Voorbereidingen herdenkingen 4 mei en veiligheidssituatie en/of verstoringen rondom Nationale Dodenherdenking

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Justitie en Veiligheid (VI) voor hetjaar 2025Nr. 139 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 mei 2025Naar aanleiding van het verzoek van de Vaste Kamercommissie vanJustitie en Veiligheid van 24 april jl. doe ik uw Kamer, mede namens deMinister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een brieftoekomen over de voorbereidingen van herdenkingen op 4 mei enmogelijke veiligheidssituaties en/of verstoringen rondom de NationaleDodenherdenking.Nationale Dodenherdenking in AmsterdamDe Nationale Dodenherdenking op 4 mei in Amsterdam wordt elk jaar alsNationaal Evenement aangemerkt door de Minister van Justitie enVeiligheid. Dat betekent dat het nationaal belang centraal staat en dat ereen specifieke of verhoogde druk op de bewaking en beveiliging kan zijn.Aan de hand van een geïntegreerd dreigingsbeeld worden op basis vande landelijke en lokale dreigingsinschattingen en een risicoafweging debenodigde beveiligingsmaatregelen getroffen. De NCTV sluit ieder jaar,ongeacht het dreigingsniveau, aan bij de lokale driehoek om te adviserenover de samenhang en de afstemming tussen de betrokken partijen in hetbewakings- en beveiligingsproces.Bij een Nationaal Evenement blijft de gebruikelijke verdeling van taken enbevoegdheden voor de veiligheid tussen de lokale driehoek en de NCTV instand. Daarbij is de lokale driehoek verantwoordelijk voor zowel deopenbare orde en veiligheid, waaronder het verloop van demonstraties,als de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. De NCTV isverantwoordelijk voor de beveiliging van aanwezige personen die tot hetrijksdomein behoren. In gezamenlijkheid en met inachtneming van deeigen verantwoordelijkheden hebben deze partijen besloten over debenodigde beveiligingsmaatregelen voor 4 mei aanstaande. kst-36600-VI-139ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1391 De burgemeester van Amsterdam heeft in haar brief van 23 april jl. aan degemeenteraad de te nemen beveiligingsmaatregelen tijdens de NationaleHerdenking toegelicht en aangegeven dat hoorbare demonstraties ofprotestacties tijdens de herdenking op 4 mei a.s. niet worden toegestaanin de nabijheid van de Dam, vanwege het verstorende karakter diedegelijke acties zouden hebben op de herdenking zelf. Mochten erdemonstraties worden aangemeld voor 4 mei, dan zullen locaties wordenverkend waarbij, met respect voor de herdenkingen in de stad en de tweeminuten stilte, gedemonstreerd kan worden.Algemeen over het demonstratierecht in relatie tot herdenkingenZoals ook door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiesbetoogd tijdens het debat met uw Kamer over het demonstratierecht van22 januari jl., kan de burgemeester zwaardere eisen stellen aan demon-straties in de nabijheid van een herdenking dan aan demonstraties opandere plaatsen. De bescherming van de waardigheid van een plek ofgebeurtenis kan een rol spelen bij de afweging door het lokaal bestuur ofmaatregelen noodzakelijk zijn om wanordelijkheden te voorkomen. Bij dewaardigheid van bepaalde bijeenkomsten en gebeurtenissen hoort nusoms juist dat het hoorbaar stil is. Zoals blijkt uit de brief van de burge-meester van Amsterdam aan de gemeenteraad, geldt dat ook voor deNationale Dodenherdenking.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik zijn inoverleg met de VNG en NGB en enkele gemeenten over de tijdens hetbovengenoemde debat aangenomen motie Bikker1, die de regeringverzoekt de nationale herdenkingen beter te beschermen tegen ordever-storingen en te onderzoeken welke andere herdenkingen of plechtighedenook als beschermd moment aangemerkt zouden moeten worden. DeMinister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik verwachtenuw Kamer daarover tegelijkertijd met de uitkomsten van hetWODC-onderzoek naar de bredere aspecten van het demonstratierecht tekunnen informeren.Andere herdenkingen en demonstraties op 4 meiDe afgelopen dagen is er vanuit mijn ministerie en het Ministerie vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties overleg geweest met degemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Ook devertegenwoordigers van de VNG en het NGB waren hierbij aanwezig.Allen onderstrepen het belang van een gedegen voorbereiding om denationale en lokale herdenkingen waardig en ongestoord te latenverlopen. In het gesprek werd bevestigd dat die voorbereidingen ook zijngetroffen. Het gaat dan, naast het werk van de politie, om nauw contactmet organisatoren van mogelijke demonstraties en manifestaties, hetaanbieden van alternatieve locaties en het borgen dat bijvoorbeeldbuitenlandse gasten, zoals de veteranen uit Europa en Noord-Amerika,ongestoord een dag later Bevrijdingsdag kunnen vieren. Daarmee kunnenmogelijke risico’s zoveel mogelijk worden beheerst, maar niet vollediguitgesloten. Algemeen werd ook onderkend dat er, onder voorwaarden,ruimte is voor demonstraties en alternatieve herdenkingen.Landelijk wordt geen overzicht bijgehouden van aangemelde of voorge-nomen demonstraties. De lokale driehoeken hebben, met de burge-meester als bevoegd gezag, vanzelfsprekend wel inzicht in aangemeldedemonstraties en manifestaties en bereiden zich daarop voor.1Kamerstukken II, 2024–2025, 34 324, nr. 17.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1392 Inzet politieDe politie monitort het maatschappelijk beeld en sentiment van mogelijkedemonstraties op en rond 4 mei. De politie heeft een belangrijke rol bij hetin goede banen leiden van demonstraties en herdenkingen en hetwaarborgen van de veiligheid van alle aanwezigen. Dat doen zij ondergezag van de burgemeester. Hoewel de herdenkingen op 4 mei voor depolitie in zekere mate planbare gebeurtenissen zijn, vergt dit ook dit jaarweer een robuuste inzet van politiecapaciteit en legt dit druk op depolitieorganisatie. Het actuele thema van de politiefunctie blijft onderwerpvan gesprek in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie, alsook met uwKamer.AfsluitendIk spreek de hoop uit dat de aanstaande herdenkingen, 80 jaar na heteinde van de Tweede Wereldoorlog, waardig, beheerst en respectvolverlopen. Onderdeel van waardig herdenken is ook dat iedereen zichtelkens de vraag stelt of hun acties bijdragen aan verbinding of polari-satie. Dat we niet onnodig aandacht geven aan polariserendeboodschappen. Alle betrokken actoren bij de herdenkingen van 4 mei, hetlokaal gezag voorop, hebben zich de afgelopen periode zo goed mogelijkvoorbereid voor een ongestoord, waardig en beheerst verloop van deherdenkingen. Ondanks alle voorbereidingen kan er ergens iets mis gaan.In dat geval zal het lokaal gezag naar bevind van zaken handelen.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1393