Reactie op verzoek commissie over het artikel “‘Reddingsplan’ ouderenzorg blijkt monsterbezuiniging en komt de maatschappij duur te staan”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 389Vergrijzing en het integrale ouderenbeleidNr. 147 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 februari 2025Op 15 januari jl. heeft de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijnen Sport verzocht om een reactie op het artikel ««Reddingsplan»ouderenzorg blijkt monsterbezuiniging en komt de maatschappij duur testaan».Ik wil graag aan dit verzoek voldoen.Naast een algemene reactie zal ik ook puntsgewijs ingaan op de verschil-lende aspecten die in het artikel aan de orde komen.Vooropgesteld, onze ouderen verdienen zorg en ondersteuning diebijdraagt aan hun kwaliteit van leven. Er zijn steeds meer ouderen die nuof in de toekomst zorg nodig hebben. Zij moeten erop kunnen rekenen datde zorg voor hen klaar staat als zij die nodig hebben. We kunnen onzeouderen niet opzadelen met zorgen over of er voor hen wel zorg of eengeschikte woning is als ze zorgafhankelijk worden. Om dit doel te bereikenzijn de kernthema’s van de aanvullende IZA-afspraken en het hoofdlijnen-akkoord ouderenzorg «een gelijkwaardigere toegang tot de langdurigezorg» en «het afwenden van een onbeheersbaar arbeidsmarkttekort».Daar zet ik mij samen met de Staatssecretaris LMZ voor in. In hetregeerprogramma is een aantal maatregelen opgenomen dat input is vooreen hoofdlijnenakkoord ouderenzorg waarover ik momenteel met eenaantal partijen in gesprek ben.Het artikel gaat over het scheiden van wonen en zorg in de Wet langdurigezorg (Wlz). Dit is beleid dat het vorige kabinet in 2022 is gestart, waarbij defocus ligt op zorg buiten het verpleeghuis. Dit kabinet kiest echter vooreen breder perspectief. Voor alle ouderen moet er geschikte huisvestingaanwezig zijn. Met de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdering (VRO) zet ik mij in voor het programma «wonen en zorg voorouderen». In dit programma zijn afspraken gemaakt om tot en met 2030290.000 extra woningen voor ouderen te realiseren. Daarnaast vind ik hetbelangrijk dat er ook voldoende woonvormen voor kwetsbare ouderen kst-29389-147ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1471 zijn waarbij de zorg 24 uur fysiek aanwezig is. Daarom heeft dit kabinetook € 600 mln. gereserveerd voor betere ouderenzorg voor bijvoorbeeldextra zorg/verpleegplekken. Beschikbaarheid van voldoende verpleeghuis-plekken is voor mij essentieel en ik laat een nadere doorrekening doennaar de mogelijke terugkeer van de verzorgingshuizen en de omvang vande doelgroep die daaraan behoefte heeft.Naar verwachting kan het onderzoek binnenkort starten en zal inseptember 2025 worden afgerond. De terugkeer van verzorgingshuizenkan een bijdrage leveren aan de invulling van de woon-zorgvraag vanouderen.Op een aantal aspecten uit het artikel ga ik graag puntsgewijs in:I: Over het onderwerp scheiden van wonen en zorg is onvoldoendegecommuniceerd met de Tweede Kamer. Reactie: De maatregel scheiden wonen en zorg is in 2022 ook met uwKamer besproken en de effecten van de maatregel worden jaarlijks in dekaderbrief Wlz vermeld. De suggestie dat het onderwerp scheiden wonenen zorg is verstopt in een WOZO-bijlage is dan ook niet juist. Hierover ishelder gecommuniceerd aan uw Kamer en dit is ook in vele debatten overde ouderenzorg met uw Kamer aan de orde geweest.II. 10.000 ouderen worden uitgesloten van het recht op verblijf in eenverpleeghuis en moeten nu verplicht verhuizen. Reactie: De huidige verpleeghuiscapaciteit van 125.000 plaatsen blijftgewoon beschikbaar (en wordt in ieder geval de komende jaren nog met5.800 uitgebreid). Daarbij komen jaarlijks 50.000 plaatsen beschikbaar inverpleeghuizen (veelal door overlijden van verpleeghuisbewoners) omnieuwe cliënten op te vangen. Daarnaast komen er in de komende vijf jaar40.000 extra woningen beschikbaar waarin ook verpleeghuiszorg kanworden geleverd. Daarbij is het een geleidelijk proces tot en met 2052zodat van verhuizing in het geheel geen sprake is. De nadere doorre-kening met betrekking tot de mogelijke terugkeer van de verzorgings-huizen kan ook van invloed zijn op de begrenzing van het aantalverpleeghuisplaatsen.III. VWS rekent zich rijk en neemt kosten van ziekenhuisopnames,huurtoeslag en extra woningaanpassingen niet mee. Reactie: Bij de eerdergenoemde nadere doorrekening naar de mogelijketerugkeer van verzorgingshuizen zullen de effecten van genoemdeonderwerpen ook expliciet in kaart worden gebracht.IV. Door het beleid van scheiden van wonen en zorg krijgen Wlz-cliëntengeen 24-uurs zorg meer en zorgverlening wordt inefficiënter. Reactie: Bij Wlz-zorg gaat het om 24-uurszorg in de nabijheid. Ook in eenverpleeghuis krijgen individuele cliënten geen 24 uur zorg per dag.Scheiden van wonen en zorg pleegt geen inbreuk op de zorgrecht vancliënten. Daarbij zijn er inmiddels voldoende voorbeelden waarin ook zorgbuiten het verpleeghuis goede Wlz-zorg kan worden verleend (ZorgbalansKennemerland, Liv-in Hilversum, Wij zijn Zuiderschans Den Bosch). Uitonderzoek van onder meer de IGJ blijkt echter dat dit nog niet bij allezorgaanbieders goed is geregeld. De inzet van het Kwaliteitskompas, datin 2024 door het veld is vastgesteld, is om daar verbetering in aan tebrengen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1472 V. Samenwerkingspartners van WOZO haken af, zoals MantelzorgNL, LOCen de Nederlandse GGZ. Reactie: Ik heb geen aanwijzingen dat de veldpartijen die, met hetWOZO-programma ingezette, beweging niet (meer) steunen. Ook zij ziendit als logische ontwikkeling voor de toekomst gezien de krapte op dearbeidsmarkt en de wensen van de ouderen. LOC en MantelzorgNL zijnbetrokken bij de gesprekken over het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg. Ikstel hun betrokkenheid en kennis over onder meer de draagkracht vanmantelzorgers zeer op prijs. De genoemde partijen wijzen erop dat er eenadequaat financieel kader beschikbaar moet zijn om ook de komendejaren goede zorg en ondersteuning te kunnen geven aan ouderen. Inzet isom hierover afspraken te maken in het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg.AfsluitendEen aantal geïnterviewden in het artikel wijst op aspecten die van belangzijn bij het leveren van zorg buiten het verpleeghuis. Het gaat dan ondermeer om het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van overbelastingvan mantelzorgers, de kwaliteit van zorg die wordt geleverd buiten hetverpleeghuis en het beschikbaar zijn van voldoende alternatievehuisvesting voor ouderen met een Wlz-zorgvraag.Dat deze aspecten van belang zijn deel ik. Via onder meer de mantelzorga-genda, het overleg met zorgkantoren en zorgaanbieders over dezorginkoop en het programma wonen en zorg voor ouderen met deMinister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), bestedende Staatssecretaris LMZ en ik veel aandacht aan deze aspecten en werkenwe hard aan structurele ondersteuning van mantelzorgers. Ook in hethoofdlijnenakkoord ouderenzorg zullen deze aspecten aan de orde komen.Conform de moties Krul en Slagt-Tichelman1 is het van belang dat erintegraal wordt gekeken naar wonen en zorg van ouderen.Wanneer de nadere doorrekeningen en het onderzoek naar de omvangvan de doelgroep, die een beroep zou doen op een plek in een verzor-gingshuis klaar zijn, informeer ik u over de stand van zaken metbetrekking tot de ouderenhuisvesting.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. Agema1Motie Slagt-Tichelman (Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 58) en Motie Krul (Kamerstuk 29 389, nr. 138).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1473