Appreciatie jaarverslagen toezichthouders Defensie 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2026Nr. 81 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANDEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 mei 2026Hierbij bieden wij u de jaarverslagen aan van de toezichthouders vanDefensie over het jaar 2025.Het gaat om de jaarverslagen van zes toezichthouders: de InspectieVeiligheid Defensie (IVD), de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA), deInspectie Militaire Gezondheidszorg (IMG), het Korps Militaire ControleursGevaarlijke Stoffen (KMCGS), de Beveiligingsautoriteit (BA) en deFunctionaris voor Gegevensbescherming (FG).In de jaarverslagen delen de toezichthouders van Defensie hun bevin-dingen over het functioneren van de defensieorganisatie. Zij schetsen eenalgemeen beeld en gaan in op de deelterreinen van het toezicht. Detoezichthouders geven ook een gezamenlijke boodschap mee, gebaseerdop de hoofdlijnen van het afgelopen jaar en waarneembare trends.Hoofdboodschap van de toezichthouders:Zoek de balans tussen versnellen en verankeren.Deze hoofdboodschap ligt ten grondslag aan de vier kernboodschappendie de toezichthouders meegeven:1.Maak af waar je mee bezig bent.2.Maak duidelijk wie welk (rest)risico mag accepteren.3.Versterk de informatiepositie van de defensieorganisatie.4.Voorkom kennisverlies en zorg voor structurele kennisoverdracht.Deze kernboodschappen hebben betrekking op de verandering/versnellingdie is ingezet om de operationele gereedheid op orde te brengen eninvulling te geven aan Hoofdtaak 1. Daarbij zien de leden van hetToezichtberaad toenemende druk op de organisatie, maar ook belangrijkepositieve ontwikkelingen, zoals intensivering van civiel-militaire eninternationale samenwerking en actualisering van beleid dat beteraansluit bij Defensie. Wij zien samen met de toezichthouders het belang kst-36800-X-81ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 811 van deze kernboodschappen en de door de toezichthouders geformu-leerde bijbehorende aanbevelingen. Om ook recht te doen aan de lossejaarverslagen van iedere toezichthouder gaan we kort in op de jaarver-slagen van de verschillende toezichthouders.Jaarverslag Inspectie Veiligheid Defensie (IVD)De Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) houdt onafhankelijk toezicht op eenveilige taakuitvoering van Defensie, met inbegrip van operaties inmissiegebieden, met als doel optimalisering van de gevechtskracht. Hetjaar 2025 was het eerste volledige jaar waarin de IVD invulling gaf aanhaar Meerjarenperspectief 2025–2027 met vier toezichtlijnen: 1) opleiden,trainen en oefenen 2) cultuur, leiderschap en gedrag 3) regelgeving enprocedures in veranderde omstandigheden 4) opbouw van de veiligheids-organisatie.Defensie bevindt zich in periode van versnelling waardoor er druk ligt ophet personeel om de krijgsmacht versneld gereed te stellen. De IVDconstateert dat het in deze fase van versnelde ontwikkeling van essentieelbelang is om blijvend aandacht te besteden aan veiligheid en risicoma-nagement.Een specifieke zorg van de IVD betreft de druk op de opleidingsketen, dieten koste gaat van de duur van opleidingen en trainingen. Dit vergroot hetrisico dat veiligheid, zorgvuldigheid en risicobeheersing onder drukkomen te staan. Het is in dit kader dan ook van belang dat er aandachtvoor is – en blijft – dat medewerkers zich ook daadwerkelijk durven uit tespreken, problemen met elkaar bespreken en elkaar aanspreken opgevaarlijk gedrag.Tot slot constateert de IVD dat de Plan-Do-Check-Act (PDCA)-cyclus in depraktijk niet altijd volledig wordt doorlopen, hetgeen het lerend vermogenvan de organisatie beperkt.Wij herkennen bovenstaande bevindingen van de IVD. We voerenmomenteel o.a. Integraal Risico Management (IRM) in en bestedendoorlopend aandacht aan sociale veiligheid. Verder onderschrijven wij datde vernieuwde werkwijze van de IVD, waarbij aanbevelingen eerder entussentijds worden teruggekoppeld, bijdraagt aan het versterken van hetlerend vermogen van de organisatie.Jaarverslag Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA)De taak van de MLA is het waarborgen van de militaire luchtvaartvei-ligheid binnen de militaire context. De MLA geeft hier invulling aan doorte reguleren, toezicht te houden en te handhaven. De MLA houdt toezichtop alle organisaties (zowel militair als civiel) die een rol hebben in deborging van de Nederlandse militaire luchtvaartveiligheid. De MLA vervultdie taak voor de militaire luchtvaart door onder andere toezicht te houdenop naleving van militaire luchtvaarteisen.De MLA werkt inhoudelijk veel samen met militaire luchtvaartautoriteitenvan andere landen. In 2025 gaf de MLA onverminderd prioriteit aan deondersteuning van het in 2023 opgerichte Europees F-16 Trainings-centrum in Roemenië. Omdat de F-16’s tot 31 december 2025 de Neder-landse registratie hebben behouden, stonden de vliegoperaties en alleonderhoudswerkzaamheden gedurende geheel 2025 onder toezicht vande MLA. Daarnaast gaf de MLA prioriteit aan het wederzijds kunnenuitvoeren van onderhoud aan de F-35 tussen Nederland en Noorwegen.Terugblikkend constateert de MLA dat alle organisaties binnen de militaireluchtvaartsector weliswaar moeten worden goedgekeurd, maar dat deweg daarnaartoe hobbelig bleek te zijn. Met name het personeelstekort(stafcapaciteit) bij de operationele onderdelen werkte vertragend.Voornamelijk op het kwaliteitsvlak is er binnen de sector vrijwel over deTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 812 volledige breedte ruimte voor verbetering, samenhangend met dedaaraan gerelateerde personele tekorten.Daarnaast constateert de MLA dat de sector moet verbeteren in hetopvolgen van de (Netherlands Special Military Aviation Regulation ForOccurrence and Hazard Reporting) NLD-SMAR-1 aangaande het rappor-teren van voorvallen en gevaren. Een aandachtsgebied is de onbemandeluchtvaart (UAS). Op dit gebied zijn er legio militaire toepassingsmogelijk-heden en gaan de ontwikkelingen zeer snel.Wij herkennen bovenstaande constatering van de MLA. Met name hetpersoneelstekort als zijnde een Defensie-brede problematiek. Er zijndaarom al verschillende wervingscampagnes gestart om het personeels-bestand aan te vullen zodat de MLA als organisatie wordt versterktTot slot zijn er stappen gezet met betrekking tot harmonisatie van deregelgeving betreffende de onbemande luchtvaart.Jaarverslag Inspectie Militaire Gezondheidszorg (IMG)De IMG is binnen Defensie de onafhankelijke toezichthouder op detoezichtdomeinen reguliere en de operationele militaire gezondheidszorg;gezondheidsbescherming; voedselveiligheid en nucleaire veiligheid enstralingsbescherming.De IMG is al in een vroeg stadium gestart met de voorbereiding op hetuitvoeren van toezicht onder oorlogsomstandigheden. De IMG uitte in eennota aan de Commandant der Strijdkrachten, in zijn rol als zorgaanbiedervan Defensie, haar zorg over de positie en (inhoudelijke) borging van deMilitaire Gezondheidszorg in de gereedstelling van Defensie voor inzet inHoofdtaak 1. De IMG ziet ook dat Defensie in de gereedstelling voor eninzet tijdens Hoofdtaak 1 aanloopt tegen juridische belemmeringen. DeIMG stelde in dit kader het afgelopen jaar een toetsingskader op waarmeezij nieuwe of herziene wet- en regelgeving toetst op uitvoerbaarheid enhandhaafbaarheid; de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheidstoets (UHT).Met deze toets kijkt de IMG naar zowel het proces als naar de inhoud.Wij waarderen de proactieve opstelling van de IMG.Jaarverslag Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen(KMCGS)Het KMCGS is wettelijk belast met het controleren en handhaven bij deopslag, behandeling en vervoer van gevaarlijke stoffen. De KMCGSbeschikt hiervoor over drie teams met elk een eigen taakgebied, te weten:Controle Vervoer Gevaarlijke Stoffen (CVGS), Controle Opslag enBehandeling Gevaarlijke Stoffen (COBGS) en milieuhandhaving door derechercheurs van Team Milieuhandhaving (TMH).De KMCGS ziet positieve effecten van het uitvoeren van regelmatigtoezicht ter plaatse. Tegelijk signaleert de KMCGS op basis van deuitgevoerde controles een toegenomen spanningsveld tussen versneldegroei, de versnelling in de gereedstelling en het verbeteren van debedrijfsvoering.Wij erkennen dat door de toegenomen dreiging het balanceren tussennormnaleving en tijdig gereed zijn uitdagender is geworden. Wijondersteunen dan ook het belang van actief en kritisch toezicht naast deinterne beheersmaatregelen en blijven werken aan de continue verbe-tering van de bedrijfsvoering.Jaarverslag Beveiligingsautoriteit (BA)De Beveiligingsautoriteit (BA) is de toezichthouder voor beveiliging.Hieronder valt het toetsen van de uitgevoerde beveiligingsmaatregelendoor de Defensieonderdelen op een positief rendement, het afwegen vanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 813 een eventueel restrisico en het doorlichten van de organisatie, personeelen middelen voor een goede integrale beveiliging.De BA constateert dat de normen uit het Defensie Beveiligingsbeleid nogniet in voldoende mate binnen de organisatie zijn geïmplementeerd.Dit beeld wordt herkend. Er zijn onder aansturing van de Commandantder Strijdkrachten aanzienlijke stappen gezet om de beveiliging vanmilitaire objecten verder te verbeteren. Dit heeft geresulteerd in eenambitieus verbeterprogramma dat al concrete resultaten laat zien,waaronder een Defensiebrede aanpak van de verhoging van het beveili-gingsbewustzijn, uitgevoerde beveiligingstests en een maatwerkanalyseper defensieonderdeel. Dit verbeterprogramma voorziet ook in een groeivan capaciteit voor beveiliging. Resultaten van dat programma hebben dekomende tijd naar verwachting steeds meer positieve invloed op de statusvan integrale beveiliging. Een toename van capaciteit en de noodzakelijkebouwkundige en elektronische aanpassingen vraagt een langere termijn.Ten aanzien van accreditaties van informatiesystemen zijn begin 2026sessies gehouden om processen te verbeteren en te versimpelen. Ditdraagt bij aan het meer in control komen op dit punt.Jaarverslag Functionaris voor Gegevensbescherming (FG)De Functionaris voor Gegevensbescherming (FG) houdt intern bijDefensie geïntegreerd toezicht op de naleving van het gegevensbescher-mingsrecht vanuit de Algemene Verordening Gegevensbescherming(AVG), de Wet Politiegegevens (Wpg) en de verantwoorde inzet vanArtificial Intelligence (AI) en algoritmes (AI-verordening).Eenheden dienen voldoende getraind en geoefend te zijn om zowel in defysieke als in de digitale informatie-omgeving te kunnen optreden. Hierbijmoet de van toepassing zijnde wet- en regelgeving gerespecteerd wordenom op deze wijze de grondrechten van burgers en het eigen personeel tebeschermen en te respecteren. Door het gegevensbeschermingsrechttijdig te betrekken in de gereedstellingsfase kan de gewenste versnellingin het informatiedomein worden gerealiseerd.De FG concludeert dat de gehele privacy-organisatie zich in 2025 heeftingezet om aansluiting te behouden bij de dynamische ontwikkelingen inhet informatiedomein om het gegevensbeschermingsrecht effectief enconstructief in te richten. De snelle ontwikkelingen vragen echter ook omeen toereikende capaciteit en een brede bewustwording in de organisatie.De FG adviseert dan ook om de organisatie en de governance rondomgegevensbescherming te versterken en te borgen. Een versterkteprivacy-organisatie leidt ook tot betere registraties en overzichtenwaardoor de informatiepositie van de krijgsmacht in algemene zinverbetert.Daarnaast adviseert de FG te zorgen voor een versnelling en verbeteringvan de assessments, zoals het uitvoeren van Data Protection ImpactAssessments (DPIA’s), rondom risico-inventarisaties en -acceptatie. Wijevalueren het DPIA-proces voortdurend en waar mogelijk passen wijprocessen aan om bij te dragen aan de versnelling. De uitbreiding van deprivacy-capaciteit levert direct een bijdrage aan het verbeteren van hetDPIA-proces. Deze aanbeveling sluit ook aan bij de algemene bevindingenvan de toezichthouders om risicomanagement beter in de Defensie-organisatie te verankeren.Wij onderkennen de bevindingen van de FG. Vanuit de verschillendeDefensie-onderdelen, maar ook op centraal niveau, maken we middelenvrij om de privacyorganisatie te versterken en te ondersteunen daar waardit het hardst nodig is; bij de verschillende onderdelen. Deze extracapaciteit versterkt onder andere de bewustwording maar kan ookondersteunen in het verder up-to-date houden van registers. Daarnaastonderschrijven wij de behoefte om te versnellen op het gebied vanrisico-assessments.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 814 Tot slotDe afgelopen jaren is de geopolitieke en veiligheidscontext waarinNederland opereert, ingrijpend veranderd. De verslechterde veiligheidssi-tuatie vraagt om een hernieuwde beoordeling van de wijze waaropDefensie invulling geeft aan haar taken en verantwoordelijkheden. Dezeontwikkelingen raken niet alleen de inzetbaarheid en gereedheid van dekrijgsmacht, maar vragen ook om een herijking van de afwegingen dieworden gemaakt ten aanzien van risico’s. Juist in een periode waarinsneller en adaptiever optreden noodzakelijk is, blijft zorgvuldige toetsingvan deze risico’s van groot belang. De toezichthouders vervullen daarineen cruciale rol. Zij dragen eraan bij dat het kabinet en uw Kamer scherpzicht houden op de consequenties van gemaakte keuzes, zodat noodzake-lijke flexibiliteit hand in hand blijft gaan met transparantie, rechtmatigheiden publieke verantwoording.Effectief en gericht toezicht versterkt daardoor de operationele gereedheidvan de krijgsmacht en draagt bij aan de benodigde versnelling van deorganisatie. Wij zijn de toezichthouders dan ook erkentelijk voor hunjaarverslagen en de bijdrage die zij leveren aan Defensie.De Minister van Defensie,D. Yes¸ilgöz-ZegeriusDe Staatssecretaris van Defensie,D.G. BoswijkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 815