Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad van 11 en 12 december 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-07Raad voor Economische en Financiële ZakenNr. 2151 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 november 2025Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de vergaderingen van deEurogroep en Ecofinraad van 11 en 12 december a.s. Ik ben voornemensdeel te nemen aan deze vergaderingen. Daarnaast wordt u geïnformeerdover het toekennen van een vrijstelling voor evenredige vervroegdeaflossing aan het EFSF door Portugal bij de voorgenomen vervroegdeaflossing van EFSM-leningen. Het is mogelijk dat nog punten wordentoegevoegd aan de agenda of dat bepaalde onderwerpen wordenafgevoerd of worden uitgesteld tot de volgende vergadering.De Minister van Financiën,E. Heinen kst-21501-07-2151ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21511 Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad 11–12 december2025 EurogroepOnderwerp: Gedachtewisseling over de macro-economische ontwikke-lingen in de eurozone, inclusief IMF Artikel IV-missieDocument: N.v.t.Aard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de huidige macro-economische ontwikkelingen in de eurozone. Daarnaast zal de Eurogroepeen terugkoppeling ontvangen van de IMF-missie aan de eurozone in hetkader van de jaarlijkse Artikel IV-missie voor de eurozone. De gedachte-wisseling over de macro-economische ontwikkelingen is een regulier enperiodiek onderwerp. Eens per jaar wordt deze bespreking samengevoegdmet de terugkoppeling van het IMF. Het IMF voert tijdens haar missiegesprekken met relevante partijen ter voorbereiding op het uiteindelijkerapport. De bevindingen van het IMF worden in het artikel IV-rapportgepubliceerd. Afgelopen jaren vond dit steeds rond de zomer plaats, in2025 is het rapport over de eurozone in juni verschenen.1Ten aanzien van de macro-economische ontwikkelingen wordt voor debespreking geput uit de meest recente raming van de EuropeseCommissie. In de herfstraming van 17 november2 heeft de EuropeseCommissie de groeiverwachtingen voor de EU naar boven bijgesteld. DeCommissie raamt de bbp-groei in de eurozone op 1,3% in 2025, 1,2% in2026 en 1,4% in 2027. In de lente voorzag de Commissie nog een groeivan 0,9% in 2025 en 1,4% in 2026. De betere prognose voor 2025 wordtvolgens de Commissie deels gedreven door een piek in de exportvoorafgaand aan de invoering van handelstarieven door de VS. Daarnaastwaren ook de investeringen in goederen en immateriële activa sterker danvoorheen verwacht. Volgens de Commissie geven de sterke resultatenover het derde kwartaal blijk van de weerbaarheid van de Europeseeconomie.De inflatie in de eurozone zal volgens de Commissie blijven dalen in 2025en wordt geraamd op 2,1% over het hele jaar. In 2026 en 2027 is deverwachting dat de inflatie ongeveer 2% zal zijn. De Commissie benoemtdaarbij wel dat deze stabiele inflatie verschillende onderliggende trendsverhult. Naar verwachting zal de inflatie in diensten geleidelijk afnemennaarmate de loongroei afneemt. De inflatie als gevolg van energieprijzenis naar verwachting negatief in 2025 en 2026 maar zal in 2027 positief zijnals het nieuwe EU Emissions Trading System (ETS) van kracht wordt. Deinflatie van industriële producten blijft naar verwachting laag en stabieldoor concurrentie van importen en een sterke euro.Naar verwachting zal het gemiddelde overheidstekort in de eurozonekomende jaren licht toenemen van 3,1% in 2024 naar 3,4% in 2027. Degroei wordt gedreven door toenemende uitgaven aan defensie en aanrente. De Commissie noemt maatregelen in het budgettair-structureel planvan een aantal lidstaten die deze stijging deels kunnen compenseren.Naar verwachting zullen twaalf lidstaten in 2027 een tekort hebbenwaarbij de 3% norm wordt overschreden, één meer dan in 2025. Degemiddelde schuld in de eurozone zal als percentage van het bbp1https://www.imf.org/en/-/media/files/publications/cr/2025/english/1eurea2025001-source-pdf.pdf2https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-forecast-and-surveys/economic-forecasts/autumn-2025-economic-forecast-shows-continued-growth-despite-challenging-environment_enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21512 toenemen van 88% in 2024 naar 91% in 2027. Deze toename wordtvoornamelijk gedreven door aanhoudende primaire tekorten en financie-ringskosten die hoger zijn dan de nominale economische groei.De arbeidsmarkt blijft robuust waarbij de Commissie verwacht dat dewerkloosheid in de eurozone verder daalt van 5,9% in 2025 naar 5,8% in2027. In de hele EU is de afname sterker en daalt de werkloosheid van6,3% in 2025 naar 6,1%. De verwachting van afnemende groei in werkge-legenheid in combinatie met een toename in economische groeireflecteert een toename in productiviteit.Het kabinet vindt het van belang dat lidstaten hervormingen doorvoerenom hun duurzame groeipotentieel te verhogen. Verder dient dehoudbaarheid van de overheidsfinanciën gewaarborgd te worden.Agendaonderwerp: Beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen vande lidstaten van de eurozoneDocument: Vanaf 25 november beschikbaar op de website van deEuropese Commissie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/european-semester/european-semester-timeline/european-semester-autumn-package_enAard bespreking: Gedachtewisseling en aanname verklaringBesluitvormingsprocedure: ConsensusToelichting:De Eurogroep zal spreken over de ontwerpbegrotingen (Draft BudgetaryPlans; DBP’s) voor 2026 die de lidstaten van de eurozone medio oktoberhebben ingediend bij de Commissie. Daarnaast zal de Eurogroep sprekenover de opinie van de Commissie over deze ontwerpbegrotingen die op25 november is gepubliceerd. Elk jaar dienen de lidstaten van de eurozoneuiterlijk op 15 oktober hun onderwerpbegroting in bij de Commissie. In ditdocument leggen lidstaten uit hoe zij, binnen de Europese begrotings-regels, hun nationale begrotingsdoelen willen realiseren. De DBP’s zijneen verplicht instrument voor lidstaten van de eurozone: zij zijn bedoeldom tijdig gezamenlijk zicht te krijgen op de begrotingsplannen en zo tewaarborgen dat deze in lijn zijn met de Europese begrotingsafspraken ende stabiliteit van de eurozone als geheel. Naast een bespreking van debegroting van de individuele lidstaten zal ook worden gesproken over debudgettaire situatie en vooruitzichten in de eurozone als geheel. DeEurogroep zal naar verwachting, net als in voorgaande jaren, na afloopvan de bespreking een verklaring publiceren.Agendaonderwerp: Aanbeveling voor de eurozone 2026Document: Vanaf 25 november beschikbaar op de website van deEuropese Commissie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/european-semester/european-semester-timeline/european-semester-autumn-package_enAard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:In de Eurogroep zal de Europese Commissie een presentatie geven overde aanbeveling voor de eurozone 2026. In deze aanbeveling worden degezamenlijke (beleids-)uitdagingen voor het eurogebied geïdentificeerd.Na de presentatie in de Eurogroep van december, zal de Eurogroep injanuari 2026 de aanbeveling voor de eurozone bespreken en vervolgensde (eventueel aangepaste) aanbeveling goedkeuren. Dewerkgelegenheids- en sociale aspecten worden in de Raad Werkgele-genheid en Sociaal Beleid besproken en goedgekeurd. De Europese Raadbekrachtigt daarna de aanbeveling, waarna de Ecofinraad deze formeelaanneemt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21513 Agendaonderwerp: Verkiezing voorzitter van de EurogroepDocument: N.v.t.Aard bespreking: BesluitvormingBesluitvormingsprocedure: Gewone meerderheidToelichting:Paschal Donohoe (Minister van Financiën van Ierland) is tijdens deEurogroep op 7 juli 2025 herkozen tot voorzitter van de Eurogroep vooreen periode van 2,5 jaar. Hij was voorzitter van de Eurogroep sinds 9 juli2020.Donohoe is echter per 24 november 2025 benoemd tot algemeendirecteur bij de Wereldbank, in Washington. Zodoende is de functie vanvoorzitter van de Eurogroep vacant.Tijdens de Eurogroep van 11 december 2025 zal de verkiezing plaats-vinden voor de nieuwe voorzitter van de Eurogroep. Protocol (Nr. 14)betreffende de Eurogroep van het Verdrag betreffende de werking van deEuropese Unie schrijft voor dat de Ministers van de lidstaten die de euroals munt hebben, met een meerderheid van die lidstaten een voorzitterkiezen. Op 1 december zal publiekelijk bekend worden gemaakt welkeMinisters zich kandidaat hebben gesteld voor deze functie.Tijdens de Eurogroep van 11 december zal gestemd worden, eventueel inmeerdere rondes. De kandidaat die als eerste een gewone meerderheidbehaalt, dat wil zeggen minimaal 11 van de 20 stemmen, wordt verkozentot voorzitter van de Eurogroep.EcofinraadAgendaonderwerp: Hervormingspakket douane-unieDocument: VoortgangsrapportAard bespreking: Update over de voortgang in de triloogBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De voorzitter zal een presentatie geven over de voortgang in de triloogmet betrekking tot de hervorming van de douane-unie en de oprichtingvan een EU-douaneautoriteit. De rechtsbasis is gelegen in de artikelen 33,114 en 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie(VWEU). De besluitvorming ten aanzien van het voorstel is gekwalifi-ceerde meerderheid met medebeslissing van het Europees Parlement. Eris op dit moment geen sprake van besluitvorming.In mei 2023 heeft de Europese Commissie voorstellen gepubliceerd voorde hervorming van de douane-unie. In juni 2025 heeft de Raad devoorzitter mandaat verleend voor de onderhandelingen met het EuropeesParlement. Het kabinet hecht groot belang aan goede voortgang op ditdossier. De huidige wetgeving is niet langer toereikend voor de uitda-gingen waar de douane mee wordt geconfronteerd.Agendaonderwerp: Pakket voor de gemeenschappelijke muntDocument: N.v.t.Aard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Raad zal naar verwachting spreken over de voortgang in de onderhan-delingen over de digitale euro (Digital Euro Regulation) en de verordeninginzake contant geld als wettig betaalmiddel (Legal Tender CashRegulation). De onderhandelingen over deze voorstellen, gezamenlijk methet pakket voor de gemeenschappelijke munt (Single Currency Package),lopen al sinds 2023. Naar verwachting zal het Deense voorzitterschap deRaad willen raadplegen over de bereidheid om deze onderhandelingen afTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21514 te ronden. In de afgelopen jaren – en met name in de afgelopenmaanden – is aanzienlijke vooruitgang geboekt op beide voorstellen. HetDeense voorzitterschap streeft ernaar om voor de Commissievoorstellenbinnen het Single Currency Package tot raadsposities te komen.Ten aanzien van de digitale euro verordening steunt het kabinet deambitie van het Deens voorzitterschap om tot een raadspositie te komenvoor het einde van dit kalenderjaar, mits daarbij voldoende vooruitgang isgeboekt op resterende onderwerpen. Belangrijke resterende onderwerpenzijn het kostenmodel voor de digitale euro en de verplichtingen omtrentde distributie van de digitale euro. In de Raad bestaat in toenemendemate draagvlak om tot afronding van de onderhandelingen te komen.Verschillende lidstaten – zo ook Nederland – kunnen echter pas definitiefeen keuze maken over een raadpositie als de gesprekken over resterendeonderwerpen tot een einde zijn gekomen.Ten aanzien van de verordening inzake contant geld als wettig betaal-middel is een belangrijk openstaand onderwerp de ruimte voor (nationale)uitzonderingen op de acceptatieplicht, bijvoorbeeld voor onbemandeverkooppunten. Het kabinet blijft zich inzetten voor een acceptatieplichtdie proportioneel en uitvoerbaar is voor ondernemers.Agendaonderwerp: KapitaalmarktunieDocument: N.v.t.Aard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Raad zal naar verwachting voor het eerst spreken over de inhoud vaneen aantal voorstellen van de Europese Commissie als onderdeel vanhaar agenda ten behoeve van de Savings & Investment Union. Naarverwachting gaat het achtereenvolgens om voorstellen op het gebied vaninformatieverstrekking over duurzaamheid in de financiële dienstensector(Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)), pensioenen(herziening IORP ll-richtlijn3 en PEPP verordening4) en marktinfrastructuuren toezicht (Market Infrastructure Package (MIP)). De voorstellen voor deherziening van de SFDR en voor IORP ll en PEPP zijn op 20 novembergepubliceerd. MIP wordt op 3 december verwacht.Het kabinet vindt het urgent om voortgang te boeken met de kapitaal-marktunie en heeft hiertoe een ambitieuze inzet opgesteld.5 Deze inzetbevat drie pijlers. Ten eerste zet het kabinet in op sterker toezicht via deeenduidige en uniforme uitvoering van toezicht, bijvoorbeeld doorversterking van het toezicht op grensoverschrijdende activiteiten en waarpassend uitbreiding van de rol van de ESMA. Daarnaast zet het kabinet inop meer en divers kapitaalaanbod, bijvoorbeeld door bevordering van deontwikkeling van nationale (bedrijfs)pensioenstelsels in andere lidstaten.Ten derde zet het kabinet in op eenduidige regels, bijvoorbeeld doorstandaardisering van regelgeving op financiële markten en de ontwik-keling van een 28e regelgevend regime. Het kabinet kijkt daarom uit naarde publicatie van de hierboven genoemde voorstellen en zal die beoor-delen met inachtneming van deze inzet.Het krachtenveld in de Raad is op dit moment nog onduidelijk. In de Raadis nog niet eerder gesproken over de verschillende voorstellen. Door deRaad wordt verdere versterking van de Europese kapitaalmarktunie alsessentieel gezien. Dit blijkt uit de steun die de Raad eerder heeft uitge-3Institution for Occupational Retirement Provision4Pan-European personal pension product.5Kamerstukken II 2024/25, 21 501-07, nr. 2099.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21515 sproken voor Commissievoorstellen ten aanzien van de Savings &Investment Union.6 Recentelijk sprak de Europese Raad haar steunbijvoorbeeld uit voor de mededeling die de Europese Commissie deed ophet gebied van Europese spaar- en beleggingsrekeningen. Ondanks ditgedeelde belang blijft het krachtenveld op deelonderwerpen divers en zalmoeten blijken in hoeverre lidstaten bereid zijn in te zetten op verdiepingen integratie van de Europese kapitaalmarkt.Agendaonderwerp: Economische en financiële impact van de Russischeagressie tegen OekraïneDocument: N.v.t.Aard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Ecofinraad zal van gedachten wisselen over de economische enfinanciële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne en overEuropese steunmaatregelen. Dit is een regulier terugkerend agendaon-derwerp op de Ecofinraad.7Op dit moment zijn voor Oekraïne van belang: de Europese Oekraïne-faciliteit van EUR 50 mld. voor de periode 2024–2027, de G7 ExtraordinaryRevenue Acceleration (ERA) leningen van ca. EUR 45 miljard en hetIMF-programma. Deze onderdelen stellen Oekraïne in staat om debegrotingstekorten (deels) te dekken en om de strijd tegen de Russischeagressie voort te zetten.Vanuit de Oekraïne-faciliteit heeft de Europese Unie op 13 novemberEUR 1,8 miljard voor tranche vijf uitbetaald, nadat Oekraïne aan tienhervormingsstappen had voldaan. Naar verwachting zal de Raad op kortetermijn ook spreken over de uitbetaling van de zesde tranche.Eveneens heeft de Commissie op 13 november de tiende en laatstetranche van het EU-aandeel in de ERA-leningen verstrekt aan Oekraïne,met een omvang van EUR 4,1 miljard. Met de uitbetaling van deze trancheheeft de EU het totale EU-aandeel in de ERA-lening van EUR 18,1 miljarduitbetaald.Voor het huidige jaar worden de financieringsnoden van Oekraïne doorbestaande steunfaciliteiten gedekt. Echter, voor de periode 2026–2027resteert naar verwachting een ongedekt financieringstekort waarvooropnieuw naar steun van internationale donoren zal worden gekeken. DeEuropese Commissie werkt daarom aan een voorstel voor de financieringvan Oekraïense urgente militaire en financiële noden. De Europese Raadvan 23 oktober jl. heeft de Europese Commissie gevraagd om meerderefinancieringsopties uit te werken.8 Deze opties zullen naar verwachtingtijdens de Ecofinraad besproken worden. Naar verwachting zal deEuropese Commissie op korte termijn met een formeel voorstel komenom de voor Oekraïne noodzakelijke financiering te mobiliseren. Hetkabinet is van mening dat er snel overeenstemming moet komen overEuropese financiële steun aan Oekraïne om het land tijdig van steun tekunnen voorzien.Het idee is om de cashtegoeden die voortvloeien uit de geïmmobiliseerdeRussische centrale banktegoeden te gebruiken voor leningen aanOekraïne, zonder dat sprake is van daadwerkelijke confiscatie. Voor deleningen wordt gebruikgemaakt van activa op de balans van Euroclearwaarvan de looptijd is bereikt. Het kabinet staat open voor dit initiatief vande Commissie, dat in lijn is met de Nederlandse oproep om aanvullende6Economic and Financial Affairs Council - Consilium7Zie geannoteerde agenda van Eurogroep en Ecofinraad van 12-13 november 2025, 21 501-07,nr. 21408Zie verslag van de Europese Raad van 23 oktober 2025, Kamerstuk 21 501-20, nr. 2327Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21516 maatregelen op basis van de geïmmobiliseerde Russische centralebanktegoeden te verkennen. Het kabinet acht het van belang dat hetvoorstel juridisch, technisch en financieel houdbaar is, dat de G7-partnersbetrokken worden en de risico’s en lasten door alle lidstaten van de EUgedragen worden. Daarnaast is het kabinet van mening dat de steunzoveel mogelijk moet aansluiten op de noden van Oekraïne, waarbij erruimte blijft voor Oekraïne om de bestedingsdoeleinden te bepalen. Totslot is het belangrijk oog te houden voor het belang van hervormingen,voortbouwend op de ervaringen met het Oekraïneplan en de conditionali-teiten van het IMF. Het kabinet sluit tegelijkertijd de andere gepresen-teerde opties niet bij voorbaat uit. Deze opties blijven op tafel omdat hetgebruik van geïmmobiliseerde Russische centrale banktegoedenvoorlopig stuit op verzet van enkele lidstaten en juridische obstakels.Oekraïne heeft bij het IMF een aanvraag ingediend voor een nieuwIMF-programma, welke momenteel door het IMF wordt beoordeeld. In datkader is het IMF ook bezig met een nieuwe voorlopige inschatting van definanciële noden, die binnenkort gepubliceerd zal worden. Het programmakan ter goedkeuring aan de raad van bewind van het IMF wordenvoorgelegd als het financieringstekort voor het eerste jaar van hetprogramma gedekt is. Daarnaast zullen lidstaten van het IMF verzochtworden om financing assurances af te geven. Daarmee zeggen dezelanden toe Oekraïne financieel te zullen blijven steunen en zorg te zullendragen voor de schuldhoudbaarheid van Oekraïne. Nederland heeftdergelijke financing assurances afgegeven voor het huidigeIMF-programma in Oekraïne, en zal naar verwachting gevraagd wordenook voor het nieuwe programma financing assurances af te geven. Hetkabinetsbeleid is dat Nederland Oekraïne politiek, militair, financieel enmoreel actief en onverminderd blijft steunen in tijd van oorlog, herstel enwederopbouw, zolang als dat nodig is.9Agendaonderwerp: Economische gevolgen van EU-wetgevingDocument: N.v.t.Aard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:Naar verwachting zal de Ecofinraad van gedachten wisselen over deeconomische gevolgen van EU-wetgeving. Daarbij zal waarschijnlijk denadruk liggen op het actiever monitoren van kosten en baten van nieuweEU-wetgeving en het vinden van een oplossing voor toenemenderegeldruk. Daarvoor is het van belang dat gedurende het hele wetgevings-proces, door zowel Commissie als Raad impact assessments wordenuitgevoerd, ook waar het gaat om gedelegeerde handelingen en uitvoe-ringshandelingen. Het Deense voorzitterschap streeft naar een regulierepublicatie van een overzicht naar de verwachte economische gevolgenvan wet- en regelgeving op basis van impact assessments. Het kabinet zetin op stevige vermindering en verwelkomt dat de Commissie aandachtheeft voor de vereenvoudiging van regels en het verminderen vanregeldruk, zonder de daarmee verband houdende beleidsdoelstellingen teondermijnen. Het kabinet steunt de inzet om de economische gevolgenvan EU-wetgeving in kaart te brengen en de administratieve lasten teverminderen. Het kabinet kan de Raadsconclusies en het verwachteoverzicht naar de economische gevolgen van wet- en regelgevingverwelkomen.9Invulling niet-militaire steun Oekraïne in 2026, kamerstuk 36 045, nr. 239Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21517 Agendaonderwerp: Vereenvoudiging van regels en het verminderen vanregeldrukDocument: Wordt beschikbaar op delegates portalAard bespreking: Aanname RaadsconclusiesBesluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheidToelichting:De Ecofinraad zal naar verwachting van gedachten wisselen oververeenvoudiging van regelgeving voor financiële dienstverlening enhierover waarschijnlijk Raadsconclusies aannemen. Met deze besprekingen conclusies geeft de Raad opvolging aan een eerdere discussie oververeenvoudiging van regels tijdens de informele Ecofinraad inseptember.10 Daarbij wil de Raad aandacht vragen voor nieuwe wet- enregelgeving, maar ziet de Raad ook de noodzaak om huidige wet- enregelgeving tegen het licht te houden. Daarbij wordt de Commissieopgeroepen om met ambitieuze voorstellen te komen om de wet- enregelgeving voor financiële dienstverlening daar te vereenvoudigen waarde meeste verlichting voor financiële instellingen en ondernemingen tebehalen is. Voor het kabinet is het verlichten van regeldruk een prioriteit.Dit wordt noodzakelijk geacht om het concurrentievermogen van definanciële sector te verhogen. Het kabinet verwelkomt daarom dezeinspanningen om de regeldruk te verminderen, zonder de daarmeeverband houdende beleidsdoelstellingen te ondermijnen. Voorspel-baarheid en rechts- en investeringszekerheid voor bedrijven en betrouw-baarheid van het (Europese) wetgevingsproces blijven daarbij eenbelangrijk aandachtspunt.Agendaonderwerp: Versneld afschaffen vrijstellingsdrempel invoer-rechtenDocument: Nog niet beschikbaarAard bespreking: Nog niet beschikbaarBesluitvormingsprocedure: Nog niet beschikbaarToelichting:Mogelijk staat het versneld afschaffen van vrijstellingsdrempel invoer-rechten voor e-commerce zendingen van een intrinsieke waarde vanminder dan € 150 op de agenda. Bij de vorige Ecofinraad van 12 en13 november is besloten de vrijstellingsdrempel voor invoerrechten af teschaffen vanaf het moment dat de benodigde IT-systemen hiervoorbeschikbaar zijn. Tevens is de politieke wens uitgesproken om te bezien ofer mogelijkheden zijn om dit sneller te doen. De verwachting is dat deMinisters in deze Ecofinraad aanpassingen zullen bespreken die eeneerdere afschaffing mogelijk maken. Het kabinet is van mening dat devrijstellingsdrempel zo snel mogelijk afgeschaft moet worden rekeninghoudend met de uitvoerbaarheid van de Douane en het bedrijfsleven.10Kamerstukken II, 2025–2026, 21 501-07, nr. 2137.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21518 Agendaonderwerp: Uitvoeringsbesluiten van de Raad onder de Herstel-en Veerkrachtfaciliteit (HVF)Document: De Commissievoorstellen voor aanpassing van uitvoerings-besluiten van de Raad ter goedkeuring van de herstel- en veerkracht-plannen worden voorafgaand aan het overleg gepubliceerd opeur-lex.Europa.eu.11Aard bespreking: Aanname uitvoeringsbesluiten van de RaadBesluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheidToelichting:Tijdens de Ecofinraad zal worden stilgestaan bij de stand van zaken tenaanzien van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF). Daarnaast zal deRaad uitvoeringsbesluiten aannemen waarmee wijzigingen van deherstel- en veerkrachtplannen die lidstaten hebben opgesteld in het kadervan de HVF, formeel worden goedgekeurd. Op het moment van schrijvengaat het in elk geval om wijziging van de plannen van Italië, Letland, Maltaen Oostenrijk. Lidstaten kunnen gebruik maken van de mogelijkheid omhun herstel- en veerkrachtplan aan te passen op grond van objectieveomstandigheden, op basis van artikel 21 van de HVF-verordening. Vooreen uitgebreide toelichting op deze grondslag voor wijziging verwijs ik unaar het verslag van de Eurogroep- en Ecofinraad van juni 2024.12 DeCommissie beoordeelt of de redenen die lidstaten aandragen eenwijziging van de herstelplannen rechtvaardigen en of de herstelplannenna deze aanpassingen nog steeds voldoen aan alle eisen van deHVF-verordening. De Raad stemt doorgaans zonder discussie in met deaanpassingen op grond van een positieve beoordeling door deCommissie en de inhoudelijke behandeling in de ambtelijke voorportalenvan de Ecofinraad.Agendaonderwerp: Europees Semester 2026 (herfstpakket)Document: Vanaf 25 november beschikbaar op de website van deEuropese Commissie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/european-semester/european-semester-timeline/european-semester-autumn-package_enAard bespreking: Presentatie en gedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:Op 25 november 2025 heeft de Europese Commissie het herfstpakket inhet kader van het Europees Semester gepubliceerd. Ten tijde van hetschrijven van deze geannoteerde agenda was het herfstpakket nog nietgepubliceerd. Het pakket bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder:het jaarlijkse rapport over het waarschuwingsmechanisme (AlertMechanism Report, AMR) in het kader van de macro-economischeonevenwichtigheden procedure (MEOP), het voorstel voor de aanbevelingvan de Raad over het economisch beleid van de eurozone (Euro AreaRecommendation) en het voorstel voor een gezamenlijk verslag oversociale en werkgelegenheidsontwikkelingen (Proposal for a JointEmployment Report, JER). Ook publiceert de Europese Commissie dit jaar11Luxemburg: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DA/HIS/?uri=COM:2025:0646:FINRoemenië: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CONSIL%3AST_14404_2025_INIT&qid=1761300902641Estland: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025PC0644&qid=1761300902641België: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025PC0647&qid=1761300902641Kroatië: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025PC0648&qid=1761300902641Slowakije: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025PC0653&qid=176130107193512https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/06/27/verslag-eurogroep-en-ecofinraad-20-en-21-juni-2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21519 met het herfstpakket een voorstel voor een Raadsaanbeveling overmenselijk kapitaal. Het JER en het voorstel voor een Raadsaanbevelingover menselijk kapitaal worden in de Raad Werkgelegenheid en SociaalBeleid besproken. De kabinetsappreciatie van deze onderdelen wordtopgenomen in de geannoteerde agenda van de desbetreffende Raad.Daarnaast bevat het herfstpakket onderdelen die zien op de implementatievan het Europese begrotingsraamwerk, waaronder: de Commissiebeoor-deling van de ontwerpbegrotingen van de lidstaten voor 2026, debeoordeling van de aanwezigheid van buitensporige tekorten in lidstaten(het zogenaamde 126.3 rapport) en de beoordeling of lidstaten waarvooral eerder een buitensporig tekort is vastgesteld effectief gevolg hebbengegeven aan de maatregelen ter correctie van deze tekorten. In deEcofinraad van 12 december zal de Europese Commissie een presentatiegeven over de relevante onderdelen van het herfstpakket. Hierover zal deKamer in het verslag van die Ecofinraad worden geïnformeerd. De Kamerzal middels de geannoteerde agenda van de Eurogroep en Ecofinraad vanjanuari nader worden geïnformeerd over de inhoud en appreciatie van hetpakket.Agendaonderwerp: Alert Mechanism Report 2026Document: Vanaf 25 november beschikbaar op de website van deEuropese Commissie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/european-semester/european-semester-timeline/european-semester-autumn-package_enAard bespreking: GedachtewisselingBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:Het Alert Mechanism Report (AMR) is onderdeel van het herfstpakket (ziehierboven). In het AMR worden aan de hand van een scorebord metindicatoren mogelijke macro-economische onevenwichtigheden gesigna-leerd en bepaald welke lidstaten onderworpen worden aan naderonderzoek (de zogenaamde in-depth reviews). Deze onderzoeken moetenuitwijzen of en in welke mate de betreffende lidstaten te kampen hebbenmet macro-economische onevenwichtigheden en in hoeverre deze eenrisico vormen voor de lidstaten zelf, de eurozone, of de Europese Unie alsgeheel. De Raad zal naar verwachting in januari conclusies aannemenover de AMR.Agendaonderwerp: Implementatie Stabiliteits-en Groeipact – Beoor-deling buitensporige tekortenDocument: Vanaf 25 november beschikbaar op de website van deEuropese Commissie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/european-semester/european-semester-timeline/european-semester-autumn-package_enAard bespreking: PresentatieBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Commissie beoordeelt jaarlijks de aanwezigheid van buitensporigetekorten in lidstaten in het kader van artikel 126, lid 3 van het Verdragbetreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Zij doet ditwanneer het begrotingstekort de referentiewaarde van 3% overschrijdt ofwanneer de schuld de referentiewaarde van 60% overschrijdt én onvol-doende snel daalt. In het herziene raamwerk beoordeelt de Commissie ditlaatste criterium concreet aan de hand van de uitgavengroei. DeCommissie start een onderzoek wanneer de lidstaat bepaalde drempel-waarden overschrijdt voor de afwijking van het uitgavenpad dat de Raadaan de lidstaat heeft aanbevolen. Omdat dit uitgavenpad pas in januari2025 is aanbevolen, is 2025 een transitiejaar. De Commissie beoordeelt ditnajaar daarom alleen overschrijdingen van de tekortnorm, maar nog nieteen overschrijding van het uitgavenpad. De Commissie baseert zichTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 215110 daarbij op de gerealiseerde cijfers voor het begrotingstekort in 2024 en deverwachte cijfers voor het begrotingstekort in 2025.In de lidstaten waar sprake is van een (geplande) overschrijding van dereferentiewaarde voor het begrotingstekort, zal de Commissie onder-zoeken of de overschrijding van de 3%-referentiewaarde tijdelijk, beperktof uitzonderlijk is. Daarnaast zal de Commissie, zoals voorgeschreven inhet VWEU en verordening 1467/97 van de Raad, in haar onderzoekrekening houden met relevante factoren zoals de schulduitdaging vanlidstaten, een eventuele toename in defensie-investeringen, de hoogtevan de overheidsinvesteringen, het nationale begrotingsraamwerk en demacro-economische en budgettaire omstandigheden in de lidstaten opmiddellange termijn. Bij de beoordeling of sprake is van een buitensporigtekort op basis van overschrijding van het tekortcriterium kunnen dezerelevante factoren alleen worden toegepast voor lidstaten met een schuldlager dan 60% bbp óf voor lidstaten met een schuld hoger dan 60% bbpmaar met een beperkte én tijdelijke overschrijding van de 3%-referentiewaarde.Naar verwachting zal de Commissie in de Ecofinraad van december hetonderzoek naar het bestaan van buitensporige tekorten toelichten. Inaanloop naar de Ecofinraad op december 2025 brengt het EconomicFinancial Committee (EFC), het ambtelijk voorportaal van de Ecofinraad,volgens artikel 126(4) een opinie uit over het onderzoek van deCommissie. Vervolgens kan de Raad, op voorstel van de Commissie,besluiten dat er sprake is van een buitensporig tekort in een lidstaat ofmeerdere lidstaten volgens artikel 126(6) VWEU. Dit zal plaatsvindentijdens de Ecofinraad van januari. Ten tijde van het schrijven van dezegeannoteerde agenda was het 126.3-rapport van de Commissie nog nietgepubliceerd; de Kamer zal middels de geannoteerde agenda van januarieen kabinetsappreciatie ontvangen van het Commissievoorstel voor hetRaadsbesluit over het vaststellen van buitensporige tekorten van lidstaten.De Commissie zal tevens onderzoeken of lidstaten voor wie eerder al doorde Raad een buitensporig tekort is vastgesteld effectief gevolg hebbengegeven aan de aanbevelingen om aan deze tekorten een einde te maken.Dit betreft België, Frankrijk, Italië, Hongarije, Malta, Oostenrijk, Polen,Roemenië en Slowakije. De Commissie concludeerde in juli 2025 datRoemenië onvoldoende effectieve opvolging heeft gegeven aan het in2020 vastgestelde buitensporig tekort. Voor de overige lidstaten oordeeldede Commissie dat ze voldoende effectieve opvolging hadden gegeven.Agendaonderwerp: Jaarverslag Europese RekenkamerDocument: https://www.eca.europa.eu/nl/publications/AR-2024Aard bespreking: Presentatie van de Europese RekenkamerBesluitvormingsprocedure: N.v.t.Toelichting:De Europese Rekenkamer (ERK) zal in de Ecofinraad het jaarverslag overde EU begroting 2024 presenteren. De presentatie van het jaarverslag isvoor de Raad het startpunt van de zogenaamde dechargeprocedure. Opbasis van het jaarverslag stelt de Raad ieder jaar een Raadsaanbevelingop voor het Europees Parlement. Het Europees Parlement verleentdecharge aan de Europese Commissie over de uitvoering van deEuropese begroting. In januari 2026 starten de inhoudelijke en technischebesprekingen in het ambtelijke Begrotingscomité, die resulteren in eendechargeadvies van de Raad aan het Europees Parlement. De Ecofinraadbeslist, waarschijnlijk in maart 2026, met gekwalificeerde meerderheidover het dechargeadvies.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 215111 De ERK geeft in het rapport over het verslagjaar 2024 wederom eenafkeurend oordeel ten aanzien van de uitgaven van de EU-begroting. Hetfoutenpercentage (onrechtmatigheden) in de uitgaven is in 2024 3,7%. Ditis een daling ten opzichte van 2023, toen het foutenpercentage 5,6% was.De goedkeuringsdrempel is maximaal 2%. Het hoogste foutenpercentagewordt gevonden bij de uitgaven m.b.t. Cohesie, veerkracht en waarden(5,7%) (2023: 9,3%). Daarnaast heeft de ERK een separate beoordelinggegeven over de uitgaven in het kader van de Herstel- en Veerkrachtfaci-liteit. De ERK geeft een oordeel «met beperking» ten aanzien van dezeuitgaven. Dit betekent dat de bevindingen van materieel belang zijn, maargeen diepgaande invloed hebben. Bij vijf van de zes betalingen zijnmateriële fouten gevonden. Daarnaast onderzocht de ERK in hoeverre dehervormingen die lidstaten dienden door te voeren in ruil voor deontvangen middelen, daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Hieruit blijkt dat hiernog aanzienlijke verbeterpunten liggen met name op het terrein vanklimaat en vergroening.Het kabinet zal zich blijven inzetten voor een betere verantwoording vanEU-uitgaven. Voor Nederland spelen het oordeel en de bevindingen vande ERK een belangrijke rol tijdens de standpuntbepaling ten aanzien vande aanname van Raadsaanbevelingen voor decharge. In eerdere jarenheeft Nederland zich kritisch opgesteld in de discussie over de Raadsaan-bevelingen voor decharge. De Raadsaanbevelingen waren volgensNederland in het verleden onvoldoende in lijn met het oordeel van deERK, wat meestal resulteerde in een tegenstem voor de aanname van deRaadsaanbevelingen. Het kabinet zal zich inzetten voor Raadsaanbeve-lingen die de conclusies van de ERK voldoende reflecteren.Raad van Gouverneurs van het Europees Stabiliteitsmechanisme(ESM)De Raad van Gouverneurs (RvG) van het Europees Stabiliteitsmechanisme(ESM) komt op 11 december samen. De RvG bestaat uit de Ministers vanFinanciën van de deelnemende landen en komen normaal gesproken eensper jaar (juni) samen.In de RvG ligt het besluit voor omtrent het aflopen van de tijdelijkcorrectieperiode van Letland. Dit betekent dat Letland ongeveer103 miljoen euro kapitaal dient in te leggen per januari 2026. Tegelijkertijdwordt daarmee een eerder besluit van de RvG uit 2022 herzien. Daarinwas vastgelegd dat uiterlijk 1 januari 2026 de ESM-kapitaalsleutel, deverdeling van inleg van het ESM kapitaal tussen lidstaten, geactualiseerdzou worden. De huidige kapitaalsleutel is gebaseerd op de ECB-sleutel uit2009 en daarmee verouderd. In het ESM-verdrag is opgenomen dat dekapitaalsleutel herzien kan worden bij het eindigen van een tijdelijkecorrectieperiode of de toetreding van een nieuwe lidstaat. Met dit besluitwordt de herziening uitgesteld. Herziening van de sleutel zou tot gevolghebben dat sommigen lidstaten aanvullend kapitaal moeten inleggen enanderen kapitaal zullen ontvangen. De verwachte Nederlandse kapitaal-storting (253 miljoen euro) was al in de begroting opgenomen voor2026.13 De eerstvolgende mogelijkheid voor de herziening is het einde vande correctieperiode van Litouwen op 1 januari 2027.Verder zal de RvG besluiten over de toetreding van Bulgarije tot het ESM.Bulgarije heeft hiervoor een aanvraag bij het ESM ingediend en voert per1 januari 2026 de euro in als betaalmiddel.13https://www.rijksfinancien.nl/memorie-van-toelichting/2025/SBS/IX/onderdeel/9835937Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 215112 Het kabinet is voornemen om in te stemmen met het beëindigen van detijdelijke correctieperiode van Letland en met de toetreding van Bulgarijetot het ESM.OverigVervroegde aflossing Portugal aan het European FinancialStability Mechanism (EFSM)14 en vrijstelling (waiver) EuropeanFinancial Stability Facility (EFSF)15Hierbij informeer ik uw Kamer over het voornemen van Portugal omEUR 2,5 mld. aan leningen onder het European Financial StabilityMechanism (EFSM) vervroegd af te lossen eind december 2025. Middelshet EFSM kan de Europese Commissie leningen verstrekken aan lidstatendie (dreiging van) ernstige financiële moeilijkheden ondervinden. De EUheeft deze leningen gefinancierd door zelf te lenen op de kapitaalmarkt.Als zekerheid voor de aflossings- en renteverplichtingen op de leningendie de Unie aangaat wordt gebruik gemaakt van de zogenaamdeheadroom. Dit is het verschil tussen het jaarlijks maximum voor de eigenmiddelen die de Unie op mag vragen bij de lidstaten en het maximalejaarlijkse uitgavenplafond van de EU.Portugal heeft in de periode tussen 2011–2014 financiële steun ontvangenvan het EFSM, het European Financial Stability Facility (EFSF), en het IMF.Portugal heeft alle leningen bij het IMF afgelost, mede door vervroegdeaflossingen tussen 2015–2018. Portugal is nu voornemens om een deelvan de uitstaande leningen bij het EFSM in 2025 vervroegd af te lossen.Het bedrag van EUR 2,5 mld. betreft 11,2% van de uitstaandeEFSM-leningen.Uit analyse van de Europese Commissie (de Commissie) blijkt dat dezevervroegde aflossing leidt tot een besparing op de rentelasten vanPortugal en bijdraagt aan de verbetering van de schuldstructuur van hetland. Daarnaast geeft de Commissie aan dat een vervroegdeEFSM-aflossing door Portugal bevorderlijk is voor het EU-budget. Door dete ontvangen middelen hoeft de Commissie minder obligaties uit te gevenvoor de financiering van lopende EU programma’s die met gemeenschap-pelijke schuld worden gefinancierd.Een vervroegde aflossing aan het EFSM geeft het EFSF het recht om eenevenredige vervroegde aflossing van Portugal te ontvangen. Het EFSF kanhiervan afzien door Portugal van een vrijstelling (waiver) te voorzien.Portugal heeft het EFSF verzocht om deze vrijstelling te verlenen. Hiermeekan Portugal een groter deel van de EFSM-leningen aflossen, watmomenteel financieel voordeliger is voor het land. Daarnaast biedt eenvrijstelling in een vroeger stadium duidelijkheid aan de Commissie overde hoogte van de te ontvangen EFSM-aflossing. Een vrijstelling vereistinstemming van de EFSF leden, waaronder Nederland. Het EFSF beveeltleden aan om in te stemmen met deze vrijstelling voor de vervroegdeaflossing in 2025. Een evenredige vervroegde aflossing bij het EFSF zouweliswaar leiden tot lagere garantieverplichtingen bij de leden, maar zouop korte termijn ingepast moeten worden in het financieringsplan endaarmee tot extra kosten leiden. De Raad van Bestuur van het EFSF zalhier naar verwachting op 19 december 2025 mee instemmen. Besluit-14https://economy-finance.ec.europa.eu/eu-financial-assistance/euro-area-countries/european-financial-stabilisation-mechanism-efsm_en15https://economy-finance.ec.europa.eu/eu-financial-assistance/euro-area-countries/european-financial-stability-facility-efsf_enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 215113 vorming vindt plaats op basis van gekwalificeerde meerderheid van deRaad van Bestuur van het EFSF.16Het kabinet verwelkomt het verzoek van Portugal om vroegtijdiguitstaande schuld af te lossen en kan zich vinden in de argumenten vanhet EFSF om in te stemmen met het verlenen van de vrijstelling voorvervroegde aflossing. Het kabinet is daarom voornemens om in testemmen met het verlenen van de vrijstelling voor vervroegde aflossingbij het EFSF.Daarnaast heeft Portugal aangegeven het voornemen te hebben ommogelijk ook in 2026 (en de daaropvolgende jaren) vervroegdeEFSM-aflossingen te verrichten. De voor-en nadelen van het verlenen vaneen EFSF-vrijstelling zullen dan opnieuw moeten worden gewogen.Besluitvorming hierover zal op een later moment plaatsvinden.16Meerderheid van Board of Directors die twee derde van de totale garanties bij het EFSFvertegenwoordigen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 215114