Covergisting

31209SchoonenzuinigNr.114BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTE-LIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,16maart20101.InleidingMetdezebriefinformeeriku,medenamensdeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitendeministervanEconomischeZaken,overtweeonderzoekenaangaandecovergisting.Deonderzoekenhebbenbetrekkingopdeveiligheidenrisico’srondcovergistingvoordemensenhaaromgeving.Covergistingiseenvormvanduurzameenergieproductieuitbiogasdatontstaatuitvergistingvantenminste50%dierlijkemestmettoevoegingvancomaterialendiedaarvoorzijnaangewezen,zoalsrestpro-ductenuitdevoedings-engenotmiddelenindustrie.Deaangewezencomaterialenstaanopeen,doordepraktijkzogenoemde,«positievelijstcovergisting»,diewordtvastgestelddoordeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.Hetrestantnadezevormvancovergistingmagalsmeststofwordenverhandeldengebruikt.Inalleanderegevallenissprakevaneenafvalstof.2.AchtergrondonderzoekIndeafgelopenvijfjaarheeftzicheenaantalcalamiteitenvoorgedaanmetcovergisting,waarvanenkelemetgrotegevolgenvoordemensenhetmilieu.OpheteigenterreinvaneencovergistingsinstallatieinDuitslandiseenaantalmensenomhetlevengekomen.DezecalamiteitenwarenaanleidingtoteenonderzoekonderleidingvandeVROM-Inspectie(VI)naarderisico’svoordeleefomgeving.Deresultatenvanditonderzoek1hebikuop21januarijl.toegezonden(kamerstuk31209,nr.112).Indeperiodenovember2008-april2009heeftdeAlgemeneInspectieDienst(AID)eenaantalcontrolesuitgevoerdbijbiogasinstallatiesnaardenalevingvanregelsronddepositievelijstcovergistingenregelsterbeperkingvanveterinairerisico’s.Deinternerapportagevanditonder-zoekisnietbijgevoegdvanwegededaarinopgenomenanalysevanfrau-demogelijkheden.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1418360910tkkst31209-114ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20101Co-vergistingvanmestinNederland,VROM-Inspectie,19oktober2009.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1141 3.VoornaamstebevindingenVI-onderzoekUithetonderzoekvandeVIblijktsamengevathetvolgende:1.Deafgelopenjarenheeftzicheenaantalcalamiteitenvoorgedaanmetcovergisters,zoalshetvrijkomenvangevaarlijkegassen,ineenenkelgevalmetdodelijkeafloopophetbedrijfsterreininDuitsland.2.Deondernemerhoudtzichnietaltijdaandeverplichtingomcalami-teitentemeldenbijhetbevoegdgezag.3.Betrokkenen,zowelondernemersalsvergunningverleners,zijnzichnietaltijdbewustvanderisico’sdiehetwerkenmeteencovergistermetzichkanbrengen.ConformhetDuitsemodelwordtondernemersgeadviseerdeenmaalperjaarbijscholingtevolgen.4.Erzijnextrahulpmiddelennodigomderisico’sbijaf-enaanvoervanmestencomaterialentebeheersen,omdatdevergunningvoor-schriftenopdatvlakontoereikendzijn.5.Erissprakevanschaalvergrotingvancovergistingsinstallaties.Ditkangevolgenhebbenvoorderuimtelijkeinpassingvandezeinstalla-ties.6.Bijhettransporterenvanafvalstoffendiealscomateriaaltezamenmetdierlijkemestwordencovergist,heeftdepraktijkgeenoogvoorderegelgevinginzaketransportdocumenten.Daardoorishetvoordehandhavingsinstantiesmoeilijkominzichttekrijgenindeafval-stromeneninhoeverredevoorschriftendaarvoorwordennageleefd.Bovendienwordthettransportineenaantalgevallenverzorgddooronbevoegdetransporteurs.7.DeVIadviseertdehuidigestrijdigheidtussenhetInrichtingen-enVergunningenbesluitendeVerordeningDierlijkeBijproductenopteheffendoorvastteleggendatdeafvalstoffenwetgevingondervoor-waardennietgeldtvoorbepaaldeproducten.4.VoornaamstebevindingenAID-onderzoekUithetonderzoekvandeAIDblijktsamengevathetvolgende:1.Dehelftvande26doordeAIDgecontroleerdebedrijvenheeftgebruikgemaaktvancomaterialendienietvoldedenaandepositievelijstcovergisting.2.Bijeengrootdeelvandebedrijvenwasdewettelijkvoorgeschrevenadministratieonvolledig,waardooronvoldoendeinzichtbestondindeoorsprongvandegebruiktecomaterialen.3.Eriseengrotevraagnaargoedkopecomaterialenmeteengoedegasopbrengstentegelijkertijdishetvoorleveranciersvanafval-stoffenaantrekkelijkomafvalstoffenaantemerkenalseencomate-riaaldatopdepositievelijststaatmaardatfeitelijknietzois.Hier-doorontstaatfraudedruk.4.Erzijnknelpuntenbijdehandhaafbaarheidvandepositievelijst.Desamenstellingenherkomstvanopdebedrijvenaangevoerdezoge-noemdecomaterialenissomsmoeilijkvasttestellen.Zoiscontrolebijdebronofleveranciernietmogelijkwanneerdezezichinhetbuitenlandbevindt.5.BeleidsreactieAlgemeenCovergistingkaneenbelangrijkebijdrageleverenaaneenduurzamebedrijfsvoeringbijagrarischebedrijven,enaandekabinetsdoelenophetgebiedvanduurzameenergieenklimaat.Daarombenikvoorstandervanhetstimulerenvancovergisting.Hetkabinetsbeleidiseropgerichtcover-gistingzoveelmogelijktestimulerenbinnenaanvaardbarerisico’svoordegezondheidvanmensenzijnomgeving.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1142 TegelijkertijdiserredentotzorgvanwegederesultatenvanvoormeldeonderzoekendoordeVIendeAIDnaardenalevingvanderegelgevingendemogelijkoptredenderisico’svoormensenmilieu.Hetbesefvandeveiligheidsrisico’sbijdebetrokkenenisnietaltijdvoldoende.Ennalevingvanderegelsterbeschermingvanhetmilieuisonvoldoende,hoeweldedaarbijoptredendemilieurisico’stotnutoebeperktzijngebleven.Devervolgactieszijngerichtoptweedoelstellingen.Teneerstehetverminderenvanderisico’sdietemakenhebbenmetdeinstallaties,processenenveiligheidvoordemens.Hetisvanbelangdatondernemersmeteencovergistinginstallatiezichbewustzijnvanderisico’stervoorko-mingvancalamiteitenenwetenwattedoenalszicheencalamiteitvoor-doet.Hetgaatookomhetvoldoendebeheersenvanbiologischeprocessenwaarbijgevaarlijkegassenwordengeproduceerd.Hettweededoelishetbeperkenvanhetrisicodatdebodemenhetgrond-enoppervlaktewatertezwaarwordenbelastmetcontaminantenuitcomaterialen,zoalszwaremetalenenorganischemicroverontreini-gingen.Ditkanbovendienopdelangetermijnnegatieveeffectenhebbenvoorlandbouwkundiggebruikvandebodem.Debetrokkenministerieshebbenmetdebranchevertegenwoordigersgesprokenoverdebevindingen.Devertegenwoordigersonderkennenhetbeschrevenbeeld.Zijstrevenernaardatdezeduurzameactiviteitzorg-vuldigenmetrespectvoormensenmilieuwordtuitgevoerd,Zijzijnbereidoplossingentezoekenvooreenbetereborgingvandeveiligheidenvandegebruiktecoproducten.Actiesterbeheersingvanmilieu-enveiligheidsrisico’s1.Watbetreftdeexterneveiligheidwilikonderzoekeninhoeverreeninwelkemateerrisico’sbuitenhetterreinmogelijkzijn.Aangezienernoggeenspecifiekefaalkansenvoorco-vergistingsinstallatieszijnafgeleid,zalikhetRIVMopdrachtgevendezefaalkansenafteleideneninbeeldtebrengenwatditeventueelbetekentvoordeexternerisico’s.2.IkzaleveneensbezienofbiogasinstallatiesalscategorialeinrichtinginhetBesluitExterneVeiligheidInrichtingen(BEVI)moetenwordenopgenomen.Hierligtuiteraardeenrelatiemethetnoguittevoerenonderzoeknaarspecifiekefaalkansen.3.Provinciesengemeentenzijnverantwoordelijkvoordevergunning-verleningaancovergistingsinstallaties.Infomilheeftdaartoe,inopdrachtvanVROM,recenteenherzienehandreikingcovergistinguitgebracht,waaringeactualiseerdeinformatieenadviezenstaanomtrentdeinhoudvanvergunningen.Indehandreikingwordtextraaandachtbesteedaandeveiligheidvandeinstallaties,deregistratievaningaandestromenenderelatiemetdeMeststoffenwetgeving.VerderbesteedtInfomilinhaarschakeldagenvoorvergunningverle-nersaandachtaanhetonderwerpcovergisting.4.Provinciesengemeentenzijnverantwoordelijkvoorderuimtelijkeinpassingvancovergistingsinstallaties,bijvoorbeeldinhetbestem-mingsplan.Daarbijwordenzijgeachtintespelenopderisico’sendetoenemendeschaalgroottevandezeinstallaties.Actiestenaanzienvandepositievelijstcovergisting5.Bijhetvervolgopderesultatenvandestudienaardehuidigesyste-matiekvandepositievelijstcovergisting1betrektdeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitdegesignaleerdehandhaaf-baarheidsproblemenenderisico’svoordemensenzijnomgeving.1AntwoordopdeKamervragendiezijngestelddoordeledenJansen(SP)enAtsma(CDA)overco-vergisting(aanhangselvandeHandelingen,nr.881,2009–2010,pagina1869).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1143 6.Deoverheidwijstondernemersopdemogelijkheidomzichlangscivielewegtebeschermentegenongewensteleveringenvancomate-rialendoorhetopstellenvanleveringsovereenkomsten.Actiestenaanzienvannalevingenhandhaving7.HetonderzoekvandeVIendeAIDgeefthetbelangaanvangeza-menlijktoezichtdoordebetrokkenhandhavinginstantiesopafval-enreststoffenhandelaren,covergistersentransporteurs.DeVIheeftmetdeAIDoverlegoverdeverdereaanpak.8.Deoverheidheeftinhetreguliereoverlegdatzijmetdesectorheeft,desectoraangesprokenophaarverantwoordelijkheidderegelsnatelevenenderisico’svancovergistingvoormensenmilieutebeheersen.Tevenszalzijdesectorverzoekenhieroveradequatevoorlichtingaanhaarledentegeven.9.DeMinistervanEconomischeZakenheeftdemogelijkheidomverleendesubsidiesvoorduurzameenergieproductieaanonderne-mersmeteencovergistingsinstallatieteverlagenofintetrekkenindiensprakeisvanovertredingenvandesubsidievoorwaarden.Eenvandesubsidievoorwaardenisdatalleengebruikgemaaktmagwordenvancomaterialendieopdepositievelijststaan.10.Tenaanzienvandegeconstateerdeonduidelijkhedenoverdeafval-entransportregelgevingmerkiktenslottehetvolgendeop.InhetwetsvoorstelterimplementatievandenieuwekaderrichtlijnAfval-stoffen(welkeop12december2010geïmplementeerdmoetzijn)isopgenomendatdeafvalstoffenregelgevingnietvantoepassingisopproducten/afvalstoffendieonderdeVerordeningDierlijkeBijpro-ductenvallen.Hiermeewordtdeafbakeningvandezetweewetge-vingsregimesafdoendegereguleerd.DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.C.Huizinga-HeringaTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1144