Pfas

31PfasAan de orde is het VAO Pfas (AO d.d. 19/02).De voorzitter:Het volgende VAO gaat over pfas. Ik heb vastgesteld datde sprekers zich inmiddels allemaal in de zaal bevinden.Dat betekent dat ik het woord geef aan de heer Van Aalst.Hij is lid van de fractie van de PVV.De heer Van Aalst (PVV):Dank u wel, voorzitter. We hebben een stevig, maar goeddebat gehad. We hebben ook al de ondernemers gehoorddie het ontzettend zwaar hebben. Het water staat hun totde lippen. Ze zitten niet te wachten op allerlei extra kredie-ten, want het water staat hun tenslotte al tot aan de lippen.Zij hebben hier niet om gevraagd. De excuses van deminister waren goed. Dat betekent nu natuurlijk ook: boterbij de vis! Daarom de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet een tijdelijk handelingskaderheeft ingesteld en het bedrijfsleven hierdoor ernstig in deproblemen is gekomen;van mening dat het kabinet aansprakelijk is voor deze pro-blemen;verzoekt de regering nog voor het einde van dit jaar tekomen met een deugdelijke compensatieregeling voor debetreffende ondernemers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Aalst. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 53 (35334).De heer Van Aalst (PVV):Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel, meneer Van Aalst. Mevrouw Kröger van defractie van GroenLinks.Mevrouw Kröger (GroenLinks):Voorzitter. We hebben een goed debat gevoerd over pfas.Ik denk dat de zorgen over deze stoffen breed in de Kamergedeeld werden, evenals de noodzaak van bronaanpak. Deminister heeft aangegeven dat ze in Europa eigenlijk voorde strengst mogelijke maatregelen met betrekking tot pfasgaat. Daar ben ik blij om, maar ik zou ook heel erg graagzien dat we in de tussentijd in Nederland de stappen zettendie we kunnen zetten om de pfas-vervuiling terug te drin-gen. We hebben ondertussen een taskforce op pfas, maarwe hebben ook een Uitvoeringsprogramma CirculaireEconomie. Bij het Uitvoeringsprogramma Circulaire Econo-mie gaat het erom dat we weer grondstof maken van afval.Ik denk dat juist daar een kans ligt om pfas als casus tenemen voor hoe je omgaat met zeer zorgwekkende stoffenin de circulaire economie. Daarom de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een bronaanpak en preventiebeleid cruci-aal zijn voor het tegengaan van pfas-vervuiling in onzebodem en ons water;constaterende dat de transitieagenda's circulaire economieook het onderwerp van zeer zorgwekkende stoffen agende-ren;verzoekt de regering om binnen het UitvoeringsprogrammaCirculaire Economie aandacht te besteden aan een bronaan-pak voor het tegengaan van pfas-gebruik,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Kröger. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 54 (35334).Mevrouw Kröger (GroenLinks):Tot slot wil ik de minister danken voor het feit dat zij heefttoegezegd dat ze de landsadvocaat gaat vragen hoe ookvanuit de rijksoverheid mogelijk juridische stappen gezetkunnen worden voor alle schade met betrekking totpfas/pfoa-vervuiling in het verleden door Dupont en Che-mours. Na het debat bleek dat een aantal werknemers naarde rechter stappen. Ik hoop eigenlijk dat naast de gemeen-ten, die mogelijk worden bijgestaan door de landsadvocaat,ook individuele werknemers toch steun kunnen krijgen,want die mensen zitten in een zeer precaire situatie.Tot slot nog een opmerking over transparantie. Er is op ditmoment een website over chemische stoffen in verschil-lende consumentenproducten. Als ik het goed heb, heetdie website "watzitwaarin". Maar het zou goed zijn als erecht een plek is waar je kan vinden in welke producten pfaszit. Wil de minister daarnaar kijken?Dank u wel, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel, mevrouw Kröger. Ik geef het woord aan de heerLaçin van de SP.61-31-110 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer De heer Laçin (SP):Dank, voorzitter. We hebben tijdens het AO over pfasinderdaad heel veel gewisseld, ook over bronaanpak en devervuiling die al decennialang plaatsvindt door Chemours.Ik ben blij met de toezegging om de landadvocaat ook telaten kijken naar hoe gemeentes ondersteund kunnenworden. Ik vind het ook heel goed dat in Nederland vijftienwerknemers samen met de FNV naar de rechter stappenom te kijken wat daar te halen valt. Ik wens hun heel veelsucces en ik hoop dat ook deze minister gaat kijken of zijdie mensen daarin kan ondersteunen.We hebben ook gepraat over het pfoa/pfas-houdend afvalvan Chemours dat vervoerd wordt. Daar blijft toch eigenlijkcontinu onduidelijkheid over, zodat afvalverwerkers erdoorverrast worden dat pfas-stoffen in hun afval zitten. Daaromde volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat duizenden kilo's pfoa en GenX vanuitChemours vervoerd worden naar afvalverwerkers in hethele land;constaterende dat deze stoffen via deze afvalverwerkers inons milieu terechtkomen;overwegende dat afvalverwerkers meerdere malen hebbenaangegeven dat zij niet op de hoogte waren van de aanwe-zigheid van pfas-stoffen in het aangeleverde afval;overwegende dat Chemours verplicht is de aanwezigheidvan pfoa en GenX in het afval te vermelden;verzoekt de regering samen met inspectiediensten en hetbevoegd gezag te onderzoeken of Chemours zich aan dezeverplichting houdt en hoe deze verplichting waar nodigaangescherpt kan worden, en de Kamer hierover te infor-meren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Laçin. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 55 (35334).De heer Laçin (SP):Tot slot, voorzitter. Wij vinden het ontzettend terecht datdeze minister scherpe normen aanhoudt voor pfas ingrondwater en drinkwater. Ik hoop dat zij dat volhoudt inde richting van het definitieve toelatingskader en dat zij ookmet drinkwaterbedrijven en alle andere stakeholders ingesprek gaat om die normen voor drinkwater in ieder gevalzo scherp te houden dat onze drinkwaterkwaliteit niet ingevaar komt.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel, meneer Laçin. Ik geef het woord aan de heerMoorlag van de Partij van de Arbeid.De heer Moorlag (PvdA):Dank u wel, voorzitter. Waar de heer Laçin stopte, ga ikverder, want drinkwater is iets wat mij de meeste zorgenbaart. Sluipenderwijs dreigen onze kostbare drinkwatervoor-raden, met name drinkwater dat vanuit het grondwaterkomt, vervuild te raken met pfas. Dat mogen we niet latengebeuren. Daarom de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat circa 60% van ons drinkwater wordtgemaakt uit grondwater;overwegende dat in de bodem sprake is van diffuse pfas-verontreinigingen en een groot aantal puntbronnen enonvoldoende in beeld is wat de aard en omvang van pfas-verontreinigingen zijn en de mogelijke impact op de drink-watervoorziening;verzoekt de regering een strategie te ontwikkelen voorbronaanpak en sanering van pfas-verontreinigingen diegrondwaterbronnen voor de drinkwatervoorzieningbedreigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Moorlag. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 56 (35334).De heer Moorlag (PvdA):Voorzitter. Ik hoop dat de minister deze motie oordeelKamer geeft, want onze drinkwatervoorraden zijn helekostbare zaken die wij moeten doorgeven aan toekomstigegeneraties. Die vervuiling van drinkwater met pfas moetgewoon stoppen.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Von Martels vanhet CDA.De heer Von Martels (CDA):Voorzitter, dank u wel. Kent u het nummer "Duurt te lang"van Davina Michelle?61-31-210 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer De voorzitter:Ja.De heer Von Martels (CDA):Een fantastisch nummer, maar de titel doet mij ook denkenaan de pfas-problematiek. Helaas spreekt de pfas-melodieheel wat minder tot de verbeelding en zitten er wat valsenoten tussen. De minister erkent dit ook, volgens mij, maarde weg naar een definitief handelingskader, waar iedereenmee uit de voeten kan, lijkt nog ver weg. Aan de ene kanteen keiharde Europese bronaanpak en aan de andere kantsnel hulp bieden bij de problemen in de huidige situatie,dat is wat ons te doen staat. Zoals gezegd duurt deze situa-tie nu al te lang en zijn er te veel bedrijven onnodig gedu-peerd.Als voorbeeld noem ik het feit dat er ook nu nog geen normvoor droge grond in diepe plassen is geïntroduceerd. Nogsteeds is de volstrekt onbruikbare detectiewaarde vankracht. Ook van diverse gemeenten hoort het CDA dat demaatregelen vertragend werken en voor kostenverhogingenzorgen.Heeft de minister in beeld in hoeverre de pfas-maatregelenzorgen voor vertragingen in de woningbouw? Herkent deminister de zorgen van de gemeenten als het gaat om dewoningbouw? In hoeverre werkt ze aan een oplossing omdit te verhelpen?Daarnaast horen we vanuit de sector dat veel bedrijven hetoverzicht kwijt zijn. Het is onduidelijk welke onderzoekennog moeten beginnen, welke al bezig zijn en wanneer ersprake is van een afronding. Ook is het voor bedrijven vaakniet duidelijk wanneer zij input kunnen leveren voor hetdefinitieve handelingskader voor pfas of andere zeer zorg-wekkende stoffen. Daarom de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat veel onderzoeken rondom pfas en andereZZS door elkaar lopen;overwegende dat voor bedrijven het vaak onduidelijk iswanneer de verschillende onderzoeken afgerond zijn;overwegende dat het voor bedrijven vaak ook onduidelijkis wanneer zij inspraak kunnen hebben bij het definitievehandelingskader pfas en andere regelgeving rondom ver-gelijkbare ZZS;verzoekt de regering een overzichtelijke tijdlijn te gevenwaarin vermeld staat wanneer de verschillende onderzoekenzijn afgerond rondom pfas en vergelijkbare zeer zorgwek-kende stoffen;verzoekt de regering tevens in datzelfde overzicht aan tegeven wanneer bedrijven geconsulteerd worden bij hetdefinitieve handelingskader pfas en ander beleid rondomvergelijkbare zeer zorgwekkende stoffen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Von Martels enZiengs. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 57 (35334).De heer Van Aalst heeft daarover een vraag.De heer Van Aalst (PVV):Ik heb even gewacht tot het einde van het betoog van deheer Von Martels. Hij zegt wel dat ondernemers het allemaalniet meer kunnen overzien, maar wat gaat het CDA doenvoor al die ondernemers die op omvallen staan en al diemensen die nu in de problemen raken?De heer Von Martels (CDA):Net als de PVV vindt het CDA ook dat er zo snel mogelijkoplossingen geboden moeten worden. Wij vinden echt datde minister nu aan het werk moet gaan om te zorgen datde normen op een dusdanig niveau zijn dat het veilig is,maar dat bedrijven ook uit de voeten kunnen.De heer Van Aalst (PVV):Ja, dat snap ik, maar voor het eind van het jaar hebbenondernemers duidelijkheid nodig. Dat kan niet alleen metdat tijdelijk handelingskader. Voordat dat definitieve hande-lingskader er is en alles weer op gang is, dat duurt te lang.Dat wordt pas volgend jaar, 2021. Daar kunnen onderne-mers niet op wachten. Wat gaat het CDA voor het eind vanhet jaar doen? Kunnen wij op steun van het CDA rekenenals het gaat om compenserende maatregelen?De heer Von Martels (CDA):De woorden "duurt te lang" heeft u ook al in de mondgenomen; fijn dat u zo snel mijn tekst overneemt. U heefthet over het eind van het jaar. Dan vind ik dat u redelijkvoorzichtig bent. Wij zouden graag zien dat het eerderopgelost wordt. Pas daarna gaan we terugkijken. Nu moetenwe vooruitkijken. De oplossingen die geboden moetenworden, liggen binnen handbereik. Laat de minister daar-mee komen. Vervolgens gaan we kijken hoe dit heeft kun-nen gebeuren en hoe we er eventueel lering uit kunnentrekken voor de toekomst.De voorzitter:Dank u wel, meneer Von Martels. Ik geef het woord aan hetlid Van Haga.De heer Van Haga (Van Haga):Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee moties om te proberende situatie rond pfas iets te verbeteren voor de bedrijven.Motie61-31-310 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bij aanpassing van het tijdelijk hande-lingskader slechts verruiming van de pfas-norm voor baggerin niet vrij liggende diepe plassen heeft plaatsgevonden ener zodoende voor de andere categorieën nog steeds sprakeis van een norm van 0,1 microgram pfas per kilogram;overwegende dat vanuit de sector zorgen worden geuit tengevolge van de normering van 0,1 microgram pfas perkilogram en er om acute maatregelen wordt verzocht;overwegende dat naar aanleiding van de motie-Von Martels(28089, nr. 166) het RIVM en Deltares momenteel in beeldtrachten te brengen wat de verantwoorde toepassingsmo-gelijkheden zijn voor pfas-houdende grond in oppervlakte-water;verzoekt de regering zo spoedig mogelijk meer ruimte voorverantwoorde toepassingen van grond in niet vrij liggendediepe plassen en van grond en bagger in vrij liggende diepeplassen mogelijk te maken, zodat de sector de werkzaam-heden op korte termijn kan hervatten en de financiëleschade hiermee kan beperken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Haga. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 58 (35334).Mevrouw Kröger (GroenLinks):Ik probeer even te begrijpen hoe deze motie anders is danhet beleid dat op dit moment gevoerd wordt, waarbij hetRIVM onderzoek doet naar wat er mogelijk is met betrekkingtot gezondheid, ecologie en al die parameters. Op basisdaarvan kijkt deze minister vervolgens hoe de norm eruitmoet zien. Wat maakt deze motie anders in het beleid datop dit moment al voorgenomen is?De heer Van Haga (Van Haga):Deze motie roept ertoe op om bij de categorieën waarbijde norm niet alvast is opgehoogd, er zo spoedig mogelijknaartoe te werken dat dit wel het geval is. Niets anders dandat.Mevrouw Kröger (GroenLinks):Maar op basis van het onderzoek dat uitstaat?De heer Van Haga (Van Haga):Uiteraard. Dat onderzoek staat uit.Mevrouw Kröger (GroenLinks):Maar dat is toch precies wat de minister in het debat heeftgezegd? Ze zei dat er onderzoek wordt gedaan naar wat ermogelijk is, maar dat er zorgen zijn, omdat het ook gaatover drinkwaterbescherming. Er moet dus een goedonderzoek liggen. Dan wordt er gekeken wat er mogelijkis. Deze motie zegt eigenlijk: ga door met wat u al aan hetdoen bent.De heer Van Haga (Van Haga):Inderdaad. Nou, nee, nee. Doe dat zo snel mogelijk, maarook voor die categorieën waar die norm nu nog niet tijdelijkis verhoogd.Mevrouw Kröger (GroenLinks):Nou goed, in mijn beleving is dat precies het pad dat dezeminister geschetst heeft. Deze motie roept op tot snelheid.Ik zou zeggen: laten we voor zorgvuldigheid gaan, aangezienhet om ons drinkwater gaat.De heer Van Haga (Van Haga):We zijn het blijkbaar eens.De voorzitter:Uw tweede motie.De heer Van Haga (Van Haga):Voorzitter.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in verband met stoffen uit de pfas-groepeen tijdelijk handelingskader is vastgesteld en het strevenbestaat om voor het einde van het jaar 2020 een definitiefhandelingskader te kunnen publiceren;overwegende dat er vanwege de recente bijstellingen vande pfas-normen sprake is van grote zorgen vanuit de sector,bedrijven in ernstige financiële problemen verkeren tengevolge van het staken van projecten en de noodklokinmiddels is geluid;verzoekt de regering in aansluiting op de adviezen van hetRIVM met betrekking tot het definitief handelingskader overte gaan tot een gedegen integrale afweging tussen debelangen van mens en milieu en de belangen van deNederlandse ondernemers (en dus onze economie) enhierbij ook de pfas-normen van de ons omringende landente betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Haga. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 59 (35334).Dank u wel, meneer Van Haga. Dan ga ik naar mevrouwVan Esch van de Partij voor de Dieren.61-31-410 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer Mevrouw Van Esch (PvdD):Dank u, voorzitter. In het debat vroeg ik de minister of hetklopt dat de huidige pfas-regels toch nog een verslechteringvan de bodemkwaliteit toestaan. Daar kwam geen sluitendantwoord op. Daarom zijn wij er toch nog even in gedokenen hebben wij de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de minister aangeeft dat met gebiedsspe-cifiek beleid in afwijking van de Regeling bodemkwaliteitlokale maximale waarden vastgesteld mogen worden voorpfas en daarmee de bestaande bodemkwaliteit binnen hetgebied waar de grond of bagger wordt toegepast kan ver-slechteren;van mening dat een verdere verslechtering van de bodem-kwaliteit voorkomen moet worden;van mening dat de voorwaarde van een standstill opgebiedsniveau daartoe onvoldoende waarborg biedt;verzoekt de regering te garanderen dat de bodemkwaliteit,ook binnen een bodembeheergebied, niet verder mag ver-slechteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Esch. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 60 (35334).Mevrouw Van Esch (PvdD):Fijn dat de minister heeft toegezegd de landsadvocaatbeschikbaar te stellen voor ondersteuning bij de zaak vande provincie Zuid-Holland tegen Chemours. Maar ter ver-dere ondersteuning van die lokale overheid, die toch debron van alle pfas moet aanpakken, heb ik ook nog de vol-gende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de provincie Zuid-Holland, na onderzoekdoor een onafhankelijk ingenieursbureau, heeft aangegevende vergunning van Chemours verder aan te willen scherpen;constaterende dat Chemours daartegen in beroep is gegaan;van mening dat de verspreiding van onafbreekbare chemi-caliën naar de leefomgeving moet worden voorkomen;spreekt haar steun uit voor de lijn van de provincie Zuid-Holland om de uitstoot van Chemours versneld te reduce-ren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Esch. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 61 (35334).Mevrouw Van Esch (PvdD):Dan ben ik erdoorheen. Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel, mevrouw Van Esch. De laatste spreker van dezijde van de Kamer is de heer Ziengs van de VVD.De heer Ziengs (VVD):Voorzitter, ik begin maar met een motie, zodat ik straks ooknog wat tijd overhoud om wat tekst uit te spreken.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de minister aangegeven heeft de resulta-ten van het ringonderzoek van het RIVM op 13 februarijongstleden te hebben ontvangen en toegezegd heeft inhet algemeen overleg van 19 februari jongstleden ditonderzoek zo snel mogelijk met de Kamer te delen;overwegende dat de Kamer het rapport nog altijd niet heeftontvangen;verzoekt de regering de resultaten van het ringonderzoekzo snel mogelijk, en op zijn laatst een week na het stemmenover deze motie, aan de Kamer toe te sturen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ziengs en VonMartels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 62 (35334).De heer Ziengs (VVD):Dank u wel, voorzitter. Dat maakt dat ik in ieder geval nogwat tijd over heb om nog eens te benadrukken hoebelangrijk dit dossier voor onze fractie is. Dit is een van dedossiers die constant bovenop ligt bij mij, omdat dit voorde bedrijven in Nederland in ieder geval een enormhoofdpijndossier is. Ik heb daarover regelmatig contact metBouwend Nederland, CUMELA, Suiker Unie, MKB INFRA61-31-510 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer en VNO-NCW. Collega Von Martels had het net op de eenof andere manier over een muzikale fruitmand. Nou, ik kanu melden: ik zie er op dit moment even geen muziek in. Deminister heeft toegezegd dat er voor 1 juni een norm komtom in ieder geval te komen tot storting onder die meter-grens voor slib en dergelijke. De minister heeft ook ant-woord gegeven op de vele vragen die ik gesteld heb tijdenshet debat. Daar heeft ze ook termijnen in genoemd. Die zalik blijven monitoren. Ik heb ook echt de opdracht van mijnfractie gekregen om daar stevig op in te zetten, ook richtinghet definitieve handelingskader. Het moet gewoon opgelostworden. Het is te zwaar voor die bedrijven. We zullen —echt waar — alles op alles moeten zetten om die zaak weergoed op gang te krijgen, en niet alleen voor de 80% waar-voor het nu op gang is gebracht.Dan vraag ik nog een keer naar de innovaties op dit gebied.Ik heb dat in het debat ook gedaan. De minister heeft ooktoegezegd dat ze daar aandacht aan zal gaan besteden. Ookdaarbij graag nogmaals de toezegging dat er stevig wordtingezet om te kijken naar technieken om die pfas uit degrond te halen.Dank u wel, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel, meneer Ziengs. Meneer Van Aalst met eenkorte vraag.De heer Van Aalst (PVV):Ik heb een beetje een vergelijkbare vraag als de vraag dieik net stelde aan het CDA. Ik hoorde collega Ziengs zeggen:"Als het aan de VVD ligt, gaan we alles op alles zetten voordie ondernemers". Kan de PVV rekenen op de steun van deVVD als het gaat om een compensatieregeling?De heer Ziengs (VVD):Volgens mij heb ik die vraag net ook al horen stellen in hetvorige debat. Het is vrij simpel. Wij hebben in een vorig AOook al de nodige vragen gesteld over het scheppen vanmogelijkheden voor ondernemers. Mijn collega die overhet mkb gaat, Thierry Aartsen, heeft daar ook een motievoor ingediend. Daarop is volgens mij ook de toezegginggekomen dat ze gebruik kunnen maken van de BMKB. Datbetekent dat daarin een eerste stap is gezet. Uiteindelijkmoet je met elkaar zien dat je zo snel mogelijk deze proble-men oplost en de zaak weer op gang helpt.De heer Van Aalst (PVV):Dat is natuurlijk bijzonder. De BMKB-regeling is niets andersdan een kredietverlening. Dat is mensen die het water aanhun lippen hebben staan, kopje onder drukken. Dat is watde VVD dan wil gaan doen. Maar ik heb toch echt geziendat de VVD een tijdje geleden net als de PVV een motieindiende voor vuurwerkondernemers, om ze te compense-ren naar aanleiding van een maatregel vanuit het kabinet.Dit is ook zo'n maatregel vanuit het kabinet waardoorondernemers in de problemen komen. Kunnen we hierbijnou op de steun van de VVD rekenen? Of is het nog nietvoldoende campagnetijd om dit te kunnen steunen?De heer Ziengs (VVD):Dat is een beetje flauw. Appels met peren vergelijken gaatook niet altijd. De motie die de heer Van Aalst net noemde,gaat over ondernemers die op dat moment ook daadwerke-lijk kunnen aantonen wat er nog op de plank ligt. Daarvooris die motie ingediend. Hier gaat het over zaken die we nogin beeld moeten zien te krijgen. Mijn collega Von Martelsgaf het ook al aan: laten we nu eerst de zaak op gangbrengen. Daarna kunnen we kijken: wat is er allemaalgebeurd, hoe is het gebeurd en moet je daar nog iets meegaan doen? Dat is van later zorg. En je moet niet leukedingen aan mensen gaan lopen beloven die je niet waarkunt maken. Dat zou ik even willen meegeven aan de collegavan de PVV.De voorzitter:Dank u wel, meneer Ziengs. Voorafgaand aan de beantwoor-ding door de minister schorsen wij voor enkele minuten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik geef het woord aan de minister.Minister Van Veldhoven-van der Meer:Dank u wel, voorzitter. In de eerste motie, op stuk nr. 53,vraagt de heer Van Aalst om een compensatieregeling. Metde actualisatie van het tijdelijk handelingskader is er meerruimte gekomen dan er daarvoor was. Verder hebben we,gezien de situatie die is ontstaan, een verruiming mogelijkgemaakt van de regeling Borgstelling MKB-kredieten voorbedrijven die minimaal 20% van hun omzet realiseren dooractiviteiten die door de pfas- of stikstofproblematiek wordengeraakt. Ik heb ook aangegeven dat ik in gesprek ga metmijn collega Koolmees over de deeltijd-WW. We blijvenkeihard werken aan het oplossen van de structurele proble-men in de sector, maar een compensatieregeling is nietaan de orde. Daarom ontraad ik de motie.De voorzitter:De motie op stuk nr. 53 is ontraden. Meneer Van Aalst heeftnog een korte vraag.De heer Van Aalst (PVV):Dit antwoord had ik wel verwacht van de minister, maarhet probleem is dat we het debat dan over gaan doen. Ikheb de minister voorbeelden laten zien van een bedrijvendie zich meldden bij minister Koolmees. Die laat die mensenin de kou staan en zegt: u kunt geen gebruik maken van dewerktijdregelingen; dit is gewoon ondernemersrisico. Diemensen staan dus gewoon in de kou.Dan kom ik bij het tweede punt: de BMKB-regeling. Dat iseen kredietregeling. Deze mensen kunnen dat niet meerlijden. Het enige wat ze nog kunnen gebruiken voordat zeomvallen of hun personeel op straat moeten zetten, is eencompensatieregeling. Ze zijn door een maatregel van hetkabinet in de problemen gekomen. Dan mogen we van ditkabinet toch op zijn minst verwachten dat het nog wel ietsgaat doen voor die mensen voordat ze omvallen.61-31-610 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer Minister Van Veldhoven-van der Meer:Het kabinet wil die mensen vooral heel snel weer aan deslag krijgen. Om te voorkomen dat ze in de tussentijdomvallen, is er de BMKB-regeling. Die is bedoeld als over-brugging, omdat er aan veel van de werkzaamheden, zoalsde baggerwerkzaamheden en de bouwwerkzaamheden,straks weer volop behoefte is. Zodra onder andere de stik-stofproblematiek weer meer ruimte biedt, hebben we al dieondernemers weer keihard nodig. Het BMKB-instrumentpast er dus bij. De heer Van Aalst heeft in het debat — latenwe dat niet helemaal overdoen — inderdaad gewezen opde verzoeken om deeltijd-WW. Hij en anderen in de Kamerhebben mij gevraagd om daarover in ieder geval nogmaalshet gesprek aan te gaan met mijn collega Koolmees. Datheb ik ook gedaan. Dat gesprek voeren we. Tegen de heerVan Aalst zeg ik: als hij heel specifieke casussen heeft, hoorik graag op welke gronden die zijn afgewezen, want dankan ik dat meenemen in dat gesprek. Want ik begrijp dathet verzoek om dat gesprek is gedaan en daarom heb ikdat ook toegezegd. Dat zullen we doen. Ik zal uw Kamerdaar ook over informeren.De voorzitter:Meneer Van Aalst, afrondend.De heer Van Aalst (PVV):Ik concludeer dat ik het niet eens ga worden met de minis-ter. Dat vind ik jammer, want die mensen hebben geenkredieten nodig. Kredieten kunnen ze nu niet gebruiken;dat kunnen ze niet lijden. Ze lijden nu pijn door de maatre-gelen van dit kabinet. Die mensen zitten te wachten opcompensatie voor de ellende die dit kabinet veroorzaaktheeft.Minister Van Veldhoven-van der Meer:Voorzitter. Ik ga naar de tweede motie, op stuk nr. 54. Daarinverzoekt mevrouw Kröger de regering om in het kader vanhet uitvoeringsprogramma circulaire economie per sectorin overleg te treden over een bronaanpak voor ZZS. Dat isde kern van het beleid Safe and circular by design. Ik vindhet even belangrijk als mevrouw Kröger dat alle sectorenhiermee bezig zijn. Aandacht voor ZZS maakt onderdeel uitvan de aanpak. Het RIVM en het programma CIRCO werkenaan een specifiek programma, een specifieke module, overZZS. Bedrijven worden gestimuleerd om aan CIRCO deelte nemen om tot verduurzaming te komen. Kortom, allesbij elkaar laat ik het oordeel over deze motie over aan deKamer.De voorzitter:De motie op stuk nr. 54 krijgt oordeel Kamer.Minister Van Veldhoven-van der Meer:Dan had mevrouw Kröger een vraag gesteld over de websitewaarzitwatin.nl. Op die website geven we inderdaad infor-matie over de stoffen in producten. Ook wordt aangegevenin welk soort producten pfas kan voorkomen. Die informatieis nog niet compleet. Dat zal mevrouw Kröger misschienhebben willen opmerken. We hebben nog geen compleetbeeld, maar we blijven dat onderzoeken. Zodra we daarweer meer informatie over hebben, zullen we die op diewebsite opnemen, want het is belangrijk dat mensen zichdaarover kunnen informeren. Of die informatie ooit 100%compleet zal zijn, weet ik niet; die garantie durf ik niet tegeven. Maar het is goed dat de kennis die we hebben opdie manier ontsloten kan worden, ook voor de mensen diein de winkel staan.Mevrouw Kröger (GroenLinks):Misschien heeft de minister ook de ingezonden brief in deTrouw van vandaag gelezen, van een scheikundeleraar diehet voorbeeld gaf van Engeland, waar op specifiek product-niveau aangegeven wordt of ergens pfas in zit, zodat je alsklant een bewuste keuze kan maken. Het liefst zou je hetnatuurlijk op een label zien, maar anders in ieder geval opeen website. De website die we nu hebben, waarzitwatin.nl,bevat heel generieke informatie. Het is niet specifiek, zoals:die koekenpan kan je wel kopen en die niet. Mijn vraag aande minister is dus of ze toch eens wil kijken hoe dit in deUK, in Engeland, wordt aangepakt en of we daar wellichtwat van kunnen leren, aangezien we heel veel productenmet pfas hebben.Minister Van Veldhoven-van der Meer:Je moet altijd oppassen dat je als overheid niet bepaaldeproducten gaat promoten. Maar mevrouw Kröger stelt devraag eigenlijk heel open. Ze zegt: kijk eens hoe dat inEngeland is geregeld en wat we daar eventueel nog vankunnen leren. Daar ben ik graag toe bereid. We zullen daareens naar kijken.De heer Laçin heeft een motie ingediend waarin de regeringwordt verzocht om samen met inspectiediensten en hetbevoegd gezag te onderzoeken of Chemours zich aan zijnverplichtingen houdt en eventueel te kijken hoe deze ver-plichting, waar nodig, kan worden aangescherpt. Inhoudelijkkan ik me daarin vinden. Naar aanleiding van zijn vraag inhet AO Pfas ga ik in overleg met de provincie Zuid-Hollandbepalen in hoeverre Chemours inmiddels adequaat meldten wat nodig is om die adequate melding te bereiken. Ikben ook zeker voornemens om de informatieplicht te ver-duidelijken. Dus ik laat het oordeel over de motie op stuknr. 55 over aan de Kamer.De motie op stuk nr. 56 van de heer Moorlag gaat overdrinkwater. Drinkwater is van groot belang. We zijn nu metandere overheden bezig om de hotspots in kaart te brengen.Op basis daarvan zal de provincie of de gemeente per gevalmoeten beoordelen welke maatregelen nodig zijn. Wij zijnhierover met alle partijen in gesprek. Ik laat het oordeelgraag over aan de Kamer.De motie van de heer Von Martels op stuk nr. 57 bevatmeerdere verzoeken. Er wordt verzocht om een overzichte-lijke tijdlijn te geven. Wanneer komt nou wat? Wanneerwordt het bedrijfsleven geconsulteerd, ook richting hetdefinitieve handelingskader? We hebben een klankbord-groep met verschillende stakeholders. We hebben natuurlijkook altijd een participatietraject voor het definitieve hande-lingskader. We streven ernaar om het ontwerp van dithandelingskader eind dit jaar gereed te hebben, zodat hetter consultatie kan worden voorgelegd. Maar voordat wenu weer alleen in het verslag van dit VAO een aantal dingennoemen: ik zal voldoen aan het verzoek dat in de motie61-31-710 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer wordt gedaan om een heldere tijdlijn aan te geven. Dus iklaat het oordeel over de motie aan de Kamer.De heer Von Martels vroeg of ik een beeld heb bij de vertra-ging als gevolg van pfas. Nee, heel vaak is er ook eensamenhang met bijvoorbeeld stikstof. Dan is het heelmoeilijk om aan te geven welk deel nu precies pfas is enwelk gedeelte stikstof. Mijn inzet is om de knelpunten bijgrondverzet en baggerwerk weg te nemen, zodat projectendoorgang kunnen vinden. Wel bekijk ik ook of het EIB mijwellicht analyses kan geven van de verdere effecten vande pfas. We blijven natuurlijk zoeken, maar we zijn in detussentijd vooral ook bezig met het zoeken naar oplossingenom het werk los te trekken.De heer Van Haga vraagt in de motie op stuk nr. 58 om werkin de vrijliggende plassen mogelijk te maken. Daarover isinderdaad ook al eerder een motie ingediend door de herenVon Martels en Ziengs. Deze motie is daarmee in lijn envraagt eigenlijk om een spoedige uitvoering van die motie.In die zin laat ik het oordeel over de motie aan de Kamer.Wij werken daar op allerlei manieren aan, ook naar aanlei-ding van de motie van de heren Von Martels en Ziengs.Voorzitter. De tweede motie van de heer Van Haga moet ikontraden. Die loopt vooruit op wat we nu gaan doen bij hetopstellen van het definitief handelingskader. Bovendien ishet ook vooral aan het RIVM om de internationale kennis,voor zover die ook vergelijkbaar is met de situatie inNederland, te betrekken bij zijn advies aan ons. De situatiein het buitenland is vaak niet een-op-een vergelijkbaar metdie in Nederland. Daarom is het van belang dat het RIVMvoor ons interpreteert in welke mate dat moet wordenmeegenomen in de advieswaarden hier in Nederland. Ikontraad dus de motie op stuk nr. 59.Mevrouw Van Esch stelt in haar motie op stuk nr. 60 dathet lokaal bodembeleid niet mag verslechteren. Een lokale,hogere achtergrondwaarde omdat deze lokaal al hoger is,dat mag. Maar niet om de grond viezer te maken. Dusdaarmee geeft het invulling aan het standstillbeginsel. Datis ook het uitgangspunt van het Besluit bodemkwaliteit. Hetstandstillbeginsel blijft dus van toepassing. Dus ik laat hetoordeel over de motie aan de Kamer.Dan de motie van mevrouw Van Esch op stuk nr. 61. Het isniet aan mij om daar een oordeel over te geven, want erwordt gevraagd om een uitspraak van de Kamer. Ik kan dusniet anders dan de motie over te laten aan het oordeel vande Kamer. Ik kan daar geen oordeel over geven.Voorzitter. De motie op stuk nr. 62 van de heer Ziengs ver-zoekt de regering de resultaten van het ringonderzoek zosnel mogelijk naar de Kamer te sturen. Ik laat deze motiegraag over aan het oordeel van de Kamer. Ik zal u eind dezemaand met een Kamerbrief over de resultaten informeren.We zullen de resultaten zo snel mogelijk sturen, nadat zebesproken zijn in de taskforce met alle betrokken partijenen de laboratoria zelf. Dus die tussenstap neem ik. Daarnakomt het snel naar de Kamer toe. Deze motie krijgt dusoordeel Kamer.Dan had de heer Ziengs nog een vraag gesteld over innova-ties. Het reinigen van grond is natuurlijk ook ontzettendbelangrijk. Verschillende partijen starten nu met pilots voorhet reinigen van grond. Ik ondersteun deze pilots ook, onderandere met kennis en expertise. Dus het punt van innovatiesstaat absoluut op de agenda.De voorzitter:Hiermee zijn wij aan het einde gekomen van dit VAO.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Stemmingen over de ingediende moties zullen aanstaandedinsdag plaatsvinden.61-31-810 maart 2020TK 61PfasTweede Kamer