Negende voortgangsbrief Programma Omgeving Luchthaven Schiphol

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 519 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 oktober 2024In het regeerprogramma (Kamerstuk 36 471, nr. 96) heeft het kabinetopgenomen dat de inzet voor de luchtvaart gericht is op het op ordebrengen van de rechtsbescherming van omwonenden (geluidsbelasting)en de regelgeving met behoud van de netwerkkwaliteit van Schiphol.Binnen het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol wordt gewerktaan de effectuering van wat er is opgenomen in het regeerprogramma.Daarnaast wordt ook gewerkt aan diverse andere trajecten, gericht op debalans tussen Schiphol en de leefomgeving. De Kamer wordt periodiekgeïnformeerd over de voortgang van het Programma, onder anderemiddels de periodieke voortgangsbrief.1 Hierbij ontvangt de Kamer denegende voortgangsbrief met een stand van zaken binnen een aantal vande verschillende trajecten.Hoger Beroep en schorsingsverzoek RBV-vonnisOp 24 mei 2024 heeft het (toenmalige) kabinet besloten hoger beroep eneen verzoek om schorsing in te stellen tegen het RBV-vonnis.2 Het hogerberoep is op 17 juni 2024 ingesteld. De Staat zal op een later moment demotivering indienen.De Staat heeft daarnaast een verzoek ingediend om de uitvoering van hetvonnis te schorsen totdat het gerechtshof in hoger beroep uitspraak heeftgedaan. Zoals eerder aan de Kamer gemeld heeft de rechtbank Den Haagin het RBV-vonnis bepaald dat de Staat binnen twaalf kalendermaandenuitvoering moet hebben gegeven aan het vonnis.3 Dit is voor de Staatonuitvoerbaar. Dit vereist een wijziging van het LuchthavenverkeerbesluitSchiphol (LVB). Dit is niet binnen 12 maanden mogelijk. De verwachting isdat een zitting over het schorsingsverzoek medio december plaatsvindt.1Kamerstukken II 2022/23, 29 665, nrs. 426, 437, 450, 471, 486, 489, 496 en 514.2Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 499.3Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 495. kst-29665-519ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5191 De uitspraak van het gerechtshof wordt in het eerste kwartaal van 2025verwacht. De Kamer zal hierover worden geïnformeerd.Een relevante ontwikkeling binnen de RBV-zaak is dat Schiphol, KLM, KLMCityhopper B.V., Transavia Airlines C.V., Martinair Hollland N.V., DeltaAirlines INC, Tui Airlines Nederland B.V., Corendon Dutch Airlines B.V. enAir Transport Association of America INC (IATA) hebben verzocht aan hetgerechtshof om deel te mogen nemen aan de procedure in hoger beroep.Het is nu aan het gerechtshof om te bepalen of dit wordt toegestaan. Alsdeze verzoeken worden ingewilligd mogen zij in de hoger beroepspro-cedure een standpunt innemen en dit mondeling bepleiten op een zitting.Wijziging Luchthavenverkeerbesluit (LVB)Om de rechtsbescherming van omwonenden op orde te brengen wordtgewerkt aan een herziening van het LVB. Hiermee wordt ook opvolginggegeven aan de uitspraak van de rechtbank in Den Haag in de RBV-zaak.Ook een deel van de resultaten van de balanced approach-procedure,namelijk het uiteindelijk toegestane aantal vliegtuigbewegingen, moetenin het LVB worden vastgelegd. De andere maatregelen uit het BalancedApproach pakket worden niet in het LVB vastgelegd, maar in ministeriëleregelingen en in een bindend convenant met de sector.Om het LVB te kunnen wijzigen is het opstellen van een milieueffect-rapport (MER) noodzakelijk. Tijdens de zomer is vertraging opgelopen bijhet opstellen van het MER, met name doordat extra berekeningenuitgevoerd moesten worden in het kader van de balanced approach-procedure. Hiervoor moest capaciteit worden ingezet die beoogd wasvoor het MER. De Kamer is hierover op 4 september geïnformeerd.4 Ookis de doorlooptijd van één van de deelonderzoeken langer dan voorafaangenomen.Er wordt alles aan gedaan om zo snel mogelijk een gewijzigd LVB tepubliceren. De verwachting is dat de voorhang, zienswijzenprocedure enadvisering door de Commissie voor de MER in mei kunnen starten.Uitgaande van het voortvarend doorlopen van de vervolgstappen (onderandere wetsbehandeling in het parlement en de adviesprocedure bij deRaad van State), zou publicatie per november 2025 plaats kunnen vinden.Hiermee wordt ook invulling gegeven aan de motie Krul en Vedder om zosnel als mogelijk aanpassingen aan de relevante wet- en regelgeving tedoen opdat ook de eisen voor de natuurvergunning zo snel als mogelijkgebaseerd worden op het aantal vliegtuigbewegingen in het LVB.5Balanced approach-procedureZoals aan de Kamer is gecommuniceerd op 4 september 2024, wordt er dekomende weken gewerkt aan het nalopen van de berekeningen in hetkader van de balanced approach-procedure voor Schiphol.6 Deze controleis van belang voor de zorgvuldigheid en kan nog leiden tot een andereuitkomst. Na de controle zal het definitieve aantal vliegtuigbewegingenworden vastgesteld. Tijdens de begrotingsbehandeling op 10 oktober jl. iser per abuis gemeld dat de berekeningen voor de balanced approach-procedure deze week bekend zouden worden. Deze berekeningen zullenzo spoedig mogelijk bekend gemaakt worden. Uiterlijk dit najaar zal deKamer de definitieve berekeningen ontvangen.4Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 517.5Kamerstukken II 2023/24, 31 936, nr. 1120.6Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 517.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5192 Reactie op brieven Stop4deroute en Stichting Omgeving zonderVlieghinder (OZV) inzake de balanced-approach procedureEr zijn twee brieven gestuurd aan de vaste commissie voor Infrastructuuren Waterstaat over de aanvullende raadpleging van de balancedapproach-procedure Schiphol. De brieven zijn afkomstig vanStop4deroute en de Stichting Omgeving Zonder Vlieghinder (OZV) samenmet andere organisaties. De commissie heeft bij beide brieven om eenreactie van IenW gevraagd.7 Hierbij ontvangt de Kamer de reacties opbeide brieven.De aanvullende raadpleging van de balanced approach-procedure liep van24 mei tot en met 21 juni 2024. Iedereen kon toen reageren op hetaangepaste maatregelenpakket. De brieven van Stop4deroute en de OZVe.a. zijn ook formeel ingediend via deze procedure. Alle reacties zijngeanalyseerd en het ministerie heeft een reactie gegeven op de input dieis ontvangen. Hierin is ook de input van de afzenders van de briefmeegenomen. Dit is te lezen in het notificatiedocument. Op basis van alleinput is een aangepast voorstel van maatregelen gepresenteerd engenotificeerd bij de Europese Commissie. Zij zal hierover een adviesuitbrengen.In haar brief zet Stop4deroute vraagtekens bij het doorlopen van debalanced approach-procedure. Stop4deroute stelt dat het kader van debalanced approach te beperkt is en er niet alleen op de aspecten binnendit beperkte kader gefocust zou moeten worden. In de HoofdlijnenbriefSchiphol van 24 juni 2022 is aangegeven dat het de ambitie is degeluidsoverlast in de omgeving van Schiphol met voorrang aan te pakken.Verordening (EU) 598/2014 schrijft voor dat indien het reduceren van degeluidsbelasting op een luchthaven met meer dan 50.000 vluchten perjaar leidt tot een exploitatiebeperking, zoals een capaciteitsreductie, debalanced approach-procedure doorlopen moet worden. Dit volgt ook uitde uitspraak van de Hoge Raad van 12 juli 2024 in de cassatieprocedurevan het kort geding dat KLM c.s. en IATA e.a. op 6 maart 2023 hebbenaangespannen tegen de Staat en Schiphol. Daarom wordt de balancedapproach-procedure doorlopen. Binnen deze procedure moet wordenvoldaan aan de stappen en eisen die worden voorgeschreven.In de brief van OZV e.a. wordt inhoudelijk ingegaan op het RBV-vonnis. Indeze voortgangsbrief is de Kamer geïnformeerd dat de Staat hogerberoep heeft ingesteld en dat er een verzoek is ingediend om deuitvoering van het vonnis te schorsen, totdat het gerechtshof in hogerberoep uitspraak heeft gedaan. Aangezien de zaak «onder de rechter» is,kan daar op dit moment niet nader inhoudelijk op in worden gegaan.Reactie op brief Schipholwatch inzake de Notitie Reikwijdte enDetailniveauSchipholWatch heeft een brief gestuurd aan de vaste commissie voorInfrastructuur en Waterstaat inzake de Notitie Reikwijdte en Detailniveau(NRD) voor de milieueffectrapportage wijziging LuchthavenverkeerbesluitSchiphol. In haar brief benoemt SchipholWatch een aantal zorgen omtrentde inhoud van de NRD en de te doorlopen procedure. De commissie heeftbij de brief om een reactie van IenW gevraagd.8 Hierbij ontvangt deKamer de reactie.72024Z11068/2024D28169, 2024Z11137/2024D28167.82024Z12418/2024D32672.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5193 De Kamer is voor de zomer geïnformeerd over de NRD in de achtstevoortgangsbrief Programma Omgeving Luchthaven Schiphol.9 In de NRDwordt onder andere beschreven hoe de milieueffecten van de wijzigingvan het LVB in beeld worden gebracht in het MER. In de brief merktSchipholWatch op dat de Minister van IenW tegelijkertijd verantwoordelijkis voor zowel het te wijzigen LVB (als initiatiefnemer) als het MER (alsbevoegd gezag). Voor het doorlopen van de mer-procedure ter voorbe-reiding op de wijziging van het LVB is daarom binnen het ministerie eenambtelijke functiescheiding aangebracht. Dit is een functiescheidingtussen de rol van initiatiefnemer voor het MER (ingevuld door DGLuchtvaart en Maritiem) en de rol van bevoegd gezag voor demer-procedure (ingevuld door DG Milieu en Internationaal). Op deze wijzewordt invulling gegeven aan art. 11.12, eerste lid, van het Omgevingsbe-sluit, dat voorschrijft dat een passende functiescheiding moet wordenaangebracht tussen de initiatiefnemer en het bevoegd gezag bij deambtelijke voorbereiding van een besluit.Vanuit de rol van bevoegd gezag wordt op dit moment een reactienotaopgesteld. Deze reactienota vormt het advies over de reikwijdte en hetdetailniveau van de informatie voor het milieueffectrapport. Inmiddelsheeft de Commissie voor de mer haar advies over de NRD uitgebracht.Hierover is de Kamer geïnformeerd per brief van 10 september 2024.10Naast het advies van de Commissie en de input van de MaatschappelijkeRaad Schiphol (MRS), de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) en desectorpartijen verenigd in het sectoroverleg wordt in de reactienota ookde brief van SchipholWatch betrokken. Naar verwachting is dezereactienota eind oktober gereed, waarna de Kamer wordt geïnformeerd.Voortgang ontwikkeling nieuw stelsel luchtvaartgeluidIn eerdere voortgangsbrieven POLS is de Kamer geïnformeerd over deontwikkeling van het nieuwe stelsel voor regulering van luchtvaartgeluid.Met de ambtelijke uitwerking van dit zogenoemde normenstelsel is in2022 gestart (spoor 3 van de Hoofdlijnenbrief Schiphol). T.a.v. geluidwordt op dit moment gewerkt aan de tweede uitwerking, zoals meeruitvoerig toegelicht in de 7e voortgangsbrief POLS.11 Periodiek wordenstakeholders in een nationale klankbordgroep betrokken bij de stelselont-wikkeling. Op 30 september jl. vond de meest recente bijeenkomst van deklankbordgroep plaats en deze stond in het teken van de wijze waaropaanvullende (hinder)indicatoren een plek kunnen krijgen in het nieuwestelsel.Actieplan Omgevingslawaai Schiphol 2024 – 2029Op 28 juni jl. is het Actieplan Omgevingslawaai Schiphol 2024 – 202912(hierna: Actieplan) vastgesteld. De Kamer is eerder geïnformeerd over deontwerpversie van dit Actieplan.13 Na de ter inzagelegging zijn reactiesverwerkt in de Nota van Antwoord bij het Actieplan. Als dit leidde totaanpassingen, zijn deze opgenomen in het vastgestelde Actieplan. Opbasis van een Europese richtlijn moet het Actieplan voor Schiphol iederevijf jaar worden geactualiseerd. Het Actieplan beschrijft hoeveel geluid hetvliegverkeer van en naar Schiphol produceert en welke maatregelenworden genomen om de geluidbelasting te beperken. Ook staat in hetActieplan het huidige beleid en welke maatregelen de overheid dekomende vijf jaar wil nemen.9Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 514.10Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 518.11Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 496.12Actieplan omgevingslawaai Schiphol 2024-2029 | Rapport | Luchtvaart in de toekomst.13Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 489.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5194 Impactanalyse nachtsluitingIn de brief van 4 september 2024 over de stand van zaken van de balancedapproach-procedure is de Kamer geïnformeerd dat de impactanalyse naarmaatregelen in de nacht, waaronder een (gedeeltelijke) nachtsluiting, laterwordt opgeleverd dan eerder voorzien. Dit komt omdat deze zomerprioriteit moest worden gegeven aan de extra berekeningen voor debalanced approach-procedure. In de impactanalyse worden varianten vaneen nachtsluiting en andere maatregelen die de geluidbelasting in denacht kunnen beperken onderzocht. Daarbij wordt in de impactanalyseook gekeken naar effecten voor de randen van de nacht (van 5.00 uur tot7.00 en 22.00 uur tot 0.00 uur) zoals de motie Krul verzoekt.14 De Kamerheeft het ministerie op 9 oktober 2024 verzocht om de impactanalyse voorhet commissiedebat Luchtvaart op 24 oktober toe te sturen.15 Dit is echterniet mogelijk. De impactanalyse zit in de afrondende fase en wordt naarverwachting voor de kerst in december aan de Kamer verstuurd. Op basisvan de resultaten van de impactanalyse zal een besluit over het vervolgworden genomen.Wijziging Regeling luchtvaartheffingenIn de achtste voortgangsbrief is de Kamer geïnformeerd over een ophanden zijnde heffing ter bekostiging van de uitvoering van de Regelinggevelisolatie Schiphol 2023 («GIS-4»).16 Bij de besluitvorming over hetisolatieprogramma is het Kabinet uitgegaan van het principe «deveroorzaker betaalt». De kosten van het aanbrengen van de geluidsisolatiekomen hierdoor ten laste van de luchtvaartmaatschappijen. Beoogd is om€ 25,5 miljoen op te halen via de geluidsheffing. Dit betreft een raming endit bedrag kan nog worden bijgesteld gedurende de uitvoering van deRegeling gevelisolatie Schiphol 2023.De heffing zal per 1 november 2024 ingaan. De systematiek van de heffingbrengt met zich mee dat ieder burgerluchtvaartuig dat gedurende deheffingsperiode op Schiphol landt een bepaald tarief aan geluidsheffingmoet betalen. Die tarieven zijn gedifferentieerd naar geluidsproductie,waarbij lawaaiige toestellen een hoger tarief betalen dan stilleretoestellen. Schiphol zal de heffing invorderen en periodiek afdragen aanhet Ministerie van IenW. De heffing loopt door totdat het benodigdebedrag is opgehaald. Aangezien het tempo van de opbrengsten afhan-kelijk is van de verkeersontwikkeling, kan op voorhand geen einddatumworden gegeven. Over de voortgang van de heffing zal de Kamer laterworden geïnformeerd.Interbestuurlijke samenwerking in SchipholregioIn de afgelopen twee jaar is door Rijk en regio hard gewerkt aan hetuitvoeren van afspraken die zijn vastgelegd in de bestuursovereenkomst«intenties samenwerking NOVEX Schipholregio». In deze bestuursover-eenkomst binden Rijk en regio zich aan het samen verbeteren van deleefomgevingskwaliteit in de Schipholregio. Centraal in deze overeen-komst staat dat Rijk en regio tot een volledige afweging van de verschil-lende opgaven komen, op het gebied van thema’s zoals ruimtelijkeontwikkeling, geluid en luchtkwaliteit. Daarbij vormde het ondertekenenvan de bestuursovereenkomst op 10 oktober 2022 de start van hetprogramma NOVEX Schipholregio.14Kamerstukken II 2023/24, 31 936, nr. 1105.152024Z15444/2024D37576.16Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 514.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5195 Via een Ontwikkelperspectief is vervolgens duidelijk geworden welkeconcrete keuzes nodig zijn om de leefomgevingskwaliteit in de Schiphol-regio te verbeteren. De afspraken over deze keuzes zijn uitgewerkt in eenUitvoeringsagenda. De samenwerking tussen Rijk en regio heeftinmiddels al concrete resultaten opgeleverd. Zo is vorig jaar de Kamer algeïnformeerd over de opheffing van de reservering voor de ParallelleKaagbaan en de mogelijkheden die dit onder andere biedt voor hetvergroten van de leefbaarheid van Rijsenhout. Ook is voor het gebiedKronenburg in Amstelveen een belangrijke stap gezet om te komen totverbetering van de leefomgeving van het gebied. Zo wordt het mogelijkgemaakt om 438 woningen te ontwikkelen als eerste fase voor dit gebied.Op 10 oktober 2024 loopt de termijn van de bestuursovereenkomst«intenties samenwerking NOVEX Schipholregio» af. Rijk en regio blijvenzich echter inspannen op het samen afwegen van keuzes van de verschil-lende opgaven in de Schipholregio. Zij hebben vertrouwen in hetvoortzetten van de interbestuurlijke samenwerking via de uitwerking vanhet Programma NOVEX Schipholregio en de afstemming op bestuurlijk-en ambtelijk niveau tussen het Ministerie van IenW en de BestuurlijkeRegie Schiphol (BRS). Rijk en regio zien op dit moment geen noodzaakvoor formalisatie en bestendiging van de interbestuurlijke samenwerkingvia een nieuwe of aangevulde bestuursovereenkomst.De interbestuurlijke samenwerking blijft gebaseerd op wederzijdsinformeren, reflecteren en meedenken. Rijk en regio werken ieder vanuiteigen rol, bevoegdheden en verantwoordelijkheden samen aan demaatschappelijke opgaven in de Schipholregio. Dit draagt bij aanwederzijds begrip, kennisuitwisseling, vertrouwen, en betere enuitvoerbare besluiten.Motie De Groot inzake LuchtvaarttafelOp 5 juni jl. is de motie Peter de Groot (VVD) over het inrichten envoorzitten van een luchtvaarttafel betreffende Schiphol ingediend. Dezemotie verzoekt de regering een luchtvaarttafel in te richten en voor tezitten waarin omwonenden, het regionaal bestuur, Schiphol, de lucht-vaartsector en airlines, alsmede het Ministerie van IenW, ieder perafvaardiging, een plaats innemen.17Het ministerie heeft op basis van deze door de Kamer aangenomen motiehet initiatief genomen om een verkennend gesprek te voeren met allebelanghebbenden om een luchtvaarttafel in te richten. In dit gesprektussen de voorzitters en vertegenwoordigers van Maatschappelijke RaadSchiphol (MRS), Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), luchthaven SchipholGroup en BARIN (namens de luchtvaartsector en airlines) is geïnventari-seerd hoe iedere partij deze motie beschouwt. De betrokken partijenerkennen het brede speelveld van belangen en de toegenomen polarisatiein het luchtvaartdossier. In het gesprek is echter ook geconstateerd dat opdit moment geen brede steun is voor de inrichting van een luchtvaarttafel.Wel is een gezamenlijke wens geuit om meer onderling en op onder-werpen waar er veel raakvlakken zijn het gesprek aan te gaan voor meerkennisuitwisseling en wederzijds begrip.Gegeven de behoefte bij deze partijen aan meer informeel en onderlinggesprek, wordt gestart met een halfjaarlijks gesprek op bestuurlijk niveauonder voorzitterschap van het ministerie. Het gesprek heeft als doel ombeelden en standpunten met elkaar uit te wisselen. Zo kan toch een begin17Kamerstukken II 2023/24, 31 936, nr. 1162.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5196 worden gemaakt aan het herstel van vertrouwen tussen de partijen, enrecht worden gedaan aan de oproep van de Kamer om meer in goedoverleg te treden. Hiermee beschouwt het kabinet de motie als afgedaan.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. MadlenerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5197