Reactie op verzoek commissie over een besluit van de Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie, van een overeenkomst tussen Canada en de Europese Unie inzake de doorgifte en verwerking van persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) COM(2024)95

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202434 861Regels ter implementatie van richtlijn (EU)2016/681 van het Europees Parlement en deRaad van 27 april 2016 over het gebruik vanpersoonsgegevens van passagiers(PNR-gegevens) voor het voorkomen, opsporen,onderzoeken en vervolgen van terroristischemisdrijven en ernstige criminaliteit (PbEU 2016,L 119) (Wet gebruik van passagiersgegevensvoor de bestrijding van terroristische enernstige misdrijven)32 761Verwerking en bescherming persoonsgegevensNr. 40 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 mei 2024De leden van uw vaste commissie voor Justitie en Veiligheid hebben bijbrief1 van 20 maart 2024 gevraagd om een reactie op een besluit van deEuropese Raad betreffende de sluiting, namens de Europese Unie (EU),van een overeenkomst tussen Canada en de EU inzake de doorgifte enverwerking van passenger name records (hierna: PNR-gegevens).2Het gebruik van PNR-gegevens is een cruciaal instrument in de strijdtegen terrorisme en ernstige criminaliteit. Het is daarom een positieveontwikkeling dat het voorstel betreffende de PNR-overeenkomst tussen deEU en Canada nu voorligt. De overeenkomst regelt de voorwaarden enkaders waaronder uitsluitend luchtvaartmaatschappijen PNR-gegevensvan passagiers die tussen de EU en Canada vliegen, mogen delen met deCanadese autoriteiten. Met deze overeenkomst wordt de verwerking vanPNR-gegevens door bevoegde Canadese autoriteiten in lijn gebracht methet Europees recht. Dat betekent dat verwerking van PNR-gegevens alleenplaatsvindt indien dit noodzakelijk is en evenredig toegepast wordt voorhet voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van terroristischemisdrijven of ernstige criminaliteit. Deze overeenkomst heeft geen1Tweede Kamer, 2023–24, kenmerk: 2024Z04271/2024D10878.2PNR-gegevens bestaan uit (persoons)gegevens die door passagiers zijn verstrekt en doorluchtvaartmaatschappijen worden verzameld en bewaard, zoals namen van passagiers,reisdata, reisschema’s, stoelnummers en bagage. kst-34861-40ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 861, nr. 401 betrekking op doorgifte van PNR-gegevens door de Passagiersinformatie-eenheid Nederland (hierna: Pi-NL) aan Canadese autoriteiten.3De voorliggende overeenkomst verenigt twee doelstellingen: enerzijds hetwaarborgen van de publieke veiligheid door het gebruik vanPNR-gegevens en anderzijds het beschermen van de persoonlijkelevenssfeer en andere fundamentele grondrechten door hier striktevoorwaarden aan te verbinden. Deze overeenkomst is daarmee in lijn metde uitspraak die het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: hetHof) in 2022 over de PNR-Richtlijn deed.4 Nederland heeft hier in deonderhandelingen met Canada expliciet aandacht voor gevraagd.AchtergrondDe EU sloot in 2005 een soortgelijke overeenkomst met Canada. Nadatdeze overeenkomst verliep, werd in 2010 gestart met de onderhande-lingen over een nieuwe overeenkomst. De hieruit voortgekomenontwerpovereenkomst werd in 2015 op verzoek van het EuropeesParlement voorgelegd aan het Hof. Het Hof oordeelde in 2017 dat deovereenkomst niet in de toenmalige vorm kon worden gesloten, omdatverschillende bepalingen onverenigbaar waren met de door de EUerkende grondrechten, zoals het recht op gegevensbescherming en deeerbiediging van het privéleven. De EU en Canada openden na dezeuitspraak nieuwe onderhandelingen om tot een overeenkomst te komendie in overeenstemming is met de vereisten van het Hof.De overeenkomst die nu met Canada is gesloten past in de reeks aanPNR-overeenkomsten die de EU met derde landen heeft gesloten en gaatsluiten.5 Een toenemend aantal landen verzamelt immers PNR-gegevensvan luchtvaartmaatschappijen. Dit is onder meer ingegeven doorverplichtingen voor VN-lidstaten die voortvloeien uit VN resoluties van deVN Veiligheidsraad.6 Op internationaal niveau heeft de InternationaleBurgerluchtvaartorganisatie (ICAO) internationale normen vastgesteldmet betrekking tot de verwerking van PNR-gegevens.7 De Europese Raadoordeelde echter dat het Europees recht strengere eisen stelt aan deverwerking van PNR-gegevens dan de ICAO-normen. De doorgifte vanPNR-gegevens vanuit de EU naar een derde land vereist daarom eenaparte rechtsgrondslag. Met een dergelijke PNR-overeenkomst wordennauwkeurige regels en waarborgen vastgelegd met betrekking tot hetgebruik van PNR-gegevens, door de bevoegde autoriteiten van het derdeland.Het gebruik van PNR-gegevens is een onmisbaar instrument in de strijdtegen terrorisme en ernstige criminaliteit. De doeltreffendheid van hetinstrument is in grote mate afhankelijk van internationale samenwerking.3Canada dient daarvoor conform de huidig geldende procedure een regulier rechtshulpverzoekin te dienen bij het LIRC, dat valt onder de Dienst Landelijke Informatieorganisatie van deNationale Politie.4Hof van Justitie van de Europese Unie EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491, (Liguedes droits humains). De Kamer is over maatregelen in de verwerking van PNR-gegevens,geïnformeerd in Kamerstukken II, 2022/2023, 34 861, nr. 35, 36 en 38.5De Europese Commissie is al gemachtigd om met Mexico en Japan PNR-overeenkomsten testarten en heeft in september 2023 aanbevolen om ook de onderhandelingen met Noorwegen,IJsland en Zwitserland te openen. Dit gebeurt naar verwachting op korte termijn. Daarnaast zijner afspraken over PNR-gegevens gemaakt met de Verenigde Staten, Australië en het VerenigdKoninkrijk als onderdeel van de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst na diens terug-trekking uit de EU. Zie https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/law-enforcement-cooperation/passenger-data.6Zie VN Veiligheidsraad resoluties 2178 (2014), 2396 (2017) en 2482 (2019).7ICAO Annex 9 Standards and Recommended Practices (SARPs).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 861, nr. 402 Met de sluiting van het akkoord met Canada wordt geborgd dat deverwerking van PNR-gegevens binnen de wettelijke kaders plaatsvindt.De Minister van Justitie en Veiligheid,D. Yes¸ilgöz-ZegeriusTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 861, nr. 403