Actieplan toegankelijk stemmen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202535 165VerkiezingenNr. 89 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 mei 2025Voor meer dan 2 miljoen Nederlanders is zelfstandig stemmen tijdensverkiezingen niet vanzelfsprekend. Bijvoorbeeld omdat zij een beperkinghebben of lage basisvaardigheden hebben. Met het actieplan toegankelijkstemmen wil ik de toegankelijkheid van het verkiezingsproces voor dezegroepen vergroten en uitvoering geven aan het VN-verdrag Handicap.Tijdens het commissiedebat verkiezingen op 18 april 2024 is aan uwKamer toegezegd het vernieuwde actieplan toegankelijk stemmen begin2025 aan de Tweede Kamer toe te sturen. In de bijlage treft u dit actieplanaan.De acties in het plan hebben betrekking op toegankelijke informatie oververkiezingen, toegankelijke stemlokalen, toegankelijk stemmen en optoegankelijke bijeenkomsten en informatie van politieke partijen. Het iseen meerjarig plan dat de periode 2025 tot en met 2029 bestrijkt.Het actieplan is in samenspraak met belangenorganisaties en ervarings-deskundigen opgesteld door het Ministerie van BZK, de Kiesraad, de VNGen de NVVB. Belangenorganisaties die het actieplan ondersteunen staanonderaan het actieplan vermeld. Zij worden, samen met ervaringsdeskun-digen, bij de uitvoering van het actieplan betrokken.Nulmeting en verdiepend onderzoekIn opdracht van het Ministerie van BZK heeft Verian in 2024 een nulmetinggedaan. Hierin is onderzocht wat de ervaringen zijn van mensen met eenbeperking en van mensen met lage basisvaardigheden met het zelfstandiguitbrengen van hun stem bij verkiezingen. Uit deze nulmeting blijkt datdeze groepen minder positief zijn over hun ervaring met verkiezingen danmensen zonder beperking of mensen die geen moeite hebben met lezen,schrijven en rekenen. Dit vind ik zorgelijk. De input van deze nulmeting isgebruikt om in het actieplan gerichte acties voor de verschillendedoelgroepen op te nemen. Zo blijkt bijvoorbeeld uit de nulmeting dat kst-35165-89ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 165, nr. 891 drukte in het stemlokaal voor sommige mensen met een beperking eenknelpunt is, vooral voor mensen met een verstandelijke beperking.Daarom wil ik gemeenten gaan stimuleren om kiezers voorafgaand aan deverkiezing te informeren over wat normaal gesproken drukke en rustigemomenten zijn om te gaan stemmen. U treft deze nulmeting in bijlageaan.Daarnaast is met subsidie van het Ministerie van BZK verdiependonderzoek gedaan naar de ervaringen met verkiezingen van mensen diedoof en slechthorend zijn en kwetsbare groepen zoals mensen die eenverstandelijke beperking hebben. Deze onderzoeken van Kieskompas enTurkoois treft u in bijlage aan. Uit het onderzoek van Turkoois blijkt onderandere dat dove kiezers vaker moeite hebben met het begrijpen vaninformatie over verkiezingen doordat zij de Nederlandse taal minder goedbeheersen. Zij hebben bijvoorbeeld behoefte aan informatie over destandpunten van politieke partijen in gebarentaal. Uit het onderzoek vanKieskompas blijkt onder andere dat vooral mensen met een verstandelijkebeperking en mensen met lage basisvaardigheden moeite hebben metpraktische onderdelen van het stemproces. Zij vinden het bijvoorbeeldmoeilijk om uit te vinden hoe stemmen werkt, waar en wanneer ze kunnenstemmen en om het stembiljet in te vullen. Het vernieuwde actieplan sluitaan bij de uitkomsten van deze verdiepende onderzoeken. Zo staat in hetactieplan dat in kaart wordt gebracht welke toegankelijke informatie oververkiezingen ontbreekt en dat deze wordt ontwikkeld. Ook wordt toegan-kelijke informatie over verkiezingen op één plek beschikbaar gesteld.Verder worden politieke partijen gestimuleerd om in samenwerking metervaringsdeskundigen hun speerpunten, partijprogramma’s en verkie-zingsuitingen toegankelijk te maken. Daarnaast staat in het actieplan dateen wetsvoorstel wordt voorbereid dat hulp in het stemhokje vooriedereen mogelijk moet maken.Monitoren voortgang actieplanIn 2027 wordt een vervolgmeting gedaan om na te gaan hoe het er danvoorstaat voor wat betreft de toegankelijkheid van verkiezingen en of ernog acties aan het actieplan moeten worden toegevoegd, dan wel actiesmoeten worden aangepast. Na afloop van het actieplan in 2029 wordt eeneindmeting gedaan om te zien of er ten opzichte van de nulmeting en detussenmeting vooruitgang is geboekt.De voortgang van het actieplan wordt als vast onderdeel bij de evaluatievan verkiezingen meegenomen, die na elke verkiezing aan uw Kamerwordt toegestuurd.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. UitermarkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 165, nr. 892 VolgnummerNaamClassificatie1Actieplan toegankelijk stemmen2Nulmeting Verian3Onderzoek Kieskompas4Onderzoek Turkoois BIJLAGENTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 165, nr. 893