Evaluatie deeltijd WW

31371KredietcrisisNr.230BRIEFVANDEMINISTERVANSOCIALEZAKENENWERKGELE-GENHEIDAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,1juli2009HierbijzendikudeevaluatiedeeltijdWW,zoalsdezeisaangekondigdbijdeintroductievanditinstrumentenindetoelichtingbijhetBesluitdeel-tijdWWtotbehoudvanvakkrachten.DeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.P.H.DonnerTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1328010809tkkst31371-230ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2301 EvaluatiedeeltijdWW1.InleidingSindsoktobervorigjaarwordenbedrijfslevenenwerkgelegenheidernstiggeraaktdoordeeconomischegevolgenvandefinanciëlecrisis.Indeafgelopenmaandenheefthetkabinetiniederefasevandecrisismaatre-gelengetroffendieinhetlichtvandeomstandighedennodigwarenomhetbedrijfsleveninstaattestellendegevolgenzogoedmogelijkoptevangen.Eindvorigjaarwerdeenlandelijkdekkendnetwerkvanmobiliteits-centraingerichtteneindewerknemersdiemetontslagwordenbedreigdzomogelijktijdignaaranderwerktegeleiden.Ookwerddewtv-regelingingevoerddieeropgerichtwasombedrijvendiedooreenzeerernstigeterugganginomzetgetroffenwerdeneenadempauzetebiedenwaarinzijopoverwogenwijzeoverdeaanpassingvandeproductiecapaciteitzoudenkunnenbeslissen.InmaartvanditjaarisdezeregelingopgevolgddoorderegelingvoordeeltijdWW.Dezevormtonderdeelvaneenaantalmaatregelendiebedrijveninstaatmoetenstellenomindekomendetijd,waarinomvangeneindevandecrisisnognietteoverzienzijn,hunherstelvermogeninstandtehoudenzodateventuelenieuweorderssnelkunnenwordenuitgevoerd.DeregelingvoordeeltijdWWwerdinmaartmetdesocialepartnersbesproken.Inhetpakketstimuleringsmaatregelenwerd300mlnuitge-trokkenvoordeextrakostenwelkedezeregelingmetzichmeezoubrengen,naasthetregulierebeslagopWWmiddelen.Tentijdevandetotstandkomingvanderegelingwerdoverwogendathethiereennieuwsoortmaatregelenbetrof,waarmeenoggeenervaringwasopgedaan.OmdieredenwerddeeersteperiodewaarindeeltijdWWaanbedrijvenwordttoegestaanbeperkttotdriemaanden.Dezedriemaandenzoudenmedegebruiktwordenomdetoepassingenhetgebruikvanderegelingtevolgenenteevalueren,waarnaderegelinginhetlichtvandegeblekenpraktijkzoukunnenwordenbijgesteld.NadrukkelijkwerdindetoelichtinggewaarschuwddatbijdeverlengingvandedeeltijdWWnadeeersteperiodevandriemaanden,deregelingeventueelingewijzigdevormzouwordentoegepast.Ookwerdgewaarschuwddatderegelingzouwordengeslotenindienhetbudgettaireplafonddreigdeoverschredenteworden.Indeafgelopenmaandenzijnomvangenaardvanhetgebruikvanderegelinggevolgd.Voordeommekomstvandeeersteperiodevandriemaandendreigdehetingesteldebudgettaireplafonddoorhetintensievegebruikvanderegelingtewordenoverschreden.Omdieredenhebikbeslotenderegelingtijdelijkopteschortenvoornieuweinstroom.Detijdsindshetopschortenvanderegelingisgebruiktomderegelingteevaluerenendeverdereinzetvandebeschikbaremiddelenaftewegen.Opbasisvandeevaluatie,eninhetlichtvanhetpakketaanmaatregelendathetkabinetheeftgetroffenendenieuwsteprognosesoverdeeconomie,hebikbeslotenderegelingteverfijnenteneindedezemeeraantedoensluitbijhetbeoogdedoel;hetbehoudenvanwerknemersdieessentieelzijnvoorhetbijeenaantrekkendevraagweersnelkunnenopschalenvandebedrijfsactiviteiten.2.SituatieopdearbeidsmarktDerecenteprognosesvanhetCPBwijzenopeenvoortgaandeachteruit-gangvandeeconomiemetallegevolgenvandien.Economischekrimpvanbijna5%in2009,eenwerkloosheiddieoploopttotbijna10%vandeberoepsbevolkingin2010,eneensnelstijgendestaatsschuld.Decijferszijneenbevestigingvansignalenindeafgelopenmaandenuitdesamen-leving.BedrijvengevenaanvoordemoeilijkekeuzetestaanofenwelkeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2302 werknemerszemoetenontslaanomdevoortgangvanhunbedrijftegaranderen.Brancheorganisatiesverwachtendatdebedrijvigheidinhunsectorsterkzalafnemen.Dewerkloosheidisindeafgelopenmaandengeleidelijkopgelopen.HetCBSmeldtdathetaantalWW-uitkeringenvoordezesdeachtereenvolgendemaandisgestegen.HetaantalWW-uitkerin-genligtnuongeveer45000hogerdaninoktobervorigjaartoenhetaantalWW-uitkeringenhetlaagstepuntsinds2001bereikte.Deinzetvandewtv-regelingenhetafstotenvanflexibelearbeidskrachtenhebbenhetmomentvanmassaleontslagaanvrageninsommigegevallenwetenuittestellen.Deeconomischeneergangisechtervaneendergelijkeomvangdatveelsectorenenbedrijvengenoodzaaktzijnteherstructurerenenwerknemersteontslaan.BedrijvenmetuitzichtopherstelkunnendedeeltijdWWgebruikenomhetvermogenomteherstellentewaarborgen.Werknemersdieessentieelzijnvoorhetherstelvermogen(vakkrachten)kunnenzowordenbehouden.Eenkrimpendeeconomieenoploopvanwerkloosheidwerdenverwacht.Alsnelnahetoverslaanvandecrisisindefinanciëlesectornaardereëleeconomiewerdduidelijkdatweineconomischzwaarweerterechtzijngekomen.Halfjanuarigafhetkabinetaandat«deeconomischeteruggangleidttothetverdwijnenvanwerkenbanen,endustotwerkloosheid».Hetkabinetheefttoenuiteengezetdathetbeleideropgerichtmoetzijnomwerkomtezetteninwerkgelegenheidenwerkgelegenheidsneltekoppelenaanbeschikbarearbeid.Naoverlegmetsocialepartnersenanderebetrokkenpartijenheefthetkabineteindmaartaangegevenwelkemiddeleneninstrumentenwordeningezet.Intotaalisdat700miljoenextravoorarbeidsmarktmaatregelenennogeens250miljoenvoorhetaanpakkenvandeproblematiekvanjeugdwerkloosheid.Indeafgelopenperiodehebbenallepartijenzichingezetomvoorgenomenbeleidomtezetteninregelingenenindeuitvoeringspraktijk.3.HoofdlijnenaanpakcrisisoparbeidsmarktDeeconomischegevolgenvandecrisisverschillentussensectoren,bedrijvenenwerknemers.Eenuniformeaanpakisderhalvemogelijknochwenselijk.Demaatregelendiehetkabinettotdusvergetroffenheeftbiedendanookeenwaaieraanmogelijkheden.Uitgangspuntdaarbijisdatwenietuitdezecrisiskomendoorvasttehoudenaanhetbestaande,maardoorruimtetebiedenaanvernieuwingenverandering.Opbasisdaarvanheefthetbeleiddrieinvalshoeken,teweten:investerenindetoekomst,versterkingvanarbeidsmobiliteit,enbehoudvanherstelvermogen.InvesterenindetoekomstVanafhetbeginisbijdeaanpakvandegevolgenvandecrisisvoordebedrijvigheidendewerkgelegenheiduitgegaanvanhetbeginseldatnietwerkgelegenheidbehoudenmoetwordenwaarwerkverdwenenis,maarnieuwwerkgestimuleerdmoetwordenenruimtegebodenteneindeditzoveelmogelijkinwerkgelegenheidomtezetten.Ditomdewerkgelegen-heidendebeschikbarearbeidzosneleneffectiefmogelijkbijelkaartebrengen.Nieuwebedrijvigheidiseenessentiëlevoorwaardeomalseconomieweersnelteherstellen.Methetoogdaaropheefthetkabinetverschillendemaatregelengetroffenomdeeconomieeenimpulstegeven;vervroegenvaninvesteringen,fiscalefaciliteringinnovatie,bevorderingvanenergie-investeringeninwoningen,enz.Daarnaastwordtdeontwikkelingvankenniseninnovatiegestimuleerdviaeentijdelijkeregelingvoorkennis-werkers,verlengingvaninnovatieprogramma’sendeversterkingvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2303 vakscholenenwerkscholen.Ditvoorkomtdatuniekekennisenwerkgele-genheidverlorengaat,stimuleertdeontwikkelingvannieuwetechnologieenzorgtervoordatkenniswerkersvoorNederlandbehoudenblijven.HierdoorzalNederlandversterktdecrisisuitkomen.Ookheefthetkabinetextrageldvrijgemaaktvoordeontwikkelingnaareenduurzameecono-mie.Debouwsectorprofiteertvandeambitieenmiddelenomscholeneninstellingenopteknappenoftebouwen.Inhetkadervandearbeidsmaatregelendieindeafgelopenmaandenzijngetroffenisvoortssteedsalsvoorwaardegestelddatdevrijgekomentijdwordtbesteedvooropleiding,scholingentraining.Opdiewijzewordtdevrijgevallentijdbenutomdekwaliteiteninzetbaarheidvanwerknemersteverbeterenmethetoogopdetoekomst.VoorwerkzoekendenzonderstartkwalificatiekanhetbehalenvaneenEVCofeenervaringsprofieldewegvrijmakennaareennieuwewerkgever.Deoverheiddraagtfinancieelbijindekostenvanhetbehalenvanhetopmakenvanhetprofielenbehalenvaneencertificaat.VanwerknaarwerkbegeleidingWerkgelegenheidbehoudenwaargeenwerkmeeris,isindehuidigesituatieonhaalbaarenonwenselijk.Juistnumoetenwevoorkomendatwerkoningevuldblijftliggen.Nogsteedszijnerbaanwisselingenenvaca-tures.Vanuitdiegedachteheefthetkabineteenuitgebreidpakketaanmaatregelenenmiddelengepresenteerdomdearbeidsmobiliteittebevorderenenwerknemersdiedreigenhunbaanteverliezenzomogelijkalvoorhunontslageldersweeraanwerktehelpen.Deregionalemobiliteitscentrabiedendaarbijhetkaderwaarinallebetrokkenpertijenbinneneenregiokunnensamenwerken.Bedrijvenzelfkunnenbovendieneenintensievererolspelenbijhetbemiddelenvanwerknemersdieontslagendreigenteworden.Werkgeversensectorenhebbengoedzichtopwaarwerkontstaatenwaarwerkverlorengaat.Vanwerknaarwerkkrijgtzohandenenvoetenbinnenbedrijvenensectoren.Daarbijkangebruiktgemaaktwordenvandeondersteuningvanuitdemobiliteits-centra.Ditheeftsuccesgehad.Indeafgelopenmaandenvondenonge-veer5000werknemersnieuwwerkvoorzijhunbaanverlorenenonge-veer40000binnendriemaandendaarna.Hetkabinetheeftextramiddelenuitgetrokkenvoorbemiddelingenre-integratie.Insommigegevallenisdaaralleenkennisoverbeschikbarevacaturesvoornodig.Diekennisisgeoptimaliseerdenwordtbreedgebruikt.Scholingkannodigzijnalscompetentiesnietgoedaansluiten.Deover-heidstimuleertditopverschillendemanieren.ScholingvanuitdeWWismogelijk.Daarbovenopkomteenregelingwaarbijbedrijvengebruikkunnenmakenvaneenomscholingsbonus.HerstelvermogenbedrijveneneconomieversterkenNietbehoudvanhetbestaande,maarvernieuwingenveranderingbiedendebesteweguitdecrisis.Ditisechterandersindienookgezondebedrijvenzozwaargetroffenwordendoordehuidigeteruggangindeeconomiedatzijzoernstiginhunproductievermogenmoetensnijden,ondermeerdoorhetontslaanvanessentiëlevakkrachten.Dangaatookhetvermogenomtevernieuwenenteveranderenverloren.Behoudvanhetelementaireherstelvermogenvangezondebedrijvenisderhalveeennoodzakelijkevoorwaardevoorhetbehoudvanhetherstelvermogenvandeeconomiealsgeheel.HetbelangrijksteonderdeelvanhetbeleidomhetherstelvermogenvandeeconomieteversterkenishetbesluitvanhetkabinetinhetkadervanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2304 hetaanvullendbeleidsakkoorddeautomatischestabilisatorenhunvollewerktelatendoenenzoeenabruptevraaguitvaltevoorkomen.Deoplopendeuitgavenaanuitkeringenendedalendeinkomstenwordennietvertaaldinhogerelastenvoorburgersenbedrijvenoflagereuitgavendoordeoverheid.Ditondersteuntdevraagnaarproductenendaarmeedewerkgelegenheid.Volledigherstelwordtdaarmeemakkelijkerbereikt.Aanvullendheefthetkabinetextramiddelenvrijgemaaktvoorgerichteinvesteringeninnieuwebedrijvigheid.DaarnaastisdeeltijdWWgeïntroduceerdomdiebedrijventehelpenwaardeverwachtingisdatnadetijdelijketeruggangvandeeconomie,debedrijvigheidzalaantrekken.DeeltijdWWhelpt,zoalsookonderzoekinopdrachtvandeStichtingvandeArbeidlaatzien,dezebedrijveneenbrugtevormennaardezevolgendefasevandeeconomischecrisis.Bedrijvenkrijgenzodemogelijkheidwerknemersdievoorhetherstellendvermogenvanhetbedrijfelementairzijnbijhetaantrekkenvandeeconomieinteblijvenzetten.Voorkomenmoetwordendatessentiëlekennisenvaardig-hedenverlorengaanalszekortdaarnaweernodigzijn.Hetbiedtbedrijvenzodemogelijkheidomsnelomteschakelenalsdeeconomieweeraantrekt.Uitgangspuntdaarbijisdatbehoudvanwerkgelegenheidwaargeenwerkis,geenperspectiefbiedt.Herstructureringvandeeconomieentransitiestussenbedrijvenmogennietdoorderegelingwordenbelemmerd.DitzouzichbijvoorbeeldkunnenvoordoenindienbedrijvendoorgebruiktemakenvandeeltijdWWstructureleherschikkinguitstellen.Ookhiergeldtdatzachteheelmeestersstinkendewondenmaken.Werknemersdietelangblijvenzittenoponrendabeleplekkenkunnennieteldersproductiefingezetworden.Nieuwebedrijvigheidwordtdantegengegaan,economi-scheherstelafgeremdentalentnietgoedgebruikt.AanhetgebruikvandeeltijdWWiseenaantalvoorwaardenverbondenomdedoelentebereiken.Zokanhetaantaltewerkenurentenhoogstemet50%wordenverminderd.Dewerkgeveriseenvergoedingverschul-digdterhoogtevandehelftvandeverstrekteWW-uitkeringalseenwerk-nemervoortijdigwordtontslagen.Eenvertegenwoordigingvanwerkne-mersmoetinstemmenmetdeverminderingvanhetaantalarbeidsurenenermoetenmetdewerkgeverafsprakenwordengemaaktoverscholingendetachering.VerderzijndereguliereWW-regelsvantoepassingwatbetekentdatbijeenberoepopderegelingWW-rechtenwordenverbruikt.Hetsamenstelvandezeregelsbeoogttebevorderendatalleendiewerk-nemersaanderegelingdeelnemendieessentiëlevaardighedenbezittenwaardoorbijuitzichtopherstelbedrijvengenoegherstelvermogenhebbenomsnelweerdeproductietekunnenvergroten.4.ErvaringendeeltijdWWHetBesluitdeeltijdWWtotbehoudvanvakkrachteniseindmaartgeïntro-duceerd.InsamenspraaktussenUWV,socialepartnersenSZWisderegelingvervolgensgeïmplementeerdeniservoorgezorgddatbedrijvenenwerknemerszonderproblemengebruikkunnenmakenvanderegeling.BijdeinwerkingtredingvanhetbesluitdeeltijdWWwerdaangekondigddatderegelingbinnen3maandenzouwordengeëvalueerd.Onderhavigenotitiebevatdieevaluatieendeafwegingenopbasisdaarvan.Inbijlage1bijdezebriefiseencijfermatigoverzichtnaaraanleidingvandezeevaluatietoegevoegd.DeuitkomstenvandeevaluatiesluitenaanbijderesultatenvanhetonderzoekdatResearchvoorBeleidinopdrachtvandeStichtingvoordeArbeidheeftverricht.Opbasisvandezegegevenskunnenweeenaantalconclusiestrekken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2305 Vooruitlopendopdeevaluatieisderegelingeerderechterreedsoptweepuntengewijzigd.Indeeersteplaatsontstonderaanvankelijkonduidelijk-heidoverdevraaginhoeverredeinstemmingvanvertegenwoordigersvandewerknemersmetdetoepassingineenconcreetgevalvanwille-keurigwelkevoorwaardeafhankelijkgemaaktzoukunnenworden.MethetoogdaarophebbensocialepartnersinhetkadervandeStichtingvandeArbeideenaanbevelingvastgesteld,waarinduidelijkgemaaktwerddatdeinstemmingslechtsomredenendiesamenhangenmethetdoelvanderegeling,geweigerdzoudenkunnenworden.Inaansluitingdaaropisderegelingeindaprilgewijzigdteneindedeprocedureenbesluitvormingingevalvangeschilvasttestellen.Meningsverschillenkunnenwordengemeldbijhetop29aprilingesteldeMeldpuntdeeltijdWW.Sindsdeinstellingvanditmeldpuntzijn3meldingenvanwerkgeversaansocialepartnersindeStichtingvandeArbeidvoorgelegd.Desocialepartnersopcentraalniveauhebbendaarbijgeconstateerddaternogvoldoenderuimtewasomopdecentraalniveautoteenbevredigendeoplossingtekomen.Dithebikinreactieaanbetrokkenwerkgeversenwerknemers-vertegenwoordigingengemeld.Daarnaastisnaaraanleidingvangeblekenknelpuntenindevervoers-sectorbepaalddatlangdurigenstructureeloverwerkwordtbetrokkenbijdeeltijdWW.IntensiefgebruikvanderegelingHetgebruikvandemogelijkheidtotdeeltijdWWisbovenverwachtinggebleken.Sindsdestartperaprilzijninnoggeendriemaandentijd40duizendwerknemersbijhetUWVaangemeldvoordeeltijdWW.Hetinten-sievegebruikvanderegelingwordtvooralookveroorzaaktdoordatveelbedrijvenvooreensubstantieeldeelvanhunpersoneelsbestanddeeltijdWWtoepassen.Ineenaantalgevallenwordtvoorallewerknemerseenaanvraagingediendvoorverkortingvandegewerkteuren.64%vandebedrijvendiegebruikmakenvanderegelingvragenvoormeerdandehelftvandewerknemersdeeltijdWWaan(hetbetreftintotaal85%vanhettotaleaantalwerknemersindedeeltijdWW).Bij17%vandebedrijvendiegebruikmakenvandeeltijdWWishetgebruikvoor100%vanhetpersoneel(zieooktabel1indebijlage).Dezecijferscumulerentoteengemiddeldeinzetperbedrijfvanbijna70procentvanhetpersoneelsbe-stand.VoorbijnadriekwartvandewerknemersindedeeltijdWWisdemaximaleverminderingvanhetaantaluren50%aangevraagd(zietabel2indebijlage).Inonderstaandegrafiekwordtinzichtelijkgemaakthoedeverdelingistussenbedrijvenwaar0–30%vanhetpersoneelbestandindedeeltijdWWzit,bedrijvenwaarditpercentagetussen30en60%ligt,enbedrijvendie60tot100procentvanhetpersoneelsbestandindedeeltijdWWstoppen.DerechterasgeeftaanhoeveelwerknemersindedeeltijdWWzittenbijdedrieverschillendegroepenbedrijven.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2306 nb.Figuurisgebaseerdop20000toekenningenHetintensievegebruikzorgteruiteraardvoordathetbeschikbarebudget-taireplafondsnellerwerdbereiktdanineersteinstantiewerdverwacht.Ditisookdeaanleidingomderegelingopteschorten.Belangrijkerisdathetgebruikeenindicatieisdatderegelingnietinallegevallenmetgepasteterughoudendheidisingezet.Ookhetfeitdatafsprakenoverloonaanvullingtotstandkomen,roeptvragenopoverdedoordewerkge-versenwerknemersvertegenwoordigingengemaakteafwegingenoverinzetvandeeltijdWW.Bedrijvenmoeteneenkeuzemakenwelkemensenzevolledigindienstwillenhouden,welkemedewerkersmindergaanwerken,envoorwelkemedewerkersontslagaandeordeis.Hetongerichtaanvragenvoorhetgehelewerknemersbestandheeftalsrisicodatderge-lijkestrategischekeuzesvooruitwordengeschovenenderegelingdaarmeehaardoelvoorbijschiet.Bovendienzorgthetintensievegebruikervoordatergeenmiddelenoverblijvenomanderebedrijvenenwerkne-mersindekomendeperiodedezemogelijkheidtebieden.Ditterwijlookindekomendeperiodebedrijvengeconfronteerdwordenmetdegevolgenvandeeconomischecrisis.VerdelingnaarsectorenenwerknemersDedeeltijdWWwordtvooralgebruiktdoorbedrijvenindemetaalenzakelijkedienstverlening(zieooktabel4ainbijlage).Gecorrigeerdvoordeomvangvandesectorspringeneenaantalindustriesectoreneruit(tabel4b).Dezeliggenookvoordehandopgrondvandeeconomischeontwik-kelingen.DitbeeldkomtooknaarvorenuitdeenquêtediedeStichtingvandeArbeidonlangslietdoen.Ooksignalenuitwerkbezoekenenberichtgevingindemediagevenaandatdeeconomischeneergangvooraleffectzalhebbenopdebedrijvigheidindezesectoren.WerknemersdiegebruikmakenvandedeeltijdWWverschillenqualeeftijdnietveelvanhetgemiddeldevandeberoepsbevolking,zijhetdaterrelatiefweinigTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2307 jongerenonder25jaardeelnemen(tabel3).Demeesteaanvragenbetreffenaanvragentot5werknemers(figuur1en2).EffectopinstroomWWOntslaanvanwerknemerskaneenpijnlijkemaarnoodzakelijkebeslissingzijnomzowelopkortealsopdelangetermijndetoekomstvanhetbedrijftewaarborgen.Bijzichtopherstel,kanhetontslaanvangrotegroepenwerknemersnadeligzijn.Juistvoorwerknemersmetspecifiekekennisenkundeishetdanbeteromwelindienstteblijvenmaarminderurentewerken.DeregelingdeeltijdWWbiedtbedrijvendezemogelijkheid.Werk-nemerswordendanviadeWWgecompenseerdvoorhetinkomens-verlies.InstroomindedeeltijdWWverlaagtvooreendeeldeinstroomindereguliereWW.InhetkadervandeevaluatiehebikhetCPBverzochtomeeninschattingtemakenvandebesparingenopdereguliereWWalsgevolgvandedeeltijdWW.HierbijisgeblekendatdedeeltijdWWnaarverwachtingeengroterpositiefeffectheeftopdeinstroomindereguliereWWdaneerdergedacht(ziebijlage2)1.DebesparingopdereguliereWWishierdoorhoger.HetCPBsteltdat,afhankelijkvandeduurvanderecessie,bijeennettobudgetvan300miljoeneenbrutobudgetpastvan550miljoen(bijeenlangerecessie)ofvan625miljoen(bijeenkorterecessie).Inschattingenoverdeduurvanderecessiezijnopditmoment,ookvoorhetCPB,nietmogelijk.Vanuithetoogpuntvanbehoedzaamheidhebikinsamenspraakmethetkabinetbeslotenomderelatietussennetto-enbrutokostenzodanigbijtestellendatbijhetnetto-budgetvan300miljoeneenbrutobudgetvan550miljoenpastinplaatsvandeeerdere375miljoen.Hiermeewordtdebudgettaireruimtemet175miljoengroterenkaneengroteraantalwerknemersenwerkgeversvanhetBesluitgebruikmaken.ScholingbinnendedeeltijdWWEenwerkgeverdientconcreetaantegevenwelkescholinggevolgdzalwordendoorwerknemersdiegebruikgaanmakenvandeeltijdWW.DevormgevingvandescholingisonderdeelvandeafsprakendiewerkgeverenwerknemersvertegenwoordigingmakenoverinzetvandeeltijdWW.Nietkanwordenvolstaanmet,zoalsineersteinstantiebijdebijzondereWTVregelingwelhetgevalwas,eenafspraakmetvertegenwoordigersvanwerknemersdatdoormiddelvanscholingdeinzetbaarheidvandebetreffendewerknemerszalwordenbevorderd.Bijdeverlengings-aanvraagwordtgetoetstofdescholingsafsprakenzijnnagekomen.Voor-nemensofeenhandtekeningbijscholingsplannenzijn,integenstellingtotberichteninsommigemedia,nietgenoeg.Dewerkgeverdientbijdeverlengingsaanvraageenschriftelijkverslagteoverleggen.Hoedezespecifiekescholingheeftbijgedragenaandeinzetbaarheidvandeindivi-duelewerknemerzalverschillenperwerknemerenwerkgever.IndienUWVconstateertdatdeeerdergemaaktescholingsafspraaknietisnage-komen,impliceertditdatverlengingvandeeltijdWWnietmogelijkis.NaasthetUWVheeftookdewerknemersvertegenwoordigingeencontro-lerendetaakindeze.Zijdientimmersakkoordtegaanmetdeverlengings-aanvraagvandewerkgever.Bijhetmakenvandezenieuweafspraakligthetvoordehanddatgekekenwordthoedeafsprakenuithetverledenzijningevuld.HetUWVverifieertmiddelseensteekproefofwatindeverkla-ringwordtgesteldookovereenstemtmetdewerkelijkheid.Opbasisvaneensteekproefonder25grotebedrijvenenruim200werknemersbijbedrijvendiedeelnemenaanderegelingisreedsonderzochtwelkescho-lingdebetrokkenwerknemersgaanvolgen.Denadrukligtopkortevakinhoudelijkecursussen,maarookoriëntatiecursussenopbijvoorbeeldzelfstandigondernemerschapkomenvoor.1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2308 5.HeroverwegingdeeltijdWWHetbinnendriemaandenbereikenvanhetbudgettaireplafondmaakthetnoodzakelijkomeenweloverwogenbeslissingtenemenoverdevoortzet-tingvanderegelingendewijzewaarop.BijondernemersbestaatoverhetalgemeenhetgevoelendatdedeeltijdWWopditmomentdemeestzinvollemaatregelisomheninstaattestellenominonzekeretijdonomkeerbarestappenmetbetrekkingtotbeperkingvandeproductiecapaciteittevoorkomen.DeStichtingvandeArbeidheeftgepleitvoorvoortzettingvandeeltijdWWendeOESOheeftineenoverzichtvandegetroffenmaatregelen,aanbevolenomeenderge-lijkemaatregeltehandhaven.Demaatregeldientnietalleenhetherstel-vermogenvanbedrijven,maarookindividuelewerknemersdieniet,zoalsbijvolledigewerkloosheidthuiskomentezitten,dochbetrokkenblijvenbijhetbedrijfenhuncollega’s.OpgrondvanderegelingdeeltijdWWwordenzijvoortsgeschooldofontvangenonderwijsmethetoogophuninzetbaarheidelders.Dezepositievewaarderingvanderegelingtenspijt,zijnerooksignalendatderegelingteongerichtwordtingezetenzonderonderscheidvoorhethelepersoneeldeeltijdWWwordtaangevraagd.Vanverschillendezijdenwordtgewezenophetbelangomterugtegaannaarhetdoelvanderegeling.Deregelingbiedtinpotentiegezondebedrijvenhetperspectiefomdeovergangnaardevolgendefasetemaken.Alsdevraagnaararbeidweertoeneemt,moetenbedrijvensnelweerkunnenopschalen.Doorinstaattezijnwerknemersmetveelbedrijfsspecifiekekennisnutekunnenvasthoudenzijnwerkgeversinstaathetprocesvanherstelsoepelertelatenverlopen.Wanneerderegelingechterteruimgebruiktwordt,belastditdaarentegenhetherstelvermogenendreigthetwerkne-mersvoorwieinwerkelijkheidgeenperspectiefmeerisbijhetbetrokkenbedrijf,onnodigvasttezetten.Ervaringuiteerderecriseswijsteropdathoeeerderbedrijvenovergaantotherstructureringdestegroterzijnhunoverlevingskansenoplangeretermijn.Voordebetrokkenwerknemersgeldtevenzeerdatdekansenopherstelvanhunarbeidsmarktpositieverbeterendoorvroegtijdignaareennieuwebaanomtekijken.Daarnaasthebiksignalenopgevangendatinsommigegevallenwerkne-mersdieindeeltijdWWzijngeplaatst,tochfulltimeaanhetwerkzijnbijhunwerkgever.IkhebaanhetUWVgevraagdnogscherpertoetezienopdezemogelijkegevallenvanfraude.Opconcretegevallenwordtdirectactieondernomen.Inallegevallenmoetwordenvastgestelddatmethethuidigebudgettaireplafondenhetintensievegebruikvanderegeling,hetnietmogelijkzalzijnomderegelingongewijzigdvoorttezettentotheteindvanhetjaar.Derealisatietotdusverzouimplicerendatmogelijkerwijsdannogca.100000werknemersextrazulleninstromentenopzichtvandehuidigesituatie.Samenmethetbeslagtotdusverzoudendetotalekostenvanderegelingdanopruim€1,3miljardkunnenkomen.Gegevenderelatietussennetto-enbrutokostenbetekentditdatruim€0,4miljardaanextramiddelengevondenmoetworden,hetgeenbijdegegevenbudgettairemiddelenenhetsterkoplopendebegrotingstekortmindervoordehandligt.Naastdeeerdergenoemdeverruimingvandebudgettaireruimtemet€175miljoennaar€550miljoeniseenversmallingenverfijningvanderegelingnodigomteverzekerendatdezevoorwerkgeversenwerkne-mersbeschikbaarblijft.Doormiddelvannaderevoorwaardenenbeper-kingenkanookbeteraansluitinggevondenwordentussenhetdoelvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2309 regelingendepraktijk.Daarmeewordtbevorderddatbedrijveneenweloverwogenkeuzemakeninwelkegevallenwelennietgebruikgemaaktmoetwordenvanderegeling.Deregelingisnietbedoeldomherstructureringuittestellen.Hetgaateromdebeschikbaremiddelenopeeneerlijkeeneffectievemanierintezetten.Bijeengegevenhoeveelheidmiddelenmoet,inklas-siekNederlandsgezegd,deruimteuitdelengteofdebreedtekomen,datwilzeggendatdeofweldeduurvandedeeltijdWWmoetwordenbekort,ofdetoepassingmoetwordenversmald.Indeafgelopenperiodezijnverschillendesuggestiestotaanpassingvanderegelinggeopperd.VanuitdevakbewegingzijnerdoorCNVenMHPconcretesuggestiesgedaan.Dezesuggestiesbetreffendeintroductievaneenbedrijfseconomischetoetsofaanscherpingvandevoorwaardenomzoaftedwingendatalleenvakkrachtenonderderegelingwordengebracht.OokisdemogelijkheidnaarvorengebrachtvanmaximeringvanhetaantalwerknemersdatperbedrijfindeeltijdWWmagwordengeplaatst.Bijhetbeoordelenvanmogelijkeaanpassingenvanderegelingisvanbelangdateenaanpassingpastbijhetdoelvanderegeling,bijdraagtaaneenmeergerichteinzetvandebeschikbaremiddelen,waardoorookmeerwerkgeversenwerknemersgebruikkunnenmaken,endatdeaanpassinguitvoerbaaris.Wijzigingenmoetenbinnenditkaderpassen.6.Conclusie:herzieningregelingHelderisdatdedeeltijdWWineensterkebehoeftevoorzietbijzowelwerkgeversalswerknemers.Hetisinhetbelangvanallepartijenomdeinstroominderegelingopkortetermijnweermogelijktemaken.Even-zeerisechterduidelijkdathetongewijzigdvoortzettenvanderegelingaanzienlijkemeerkostenmetzichmeebrengtwaarvoorgeenmiddelenbeschikbaarzijn.Derhalveiseenaanpassingvanderegelingonvermijde-lijk.Dezeaanpassingzalliggentussendetweeuiterstenvaneendrasti-schebekortingvanderegelingvooriedereenofeendrastischebeperkingvanhetaantalwerknemerswaarvoorperbedrijfeenberoepgedaankanwordenopdedeeltijdWW.BijeenkeuzevooreendrastischebeperkingvandeduurvandedeeltijdWWzoudenallebedrijvendelastenonder-vindenvanhetfeitdateenaantalbedrijvenvoorhungehelepersoneeldeeltijdWWhebbenaangevraagd.EenkeuzevoordrastischebeperkingvanhetaantalpersoneelsledenwaarvoordeeltijdWWmagwordenaangevraagd,zouechterbetekenendatbedrijvendiealdeeltijdWWhebbeningevoerdvooreeneersteperiodevandriemaanden,opnieuwzoudenmoetenonderhandelenoverdevoorwaardenwaaronderdezekanwordentoegepast.Bovendienzouinbeidegevallengekozenwordenvooreenuniformeregelingwaarvaakgeheelverschillendebedrijfssituatiesinmoetenpassen.BedrijvenzelfhebbendoorgaanshetbesteoverzichtvoorwelkewerknemersenvoorwelkeduurhetinstrumentdeeltijdWWgeëi-gendis.TegendezeachtergrondkomiktotdeconclusiedatderegelingdeeltijdWWindiezinmoetwordenaangepastdatbedrijvenzelfmoetenkiezentusseneenlangdurigeinzetvandeeltijdWWvooreenbeperktdeelvanhunpersoneeloftoepassingopeengroterdeelvanhunpersoneelsbe-standvooreenkorteretijd.Ditdwingtwerkgeverstoteenscherpeafwe-gingoverdeinzetvanditinstrumentinhetlichtvanhuntoekomstper-spectief.Bedrijvendieeenkortdurendesterkedalingvandevraagverwachtenkunnenervoorkiezenomeengroterdeelvanhetwerknemers-bestandmindertelatenwerken.Bedrijvendieeenlangereperiodevanterugvalverwachtenkunneneenkleinerdeelvanhunwerknemersminderlatenwerken.EendergelijkeregelingwaarborgteengeëigendgebruikvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23010 deregelingenmaaktmiddelenvrijwaardoormeerbedrijvenookindekomendeperiodedaarvangebruikkunnenmaken.Welishetzodatbedrijvendiegeenvandezeperspectievenhebbenmogelijkeerderovermoetengaantotherstructurering.Voordegetroffenwerknemersstaatdanhetgeïntroduceerdeinstrumentarium«van-werk-naar-werk»beschik-baar.Concreetbetekentdezeaanpassingdatbij60–100%vandewerknemersinderegelingdeduur9maandenwordt.Bij30–60%vandewerknemersinderegelingwordtdeduur1jaarenbijminderdan30%vandewerkne-mersinderegelingdeduurwordtgehandhaafdop1jaaren3maanden.Bijinvoeringvandezevariantzullendezewijzigingenvanafhetbegingeldenvoornieuweinstroom.Voorlopendegevallenzullendezewijzi-gingeninkunnengaanvanafdeeersteverlenging.Doordebeschrevensystematiekkrijgenalingestroomdebedrijvenderuimtehetpercentagewerknemerstehandhaven.Indatgevalhoefternietopnieuwonderhan-delingenplaatstevindentussenbedrijfenvertegenwoordigingvandewerknemers.Ditkanerweltoeleidendatdemaximaleduurwordtbekortdatdebetrokkenwerknemersgebruikkunnenmaken.Alingestroomdebedrijvendiewelbesluitenomhetpercentageaantepassenzulleneennieuweafwegingmakentussenvastedienst,deeltijdWWenontslagen.Metdehierbeschrevenaanpassingkunnendebeschikbaremiddelenopeenmeergerichtemanierwordeningezet.Deophogingvanhetbudget-taireplafondtot550miljoen(extrainzetvan175mln)zorgterincombi-natiemetdeaanpassingvanderegelingvoordatookindekomendeperiodebedrijvengebruikkunnenmakenvandemogelijkheidtotdeeltijdWW.Ookbijdezeaanpassingendegroterebeschikbareruimtekan,geziendeinstroomindeafgelopenmaanden,geengarantiewordengegevendatinstroomtoteindvanditjaarmogelijkzalblijven.Vanafhetbeginisduidelijkaangegevendatbijhetbereikenvanhetplafondderegelingzoueindigen.Zoudeinstroomtoteindvanhetjaarwordentoegelatenenhetplafonddoorbrokenworden,danvergtditdatderege-lingnogverderaangescherptmoetwordenofdatextrabudgettaireruimtegevondenmoetworden.Ditlaatsteimpliceertnoodzakelijkerwijsdateldersuitgavenbeperktmoetenworden.Indeafgelopendagensindshetopschortenvanderegelingisdeaandachtvooralgerichtopdeevaluatievanderegelingendeafwegingenronddeherzieningdaarvan.EeneventuelewijzigingvandebudgettaireruimtevergtmeertijdenvergtbovenaleenkeuzevandeuitgavenwaaropbezuinigdkanwordenbinnendebegrotingvanSZW.Uiteraardbeniksteedsbeschikbaarvooroverlegdaarovermetondermeersocialepartnersalsookvooroverlegovereenbeterealternatievevormgevingvandekeuzetussenlengteenbreedtevanderegelingdandiewelkehierbeschrevenwerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23011 Bijlage1GegevensmetbetrekkingtotgebruikdeeltijdWWVoordeonderstaandegegevensisgebruikgemaaktvanopgavenvanhetUWV.Onderstaandetabellenzijn–tenzijandersvermeld–opgesteldopbasisvaneenstandvancirca15000toekenningen.GebruikdeeltijdWWnaaromvangenachtergrondTabel1:PercentagepersoneelsbestandindeeltijdWW(bijeenstandvanca.20000toekenningen)PercentagedeeltijdWWoppersoneelsbestandAantalbedrijvenAantalwerknemersindeeltijdWW0–10%9025110–20%8462220–30%8960330–40%10689340–50%74102350–60%151169660–70%157420670–80%136485280–90%122290990–100%372343100%215925Totalen127020323VeelbedrijvenmakengebruikvanderegelingdeeltijdWWvooreengrootdeelvanhunpersoneelsbestand.64%vandebedrijvendiegebruikmakenvanderegelingvragenvoormeerdandehelftvandewerknemersdeel-tijdWWaan(hetbetreftintotaal85%vanhettotaleaantalwerknemersindedeeltijdWW).Gemiddeldbedraagthetaandeelwerknemerscirca70%vanhetpersoneelsbestand.Tabel2laatziendatvoordemeestewerkne-mershetmaximalepercentagevan50%verminderingvanhetaantalgewerkteurenisaangevraagd.Tabel2:percentagedeeltijdWWOmvangAandeel0%t/m5%0,6%5%t/m10%0,0%10%t/m15%1,4%15%t/m20%8,5%20%t/m25%2,6%25%t/m30%4,0%30%t/m35%1,6%35%t/m40%7,0%40%t/m45%0,9%45%tot50%0,7%50%72,8%Totaal100,0%Tabel3:VerdelingdeeltijdWWenreguliereWWnaarleeftijdLeeftijdsgroepenAlspercentagevandeeltijdWW’ersAlspercentagewerkzamepersonen15tot25jaar4,6%16,4%25tot35jaar20,4%20,9%35tot45jaar33,7%26,4%45tot55jaar28,8%23,6%55tot65jaar12,6%12,7%TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23012 Tabel3laatziendatdeleeftijdsverdelingvandewerknemersindedeeltijdWWnietsterkafwijktvandeleeftijdsverdelingvandewerkzameberoeps-bevolking.AlleenhetpercentagejongerenindedeeltijdWWligtlagerdanindewerkzameberoepsbevolking.OmvangaanvragenFiguur1:VerdelingbedrijvennaaromvangaanvraagFiguur2:VerdelingaanvragendeeltijdWWnaaromvangBovenstaandediagrammentonendatdemeesteaanvragenkleineaanvragenbetreffen:Ruim60%isvoormaximaal5personen.VanhetaantalpersonenindeeltijdWWwerkendemeestemensenbijbedrijvendievoormeerdan100personendeeltijdWWaanvragen.GebruiknaarsectorTabel4aen4bgevenaanwelkesectoreninabsoluteaantallenenrelatieftenopzichtevandeomvangvandesectorveelgebruikmakenvandedeeltijdWW.Onderstaandwordteenomschrijvinggegevenvansectorenzakelijkedienstverleningengroothandel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23013 Tabel4a:GebruikdeeltijdWW,absoluteaantallen(>200)SectorAantallenwerknemersPercentagevantotalegebruikAantallenwerkgeversMetaalindustrie342422,7%54Metaal-entechnischebedrijfstakken301720,0%287ZakelijkedienstverleningII183912,2%233Detailhandelenambachten8295,5%126GroothandelI7144,7%82Havenbedrijven5023,3%29GroothandelII4362,9%79ZakelijkedienstverleningIII4072,7%106Algemeneindustrie4052,7%21Meubel-enorgelbouw-industrie3742,5%33Grafischeindustrie3672,4%31Overigetakkenvanbedrijfenberoep2641,7%34Chemischeindustrie2471,6%13Bouwbedrijf2171,4%31Tabel4b:RelatiefgebruikdeeltijdWWpersector(>=0,5%)SectorAantalwerknemersindeeltijdwwPercentagevandeverzekerdepopulatiepersectorAantallenwerkgeversMetaalindustrie34242,6%54Binnenscheepvaart1902,5%10Textielindustrie1712,4%5Meubel-enorgelbouwindustrie3742,1%33Houtenemballage-ind.,houtwaren-enborstelind.1281,7%10Timmerindustrie1521,3%15Grafischeindustrie3671,0%31Baggerbedrijf460,9%6Steenhouwersbedrijf40,8%1Metaal-entechnischebedrijfstakken30170,8%287Havenbedrijven5020,8%29Steen-,cement-,glas-enkeramischeindustrie1770,7%8Algemeneindustrie4050,7%21Overigetakkenvanbedrijfenberoep2640,6%34Dakdekkersbedrijf240,5%2ZakelijkedienstverleningII18390,5%233Sector041GroothandelIsrpg4125–050Groothandelinbouwmaterialen25–055Groothandelintechnischeproducten,huishoudelijkeartikelenenmetalen25–057Bandengroothandel25–068AutogroothandelSector042GroothandelIIsrpg5125–021Tussenpersonentenbehoevevandehandel(zijndemakelaars,commissionairsenagenten)25–049Aan-enverkoopverenigingen25–051Groothandelinaardappelen,groentenenfruit,tuinbouwvei-lingenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23014 25–052Groothandelinlevensmiddelenenzoetwaren25–053Papiergroothandel25–054Groothandelintextielgoederen25–056Groothandelinvlakglas25–058Drankengroothandel25–059Meubelgroothandel25–060Visgroothandel25–061Tabaksgroothandel25–062Groothandelinbloemenenplanten25–063Groothandelinzuivelprodukten25–064Groothandelinoudematerialenenafvalstoffen25–065Groothandelinmedische,chemischeenpharmaceutischeprodukten25–066Groothandelindiversedelfstoffen25–067Veeenveevoerdergroothandel25–069Overigegroothandelsbedrijven(excl.vleesenhout)Sector043ZakelijkedienstverleningIsrpg7125–025Kantorenvanadvocatenenprocureurs25–026Notariskantoren25–027Deurwaardersenbureausvoorrechtskundigebijstand25–033Kantorenvanaccountantsenbelastingconsulenten25–078OctrooibureausSector044ZakelijkedienstverleningIIsrpg8125–037Reclame-adviesbureaus25–073Ingenieursbureaus25–074Architectenbureaus25–075Sotwarehouses25–076Economischeorganisatie-enadviesbureaus25–077Marketingenpublicrelationbureaus25–079ExpertisebureausSector045ZakelijkedienstverleningIIIsrpg9125–008Effectenhandelaars,geenhandelsbankzijnde25–009Administratieveentrustkantoren25–010Effectendepots25–014Makelaarso/g25–020Tussenpersonentenbehoevevanbank-enverzekeringswezen25–024Ziekenhuis-verplegingsverenigingen25–030Journalistiekennieuws-enpersbureaus25–031Verenigingskantorenenconcernadministraties25–032Tolkenentranslateurs25–034Recherchebureaus25–040Beleggingsmaatschappijen(waarondereffectenhandelaarsentrustkantoren)25–041Woningbouwcorporaties25–042Kantorenvanadministratievedienstverlening25–043Belangenbehartigingsorganisaties(waaronderbijv.stamboek-verenigingen,verenigingskantoren)TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23015 25–044Beheersmaatschappijen25–045Exploitatieonroerendgoed25–046Incassobureaus25–047Publiekrechtelijkebedrijfsorganisaties25–048OverigebedrijvenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.23016