Commissie van onderzoek wapeninzet Hawija

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 925Bestrijding internationaal terrorismeNr. 983 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 januari 2025Hierbij bied ik u het rapport aan van de, bij instellingsbesluit van26 november 2020, ingestelde commissie van onderzoek naar Neder-landse wapeninzet in de nacht van 2 op 3 juni 2015 op deISIS-autobommenfabriek in het Iraakse Hawija. Op basis van de motieBelhaj (Kamerstuk 27 925, nr. 714) besloot toenmalig Minister vanDefensie, mevrouw Bijleveld-Schouten, om een onafhankelijke onder-zoekscommissie in te stellen. De commissie had tot taak om, conform demotie, onderzoek te doen naar (1) hoe het kon dat er bij de wapeninzetburgerslachtoffers zijn gevallen en (2) welke lessen voor de toekomst naaraanleiding hiervan te trekken zijn. Ik ben de commissie, onder leiding vanmevrouw Sorgdrager, zeer erkentelijk voor het gedane onderzoek en hetopleveren van dit zeer omvangrijke en gedetailleerde rapport. Dat bevatstevige en pijnlijke conclusies. Het rapport is van groot belang voor deslachtoffers en nabestaanden om meer duidelijkheid te krijgen over defeiten en omstandigheden die speelden omtrent de wapeninzet in Hawija.Daarnaast is het ook voor de defensie-organisatie van belang om verderelessen te kunnen trekken uit de gebeurtenissen voor, tijdens en na dewapeninzet.Nederland was van oktober 2014 tot en met juni 2016 en in heel 2018onderdeel van de luchtcampagne van de door de VS geleide interna-tionale coalitie tegen ISIS in Irak, en later ook in Syrië. De luchtaanval dienu bijna tien jaar geleden door Nederlandse F16’s werd uitgevoerd, heefteen grote impact gehad. Bij de wapeninzet zijn burgerslachtoffersgevallen door een secundaire explosie. Het persoonlijk leed van deslachtoffers en de nabestaanden is groot, evenals de materiële schade. Ikwil opnieuw mijn medeleven betuigen aan de slachtoffers en hunnabestaanden.De betreffende luchtaanval heeft ook impact op betrokkenen binnen dedefensie-organisatie. Nadat het kabinet had besloten om deel te nemenaan de coalitie, hebben onze militairen zich op basis van het politiekemandaat in Irak ingezet voor de internationale veiligheid en rechtsorde. kst-27925-983ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 925, nr. 9831 De militairen deden dit in een oorlog tegen een terroristische organisatiedie in Irak en wereldwijd aanslagen en andere gruweldaden pleegde. Vooronze militairen is het voorkomen van burgerslachtoffers, met de infor-matie die hen ter beschikking stond, steeds een belangrijke inzet geweest.Dat desondanks onbedoeld burgerslachtoffers zijn gevallen vind ik zeerbedroevend.De conclusies die de commissie trekt in haar eindrapport drukken ons metde neus op de feiten. In meerdere debatten in 2019 en 2020 is reedserkend dat de informatievoorziening richting uw Kamer op verschillendemomenten niet goed is verlopen. De conclusies van de commissie sluitenhierop aan. Deze gebrekkige informatievoorziening en transparantiehadden niet zo mogen gebeuren. In de uitgebreide kabinetsreactie zal iknader ingaan op de bevindingen van de commissie en hoe dit in detoekomst te voorkomen.Defensie heeft mede onder invloed van deze ernstige gebeurtenis deafgelopen jaren reeds diverse stappen gezet. Op basis van een eersteanalyse stel ik vast dat de aanbevelingen uit het rapport aansluiten opdeze ingeslagen weg. Ik omarm daarom alle aanbevelingen. De wijzewaarop Defensie uitvoering zal geven aan deze aanbevelingen zal ik naderuiteenzetten in de kabinetsreactie.Wanneer bij militair optreden onbedoeld en ondanks voorzorgsmaatre-gelen sprake is van burgerslachtoffers, brengt dat de verantwoordelijkheidmet zich mee om hier op een correcte en zorgvuldige wijze mee om tegaan. Het omvangrijke rapport van de commissie biedt de mogelijkheidom lessen te trekken voor toekomstig militair optreden en voor dedefensie-organisatie. Ik vind het daarom van belang om in de kabinetsre-actie dieper in te gaan op de bevindingen van de commissie, evenals opde conclusies en aanbevelingen. Uw Kamer ontvangt deze reactie binnenzes tot acht weken.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 925, nr. 9832