Reactie op rapport Artsen zonder Grenzen ‘Behind the Wire; Impact of State containment and exclusion strategies on the Rohingya

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 735Mensenrechten in het buitenlands beleidNr. 399 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSHULP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 oktober 2024Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, dereactie aan op het rapport van Artsen Zonder Grenzen, getiteld «Behindthe Wire; Impact of State containment and exclusion strategies on theRohingya» zoals verzocht door uw vaste commissie voor BuitenlandseHandel en Ontwikkelingshulp op 26 september jl.Context en bevindingen rapport «Behind the Wire»In 2017 vond een ernstige escalatie van geweld in Rakhine State inMyanmar plaats waarbij ruim 700.000 Rohingya door de veiligheids-troepen van Myanmar werden verdreven en gedwongen naar Bangladeshte vluchten. Daarbij zijn zeer ernstige mensenrechtenschendingengepleegd, zoals wordt gedocumenteerd in rapporten van onder andere deVN Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar endiverse gezaghebbende ngo’s.In Myanmar wonen de meeste Rohingya in vluchtelingenkampen, waar zegedwongen worden te verblijven zonder bewegingsvrijheid. De recentegevechten in Rakhine State hebben hun situatie verder verslechterd, watonder andere heeft geleid tot de komst van 18.000 extra Rohingya naarBangladesh. Het merendeel van de Rohingya-gemeenschap bevindt zichinmiddels buiten Myanmar; sinds 2017 leven meer dan 1 miljoen van henin overvolle vluchtelingenkampen in Bangladesh zonder bewegings-vrijheid en afhankelijk van humanitaire hulp. Nederland blijft waarderinguitspreken voor de inspanningen van regering van Bangladesh om deRohingya-vluchtelingen op te vangen. De huidige interim-regering vanBangladesh heeft de internationale gemeenschap verzocht om steun bijde opvang van de vluchtelingen en hun uiteindelijke terugkeer naarRakhine State.Ik heb kennis genomen van het rapport van Artsen Zonder Grenzen endeel de zorgen van het rapport dat de situatie van de Rohingya- kst-32735-399ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 735, nr. 3991 gemeenschap verslechtert en dat een groot deel van de Rohingyagemarginaliseerd wordt en zich niet vrij kan bewegen.Graag informeer ik u wat Nederland doet voor de Rohingya-gemeen-schap. De Nederlandse inzet om de gemeenschap te ondersteunen istweeledig: enerzijds door ondersteuning bij de opvang van Rohingya-vluchtelingen en anderzijds door actief te zijn op het tegengaan vanstraffeloosheid voor mensenrechtenschendingen ten aanzien van deRohingya.Humanitair- en ontwikkelingshulpNederland ondersteunt humanitaire partners die betrokken zijn bij dehulpverlening aan de Rohingya, zoals UNICEF, UNHCR, WFP en ICRC, metflexibele financiering. Daarnaast is Nederland een belangrijke donor vanhet VN-noodhulpfonds Central Emergency Response Fund (CERF), dat in2023 USD 11 miljoen beschikbaar stelde voor de Rohingya. In 2024 heeftde Europese Commissie bovendien EUR 19,5 miljoen toegezegd voorhumanitaire hulp aan de Rohingya.Nederland levert ook een bijdrage aan de International DevelopmentAssociation (IDA), onderdeel van de Wereldbank, die in aprilUSD 700 miljoen vrijmaakte voor Rohingya-vluchtelingen en gastgemeen-schappen in Bangladesh. Deze middelen zijn vooral gericht op hetversterken van de weerbaarheid, voeding en gezondheidszorg. Daarnaastondersteunt Nederland momenteel twee projecten in Cox’s Bazar,Bangladesh, specifiek gericht op de Rohingya-vluchtelingen en degastgemeenschappen. Het eerste project, in samenwerking met deInternational Organization for Migration (IOM), heeft als doel de leefom-standigheden te verbeteren en beschikt over een budget vanEUR 7,5 miljoen. Het tweede project, in samenwerking met de Interna-tional Labour Organization (ILO) en de Food and Agriculture Organization(FAO), richt zich op het vergroten van arbeidskansen voor jongeren in degastgemeenschappen en het bieden van opleidingen aan de vluchtelin-gengemeenschap, met een budget van EUR 2,2 miljoen.Diplomatie en gerechtigheidNederland zet zich politiek en diplomatiek in om het conflict in Myanmarte beëindigen en vrijwillige en veilige terugkeer van de Rohingya-vluchtelingen naar Rakhine mogelijk te maken. Ook pleit Nederland bij debuurlanden voor betere bescherming en integratie van Rohingya-vluchtelingen. Nederland zet zich ook in EU- en VN-verband in. Zo bepleitNederland in de VN Mensenrechtenraad de repatriëring van Rohingya,maar pas als aan voorwaarden wordt voldaan dat dit vrijwillig, veilig,waardig en duurzaam kan. Momenteel zijn deze voorwaarden nietaanwezig in Myanmar.Daarnaast is Nederland actief in de strijd tegen straffeloosheid en hetverkrijgen van gerechtigheid voor de slachtoffers. Dit gebeurt onder meerdoor in te zetten op bewijsgaring, inclusief steun aan het VN-bewijs-garingsmechanisme, het Independent Investigative Mechanism forMyanmar (IIMM), en te pleiten voor ongehinderde toegang tot Myanmarvoor de VN-Speciale Rapporteur, de VN-Speciale Gezant en het IIMM.Op 11 november 2019 is Gambia voor het Internationaal Gerechtshof(IGH) een rechtszaak gestart tegen Myanmar op grond van het Genocide-verdrag. Op 15 november 2023 heeft Nederland (samen met Canada,Denemarken, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) bij het IGHeen verklaring afgelegd die strekt tot interventie in de procedure tussenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 735, nr. 3992 Gambia en Myanmar inzake de vermeende genocide op de Rohingya. Op12 december 2023 is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.1 Dezeinterventie is grotendeels ontvankelijk verklaard. Als verdragspartijen bijhet Genocideverdrag hebben deze landen de mogelijkheid hun zienswijzeop de constructie van het verdrag in de procedure tussen Gambia enMyanmar kenbaar te maken. Het doen van een interventie maaktNederland géén partij bij het geschil. De interveniërende landen beradenzich nu op de schriftelijke opmerkingen naar aanleiding van hunverklaring tot interventie.Via de Europese Commissie wordt financiële ondersteuning gegeven opvoor het verkrijgen van gerechtigheid, middels een financiering vanEUR 1,5 miljoen aan Legal Action Worldwide, voor het documenteren enfaciliteren van getuigenissen voor de zaak bij het IGH.Nederland blijft zich inzetten voor de bescherming en ondersteuning vande Rohingya-gemeenschap, zowel humanitair als diplomatiek, en wezullen ons blijven inspannen voor een meer duurzame oplossing. Ikvertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,R.J. Klever1Kamerbrief over Interventie in zaak Internationaal Gerechtshof Gambia vs Myanmar |Kamerstuk | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 735, nr. 3993