdlijnen herziening pensioen-stelsel (AO d.d. 30/03).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgele-genheid welkom. Ik geef graag als eerste het woord aan deheer Ulenbelt namens de fractie van de SP.De heer Ulenbelt (SP):Voorzitter. Je kunt het bijna wekelijks in de krant lezen enook van de week weer in het onderzoek van de AlgemeneNederlandse Bond voor Ouderen, dat mensen moeite heb-ben om rond te komen met hun pensioen. Daarom de vol-gende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de financiële situatie van gepensioneer-den al jaren zwaar onder druk staat;overwegende dat het pensioenbeleid van de regeringschadelijk is voor het vertrouwen in het pensioenstelsel;verzoekt de regering, voor het zomerreces van 2016 eenvoorstel aan de Kamer te sturen waardoor het korten vanpensioenen voorkomen wordt en een (gedeeltelijke)indexatie weer mogelijk wordt gemaakt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Ulenbelt. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 317 (32043).De heer Ulenbelt (SP):Het algemeen overleg ging over de toekomst van het pen-sioenstelsel maar er werd vooral gesproken over het hieren nu. Als je iets wilt veranderen in de toekomst, zul je datmoeten doen op basis van het vertrouwen van de mensen.Dat staat al jaren onder druk. Jongeren denken dat ze geenpensioen krijgen en ouderen zijn bang voor kortingen.Daarom is het echt nodig dat de staatssecretaris in bewe-ging komt en dat vertrouwen herstelt. En dat doe je doorervoor te zorgen dat er weer geïndexeerd kan worden ener niet gekort behoeft te worden.De heer De Graaf (PVV):Voorzitter. Ik heb twee moties naar aanleiding van het AO.Mede gelet op de hoorzitting over de ECB, dien ik de vol-gende motie in.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de ECB de rente verder heeft verlaagdnaar 0%;overwegende dat hierdoor de dekkingsgraden van pensi-oenfondsen aanzienlijk zijn verslechterd;overwegende dat de verplichtingen van pensioenfondsenmet 70 miljard euro zijn toegenomen door de introductievan de nieuwe rekenrente;verzoekt de regering, weer de vaste rekenrente in te voerenom te voorkomen dat pensioenfondsen onnodig moetenkorten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Graaf en Tonyvan Dijck. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan vol-doende ondersteund.Zij krijgt nr. 318 (32043).De heer De Graaf (PVV):Eén wijziging zouden wij wel gaag zien en daar gaat devolgende motie over.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de staatssecretaris van SZW voor dezomer wil komen met voorstellen ten aanzien van een her-ziening van het pensioenstelsel;overwegende dat alle maatregelen van de afgelopen jarenhebben geresulteerd in verlies van koopkracht bij gepensi-oneerden, verlies van vertrouwen in de pensioenopbouwen het onder druk komen van de solidariteit binnen hetstelsel;overwegende dat daarom rust geboden is in pensioenland;verzoekt de regering, de herziening van het pensioenstelselniet tijdens deze kabinetsperiode ter hand te nemen,en gaat over tot de orde van de dag.79-6-120 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Graaf. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 319 (32043).Mevrouw Vermeij (PvdA):Voorzitter. Ik heb nog een vraag. Als het goed is, krijgenwe eind april, dan wel in mei een appreciatie die inzichtbiedt in de stand van zaken van de pensioenfondsen op datmoment en die tevens aangeeft of er nog soelaas gebodenkan worden binnen het huidige ftk waar het gaat om even-tuele verzachtende omstandigheden rond de dekkingsgra-den. Heb ik goed begrepen dat nagegaan wordt of erüberhaupt nog iets te vinden is waardoor we de pensioen-fondsen die toch in ongelofelijk roerig vaarwater terechtzijn gekomen, nog iets te bieden hebben?Verder dien ik nog een motie in die gaat over mensen diewel werken maar geen pensioen opbouwen.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een van de belangrijke argumenten voorvernieuwing van het pensioenstelsel de veranderendearbeidsmarkt is;constaterende dat er een grote groep mensen is die welwerkt maar geen pensioen opbouwt;overwegende dat tot deze groep onder anderen mensen inde witte vlek behoren maar ook zzp'ers, en soms mensenmet tijdelijke contracten en uitzendkrachten;overwegende dat precieze cijfers over de omvang van hetaantal werknemers en zelfstandigen die geen pensioenopbouwen of de overwegingen die daarbij een rol spelen,zeer gedateerd zijn of niet aanwezig zijn;verzoekt de regering om voor 1 juni 2016 cijfermatig in kaartte brengen hoeveel werkenden geen pensioen opbouwen,nader te verklaren tot welke groepen deze mensen behorenen toe te lichten hoe het komt dat deze groepen mensengeen pensioen opbouwen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vermeij en VanWeyenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan vol-doende ondersteund.Zij krijgt nr. 320 (32043).Mevrouw Lodders (VVD):Ik heb de motie goed gehoord. Daarin wordt ook gevraagdom de groep zzp'ers in beeld te brengen. Welke definitiemoet de staatssecretaris hanteren bij die groep zzp'ers? Wijhebben daar al enige tijd een discussie over. Misschien kanVermeij dit toelichten?Mevrouw Vermeij (PvdA):Dat klopt. Daar is lastig een definitie op te plakken. Officieelis de term "zelfstandige zonder personeel". Ik moet eerlijkbekennen dat we juist op dat vlak flink wat cijfermateriaalhebben, ook over het onderscheid. Ik denk dat het ibo zzpdaarvoor aanknopingspunten biedt. Het gaat om zelfstandi-gen zonder personeel. Dat is een zeer grote groep. Het zijnmensen met een laag inkomen en mensen die er naar volletevredenheid een dik belegde boterham mee kunnen ver-dienen. Ik zou het, zo mogelijk, voor de hele groep, in dehele breedte willen horen.De voorzitter:Kunt u voor de meeluisteraars nog even vertellen wat hetibo zzp is?Mevrouw Vermeij (PvdA):Het ibo zzp is een interdepartementaal beleidsmatigonderzoek naar de stand van zaken rondom zzp'ers. Het iseen ambtelijk stuk dat zonder kabinetsreactie naar de Kameris gestuurd.De heer Van Weyenberg (D66):Voorzitter. Mevrouw Vermeij vergeet erbij te vertellen dathet gebrek aan een kabinetsreactie het gevolg is van hetfeit dat ook op dit punt het kabinet er niet meer uitkwam.Sinds het beëindigen van de Nationale Pensioendialoog op19 januari 2015 wacht de fractie van D66 op concrete stap-pen naar een nieuw pensioenstelsel. We hebben helaasslechts enkele pasjes kunnen waarnemen, die vaak meerpasjes op de plaats waren. Tot op heden heeft het kabinetvooral gestudeerd en nog heel weinig geregeerd als hetom die hervorming gaat. De staatssecretaris heeft in hetalgemeen overleg een heldere toezegging gedaan, namelijkdat er voor de zomer een uitwerkingsnota over de toekomstvan het pensioenstelsel komt. Daarin staan concreet uitge-werkte varianten op basis waarvan de politiek keuzes kanmaken. Ik herhaal die toezegging hier graag en vraag destaatssecretaris om die nogmaals in deze zaal te bevestigen.Mijn fractie gaat ervan uit dat in die uitwerkingsnota ookwordt ingegaan op de overgangsproblemen bij hetafschaffen van de doorsneesystematiek. Het is ingewikkeld,het gaat om veel geld. Om hoeveel geld gaat het nu? Watzijn de concrete varianten? Ook op dit punt verwacht mijnfractie heel concrete bouwstenen in de uitwerkingsnota opbasis waarvan kan worden gekozen. Mijn fractie zou ookniet willen wachten op verkiezingen en op formaties, maarhet kabinet willen aansporen om hier nog deze kabinetspe-riode mee verder te gaan. De heer De Graaf zegt dat hijvooral niet wil hervormen. Mijn fractie wil wel hervormen,omdat dit huidige stelsel juist ook bij gepensioneerden totzo veel onvrede leidt.Ik heb de motie van mevrouw Vermeij meeondertekend,want ik ben heel nieuwsgierig hoe het nu precies zit met aldie groepen die klemzitten in een veranderende arbeids-79-6-220 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer markt. Er zijn bijvoorbeeld mensen die zeggen: ik wil welpensioen opbouwen, maar ik moet dat in allemaal verschil-lende potjes doen; dat pensioen gaat niet met mij mee alsik van baan verander of het is heel ingewikkeld om dat teregelen. Dat zijn belemmeringen voor mensen die misschienwel pensioen willen opbouwen. Ik ben heel nieuwsgierignaar die overwegingen. Ik kan me bijvoorbeeld heel goedvoorstellen dat iemand die zelfstandige is en daarnaast vierdagen werknemer waarbij hij een goed pensioen opbouwt,geen aanvullende maatregelen neemt. Tegelijkertijd hoorik ook nog heel veel mensen klagen over de knelpunten.Die moeten we willen oplossen. Dan moeten we eerst wetenhoe het zit.De heer Klein (Klein):Voorzitter. Graag dien ik de volgende motie in, in aansluitingop hetgeen de heer Ulenbelt heeft gezegd. Hij richtte zichmet name op het tegengaan van de kortingen. Daarom dienik de volgende motie in.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat al sinds 2008 gepensioneerden inkomeninleveren, terwijl de kosten voor zorg en levensonderhoudstijgen;overwegende dat pensioenfondsen vrezen dat zij in 2017moeten korten vanwege de extreem lage rente;overwegende dat uit een koopkrachtpeiling van de ANBOvan april 2016 onder 9.000 gepensioneerden blijkt dat definanciële rek er reeds uit is;verzoekt de regering, maatregelen te nemen om het koop-krachtverlies in 2017 van gepensioneerden tegen te gaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Klein. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 321 (32043).De heer Krol (50PLUS):Mevrouw de voorzitter. 50PLUS wil vandaag het volgendesignaal geven aan het kabinet. Zet geen verdere stelselher-ziening door. Zet geen fundamentele stappen met betrek-king tot het pensioenstelsel voordat er duidelijkheid is overeen evenwichtige, rechtvaardige en voor alle partijen aan-vaardbare transitie. Laat het over aan het komende kabinet.De inzet van 50PLUS is erop gericht dat er volgend jaargeen pensioenkortingen zijn maar dat de pensioenen wor-den geïndexeerd. Ik dien twee moties in.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,roept het kabinet op — uit oogpunt van vereist breeddraagvlak voor het pensioenstelsel — herziening van hetstelsel over te laten aan het volgende kabinet;roept het kabinet voorts op, pensioenkortingen te voorko-men óf hiervoor compensatie te bieden, en indexatiemogelijk te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Krol. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 322 (32043).De heer Van Weyenberg (D66):Er gebeurt nu toch iets opmerkelijks. Mijn fractie is heelkritisch over dit pensioenstelsel, onder meer omdat juistaan gepensioneerden beloftes zijn gedaan die niet wordenwaargemaakt. Zij zijn bovengemiddeld kwetsbaar nu derente daalt. Mijn fractie wil dit stelsel veranderen, ook omdie reden. Maar nu zegt de heer Krol, die ik als bondgenootzie om problemen voor gepensioneerden op te lossen, dathij wil dat er vooral niets gebeurt. Ik begrijp dat niet.De heer Krol (50PLUS):De heer Van Weyenberg heeft mij niet goed gehoord.Natuurlijk moeten er kleine dingen worden aangepast, maarik ga niet mee in de idiote gedachte dat ons pensioenstelsel,dat in de hele wereld wordt gezien als een van de allerbestepensioenstelsels, compleet op de schop zou moeten gaan.Als er kleine veranderingen zijn, ben ik daar wel voorstandervan, maar een en ander moet pas gebeuren als er een breeddraagvlak voor is, dus niet nu halsoverkop.De heer Van Weyenberg (D66):Ik hoop toch in de toekomst de heer Krol als bondgenootte vinden als wij pleiten voor eigen pensioenpotten waar-mee we de ingewikkelde regels kunnen verbeteren.Gepensioneerden werden in het verleden immers vaakverkeerd voorgelicht en voelen zich nu tekortgedaan. Ikhoop op de heer Krol te kunnen blijven rekenen. Het zoumij erg verbazen als dat niet het geval zou zijn.De heer Krol (50PLUS):Als wij een oplossing kunnen vinden om de koopkracht vande huidige gepensioneerden eindelijk weer een beetje telaten doen toenemen — de koopkracht van werkenden isin het afgelopen jaar en dit jaar immers wel toegenomen— dan zijn wij bondgenoten. Als wij dan ook nog eenmethode kunnen vinden om toekomstige generaties tehelpen, worden wij fantastische bondgenoten.Tot slot heb ik nog een heel voorzichtige motie.Motie79-6-320 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer De Kamer,gehoord de beraadslaging,roept het kabinet op, met betrekking tot het pensioenstelselgéén onomkeerbare stappen te zetten, vóórdat er duidelijk-heid is over een evenwichtige en voor alle betrokkenenrechtvaardige oplossing voor het transitievraagstuk;roept het kabinet voorts op, met voortvarendheid de positievan pensioenfondsen te analyseren, en zo spoedig mogelijkvoorstellen te presenteren om pensioenkortingen in 2017te voorkomen of op enigerlei wijze te compenseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Krol. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 323 (32043).Daarmee is er een eind gekomen aan de inbreng van dezijde van de Kamer.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Het woord is aan de staatssecretaris van Sociale Zaken enWerkgelegenheid voor de beantwoording van de vragenen de beoordeling van de moties.Staatssecretaris Klijnsma:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer.Ik begin met de heer Ulenbelt. Hij heeft een motie inge-diend, die op stuk nr. 317, waarin de regering wordt ver-zocht om voor het zomerreces een voorstel aan de Kamerte sturen, waardoor het korten van pensioenen wordtvoorkomen en een gedeeltelijke annexatie weer mogelijkwordt gemaakt. Ik constateer wat dat betreft dat een aantalsoortgelijke moties aan de orde is. Ik ontraad deze motie.Ik heb met de Kamer afgesproken dat ik in mei kom meteen appreciatie van de bevindingen van de NederlandscheBank. Daar wil ik de Kamer dan gaarne in meenemen. Hetis verder goed gebruik dat wij bij de besluitvorming inaugustus en de voorbereiding van de begroting in septem-ber de koopkrachtplaatjes in gezamenlijkheid aan de Kamerdoen toekomen. Daar horen de ouderen onlosmakelijk bij.Ik ontraad deze motie dus, want ik heb deels al iets toege-zegd en deels is de motie prematuur.De heer Ulenbelt (SP):Prematuur is de motie zeker niet, want de angst rond depensioenen is groot. Ik vraag iets heel erg simpels. Hetverhaal van de staatssecretaris is dat wij een en ander gaanbekijken bij de koopkrachtplaatjes. Nee, er moeten wijzigin-gen worden aangebracht in het pensioensysteem. De cijferskomen in mei. In de motie wordt de regering gevraagd ommet maatregelen te reageren op die cijfers. De staatssecre-taris weigert dat. Ik zoek nu een woord. Het beste woorddat mij te binnen schiet, is het woord van de heer De Boer.Ik vind de manier waarop de staatssecretaris hiermeeomgaat een beetje labbekakkerig.Staatssecretaris Klijnsma:Ik herken mij helemaal niet in deze woorden. De regeringbiedt in mei dat inzicht, maar er is tevens aangegeven dat,als daarbij kortingen aan de orde zijn — in de motie wordtgesproken over een gedeeltelijke of volledige indexatie —daarover moet worden gesproken. Deze motie is dus pre-matuur. Het is goed gebruik dat wij bij de koopkrachtplaatjesnaar een en ander kijken. Dat hebben we vorig jaar ookgedaan. Toen hebben wij de ouderen ook enorm geholpenqua koopkracht.Ik kom bij de eerste motie van de heer De Graaf, die op stuknr. 318. Daarin wordt gevraagd om het invoeren van eenvaste rekenrente. Daarover hebben wij in het debat heelveel gesproken. Ik heb toen gezegd dat wij de UFR, de ulti-mate forward rate, niet voor niets hebben. Die doen wijgestand. Dit is overigens iets wat de Nederlandsche Bankonder haar hoede heeft. Deze motie ontraad ik.Dat geldt ook voor de tweede motie van de heer De Graaf,die op stuk nr. 319. Daarin wordt de regering verzocht omde herziening van het pensioenstelsel niet tijdens dezekabinetsperiode ter hand te nemen. Het is leuk om hier tehoren dat de ene fractie de regering vraagt om volledig opde handen te gaan zitten, terwijl de andere fractie vraagtom het betrachten van voortvarendheid. Mij lijkt dat wijmoeten gaan voor de gulden middenweg, maar helemaalniets meer doen en de Kamer geen brieven meer te sturen,lijkt mij het andere uiterste. Ik ontraad deze motie.De heer De Graaf (PVV):Ik geef de staatssecretaris, die ook lid is van de PvdA, eengouden kans om die acht zetels voor volgend jaar bij deverkiezingen nog een beetje op te krikken, al hoop ik dat deverkiezingen eerder zullen zijn. De staatssecretaris grijptdie kans niet met beide handen aan. Nu nog meer onrustveroorzaken in pensioenland is alle ouderen vervreemdenvan de PvdA, is tegen alle gepensioneerden zeggen: wegaan het nog onzekerder maken, de komende twintig jaarkomt er helemaal geen indexatie; dat soort verhalen. Danstemt er dadelijk helemaal niemand meer op de PvdA. Ikvind dat prachtig, maar als ik de staatssecretaris een red-dingsboei toewerp, dan pakt zij die niet. Ik snap dat niet.Staatssecretaris Klijnsma:Ik ervaar dit niet als een reddingsboei. Ik ervaar dit veeleerals een verzoek aan het kabinet om volledig pas op de plaatste maken, maar daarvoor zit in elk geval ik niet in het kabi-net. Het land moet wel worden bestuurd. Natuurlijk kijk jedan naar de beste methodieken om dat te doen. De Kamerheeft ook gevraagd om voor de zomer het een en andervan mij te ontvangen, dus daar voldoe ik gaarne aan.De heer De Graaf (PVV):Het land besturen betekent niet: altijd maar alles overhoopgooien. Dat is wat dit kabinet voortdurend doet: dingenkapot maken. Ook op dit gebied gaan straks bij de herzie-ning dingen stuk. Natuurlijk heeft de Kamer erom gevraagd,maar ook dit is een vraag vanuit de Kamer. Nogmaals, ik79-6-420 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer vind het jammer dat de staatssecretaris deze uitgestokenhand niet beetpakt en zegt: bedankt voor de redding. Wantstraks blijft er van de PvdA helemaal niets over. Het is nieterg dat er van de PvdA niets overblijft, maar voor degepensioneerden en voor de mensen die pensioen opbou-wen is het wel heel erg dat er nog meer onzekerheid enonrust komt, dat de solidariteit nog meer afneemt en dathet straks echt één grote bende wordt, doordat er nog meerwordt gewijzigd. Dat is wat er gaat gebeuren.Staatssecretaris Klijnsma:Er wordt nu niet bepaald een rooskleurig beeld geschetstvan ons pensioenstelsel. Onze oudedagsvoorziening staatwereldwijd zeer goed aangeschreven. Dat blijft wat mijbetreft ook recht overeind. Maar je moet natuurlijk altijdwel naar je stelsel durven kijken als het gaat om vernieuwin-gen, in dit geval in de 21ste eeuw. Ik ben dus zeer voorne-mens om dat te gaan doen. Ik wil nog fijntjes opmerken datde Partij van de Arbeid natuurlijk per definitie de partij isgeweest die de AOW aan de orde heeft gesteld. Die AOWstaat als basis van ons stelsel enorm stevig recht overeind.De heer Van Weyenberg (D66):Het verbaast mij enorm dat, juist nu zo veel gepensioneer-den zien dat door de rentedalingen van de SVB hun pensi-oen verder onder druk komt te staan, een heel aantal par-tijen zegt: verander niets aan het stelsel. Dat stelsel laatvolgens mij precies zien waar de zwaktes zitten. Ik deel niethet rooskleurige beeld van de staatssecretaris. Ik heb eenvraag: is de staatssecretaris het met D66 eens dat, als wijeigen pensioenpotten hadden gehad, eigen vermogen —natuurlijk ook met solidariteit en collectiviteit — de gepen-sioneerden van nu veel minder kwetsbaar zouden zijngeweest voor de dalende rente dan in het huidige stelsel?Staatssecretaris Klijnsma:Dat is uiteraard dé discussie. Ook eigen vermogens, eigenpensioenpotten en eigen spaarrekeningen staan nu zeeronder druk vanwege de lage rente. Het is mij te gemakkelijkom nu even te zeggen: als wij een ander systeem haddengehad, zou er niets aan de hand zijn geweest. Dat is abso-luut niet waar, maar ik geef de heer Van Weyenberg welmee dat het nu zaak is om heel goed op te letten. Want inhet huidige stelsel is die lage rentestand natuurlijk eenenorm punt van aandacht. Dat verheel en verbloem ik nieten daarom vind ik dat wij er met zijn allen over moetendoorpraten.De voorzitter:Ik geef u nog één keer het woord, mijnheer Van Weyenberg,maar ik wijs u er wel op dat een VAO een verslag algemeenoverleg is en niet een voortzetting van het algemeen over-leg. Ik geef u dus het woord voor een korte reactie en daarnakan de staatssecretaris verdergaan met de beoordeling vande moties.De heer Van Weyenberg (D66):Het is geen geheim dat D66 voorstander is van eigen pen-sioenpotten. Als je die straks zou hebben, zou je niet meeral dat geld in één pot hoeven te gooien. Ik heb het dan overhet geld van de gepensioneerde die er elke maand een uit-kering van krijgt, een pensioen, waarvan boodschappenmoeten worden gedaan, en het geld van de jongere, datnog 40 jaar kan renderen en waar je dus meer risico meekunt lopen. Het klopt toch dat je, als je meer op maat hadkunnen beleggen en op maat risico's had kunnen nemen,de risico's voor gepensioneerden veel beter had kunnenbeperken dan in het huidige systeem?Staatssecretaris Klijnsma:Voorzitter, ik neem uw opmerking ter harte dat wij inder-daad nu niet de discussie ten volle moeten voeren. Wijhebben dat in het algemeen overleg gedaan en wij gaanhet nog menigmaal doen. Ik wil echter toch nog een keerbeklemtonen dat het echt niet zo is dat je met aparte potjesde zaken veel beter zou kunnen regelen dan in een solidairstelsel. Laat ik dat even heel helder zeggen. Ik heb goedgeluisterd naar de Nationale Pensioendialoog. Ik denkoprecht dat er menige Nederlander is die nu niet bepaaldstaat te popelen om dat eigen potje te beheren en daartoemisschien ook wel niet in staat is. Dus je moet er echt dieperover doordenken.De voorzitter:Tegen de heer Klein zeg ik, zoals ik zojuist al aangaf, dat diteen verslag algemeen overleg is en geen voortzetting vanhet algemeen overleg en van de discussie, dus ik zou graagde staatssecretaris de gelegenheid geven om de beoorde-ling van de moties verder ter hand te nemen.De heer Klein (Klein):Omdat het inderdaad gaat om het verslag van het algemeenoverleg, wil ik graag van de staatssecretaris de bevestiginghoren van wat zij heeft gezegd, namelijk dat zij gewoonvoortgaat met de voorbereidingen omtrent de toekomstvan ons pensioenstelsel. Daarover zijn we aan het discussi-ëren. De staatssecretaris heeft in het AO aangegeven, engraag een bevestiging daarvan, dat de besluitvormingdaarover pas in het volgende kabinet plaatsvindt, althansna maart 2017.De voorzitter:Dank u wel. Ik denk dat we de discussie hiermee moetenbeëindigen. De staatssecretaris kan er nog even antwoordop geven en daarna graag doorgaan met de beoordelingvan de moties.Staatssecretaris Klijnsma:Wij hebben dat inderdaad goed gewisseld in het debat. Ikheb aangegeven dat ik natuurlijk binnenkort wederombevindingen van de SER verwacht. Op basis van diebevindingen wil ik voor de zomer een aantal bouwstenennaar de Kamer sturen. Met die bouwstenen kan een enander geschieden. Ik heb daarbij gezegd dat ik hoop dat wijtot maart 2017 met dit kabinet blijven bestaan en dat ik mijrealiseer dat die tijdspanne kort is terwijl wetgeving eenlange tijdspanne nodig heeft. Als je een beetje realistischnadenkt, dan weet je dat met aan zekerheid grenzendewaarschijnlijkheid een volgend kabinet de knopen zaldoorhakken. Het voorwerk kan echter verricht worden.79-6-520 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer De voorzitter:Graag uw beoordeling van de moties.Staatssecretaris Klijnsma:De derde motie heb ik ontraden.Mevrouw Vermeij heeft een vraag gesteld waarop ik vooreen deel al antwoord heb gegeven. Ik ben zeker voornemensom in die rapportage van mei aan te geven of binnen hetfinancieel toetsingskader nog zaken kunnen worden aange-past. Dat was ook een vraag van de heer Ulenbelt. Ik benzeker voornemens om dat te doen.Mevrouw Vermeij en de heer Van Weyenberg hebben devierde motie, op stuk nr. 320, ingediend. Het oordeel daar-over laat ik graag aan de Kamer. Er komt een onderzoeknaar de omvang en achtergrond van de "witte vlek", zoalswij die noemen: de mensen die geen of nauwelijks pensioenopbouwen. Ik zal kijken of het mij lukt om dat onderzoekvoor de zomer naar de Kamer te sturen. Dan kunnen wealles in een keer bekijken.De vijfde motie, op stuk nr. 321, is ingediend door de heerKlein. Ik ben daar eigenlijk al op ingegaan. Ik ontraad hetaannemen van die motie. De motie is zeer prematuur. Wekijken in september naar de koopkrachtplaatjes in hungeheel.In de zesde motie, op stuk nr. 322, wordt de regeringopgeroepen om de stelselherziening niet door te zetten enover te laten aan het volgende kabinet. Ik heb net al gezegddat ik nog een aantal bouwstenen voor de discussie wilaandragen. Overigens heeft deze motie dezelfde strekkingals twee andere moties, en ook deze ontraad ik.De voorzitter:Ik onderbreek u nog even. De heer Klein heeft nog eenvraag, ik denk in relatie tot de vijfde motie.De heer Klein (Klein):Die motie sluit aan op wat de staatssecretaris aangeeft,namelijk dat het kabinet wel degelijk voornemens is om hetkoopkrachtverlies voor 2017 tegen te gaan en ervoor tezorgen dat dat ook echt plaatsvindt in de koopkrachtplaatjes,op basis waarvan de begroting 2017 wordt doorgerekend.Het enige wat ik doe, want ik ga niet praten over indexering— dat zou ook mooi zijn, maar dat is een ander traject — isdaadwerkelijk maatregelen nemen. Volgens mij sluit dataan bij de inzet van dit kabinet om ervoor te zorgen dat in2017 het koopkrachtverlies voor gepensioneerden niet zalplaatsvinden, tenzij de staatssecretaris van mening is dathet koopkrachtverlies wel kan plaatsvinden. Dan moet zijdeze motie ontraden.Staatssecretaris Klijnsma:Mijn invalshoek is een andere. Ik heb net gezegd, en overi-gens ook in het overleg, dat in september naar alle koop-krachtgroepen wordt gekeken, dus ook naar ouderen. Danwordt bekeken wat er gerepareerd wordt en wat niet. Datis een goed gebruik. Deze motie is dus inderdaad prema-tuur. Ik vind dat zij op dit moment echt ontraden moetworden. Overigens wordt er in de motie ook een beetjenaar de bekende weg gevraagd, als ik me zo mag uitdruk-ken.De heer Klein (Klein):Voor een deel kan het de bekende weg zijn, maar destaatssecretaris haalt zo'n zelfde bekende weg aan, namelijkdat er jaarlijks in de discussie rond Prinsjesdag ook wordtaangegeven wat de koopkrachtplaatjes zijn en hoe dieworden gecompenseerd. De oproep aan het kabinet is nuheel nadrukkelijk om zich er hard voor te gaan maken, geletop de bestaande onrust en de onrust die ontstaan is overde cijfers van de ANBO. In feite zou de staatssecretaris demotie dus gewoon over moeten nemen.Staatssecretaris Klijnsma:Volgens mij is niet alleen door mij, maar ook door deminister van Financiën, heel helder gezegd dat het geheelin september wordt bekeken. Nogmaals, ik ben het met deheer Klein van mening dat je dan uiteraard ook naar degroep ouderen kijkt. Deze motie is op dit moment echterecht prematuur. Daarom ontraad ik haar.De heer Krol (50PLUS):Ik sta hier zelden om door mij ingediende moties nog eenkeer te verdedigen, maar in dit geval doe ik dat wel. Watbetreft de eerste motie snap ik dat de staatssecretaris opeen andere manier naar ouderen kijkt dan ik. We denkendaar anders over; dat moet kunnen. Maar ik heb uitdrukkelijkmijn uiterste best gedaan om nu juist de motie op stuk nr.323 zo te verwoorden, dat zij een ondersteuning is van hetbeleid van de staatssecretaris. Kan zij mij dan uitleggenwaarom ze dat niet als zodanig ziet?De voorzitter:De staatssecretaris heeft nog geen oordeel gegeven overde motie op stuk nr. 323. Laten we eerst de staatssecretarisom haar oordeel vragen. Daarna kunt u daar wellicht alsnogop reageren, maar misschien kunt u dan tevreden in uwstoel blijven, mijnheer Krol.Staatssecretaris Klijnsma:Gezegd moet worden dat de heer Krol voorspellende gavenheeft. In de motie op stuk nr. 323 wordt het kabinet opge-roepen om zo spoedig mogelijk voorstellen te presenterenom kortingen te voorkomen of te compenseren. Ik hebnatuurlijk reeds toegezegd dat ik in mei met een appreciatievan de inzichten van de Nederlandsche Bank kom. Dat blijfik doen. Deze motie is dus aan de ene kant echt overbodig.Aan de andere kant staat erin dat kortingen voorkomenmoeten worden, terwijl we eerst moeten bekijken hoe desituatie is. Er wordt hier voorgesorteerd en daar ben ik nietvan. Daarom ontraad ik deze motie.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgele-genheid voor haar komst naar de Kamer. Dinsdag zal erover de ingediende moties gestemd worden.79-6-620 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer De vergadering wordt van 12.02 uur tot 13.01 uur geschorst.Voorzitter: Arib79-6-720 april 2016TK 79Hoofdlijnen herziening pensioenstelselTweede Kamer