Verslag van een schriftelijk overleg inzake de stand van zaken m.b.t. de leenovereenkomst tussen IJsland en Nederland (31371-269)

31371KredietcrisisNr.304VERSLAGVANEENSCHRIFTELIJKOVERLEGVastgesteld11januari2010BinnendevastecommissievoorFinanciën1,hebbenenkelefractiesbehoefteoverdebriefvandeministervanFinanciënvan19oktober2009inzakedestandvanzakenm.b.t.deleenovereenkomsttussenIJslandenNederlandenkelevragenenopmerkingenvoorteleggen(Kamerstuk31371,nr.269).Devragenenopmerkingenzijnop12november2009aandeministervanFinanciënvoorgelegd.Bijbriefvan11januari2010heeftdeministerdezevragenbeantwoord.Devoorzittervandecommissie,BlokAdjunct-griffiervandecommissie,VanderBerg1Samenstelling:Leden:DeNeréetotBabberich(CDA),Haver-kamp(CDA),Omtzigt(CDA),Kos¸erKaya(D66),VanDijck(PVV),Luijben(SP),Spekman(PvdA),Cramer(CU),Kalma(PvdA),Ouwe-hand(PvdD),Gesthuizen(SP),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),Tang(PvdA),Vos(PvdA),Sap(GL),VanderBurg(VVD),Irrgang(SP),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),TenHoopen,(CDA),ondervoorzitter,VanderVlies,(SGP),VanHaersmaBuma,(CDA),Blok(VVD),voorzitter,Linhard(PvdA),Bashir(SP)enWeekers(VVD).Plv.leden:VanHijum(CDA),Mastwijk(CDA),DePater-vanderMeer(CDA),Pechtold(D66),DeRoon(PVV),Ulenbelt(SP),Heerts(PvdA),Anker(CU),VanderVeen(PvdA),Thieme(PvdD),Karabulut(SP),Smilde(CDA),Heijnen(PvdA),Roefs(PvdA),Vendrik(GL),Nicolaï(VVD),Kant(SP),Elias(VVD),Pieper(CDA),VanderStaaij(SGP),DeVries(CDA),Remkes(VVD),Smeets(PvdA),VanGerven(SP),Aptroot(VVD).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1397930910tkkst31371-304ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3041 InleidingvandeministerHiernavolgteerstuitlegoverdemethodiekvandetotaleleenovereen-komst(oorspronkelijkeleenovereenkomstvan5juni2009endeaanvul-lingvan19oktober2009)omzoeventueleonduidelijkhedenopvoorhandteverhelderen.Deantwoordenopdeschriftelijkevragenenopmerkingenzijnnadezeuitlegopgenomen.IJslandheeftper1januari2009eenhoofdsomvan€1329242850uitstaanbijdeNederlandsestaat.Overdezeschuldwordtper1januari20095,55%renteberekend.Indeovereenkomstiseenaflossingsvrijeperiodevan7jaaropgenomen.HierdoorzalIJslandpasvanaf6juni2016moetenbeginnenmethetafbetalenvandeschuld.Totdatmomentwordterwel5,55%samengestelderenteberekendoverdeschuld.Bijhetbepalenvandehoogtevanhetrentepercentage,isuitgegaanvandeCommercialInterestReferenceRates(CIRR)vandeOESO.AlsbasisisdeeuroCIRRvoorleningenmeteenlooptijdlangerdan8,5jaarwaarbijhetgemiddeldeoverhetvoorafgaandehalfjaartotaanhetmomentvanhetsluitenvandeovereenkomstgenomen.VervolgensishiereenopslagvoorhetIJslandrisicoaantoegevoegd.HetwerkelijkeIJslandrisicoisoverigensaanzienlijkhoger.IJslandzalindeaflossingsvrijeperiode(2009–2016)welaflossenopdehoofdsommetopbrengstenuitdeboedelvanLandsbanki.IJslandheeftsteedsaangegeventeverwachtendatdeopbrengstuitdeboedelaanzien-lijkzalzijn.IndezecontextisdoorIJsland–zoalsdoordeSPindeonder-havigekamervragengesteld–weleenseenpercentagevanongeveer75%genoemd.Dezerecoveryrateisechternogvanvelefactorenafhankelijk.MaaruitgaandevanditpercentageenafhankelijkvanhettempowaarmeeIJslanddeboedelvanLandsbankizalkunnenliquiderenontstaaterinjuni2016eennieuwehoofdsomdiebestaatuit€1329242850minusdatdeelwatafgelostwordtuitdeopbrengstenvandeboedelvanLandsbankiplusdeopgebouwdesamengestelderente.Opbasisvandezenieuwehoofdsomwordenervervolgensafbetalingengedaanin32termijnenvanafjuni2016,d.w.z.viertermijnenperjaar.Overdezehoofdsomwordtrenteberekenddieeveneensperkwartaalwordtbetaald.Dedaadwerkelijkeaflossingpertermijnwordtechterbepaalddooreenplafondvan2%vandecumulatievegroeivanhetIJslandseBBPineuro’sopjaarbasis.Dezecumulatievegroeiwordtiederkwartaalalsvolgtbere-kend:Hetuitgangsjaaris2008.VoorhetIJslandseBBPineuro’sisindeover-eenkomstuitgegaanvan€11495000000.VoordeafbetalingineenbepaaldjaarwordtperafbetalingstermijnhetverschilgenomentussenhetBBPineuro’sindatjaaren2008.Vanditverschilwordt2%genomenenditisinprincipehetmaximalebedragdatIJslandperjaarkanaflossen1.OpgrondvandeleenovereenkomstishetIJslandtoegestaanomteallentijdeboetevrijmeeraftelossen.IndienhetbedragonderhetplafondlagerisdandatdeelvandenieuwehoofdsomplusderentedieIJslandoverdehoofdsomperjaarmoetbetalen,betaaltIJslandaltijdderente,ookwanneeralleenalderentebeta-lingenbovenhetplafonduitkomen.Datdeelvandeaflossingopdehoofdsomdatnietonderhetplafondpast,wordtdoorgeschovennaardevolgendetermijn.Indevolgendetermijnontstaaterhierdooreenaflos-singdiegelijkisaanhet1/32stedeelvandehoofdsomdieerinjuni2016stondplusdedoorgeschovenrestaflossinguitdevorigetermijnen.1AangezienIJslandin2016nieteenheeljaaraflost,maarpasbegintmetaflossenvanafjuni2016geldtervoor2016eenplafondvan1%vandecumulatievegroeivanhetBBP.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3042 Wanneerinjuni2024de32termijnenzijnbereiktenernogsteedseenschuldopenstaat,zullende32termijnenverlengdwordentot6jaar.Zodrain2030de56termijnenzijnverstrekenenernogsteedseenrest-schuldopenstaat,zalderesterendeschuldwordenterugbetaaldinvijfjaar.Dezetwintigtermijnenblijvenzichherhalentotdatdetotaleschuldisafgelost.Hetplafondvan2%vandecumulatievegroeiblijftaltijdvantoepassing.ZodoendewordtzowelvoldaanaanhetNederlandseuitgangspuntdatdevolledigeschuldinclusiefallerentewordtterugbe-taaldalsaanhetIJslandseuitgangspuntdatterugbetalinggebeurtnaardedraagkrachtvandeIJslandseeconomie.Deantwoordenopdedooruwkamerschriftelijkgesteldevragenvolgenhieronder.VragenenopmerkingenenantwoordenVragenenopmerkingenvandeledenvandefractievanhetCDADeledenvandeCDA-fractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenvandebriefvandeminister.Dezeledenachtenhetinprincipepositiefdatereenovereenkomstisgesloten.Dezeledenvragenzichwelafofernietmeerkwantitatievegegevensbeschikbaarzijnoverdezelening.Genoemdeledenhebbendanookdevolgendevragen:1KlopthetdatdeomvangvandeschuldvanIJslandaanNederlandopditmoment€1,3mldbedraagt?Jadatklopt.Ommeerpreciestezijn:dehoofdsomper1januari2009bedraagt€1329242850.Hiermoetuiteraardderente,dievanaf1januariinrekeningwordtgebracht,maardienognietbetaaldhoeftteworden,bijgerekendworden.2EendeelvandezeschuldzalverrekendkunnenwordenmetdeopbrengstvandeboedelvanLandsbanki.Kandeministereeninschattinggevenvandeverwachteopbrengstvandezeboedel?KandezeopbrengstvollediggebruiktwordenvoorverminderingvandeschuldaanIJsland?Deterealiserenopbrengstvandeboedelzalwordenverdeeldonderdecrediteurenvandeboedel(vanLandsbanki).Voorranghebbendeprefe-rentecrediteuren.DaartoebehorenookdegenendieeendepositohaddenbijLandsbanki.HetprocesvanafwikkelingvandeboedelvanLandsbankioudisgaande.AfgelopennovemberheefteenopencreditorsmeetingplaatsgevondeninReykjavik,waarbijdeclaimsvanEngelseenNederlandseoverhedenzijnbesproken.DezevorderingenhebbenopditmomentdepreferentestatusverkregenvandeWindingUpBoardvanLandsbankienzijnvoorlopiggrotendeelsgeaccepteerd.AnderecrediteurenvanLandsbankihebbenechterbezwaargemaakttegendezevorderingenenmetnamededaaraantoegekendepreferentie.DedaarmeeverbandhoudendeprocedureszullennaarverwachtingvandeWindingUpBoardbinneneenjaarwordenafge-rond.Eeninschattingvandeverwachteboedelopbrengstisopditmomentnogmoeilijktegeven.Inzijnalgemeenheidkanwordengezegddatdeafwik-kelingeenuiterstcomplexenlangdurigtrajectis.Hoelangdittrajectzalduren,isvanveelfactorenafhankelijkenisdusnietgoedtevoorspellen.DeIJslandershebbendeverwachtinguitgesprokendatdeboedelafwikke-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3043 lingbinnende«graceperiod»van7jaarkanwordenafgerond1.Demoge-lijkheidbestaatdatcrediteurentussentijdsuitkeringenontvangen.Hetisnogonduidelijkwelkpercentagevandevorderingkanwordenuitgekeerd(ditpercentageisdezogenaamderecoveryratio).Netalsvoordeboedelopbrengstgeldt,valtvoorderecoveryratioopditmomentdusslechttevoorspellenwatdeuiteindelijkehoogtedaarvanzalzijnnaafwik-keling.DeledenvandefractievandeSPmerkenbijvraag14opdatgesprokenwordtvaneenrecoveryratiovan75%.Ikhebookkennisge-nomenvandatpercentage,echterikmeentemoetenopmerkendatditpercentagemetveelonzekerhedenisomgevenzoalsdeontwikkelingvandekoersvandekroonenhetbedragdatuiteindelijkdoorLandsbankiNewaanLandsbankiOldwordtbetaaldviahetzogenoemdefinancieelinstru-ment,deproceduresdieconcurrentecrediteurenhebbenaangespannenmetbetrekkingtotdepreferentestatusvandepositohoudersendebeslis-singenoverdestatusvandevorderingenvanalleoverigecrediteuren.Gemakshalveisbijhetmakenvaneenaantalvoorbeeldberekeningenechterwelvanvoornoemdpercentageuitgegaan.Derecoveryratiozietophetgedeeltevandevorderingdatalledeposito-houders,(waaronder100000+-spaardersmaarookdeNederlandsemede-overheden)uitdeboedelvergoedkrijgen.DepositohoudershebbennaarIJslandsrechtnamelijkeenpreferentevordering.Alsgevolgvandezepreferentiekrijgenconcurrentecrediteuren,zoalsobligatiehouders,indezeberekeningennietsterug.Zodradeleenovereenkomstvankrachtwordt,zaldevorderingtenbedragevan€1329242850doorDNBaanhetIJslandsedepositogaran-tiestelsel(TIF)wordenovergedragen.TIFverkrijgtdaarmeevoorhetbedragvandeNederlandse(endeEngelse)leningeenvorderingopdeboedel.HoeveeluitdeboedelnaarTIFgaat,isafhankelijkvanderecoveryratio.DitlaatechteronverletdeverplichtingvanTIFomhettotalebedragvan1,3miljardeuroterugtebetalenaanNederland.Inhoeverredeafwik-kelingvandeboedelparallelzallopenmethetafbetalingsschemavanTIFaanNederlandvaltomredenenzoalshiervooruiteengezetmoeilijktevoorspellen.3KandeministereenschemaopstellenmetdeverwachteterugbetalingenvanIJslandaanNederlandtotaan2024?Kandeministerhierbijlatenzienhoeveelrenteerwordtbetaald,alsmedehoeveelaflossingerplaatsvindt?Ziedebijgevoegdebijlagen2totenmet4inzakehetafbetalingsschema.24HetBBPvanIJslandbedroegeind2008€11,8mld.SteldathetBBPgroeitmet2%perjaardanzouhettotaalvandeaflossingenenderenteperjaarnietmeerdan€4,7mlnbedragen.Hoeverhoudtzichdittotdeverwachteterugbetalingen?TegendezeachtergrondvragendeledenvandeCDA-fractieeenoverzichtvandeverwachteontwikkelingvanhetBBPendegroeivanhetBBPvanIJslandtotaan2024.DeministerkanhierbijbijvoorbeelduitgaanvaneenverwachtegroeivanhetBBPvangemiddeld2en3%.Kandeministeropdezewijzetevensinzichtelijkmakenbijwelkeveronderstellingendejaar-lijkserentebetalingenenaflossingenvandeschuldniethogerzijndan2%vandegroeivanhetBBP?Inhoeverreachtudezeveronderstellingenhaalbaarenrealistisch?1Zievooreentoelichtingopdegraceperiodhetantwoordopvraag5vandeledenvandefractievanhetCDA.2TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3044 Indeovereenkomstiseenaflossingsvrijeperiodevan7jaaropgenomen,waardoorIJslandpasvanaf2016hoefttebeginnenmethetafbetalenvandeschuld.Tot2016wordterwel5,55%renteoverdeschuldberekend.In2016zalereennieuwehoofdsomtotstandkomen.Dezehoofdsomzalbestaanuitdeleningvan€1329242850plusdeopgebouwdesamenge-stelderenteminusdatdeelwatafgelostwordtuitdeopbrengstenvandeboedelvanLandsbanki.Uitgaandevanderecoveryratezoalsgenoemdinvraag14vandeSPbedraagtdit75%vandeoorspronkelijkehoofdsomzonderdesamengestelderentewatongeveerneerkomtopeenbedragvan€996miljoen.HetplafondtreedtpasinwerkingophetmomentdatIJslandmoetgaanaflossen,d.w.z.juni2016.VoorhetIJslandseBBPineuro’sin2008isindeovereenkomstuitgegaanvan€11495000000.Ervanuitgaandedatdenominalegroei2%perjaarbedraagttotenmet2016,zouin2016hetIJslandseBBP€13,46miljardbedragen.Ditzoubetekenendathetplafondin2016uitkomtop€39,4miljoen(endusnietde€4,7miljoendieuheeftverondersteld).Debetalingvoor2016(€99264721aflossingopdehoofdsomplus€44073536rente)is€1433382801.M.a.w.bijeenverondersteldenominalegroeivan2%ishetplafondin2016knellendwaardoordeverwachteterugbetalingvoor2016gemaximeerdisop€39,4miljoen.Hetrestantwordtdoorgeschovennaardevolgendeperiode(zieookvraag4c).HetIMFdoetgroeivoorspellingenvan5jaarvooruit,opditmomenttotenmet2014.ErisbijdeverwachteontwikkelingvanhetIJslandseBBPinIJslandseKronenuitgegaanvandeprognosevanhetIMFtot2014.Inhetbasisscenariovanhetaflossingsschemawordtervervolgensuitgegaanvan4%nominalegroeiperjaarvanaf2014.Hetslechterescenariogaatuitvan3%nominalegroeienhetpositievescenariogaatuitvaneennomi-nalegroeivan5%.Zoalsdeverschillendescenario’sindebijlagelatenzien,knelthetplafondindeeerstejaren.HierdoorzalIJslandnaarverwachtingindeeerstejarennietde(volledige)voorzieneaflossingdoen.WelzalIJslandaltijdderentebetalenongeachtdehoogtevanhetplafond.Zoalshetbasisscenario(4procentnominalegroei)laatzien,iseengroveschattingdatIJslanddeschuldrond2035volledigzalhebbenterugbe-taald.Alsdenominalegroei1procentlageruitvalt,danisdeschuldin2040terugbetaald.Bijeen1procenthogeregroeiisdeschuldin2030terugbetaald.DeNederlandsestaatismetdezeleenovereenkomstteallentijdeervanverzekerddatdeheleschuldinclusiefallerentevolledigwordtafgelost.5KandeministereenpreciesoverzichtgevenvandeafsprakendieIJslandmethetVerenigdKoninkrijkheeftgemaakt?DeonderhandelingenmetIJslandzijngezamenlijkmetdeBrittengevoerd.Ditheeftgeresulteerdinvergelijkbareleenovereenkomsten.IndeleenovereenkomstdieIJslandmethetVerenigdKoninkrijkheeftafgeslotenzijngelijkevoorwaardenopgenomenmetbetrekkingtothetrentepercentage,looptijdengraceperiod.OpeenbeperktaantalpuntenwijktdeleenovereenkomstvanhetVerenigdKoninkrijkafvandeleenovereenkomstvanNederland:1.DeBritseleenovereenkomstluidtinpondsterling,deNederlandseleenovereenkomstineuro’s.2.DehoogtevandecapisindeBritseleenovereenkomstop4%1Inditantwoordwordtuitgegaandat2016eenheeljaaris.DitisinwerkelijkheidnietzoaangezienIJslandpasmoetbeginnenmetafbetaleninjuni2016.In2016wordterinwerkelijkheidzodoendemaareenhalfjaarafgelost.Ditantwoordwijktdanookafvandegegevensdieuinhetbasisscenarioaantreft.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3045 geplaatsttenopzichtevan2%indeNederlandseleenovereenkomst.DithoudtverbandmetdehoogtevandeleningvanNLenhetVK.DeBritseleningisvooreenbedragvan(maximaal)£2,3miljardpond(datisongeveer2,9miljardeuro).DeNederlandseleningbedraagtalsgezegdruim€1,3miljard.3.InNederlandzijndeuitbetalingenaandepositohoudersreedsgeruimetijdafgerond.IndeNederlandseleenovereenkomstisdaaromhetdefinitievebedragvandeleningopgenomen.InhetVerenigdKonink-rijkwarententijdevandetotstandkomingvandeleenovereenkomstnognietallebetalingengedaan.IndeBritseleenovereenkomstwordtdaaromuitgegaanvaneenmaximumbedragvandelening.4.NaastdeleenovereenkomstisinhetVerenigdKoninkrijkookeenSettlementAgreementafgesloten.Hierinzijndevoorwaardenopge-nomenbetreffendedeuitbetalingenonderhetdepositogarantiestelsel.GegevenhetfeitdatinNederlandreedsallebetalingendoorDNBhebbenplaatsgevondenbestondindeNederlandsecontextgeennoodzaakvooreendergelijkeSettlementAgreement.6TotslotvragendeledenvandeCDA-fractiezichafwatdeverwachtingvandeministerisdatdeovereenkomstdaadwerkelijkgetekendzalwordendoorhetIJslandseparlement.Watisnuhetvervolg?Wordterindatgevaleenprotocolopgesteld?Kandeministeralaangevenhoediteruitkomttezien?InmiddelsisduidelijkgewordendathetIJslandseparlementnazorgvul-digeafwegingheeftingestemdmeteenwetwaarineenstaatsgarantieisopgenomenvoorterugbetalingvandevoorgeschotengeldenaanNeder-land.OmdatechterdepresidentvanIJslanddezewetnietheeftbekrach-tigd,isdezestaatsgarantienognietonherroepelijkverleend.Omeendefinitievebekrachtigingvandewelinwerkinggetredenwettebereiken,schrijftdeIJslandsegrondwetvoordateenreferendummoetwordengehouden.DeIJslandseregeringheeftdeorgansiatiedaarvanterhandgenomenenbovendienop5januariuitdrukkelijkverklaardvastteblijvenhoudenaandegetekendeovereenkomsten1.VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandePvdADeledenvandefractievandePvdAhebbenmetbelangstellingkennisge-nomenvandebriefwaarindeministerdenieuweleenovereenkomstmetIJslandschetst.Dezeledenhebbenhierovernogenkelevragen.7KandeministereenindicatiegevenvandeomvangvanhetbedragdatuitdeboedelvanLandsbankiOldzalwordenbetaald?EnhoegroothetrestantdusisdatIJslandvolgensdenieuweovereenkomstzalbetalen?KandeministeraangevenhoegrootdeschuldperIJslanderaanNeder-landisnadatuitdeboedelvanLandsbankiOldeendeelisterugbetaald?HoegrootisdeschuldperIJslanderalsookrekeningwordtgehoudenmetdevorderingenvananderegroepenuitNederland,zoalsde100000-plusspaarders?VoordebeantwoordingvandezevraagverwijsiknaardebeantwoordingvandetweedevraagvanhetCDA.MetbetrekkingtotdevraagomtrentdegroottevandeschuldperIJslanderishetvolgendevanbelang.DeschuldaandeNederlandsestaatvanca.1,3miljardeurozoueenschuldperhoofdvandebevolkingvanca.4300eurobetekenen.DedaadwerkelijkelastenvoordeIJslandsebevolkingzullenechtersignificantlageruitvallen,nudeverwachtingisdateenaanzienlijkdeelvandeschulduitdeboedelvanLandsbankizalkunnenwordenvoldaan.Omdeschuldinhetkader1Ziebijvoorbeeldwww.iceland.org:«IcelandicGovernmentpreparestosubmittheIcesavelegislationforapprovalbynationalreferendumandremainsfullycommittedtohonorIceland’sobligationswithrespecttodepositor’sinsurance».TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3046 vandeIJslandsewelvaartteplaatsen,verwijsikunaardebeantwoordingopvraag11vandeledenvandefractievandePvdA.VorderingenvananderegroepenuitNederlandzoalsde100000-plusspaarders,zijnnietvaninvloedopditbedragaangeziendezespaardersgeenvorderinghebbenopdeIJslandsestaatmaareenrechtstreeksevorderingopdeboedelwaarvoordeIJslandsebelastingbetalersnietzullenwordenbelast.8Kandeministerscenario’sgevenvandeBBP-ontwikkelingvanIJslandtot2024endedaarbijbehorendemaximumterugbetalingenweergeven?Ishetwaardatdetotaleterugbetalingenniethogerzijndan6%vandeBBP-groeivanIJslandvanaf2008,zoalsopdewebsitevanhetIJslandseministeriestaatweergegeven?Komtdatophetzelfdeneeralsdevoor-waardedatdejaarlijksebetalinginiedergevalniethetbedraghoeftteoverschrijdenvan2%vandecumulatievegroeivanhetIJslandseBBP?Aangezienhetplafondopdeafbetalingdatisopgenomenindeleenover-eenkomstervoorzorgtdatdehoogtevandeafbetalingperjaaralsmededesnelheidvanafbetalinguiterstonzekerzijn,isereenbasisscenariogemaaktdatuitgaatvaneennominalegroeivan4%.Daarnaastzijnertweealternatievescenario’sweergegeven.Hetslechterescenariogaatuitvaneennominalegroeivan3%enhetpositievescenariogaatuitvaneennominalegroeivan5%.Dezedriescenario’streftuaanindebijlagetezamenmetdeaannameseneenkwalitatievebeschrijvingvandescena-rio’s.6%VandecumulatievegroeivanhetBBPt.o.v.2008isvoorhetVerenigdKoninkrijkenNederlandsamengenomen.AangeziendeclaimvanhetVKruimtweekeerzogrootisalsdeclaimvanNederland(£2350miljard€2.9miljard)ishetplafondopdeterugbetalingenaanhetVKvastgesteldop4%vandecumulatievegroeivanhetBBP.Devermeldingvan6%vandecumulatievegroeivanhetBBPopdeIJslandsewebsiterefereertzodoendenaarhetplafondopdeclaimvanNederlandenhetVKtezamen.VoordeNederlandseclaimbetekentditdatIJslandperjaarnietmeerdaneenbedragvan2%vandecumulatievegroeivanhetBBPhoeftterugtebetalenwaarbijhetBBPvanIJslandin2008alsbasisjaarwordtgebruikt.9Welke«provisions»,zoalsbeschrevenopdiezelfdewebsite,zijnovereen-gekomenmetbetrekkingtotdebepalingvanhetBBPendeinvloedvanwisselkoersveranderingen?IndeovereenkomstisvastgelegddathetIJslandseBBPwordtbepaalddoordemeestrecenteschattingdiebeschikbaarisvoorhetbetreffendejaarengepubliceerdisdoorhetIMFindeWorldEconomicOutlook(WEO).Verderisindeovereenkomstvastgelegddatvoordewisselkoers,dienodigisomhetIJslandseBBPinkronenomterekenennaareuro’s,hetgemiddeldeoverhetvoorafgaandekwartaalvanhetdagelijksgemiddeldevandewisselkoerszoalsgepubliceerddoordeIJslandseCentraleBankwordtgenomen.IndiendezewisselkoersopdebetaaldatanietbeschikbaarisbijdeIJslandseCentraleBankzullenerdagkoersengebruiktwordenvaneenbronwaarzowelNederlandalsIJslandzichinkanvinden.Daarnaastisereenvoorzieningopgenomenvoorhetgevaldateenofbeidelandeneenanderevalutainvoertdandenugebruiktevaluta’sTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3047 (kroneneneuro’s).Indienbeidelandendezelfdevalutahebben,zalhetIJslandsBBPnietlangeromgerekendhoeventewordenenisdewissel-koersdusnietlangervantoepassing.WanneerIJslandofNederlandeenanderevalutaneemt,zullenbeidepartijentotovereenstemmingmoetenkomenoverdetegebruikenbronvoorhetbepalenvandewisselkoers.10OpwelkemanierbeïnvloedendeIJslandseschuldaanNederlandendeterugbetalingendeNederlandseEMU-schuldenhetEMU-saldo?DeEMU-schuldisopwaartsbijgesteldmet1,3miljardeurotengevolgevanhetvoorschietendoordeNederlandsestaatvandeuitkeringendepo-sitogarantiestelselIcesave.TerugbetalingendoorIJslandaandeNeder-landsestaatzullenophetmomentvandekasbetalingleidentoteennaarratoneerwaartsebijstellingvandeEMU-schuld.VoorhetEMU-saldozijnergeendirectegevolgen.ZowelhetvoorschietendoordeNederlandsestaatalshetaflossenvandeverplichtingendoorIJslanddienenopbasisvandeEuropeseregelsaangemerkttewordenalsfinanciëletransacties,enduszijnergeengevolgenvoorhetEMU-saldo.11KandeministerdewelvaartinNederlandenIJslandmetelkaarverge-lijken,uitgaandevaneenBBPpercapitaenlevensverwachting?IsdeministervanmeningdathetuiteindelijkeakkoordoverterugbetalingvoldoenderekeninghoudtmetdeomvangvanIJslandenhaarwelvaart?Hetismoeilijkom«welvaart»inIJslandtevergelijkenmetwelvaartinNederlandaangezien«welvaart»eensubjectievemaatstafis.WelkanhetBBPpurchasing-power-parity(BBPPPP)percapitaendeleeftijdsverwach-tingenvanbeidelandenvergelekenworden.Degemiddeldeleeftijdsver-wachtingvanIJslandligtmet80.67jaarbovendeleeftijdsverwachtingvanNederland(79.4jaar).DevergelijkingvanhetBBPPPPpercapitaindollars(bronIMF)tussenNederlandenIJslandlaatziendatIJslandin2007nogeenhogerBBPPPPpercapitahaddanNederland.Vanaf2008ishetBBPPPPpercapitainNederlandhogerdaninIJslandendeprognoseisdatditverschiloplooptin2013tot$4054.InvergelijkingmetandereEuropeselanden(Duitsland,Frankrijk,Portugal,VerenigdKoninkrijk,Spanje,FinlandenZweden)isditverschilinBBPPPPtussenNederlandenIJslandechterklein.IJslandisweliswaareenkleinlandquabevolking(ruim300000inwo-ners),maarhetisookeenrelatiefrijklandmeteenhogewelvaart.DeschuldpercapitadieIJslandbijNederland(enhetVK)heeft,isweliswaarhoogvooreenrelatiefkleinlandalsIJsland,maarditisnietdebepalendefactorvoordevraagofhetdewelvaartvanIJslanddrukt.Belangrijkerisofdeschuldhoudbaaris.HetIMFheeftaangegevenindeDebtSustaina-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3048 bilityAnalysis(DSA)dathoeweldetotaleschuldvoorIJslandhoogis,dezedesalnietteminhoudbaaris.DeverwachtingvanhetIMFtijdensdeFirstReviewvanhetSBAm.b.t.deontwikkelingvandeoverheidsschuld(verwachtwasin2009125%vanhetBBP),isop14decemberdoorhetIMFnaarbenedenbijgesteld.Ditishetgevolgvanlagereherkapitalisatie-kostenvandebanken.WelzalhetnodigzijndatIJslanddebelastingenverhoogt,maarhierisvolgenshetIMFruimtevoordoordebelastingver-lagingenvandeafgelopenjarenongedaantemaken.IJslandheeftopditmomenteenpersonalincometaxratevan37,2%endecorporatetaxratebedraagt15%t.o.v.eenpersonalincometaxrateencorporatetaxratein2000vanrespectievelijk45%en30%.OpbasisvandeanalysevanhetIMFbenikvanmeningdatdeleenovereenkomst,dieIJslandtoestaatomjaarlijksnietmeerdan2%vandecumulatievegroeiaftelossen,ruim-schootsvoldoenderekeninghoudtmetdecapaciteitenwelvaartvanhetland.12IsbekendwanneerhetIJslandseparlementoverditaanvullendakkoordzalstemmen?InmiddelsisbekendgewordendathetIJslandseparlementnazorgvuldigeberaadslagingheeftingestemdmeteenwetwaarineenstaatsgarantieisopgenomenvoordeterugbetalingvandeleningaanNederland.Omdatdezewetnognietbekrachtigdis,isdezestaatsgarantienognietonherroe-pelijkverleend.VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandeSPDeledenvandeSP-fractiehebbenmetinteressekennisgenomenvandebriefvan19oktoberjongstleden.Zijhebbendaarovernogenkelevragen.13IndebriefvermeldtudatudenaderevoorwaardendiehetIJslandseparlementaandeovereenkomstvanafgelopenjunigesteldheeft,nietzondermeeracceptabelvindt.Kuntuaangevenwaterpreciesnietaccep-tabelwas?UsteltverderdaterdaaromnaderoverlegmetIJslandheeftplaatsgevonden.UvermeldtechternietofdatoverlegtotwijzigingenheeftgeleidwaardoordeovereenkomstnuwelacceptabelisvoorNeder-land;hetbelangrijkstepuntvanhetoverlegisnamelijkdelimietopdejaarlijkseterugbetalingen.DatiseenpositiefpuntvoorIJsland,nietzondermeervoorNederland.DeledenvandeSP-fractievragendeministerdaaromaantegevenofdeovereenkomstvanjuniinhoudelijkisaangepasttenvoordelevanNederlandenzoja,opwelkewijzeenofdeovereenkomstnuwelacceptabelisvoorNederland.DebelangrijkstevoorwaardenvanhetIJslandseparlementwaarmeeiknietakkoordkongaan,wasteneerstedatereeneinddatumopgenomenwas.Ditkwameropneerdaterindeovereenkomstnietwasopgenomenwaterzougebeurenindienerop5juni2024nogeenbedragvandeschuldopenzoustaan.HierdoorwasNederlandernietvanverzekerddatdevolledigeschuldplusrenteterugbetaaldzouworden.Tentweedewarenookderentebetalingengeplafonneerd.Indienhetplafondlagerwasdanalleenalderentebetalingenzouderenteslechtstothetplafondwordenbetaald.Opdezemanierkondeschuldna2016verderoplopen.Dezetweepuntenzijnindehuidigeovereenkomstveranderd.Erisgeeneinddatummeervastgesteldwaaropdeheleschuldafgelostmoetzijneneeneventuelerestschuldzouvervallen.DeNederlandsestaatisverzekerddathetdevolledigeschuldvanIJslandinclusiefrenteterugkrijgtdoordatdelooptijdna2030iederekeermetvijfjaarverlengdwordtindiendeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3049 volledigeschuldnognietisafgelost.Daarnaastisnuovereengekomendatderentealtijdbetaaldwordtongeachtdehoogtevanhetplafond.Daarnaastishetbelangrijkdathetwetsvoorstelzoalsdatop30decemberdoorhetIJslandseparlementisaangenomenondubbelzinnigduidelijkmaaktdat–zoalsovereengekomenindeleenovereenkomst–allerechtenenverplichtingendieuitdeleenovereenkomstvoortvloeienuitsluitendwordenbeheerstdoorEngelsrecht.14EendeelvandeterugbetalingenmoetuitdeboedelvanLandsbankiOldkomen.DeledenvandeSP-fractiewillengraagwetenhoehetmetdeafwikkelingvandezeboedelstaat?Isdezealbegonnen?Zonee,wanneergaatdeafwikkelingbeginnen?Iseralzichtophoelangdeafwikkelinggaatduren?DeIJslandsecentralebankverwachteenzogenaamde«recoveryratio»van75%opdebezittingenvanLandsbanki.Deeltdeministerdezeverwachtingofschathijhetpercentagehogeroflagerin?Betekentditdat75%vandeschuldenvanLandsbankiuitdeboedelbetaaldkunnenworden?Watbetekentditconcreetvoorde100000-plusspaarders?Isernogeengeredekansdatzij(eendeelvan)hungeldterugzien?HiervoorwordtverwezennaarhetantwoordopdetweedevraagvanhetCDAendeeerstevraagvandePvdA.Daarnaastkanikuvertellendatdevorderingenvande100000-plusspaardersookvoorlopigalspreferentevorderingzijngeaccepteerddoordeWindingUpBoard.Ditbetekentdatereengeredekansbestaatdatzijuitgaandevaneengunstigerecoveryratioeenaanzienlijkdeelvanhungeldterugzullenkrijgen.15Hetuitgangspuntvandeministeristerugbetalingvanhetgehelebedragaanschuldenenrente.Eerderiseenbedragvan€1,3mldgenoemd.Isditbedraginclusiefrente?Zonee,watishettotalebedragdatIJslandterugmoetbetaleninclusiefrente?Hoehoogishetrentepercentage?Nee,ditbedragisnietinclusiefrente.IJslandheefteenhoofdsomvan€1329242850aanschulduitstaanbijdeNederlandsestaat.Indeleenovereenkomstiseenaflossingsvrijeperiodevan7jaaropge-nomen.Ditbetekentdattotjuni2016deschuldoplooptmetdesamenge-stelderente.Injuni2016zaldeschuldmaximaal€1,986miljardbedra-gen,maarditzalnaarverwachtingveellageruitvallen.UitgaandevaneenhogerecoveryratezoalsvoornoemddoordeSPzalIJslandimmerseenaanzienlijkdeelvandehoofdsomaflossenmetdeopbrengstenuitdeboedelvanLandsbanki.Hetrentepercentageis5,55%.16Demaximaleaflossingisgelijkaan2%cumulatievegroeivanhetBBP.DeledenvandeSP-fractievragenzichafwatuhierpreciesmeebedoelt.Graageennadereuitleg.Kuntudemaximaleaflossingperjaarvoordejaren2016–2024meteengetallenvoorbeeldillustrerenuitgaandevanBBPvan$12mldin2016eneengemiddeldegroeivan2%indejaren2016–2024?Zijneralverwachtingenvoordeeconomischegroeivoordejaren2016–2024?Zoja,kuntudezedannadertoelichten?Zoja,kuntuheteerdergevraagdegetallenvoorbeelddanookgevenaandehandvandeverwachttegroeicijfers?Opbasisvandenieuwehoofdsomdiein2016totstandisgekomen,wordenafbetalingengedaanin32termijnen,d.w.z.viertermijnenperjaar.Dehoofdsomwordtgelijkelijkverdeeldoverde32termijnen.Dedaadwer-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30410 kelijkeaflossingvandetermijnenwordtechterbepaalddooreenplafondvan2%vandecumulatievegroeivanhetIJslandseBBPineuro’sopjaar-basis.Dezecumulatievegroeiwordtalsvolgtberekend:Hetuitgangsjaaris2008.VoorhetIJslandseBBPineuro’sin2008isindeovereenkomstuitgegaanvan€11495000000.Voordeafbetalinginheteerstejaar(t8=2016)wordthetverschilgenomentussenhetBBPineuro’sin2008en2016(t8–t0).Vanditverschilwordt2%genomen(0.02*[t8–t0])1.WanneerhetbedragonderhetplafondnietvoldoendeisomallekwartaalaflossingenopdehoofdsomplusdetebetalenrenteineenjaartevoldoendanwordtdoorIJslandaltijddegehelerenteoverdatjaarbetaald.DeresterendeaflossingopdehoofdsomdienietdoorIJslandwordtbetaald,omdathetbovenhetplafonduitkomt,wordtdoorge-schovennaardevolgendetermijn.Aangezienhetplafondopdeafbetalingdatisopgenomenindeleenover-eenkomstervoorzorgtdatdehoogtevandeafbetalingperjaaralsmededesnelheidvanafbetalinguiterstonzekerzijn,isereenbasisscenariogemaaktdatuitgaatvaneennominalegroeivan4%.Daarnaastzijnertweealternatievescenario’sweergegeven.Hetslechterescenariogaatuitvaneennominalegroeivan3%enhetpositievescenariogaatuitvaneennominalegroeivan5%.Dezedriescenario’streftuaanindebijlagetezamenmetdeaannameseneenkwalitatievebeschrijvingvandescena-rio’s.Voordeperiode2016–2024zijnergeenofficiëleverwachtingenvoordegroeicijfers.HetIMFmaaktvoorspellingentot5jaarvooruit,opditmomenttot2014.Inhetbasisscenariovanhetaflossingsschemawordentotenmet2014decijfersvanhetIMFgebruiktwaarnahetBBPcijfervan2014wordtdoorgetrokkenmeteennominalegroeivan4%perjaarhetgeenongeveerovereenkomtmeteen2%reëlegroei.17Alsin2024nognietallesisafgelost,zalwederominreedsafgesprokentermijnenwordenafbetaald.DeledenvandeSP-fractievragenzichafomhoeveeltermijnenhetdangaat?Wederomom8jarenmetelk4termij-nen?Ofgeldenvooreeneventueelrestantandereafspraken?Zojawelke?Wanneerinjuni2024de32termijnenzijnbereiktenernogsteedseenschuldopenstaat,zullende32termijnenverlengdwordentot56termij-nen,d.w.z.erkomennajuni2024nog24termijnenbij.Ditbetekentdatdeovereenkomstmet6jaarwordtverlengd.Zodrain2030de56termijnenzijnverstrekenenernogsteedseenrestschuldopenstaat,zaldereste-rendeschuldwordenterugbetaaldintwintigtermijnen.Dezetwintigtermijnenblijvenzichherhalentotdatdetotaleschuldisafgelost.Hetplafondvan2%vandecumulatievegroeiblijftaltijdvantoepassing.18WanneerverwachtdeministereendefinitievebeslissingvanhetIJslandseparlement?WatgaatdeministerdoenindienhetIJslandseparlementwederomnietzondermeertoestemminggeeft,ofalleenbijvoorNeder-landongunstigevoorwaarden?Welkeanderemiddelenheeftdeministeromhetgeleendegelduiteindelijkterugtekrijgen?Voordebeantwoordingwordtterugverwezennaardebeantwoordingvanvraag6envraag12.1zievoetnoot1,pagina5.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30411 19DeIJslandsepremierheeftdeEngelsepremierGordonBrowneindaugustusuitgenodigd.DeledenvandeSP-fractievragenzichafofdeNederlandsepremierookeendergelijkeuitnodigingheeftgehad.Zoja,welkgevolgiseraandezeuitnodiginggegeven?DeNederlandsepremierheeft,evenalspremierBrown,eindaugustuseenbriefontvangenvandeIJslandsepremier.DebriefmaaktformeelmeldingvandegoedkeuringvandestaatsgarantiedoorhetIJslandseparlementop28augustus2009.DeIJslandsepremiervraagtNLenhetVKbegriptehebbenvoordezeermoeilijkeomstandighedenwaarinIJslandzichvanafhetnajaarvan2008bevindt.Zijtoontzichbereidtom,indienbehulpzaam,dekwestieinpersoontebesprekenmetdeNederlandse(enBritse)premier.OpinitiatiefvanNederlandhebbenalop2september2009inDenHaagbesprekingenopambtelijkniveauplaatsgevondentussenNederland,hetVerenigdKoninkrijkenIJsland.Na2september2009hebbennogeenaantalvervolgbesprekingenplaatsgevonden.NaastbesprekingopambtelijkniveauiserookopministerieelniveaucontactgeweesttussenNederlandenIJsland.ZoheeftdeNederlandseministervanBuitenlandseZakencontactgehadmetzijnIJslandseambt-genoot.ZelfhebikookeenaantalkeergesprokenmetmijnIJslandsecollega.Dezecontactenhebbengeresulteerdindeaangepasteleenovereenkomstdieop19oktober2009isondertekend.Erwastotdatmomentdanookgeendirecteaanleidingomeengesprektussendepremiersteorgani-seren.BijgelegenheidvandetopvanKopenhagenhebbenbeidepremierselkaarwelontmoetengesprokenoverdevoortgangvandewetgevendeprocedureinhetIJslandseparlement.NadeweigeringvandeIJslandsepresidentomdewettebekrachtigen,heefttelefonischcontactplaatsgevondentussenbeideministersvanFinanciënenbeidepremiers.GegevendegerezenuitzonderlijkesituatieinIJslandkandatinditstadiumnatuurlijknogniettoteenconcreteoplossingleiden.Belang-rijkisdatinbeidegesprekkenisbevestigddatdeIJslandseregeringvast-houdtaandegetekendeovereenkomsten.20InhetdebatnaaraanleidingvandeevaluatieIcesavevan24en25junijongstledenheeftdeministertoegezegdterugtekomenopdestandvanzakenoverde100000-plusspaarders.Kandeministeraangevenwathijindetussentijdconcreetgedaanheeftvoordezegroepspaarders?TijdenshetAlgemeenOverlegop24en25junijl.overdeevaluatieIcesave(KamerstukkenTweedeKamer,kamerstukken31371,nr.245)hebiktoegezegdinhetnajaarvan2009uwKamerteinformerenoverdestandzakenmetbetrekkingtotde100000-plusspaardersvanIcesave.Dezeinformatietreftuhierbijaan.NaaraanleidingvandedéconfiturevanLandsbankizijndespaardersbijhetNederlandsebijkantoorIcesavegecompenseerdtoteenbedragvanmaximaal100000euro.Voortegoedenbovendatbedraggeldtdatspaarderszelfvoorhunbelangenmoetenopkomenenzichmethunvorderingtotdeboedelmoetenwenden.OphetmomentdatLandsbankitenonderging,warendetegoedenvanNederlandsespaardersbijIcesavetoteenbedragvan€20887gedektdoorhetIJslandsedepositogarantiestelselenvoorhetmeerderetot€40000voor90%gedektdoorhetNederlandsedepositoga-rantiestelsel.Voorhetmeerderegold–netzoalsbijeerderegevallenvandéconfiturevaneenbank–geengarantieenwashetaanspaarderszelfomzichtewendentotdefaillieteboedel.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30412 GegevendebijzondereomstandighedenheeftNederlandtenbehoevevanallespaardershetIJslandsedepositogarantiefondsvoorgefinancierd.Hierdoorkondenspaardersopkortetermijnover(eengedeeltevan)hunspaartegoedenbeschikken.BovendienisdemaximumuitkeringvanhetNederlandsedepositogarantiestelselmetterugwerkendekrachtverhoogdtoteenbedragvan€100000.Hoeschrijnendookindividuelegevallenkunnenzijn,geldthiermeedatdespaardersbijIcesavewezenlijkbeterbehandeldzijn,danwaarzijtevorenrechtophadden,danwelhoeverge-lijkbaregevalleninhetverledenzijnbehandeld.Zoalshiervooralgesteld,moetmenzichmethetdeelvandevorderingenboven100000eurototdeboedelwenden.Hetisduszekerinhetbelangvande100000-plusspaardersdatdeverdelingvandeboedelopeeneerlijkeennettewijzeplaatsvindt.Ditbelangonderschrijfikuiteraardtenvolle.IndeleenovereenkomsttussenTIF,deIJslandseStaatendeNeder-landseStaatishieroveropgenomendatdeIJslandseStaatgeenactiezalondernemendieertoeleidtdatcrediteurenwordenbehandeldinstrijdmetEuropeseeninternationalebeginselenvoordebehandelingvancrediteurenineeninternationaalfaillissement.IndiezinhebikookmetmijnIJslandseambtgenootgesproken.Concretecasussenzijndaarbijnietbesprokenomdathetdaarbijgaatomeenzaakvoordeboedelafwikkeling.Uiteraardiseengoedekennis-eninformatieuitwisselingoverdezeafwik-kelingtussendeNederlandsebetrokkenenvanbelang.DelandsadvocaatheefthiertoehetafgelopenjaareenaantalinitiatievenontplooidwaarbijookdeNederlandsespaarderswerdengeïnformeerdoverdestandvanzakenrondomdeboedelafwikkeling.Ookopfiscaalgebiedzijnweinstaatgeweestomde100000-plusspaardersbehulpzaamtezijn.Eenvoorbeeldhiervanisdevraagofdezespaardersrechthebbenophypotheekrenteaf-trek,aangeziennietdevolledigeoverwaardekanwordengeïnvesteerdinhetnieuwehuis.DestaatssecretarisvanFinanciënheeftinreactieopkamervragenvandeheerTang(AanhangselHandelingenII2008/09,nr.1672)hieroveraangegevendateronderomstandighedentoepassingkanwordengegevenaandehardheidsclausule.DaarnaasthebbennavoornoemdalgemeenoverlegophetministerievanFinanciëndiversegesprekkenplaatsgevondenmeteenvertegenwoordigingvan100000-plusspaarders.Vandezijdevanhetministerieismetdespaardersgeïnventariseerdwelkestappenerkunnenwordenondernomendoorcrediteurendiemenendatzijbenadeeldzijndoordesplitsing.Verderdandatkandebetrokkenheidvandestaatnietgaanbijactiesdoorde100000-plusspaar-ders.DathebikooktoegelichtaanmijnIJslandsecollegaineenbrief.OverigensisdebriefaanIJslandseparlementariërs,waarindevertegen-woordigingvan100000+-spaardersdaagsvoorafgaandaandeparlemen-tairebehandelingvandeleenovereenkomstoprieptotverwerpingvandeleenovereenkomst,bepaaldnietbehulpzaamgeweest.1EnhetzelfdegeldthetberoepdatdezevertegenwoordiginggedaanheeftoppresidentGrimssonomdewetniettebekrachtigen2.De100000+-spaardersverenigdinIcesavingstellendoordesplitsingvanLandsbankiinLandsbankioldenLandsbankinewgediscrimineerdtezijnomdatdespaardersvanLandsbankimeteenIJslandsespaarrekeningzijnovergegaannaarLandsbankinewdatis«doorgestart».DitintegenstellingtotspaardersmeteenrekeningbuitenIJslanddiezijnachtergebleveninLandsbankiouddatmomenteelwordtafgewikkeld.Devraagofdithetgevalis,hangtsterksamenmeteenjuridischeduidingvanwaternueigenlijkpreciesinIJslandisvoorgevallenenwatdaarbijvandeIJslandsestaatverwachtmochtworden.Hetisbelangrijkomtekijkenofdegeno-menmaatregelenadequaatenproportioneelwaren.Gegevendebijzon-1Indezebriefisdoordevertegenwoordigingvande100000-plusspaarderseenvoorstelgedaanvooreenvoorhenveelgunstigereregeling,inhoudendevolledigecompensatievoorallecrediteuren,dieweliswaarvoorIJslandnietnadeligzouzijnvanwegehetveellagererentepercentage,maargeziendatlagepercentagevoordeNederlandsebegrotingzeerongunstigzouuitpakkenwaardoordeNederlandsebelastingbetalersindirectookvoordezeschuldenzoumoetenopdraaien.2Ziewww.nu.nl,berichtvan4januari2010:«Icesave-spaarderswillengesprekmetpresidentIJsland».TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30413 derernstigesituatiewaardeIJslandsestaatmeegeconfronteerdwerd,iseeneenduidigantwoordhierbepaaldelijknietzomaartegeven.Ditalleslaatonverletdathetdespaardersnatuurlijkvrijstaatomvragenovereeneventuelediscriminatieaanderechtervoorteleggen,degeëigendeproceduredaarvoorisviadeEftasurveillanceauthorityofandersviadeIJslandserechter.De100000-plusspaardershebbeneindseptembernaarverluideendergelijkeklachtbijdeEftaingediend.VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandeVVDDeledenvandeVVD-fractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenvandeleenovereenkomsttussenIJslandenNederlandenhebbendevolgendevragen.21EendeelvanhetterugtebetalenbedragzalafkomstigzijnuitdeboedelvanLandsbanki.KandeministereeninschattingmakenvandegroottevanhetgehelebedragdatvoortzalkomenuitdeboedelvanLandsbanki?WelkpercentagevanditbedragzaldannaarverwachtingtengoedekomenaanNederland?DerestantschuldbetaaltIJslandin32gelijketermijnenterug(4termijnenperjaar),terekenenvan2016.DeledenvandeVVD-fractievragendeministertebeargumenterenwaaromisgekozenvooreenbetalingsmodeldat32termijnenbehelstenstartin2016?Voorbeantwoordingvandezevraagwordtverwezennaardebeantwoor-dingopdetweedevraagvanhetCDAendeeerstevraagvandePvdA.Datgekozenisvooreenbetalingsmodelvan32termijnenverdeeldinkwartalenisopverzoekvanIJslandgebeurd.OpdezewijzewordtderentevoorIJslandlageromdatdeleninginstukkenwordtafbetaald.Voordezogenaamde«graceperiod»isgekozenomdatinIJslandwerdinge-schatdatdevolledigeafwikkelingvandeboedel7jaarinbeslagzalnemen.Hetuitgangspuntvandeterugbetalingisdatineersteinstantiediegenenmoetenbetalendiedeproblemenhebbenveroorzaakt.Ditbete-kentdusdathetbedragineersteinstantieuitdeboedelmoetkomen.22OmvoorIJslandvoldoendeflexibiliteittebehoudenisindeaanvullendeovereenkomstafgesprokendatdejaarlijksebetalingvanIJslandinelkgevalniethetbedraghoeftteoverschrijdendatgelijkisaan2%vandecumulatievegroeivanhetBBPvanIJsland.WelkegemiddeldeduurzamegroeiverwachthetIMFvoorIJsland?Hoeluidtindat(basis)scenariohetaflossingsschema.Enhoeziethetaflossingsschemaeruitbijeenroos-kleurigegroeivangemiddeld1%respectievelijkindeworstcasescena-rio’svan–1%tenopzichtevanhetbasispadrespectievelijkstagnatieennulgroei?HetIMFdoetslechtsgroeivoorspellingenvoor5jaar.HieronderzietueenoverzichtvandedoorhetIMFvoorspeldenominaleenreëlegroeivanhetIJslandseBBPtotenmet2014.Aangezienhetplafondopdeafbetalingdatisopgenomenindeleenover-eenkomstervoorzorgtdatdehoogtevandeafbetalingperjaaralsmededesnelheidvanafbetalinguiterstonzekerzijn,isereenbasisscenariogemaaktdatuitgaatvaneennominalegroeivan4%.Daarnaastzijnertweealternatievescenario’sweergegeven.HetslechterescenariogaatuitTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30414 vaneennominalegroeivan3%enhetpositievescenariogaatuitvaneennominalegroeivan5%.Dezedriescenario’streftuaanindebijlagetezamenmetdeaannameseneenkwalitatievebeschrijvingvandescena-rio’s.IndienhetIJslandseBBPineuro’svanaf2016gelijkisaanhetBBPineuro’sin2008,aldannietdoordatdewisselkoerservoorzorgtdathetBBPineuro’sgelijkisaanhetBBPineuro’sin2008,zaldecumulatievegroeiineuro’sgelijkzijnaannulwatbetekentdatIJslandalleenderentebetaaltennietsopdehoofdsomhoeftaftelossen.23OphetmomentdaterduidelijkheidisoverdebesluitvorminginhetIJslandseparlementzaldeministerdeKamerhieroverberichten.Wanneerwordtdezebesluitvormingverwacht?KandeministereeninschattingmakenvanhetfeitofdezenogvoordeKerstplaatszalvinden?Voordebeantwoordingwordtterugverwezennaardebeantwoordingvanvraag6envraag12.24IJslandheefteenvergelijkbareovereenkomstookgeslotenmethetVerenigdKoninkrijk.ZijnerverschillentussendeNederlandseovereen-komstendievanhetVerenigdKoninkrijk?Zoja,graagontvangendeledenvandeVVD-fractieeenoverzichtwaarindeverschillentussendeovereenkomstenhelderwordtweergegeven.Voorbeantwoordingvandezevraagwordtverwezennaarhetantwoordopvraag5.25BlijkensdebriefvandeministervanFinanciëna.i.dedato10-10-2008(31371,18),heeftDNBdeIJslandsetoezichthouderrespectievelijkdeIJslandseregeringaansprakelijkgesteldvoordeontstanesituatieendeschadedieuithetonvoldoende/nietadequatetoezichtisvoortgevloeid.Waaromheeftdeminister,geletopdezeaansprakelijkheidsstellingenclaim,eenleenovereenkomstgemaaktvoorlouterdeeerste€20887vanhetIJslandsedepositogarantiestelsel?WaaromheeftdeministernietsamenmetDNBenallenietdoorhetdepositogarantiestelselgegaran-deerdespaardershetgehelebedragvanIJslandgeclaimdenismetaanmerkelijkmindergenoegengenomen?OpgrondvanEuropeseregelgevingisiederelidstaatvandeEuropeseUnieendeEuropeseEconomischeRuimte(EER)verplichtomeengarantievanminimaal€20000tebiedenopspaartegoeden.AlslidvandeEERisIJslandaandezerichtlijngebonden.OpgrondvanIJslandsewetgevingwordtminimaaleenbedragvan€20887vergoed.Hetdepositogarantiestelseliseenbelangrijkewaarborgvoorhetvertrouwenindefinanciëlesectorendraagtdaarmeeinbelangrijkematebijaandestabiliteitvandefinanciëlesector.Hetwasdaaromvangrootbelangdatdezeverplichtingjegensspaardersgestandzouwordengedaan.OphetmomentdatduidelijkwerddathetIJslandsedepositoga-rantiefondsnietinstaatzouzijnomspaardersdeminimumgarantietebieden,werdbeslotenomdeverplichtingvanhetIJslandsedepositoga-rantiestelselvoortefinancieren.OpdezewijzekonhetovergrotedeelvandeNederlandsespaardersvoorheteindevan2008overhunspaargeldbeschikken.DeonderhandelingendiehebbengeresulteerdindeleenovereenkomstzagendanookslechtsopdeverplichtingendiehetIJslandsedepositoga-rantiestelselheeftopgrondvanEuropeseregelgeving.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30415 DevraagofdeIJslandseregeringrespectievelijkdeIJslandsetoezicht-houderaansprakelijkisvooraanvullendeschadekannietopvoorhandwordenvastgesteld.InIJslandlooptopditmomenteenparlementaironderzoeknaardegebeurtenissenvandecrisisinIJsland.Deresultatenvanditonderzoekwordenbegin2010verwacht.Ikwilopditmomentnietvooruitlopenopdeuitkomstenvanditonderzoek.UiteraardhebbenalledepositohoudersencrediteurenhetrechtomdezevraagvoorteleggenaandeIJslandse(enuiteindelijkdeEuropese)rechter.BovendienmoetwordenbenadruktdatspaardersnaarverwachtingnogeensignificantdeelvanhunspaartegoedterugzullenkrijgenuitdeboedelvanLandsbankiindiendevoornoemderecoveryratevan75%zoalsgenoemdindebeantwoordingbijvraag2vanhetCDAwordtbereikt.26HetisvoordeledenvandeVVD-fractieopditmomentonduidelijkwatdegevolgenzijnvandeleningopdeboedelafwikkelingvanLandsbankiOld.DeleningisverstrektaanIJslandvoorhetIJslandsedepositogarantie-fonds.DeledenvandeVVD-fractiehebbenvernomendatopditmomentdemogelijkhedenomditfondseensuperpreferentestatustegevenwordtonderzocht.Kloptdit?Zoja,kandeministeraangevenwatdegevolgenvaneendergelijkesuperpreferentiezalzijnvooroverigeschuldeisersindeboedel?WordtderentediewordtgerekendoverhetgeleendebedragooktenlastegelegdvandeboedelvanLandsbankiOld?DeWindingUpBoard(deWuB)heeftnoggeenuitspraakgedaanoverdestatusvandevorderingvanTIF.Dezeuitspraakwordtverwachtopdevolgendecreditorsmeetingvan24februari2010.OvereenmogelijkesuperpreferentestatusvanTIFwordtgespeculeerd,echterhetIJslandsrechtlijkthiervolgensdemeesteexpertsgeenbasisvoortehebben.InhetgevaldeWindingUpBoardTIFweleensuperpreferentestatusverleent,zalbezwaartegendezebeslissingmoetenwordengemaakt,omzodoendedepari-passuclausulevandeleenovereenkomstinwerkingtelatentreden.DezeclausuleregeltdatTIFaanDNBmoetbijbetaleninhetgevalTIFeensuperpreferentestatusverkrijgt.HiervoormoetDNBofeenvandeanderecrediteurenvanLandsbankiwelinbezwaargaantegeneeneventuelepositievebeslissingvandeWindingUpBoardomtrentsuperpreferentievoorTIF.Watdegevolgenzijnvaneendergelijkesuperpreferentievoordeboedel,isopditmomentnogmoeilijkteoverzienaangeziendewaarde-ringvandeboedelenverderbehandelingvanvorderingennoginvollegangis.Welkangesteldwordendatanderepartijendanmindergeldophunvorderingenterugzullenkrijgen.DerenteuitdeleenovereenkomsttussenNederlandenIJslanddieoverhetgeleendebedragwordtgerekendwordtniettenlastegelegdvandeboedelaangezienditgeenvorderingopLandsbankibetreft,maareenvorderingopTIFdiewordtgegarandeerddoorIJsland.OverigensheeftDNBwelandere(wettelijke)rentesgeclaimdbijhaarvorderingopdeboedelvanLandsbankiOld.27DeledenvandeVVD-fractievragendeministerhelderheidteverschaffenoverdeinvloeddiedewisselkoersenhebbenopdeafwikkelingvandeboedelvanLandsbanki.Deonderhavigeleenovereenkomstisgeslotenineuro’s.KlopthetdatdeoverigeschuldeisershunbedraginKronenterugzullenkrijgen(alszeüberhauptietsterugzullenkrijgen)?EentijdgeledenisdeKroon,naaraanleidingvaneensterkewaardedalingtenopzichtevanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30416 deeuro,gekoppeldaandeeuro.Isdithoudbaar?ZalhetverliesalsgevolgvandewaardedalingvandeKroonendedaaropvolgendekoppelingaandeeurobijeventueleterugbetalingvoorrekeningkomenvandeoverigeschuldeisers?KandeministereeninschattingmakenvanhettotalebedragdatopditmomentvoordeoverigeschuldeisersverlorenisgegaanalsgevolgvandezewaardedalingvandeKroon?MetbetrekkingtotdeuitbetalingenvandeboedelishetzogeregelddatvorderingendiedoorcrediteurenvanLandsbankiineuro’sbijdeWuBzijningediendzijnomgerekendnaarIJslandsekronen.Daarbijisdekoersvan22april2009gehanteerd.Alsgevolgvanbovenstaanderegelingligthetwisselkoersrisicot.o.v.deIJslandseKroonoverdeperiodetussenindie-ningenuitdelinginprincipebijdecrediteuren.Deconsequentiesvoorhetuitkeringspercentagezijnopvoorhandechterlastiginteschatten,aange-ziendeafwikkelingvandeboedelvanLandsbankinogeenbehoorlijklangetijdinbeslagkannemenendewisselkoerszichindieperiodezowelnaarbovenalsnaarbenedenkanbewegen.Bovendienbestaatdeboedelvooreendeeluitactivainbuitenlandsevaluta.Alsdekroondaalttenopzichtevandeeuroisdeopbrengstvandezeactivainkronenhoger.28InhetAOvan24en25junijl.heeftdeminister,naeenKamerbreedverzoek,aangegeveninoverlegtewillentredenmetde100000-plus-spaardersomtekijkenwathijkanbetekenenvoordezegroepgedu-peerden.DeledenvandeVVD-fractiewillenprecieswetenwelkegesprekkendeministervanFinanciënheeftgevoerdmetdezegroepgedupeerden;welkehulpvandeNederlandseregeringisgevraagdenwatisaangeboden;enwatheeftdeministervanFinancienuiteindelijkvoordegroepbetekendenwatzalhijnogbetekenen.HeeftdeministeropenigerleiwijzeopministerieelniveaucontactgehadmetIJslandoverdezegroepgedupeerden?Zoneen,waaromniet,zoja,watiserbesproken?Voorbeantwoordingvandezevraagwordtverwezennaardebeantwoor-dingvandeachtstevraagvandeSP-fractie.DaarbijmerkiknogopdatnabedoeldAOeenreeksvangesprekkenheeftplaatsgevondenwaarinvandezijdevandevertegenwoordigingvande100000-plusspaardersisaangedrongenopcompensatiedoordeNeder-landsestaatdanwelhetvoerenvaneengerechtelijkeprocedure.Zoalshiervooralisuiteengezet,benikvanmeningdatvanverderecompensatiedandeverhogingvandeDGS-grensnaar100000eurogeensprakekanzijn.Hetstaatpartijenwelvrijomindienzijdatnodigachtendegangnaarderechtertemaken,echterdaarbijligtgeendirectebetrokkenheidvoordestaatinderede.Welhebbendespecialistenvandelandsadvocaatde100000-plusspaardersuitgebreidgeïnformeerdoverhetjuridischkaderterzake.29KandeministeringaanopdeklachtdathetgelijkheidsbeginseldoorIJslandisgeschondenomdatIJslandsespaardersnaarverluidtzoudenzijn«gered»doorLandsbankiNewendebuitenlandsespaardersinhetfaillieteLandsbankiOldalsgedupeerdenzijnachtergebleven.Watbete-kentditEuropeesrechtelijkenwatbetekentditinfinanciëlezinvoorbeidegroepenvanspaarders.Voorbeantwoordingvandezevraagwordtverwezennaardebeantwoor-dingvanachtstevraagvandeSP-fractie.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30417 VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievanGroenLinksDeledenvandeGroenLinks-fractiehebbenmetbelangstellingkennisge-nomenvanhetschrijvenvandeministervan19oktober.Welrestenernogeengrootaantalvragen.30AllereerstzijndeledenvandefractievanGroenLinksgeïnteresseerdindemeestrecenteramingvanhetpercentagevandevoorgeschoten€1,3milddatmiddelsdezeovereenkomstterugzalkomen.Ditmedegeletophetfeitdatineeneerderstadiumhetvolledigebedragalisopgenomeninderijksbegroting,terwijldeovereenkomsttotterugbetalingzoalsdeministerooknumeldtnognietgeratificeerdisdoorhetIJslandseparle-ment.HoewordtdeeventuelerestschuldvanIJslandin2024nugewaar-deerd?Enwatisdewaarderingvanderestschuldna2030?DeNederlandsestaatgaatervanuitdatdeheleschuldinclusiefallerentevolledigafgelostwordt.OpdeRijksbegrotingzijndeontvangstennognietopgenomen.Opdestaatsbalansultimo2008isdevorderingopIJslandgeactiveerdtegendenominalewaardevan1,3miljardeuro.WaarderingtegennominalewaardeisvoorgeschreveninhetESR1995,demethodewaaropdestaatsbalanswordtsamengesteld.Eventuelerestschuldendienenopdezelfdemaniergeactiveerdtewordenopdestaatsbalans.31DaarbijvragendeledenvandeGroenLinks-fractiezichaftotinhoeverredeministerdelastvandeschuldaanhetVerenigdKoninkrijkenonslanddraagbaarachtvoorIJsland.ImmerswanneerdeterugbetalingaanNederlanddaadwerkelijkop2%vanhetBBPzouuitkomenendeterugbe-talingaanhetVerenigdKoninkrijkvangelijkeordezouzijn,kandedrukvandebuitenlandseschuldengemakkelijkmeerdan10%vandeover-heidsbegrotingvanIJslandbedragen.Medegeletophetfeitdatdestaats-schuldvanheteilanddoordecrisisruimoverde100%BBPisgeschoten,ishetzeergoedmogelijkdatdeontwikkelingvandeIJslandseeconomieinhetgedrangkomt.DaarkomtnogeensbijdatdeIJslandsemunteen-heidsterkisgedevalueerdenerbuitendezeschuldenomnogveleschuldenopheteilandbestaangenomineerdinvreemdevaluta.Graagontvangenwijeenreactievandeminister;WatzijndeverwachtingenvandeministervandeontwikkelingvandeIJslandseeconomiegegevendeschuldenlast?Ziehetantwoordopvraag11.Overigenswordthetplafondnietberekenddoor2%vanhetBBPtenemen,maardoor2%vandecumulatievegroeivanhetBBPineuro’stenemen.Zieookhetantwoordopvraag16.HetIMFgeeftindeDSAaandatdeschuldvanIJslandhoudbaaris,mitsdeoverheideenaantaldoorhaarreedsaangekondigdebeleidsverande-ringenimplementeert.IkbenvanmeningdatindienIJslandhetIMFprogrammavolgtendedaarmeegepaardgaandefinanciëlehulp(IMF,Nordicsenandere)ontvangt,deeconomieopnietaltelangetermijnweeroppeilzalzijn.BovendienbestaateengrootdeelvandetotaleschuldvanIJslanduitcorporatedebt.Wanneerdezeschuldgeherstructureerdwordt,zalnaarverwachtingdeschuldomvangvanIJslandaanzienlijkdalen.32Daarnaastzijngenoemdeledenergbenieuwdhoeerwordtomgegaanmetdeeventuelerestschuldin2024,zekerwanneerzoublijkendateropdatmomentnogeengrotesomopenstaat.Zijnerdanwellichtookanderemogelijkhedenwaaropdeschuldvoldaankanworden?DeledenvandeGroenLinks-fractiezoudenbijvoorbeelddesuggestieaandehandTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30418 willendoenomteparticiperenindevelemogelijkhedendiehetlandheeftwatbetreftdewinningvanduurzameenergie.Isdatwellichtzelfsineeneerderstadiumalmogelijk?Ziehetantwoordopvraag17.Anderemogelijkhedenomdeschuldaftelossenzijnindeleenovereenkomstnietopgenomen.TotslotzijndeledenvandefractievanGroenLinksergbenieuwdwelkdeelvandeschuldvanIJslandnogteruggehaaldkanwordenuitdeboedelvanLandsbanki?Zoudaarbijaangegevenwordenhoedezeschat-tingentotstandkomen?Voorbeantwoordingvandezevraag,wordtverwezennaardebeantwoor-dingvandetweedevraagvanhetCDAendeeerstevraagvandePvdA.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.30419