Lijst van vragen en antwoorden over het rapport van de Algemene Rekenkamer bij het Jaarverslag Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 2008 en van het Waddenfonds 2008

31924XISlotwetenjaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerenvandebegrotingsstaatvanhetWaddenfonds2008Nr.6LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld9juni2009DecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieube-heer1heeftdenavolgendevragenoverhetrapportvandeAlgemeneRekenkamerbijhetJaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,Ruimte-lijkeOrdeningenMilieubeheer2008envanhetWaddenfonds2008(XI)(31924XI,nr.4)aanderegeringvoorgelegd.Deregeringheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan9juni2009.Devragenenantwoorden,voorzienvaneeninleiding,zijnhieronderafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,KoopmansDegriffiervandecommissie,VanderLeeden1Samenstelling:Leden:VanGent(GL),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),onder-voorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Vendrik(GL),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waal-kens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Lang-kamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Schermers(CDA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA),Ortega-Martijn(CU)enBesselink(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1319850809tkkst31924-XI-6ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.61 1Welkeredenenzijneromaantenemendathetgenoemde«cultuur-probleem»opuwministerie,datleidttoteenzorgwekkendewijzevanbeheervanpubliekgeld,zichinvolgendejarennietmeerzalvoordoen?NaaraanleidingvandeonvolkomenhedeninhetrapportbijhetJaarver-slag2007isbinnenVROMhetVerbeterplanfinanciëlefunctie&jaarver-slagopgesteld.Doelstellinghiervanishetverbeterenvandekwaliteitvandefinanciëlefunctiealsmedehetverbeterenvanhetprocesvantotstand-komingvanhetjaarverslag.OnderdenoemervanhetVerbeterplanzijneengrotehoeveelheidverbeteringenindefinanciëlefunctieinganggezet,enhetmerendeeldaarvanisinmiddelsinwerkinggegaan.DaarbijisnadrukkelijkookaandachtvoorhetdoordeAlgemeneRekenkameraangehaalde«cultuurprobleem».Doormiddelvangesprekken,presenta-ties,voorlichtingsbijeenkomsten,enopleidingenaanzowel(top)manage-mentalsmedewerkerswordtiedereendoordrongenvanhetbelangvaneengoedfinancieelbeheerendenalevingvandedaarbijbehorendespelregels.AlmetalvertrouwikeropdatdejuisteactiesingangzijngezetendatwedekomendejareneenforseverbeteringvanhetfinancieelbeheerzullenzienbijVROM.2Bestaanermogelijkhedenomdekwaliteitvanhetfinanciëlebeheerentoezichtbinnenhetuwministerieopkortetermijnteverbeterendoormiddelvanhettijdelijkaantrekkenvanfinanciëleprofessionalsuitanderedepartementendanweldemarktsector?BinnenhetministerievanVROMzijnwijalenigetijdbezigmethetverbe-terenvanhetfinanciëlebeheerentoezicht.Ditbetreftzowelhetverbe-terenvandefinancieeladministratieveprocessenalsookdeorganisatievandefinanciëlefunctie.Ditmethetdoelomzoweldekwaliteit,effectivi-teit,denalevingvanderegelgeving,alsookdeefficiencyervanteverbe-teren.Kennisenervaringvanprofessionalsuitanderedepartementen(bijvoorbeeldFinanciënmaarookAlgemeneRekenkamer)danweldemarktsector,zoalsindevraagookvoorgesteld,wordtdaarbijingezet.Tijdenshetverbeterproceswordtregelmatigbeoordeeld,metnamevoordecrucialefuncties,ofbinnenVROMdenoodzakelijkekwaliteitenbeno-digdecapaciteitaanwezigis.Daarwaardatniethetgevaliswordt,metinachtnemingvanhetkabinetsdoelomdeinzetvanexternentevermin-deren,gebruikgemaaktvandeinzetvanprofessionalsvananderedepar-tementenofexternenuitdemarktsector.DitmedemetalsdoelomdenoodzakelijkekennisbinnenVROMoptebouwen.3Watisuwreactieopdeconstateringdathetbeleidsverslagslechts2%vandetotaleuitgavenvanhetministerieafdekt?Watisuwreactieopdeconstateringdatdebeleidsconclusiesnietconcreetonderbouwdzijn?Hetlagepercentagedatinhetbeleidsverslagwordtafgedektishetgevolgvandedeelnameaanhetexperiment.Indebeleidsagendazijnalleenbedragengekoppeldaandedoelenuithetbeleidsprogrammavanhetkabinet.Voorveelvandezedoelenvervulikeencoördinerenderol,waarbijhetmerendeelvandemetdezedoelenverbondenbudgettenbijanderebegrotingshoofdstukkenzijnondergebracht.EenvoorbeeldbetreftSchoonenZuinig,waarbijdebudgettenvoordeStimuleringsregelingDuurzameEnergieproductiezijnondergebrachtonderbegrotings-hoofdstukXIII,EconomischeZaken.Indebeleidsagendaisookverantwoordingafgelegdovergeluidssaneringenbodemsanering.SamenmetdeverantwoordingindebeleidsartikelenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.62 overhetafvalstoffenfondsenCDM,komthetpercentagewaaroververant-woordingwordtafgelegd,aanzienlijkhogeruit.Hiermeewordt€279,7mlnextratoegelicht,watneerkomtop23%vandeuitgavenin2008.Deopgenomenbeleidsconclusiessluitenaanopdeinhetbeleidsverslaggerapporteerderesultatenvandeindebegrotingaangekondigdepresta-tiesendeopgenomenprestatie-eneffect-indicatorenenzijndaarmeeonderbouwd.Waarditnietmogelijkwas,iseenopmerkingopgenomenindeexplainparagraaf.4Hoeveelambtenarenzijnergeweestdiebijontslagmeerhebbenmeege-kregendanéénjaarloon?OpgrondvandeWetopenbaarmakinguitdepubliekemiddelengefinan-cierdetopinkomens(WOPT)heeftVROMinhaarjaarverslaggemelddatdriefunctionarissenvoorpublicatieplichtinaanmerkingkomen.NaastdezedriefunctionarissenzijnbijVROMnogdriemedewerkersdiebijontslagmeerhebbengekregendanhunjaarloon.5Waaromheeftuwministeriehetgecommuniceerdesanctiebeleidbodem-saneringniettoegepast?DeAlgemeneRekenkamerheeftgelijkdatbijhettoepassenvansanctiesniethetoorspronkelijkgeformuleerdebeleidisgevoerd.OpbasisvanderesultatenvanhetdoorGrontmijuitgevoerdedeskundigenonderzoekendedaarbijgeblekenverschillenheeftaanpassingvanhetbeleidplaatsge-vonden.Ditbeleidisnaardeandereoverhedengecommuniceerdentoegepast.6Watisuwreactieopdeconclusiedathetprocesvantotstandkomingvandebijlageexterneinhuuronvoldoendezorgvuldigis?VROMheefteengoedbeeldvandetotaleomvangvanexterneinhuurin2008endejarendaarvoor.Welzijnerverbeteringenmogelijkindeonder-verdelingnaardeverschillende8categorieën.OmdeadministratieteverbeterenisVROMgestartmethetopzettenvaneenprocesbeschrijving,werkinstructiesenmaatregelenvoorinternecontrole.7DeRekenkamermerktopdatnietisnategaanhoeveelexternenzijningehuurdbijVROM.Kuntuditwelnaaruweigenmening?Zoja,hoegrootwasdeinhuurexternen?Zonee,hoegaatuzorgendatvoor2009dezecijferswélverifieerbaarzijn?VROMheefteengoedbeeldvandetotaleomvangvanexterneinhuurin2008endejarendaarvoor.Welzijnerverbeteringenmogelijkindeonder-verdelingnaardeverschillende8categorieën.OmdeadministratieteverbeterenisVROMgestartmethetopzettenvaneenprocesbeschrijving,werkinstructiesenmaatregelenvoorinternecontrole.Deinhuurbedroegin2008€54,8miljoen.Vanhettotaalvan€54,8mlnis€15,5mlnvoorrekeningvandebatenlastendienstenenhetplanbureauen€39,3mln.voorhetdepartement.8IndeuitvoeringvanVROM-subsidiesgaatongeveer€1,6miljardom.VolgensdeRekenkamerishetministerievanVROMnietinstaatgeblekeneenoverzichttegevenvandesubsidieregelingendiedoorSenterNovemTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.63 zijnuitgevoerd.Welkeverklaringheeftuhiervoor?VROMisprimainstaatomeenoverzichttegevenvandesubsidie-regelingendiedoorSenterNovemwordenuitgevoerd.InhaarrapportschrijftdeAlgemeneRekenkamerietsanders,namelijkhoeveelsubsidie-regelingendooruitvoeringsorganisatieswordenuitgevoerdenwatdaarvanhetfinancieelbelangis.DezeinformatieisnietopafroepdoordeAlgemeneRekenkamerbeschikbaargebleken.Verklaringhiervoorisdatdesubsidie-instrumentennietverplichtindebegrotingzichtbaargemaaktbehoeventewordenperregeling.Decomptabelevoorschriftennopentoteenbeperktesetaancomptabeleoverzichtendieingeregeldzijnindesystemen.ExtravragenvandeAlgemeneRekenkamerwordenzogoedalsmogelijkbeantwoord,ditkeerluktehetnietbinnendedaarvoorgesteldetijdmedeomdatdebetrouwbaarheidvanzoeenoverzichtonom-stotelijkmoetzijnvoordathetaanderekenkamerwordtverstrekt.9WatisuwpuntsgewijzereactieopdekritiekvandeRekenkameropdeaansturingvanSenterNovemdoorVROM,waaronderhetontbrekenvanduidelijkeprestatieafspraken?DepuntenvankritiekvandeRekenkamerbetreffen:1.functievermengingbeleidsuitvoeringenbeleidsadviseur2.onzekerheidoverrechtmatigheidenprestatiesdoordatdeAuditdienstvanEZgeenzelfstandigesysteemtestmeeruitoefentopdekwaliteitvandeaccountantsverklaringentenbehoevevandeministervanVROMafgegeven3.FEZVROMheeftgeenduidelijkeformelerolindeaansturing,inhettoezichtenbijhetafrekenenvanSenterNovemopprestaties4.Volledigezelfstandigleesbareinhoudelijkeencomptabeledossiersbetreffendemilieuzijnnietterbeschikkinggesteldaandeonderzoe-kersvandeRekenkamer5.SturenderolcoördinerendopdrachtgeverisnietaltijdvoordeReken-kamerzichtbaar(hoebeoordeeltDGMdeoffertesenrapportagesenopbasiswaarvan;geenduidelijkeprestatieafsprakenindeaansturing)Inleiding:DeRekenkamercontroleertelkjaarhetjaarverslagvanVROM.Ditjaarheeftzijbijeenaantaldepartementenaandehandvanenkelesubsidieregelingengekekennaardeaansturing,hettoezichtendecontroledoordeministeries,deafsprakenoverprestatiesendeverant-woordingindejaarverslagenvandeministeries.Inhaarrijksbrederapport(TK31924,nr2)rapporteertdeRekenkamerhierover(p40/41)enheeftdeministervanFinanciëngereageerdopdekritiekvandeReken-kamer(p58)metbetrekkingtotde«zekerheidoverrechtmatigheidenprestaties(=punt2)».Hieronderreageerikpuntsgewijsopdeoverige4punten:Punt1functievermengingbeleidsuitvoeringenbeleidsadviseur.Voorzoverdezefunctievermengingdoelmatigisjuichikdezetoe.Hetkerndepartementbepaaltzelfinhoeverrezijbeleidsadvieswilontvangenvandebeleidsuitvoerderbinnenhethaardaartoetoegestanebudgetomhetbeleidsdoelterealiseren.Punt3FEZVROMheeftnaarhetoordeelvandeAlgemeneRekenkamernieteenduidelijkeformelerolindeaansturing,inhettoezichtenbijhetafrekenenvanSenterNovemopprestaties.BinnenhetcomptabelbestelheeftFEZeenformelepositieopgrondvanhetbesluittaakFEZ.InhetkadervansinglecontrolheeftFEZVROMeensamenwerkingsovereenkomstgeslotenmetFEZEZomteverzekerendatdeverantwoordelijkhedenentakenvanFEZadequaatkunnenwordeningevuld.Punt4Volledigzelfstandigleesbareinhoudelijkeencomptabeledossiersbetreffendemilieuzijnnietterbeschikkinggesteldaandeonder-zoekersvandeRekenkamer.Comptabel:DebeleidsuitvoeringdoorSenternovembrengtmetzichmeedatdecorrespondentieenafhandelingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.64 metsubsidie-aanvragersgeheeldaarplaatsvindt.DeopdrachtverleningaanSenternovemendeafhandelingvanzakenvindtplaatsbijVROM.SamenmetdemaandelijkseverantwoordingenvanSenternovemendejaarverantwoordingdienendezezakenterugtevindenzijnindecompta-beleelectronischedossiersvanVROM.DeonderzoekersvandeReken-kamerzullenvolgendjaarwordengefaciliteerdominzagetekunnenkrijgenindeelectronischedossiersbijVROM.EenzelfdeafspraakkangemaaktwordenbijSenternovem.Inhoudelijk:IndeeindbesprekingoverdeonderzochtesubsidieregelingenisvastgestelddatdeelonderzoekenvandeRekenkamerinhetkadervanhetrechtmatigheidsonderzoekmoetenstartenmeteenaankondigingsgesprekwaarbijdeverantwoorde-lijkebeleidsdirecteurenaanwezigzijn.Hierdoorkanindetoekomstbeterwordenbereiktdatdeonderzoekerstoegankelijkeinhoudelijkedossierskrijgenaangereiktwaarbijverwijzingennaarelektronischeinformatienatuurlijkmogelijkmoetenzijn.Punt5SturenderolcoördinerendopdrachtgeverisnietaltijdvoordeRekenkamerzichtbaar.DezeopvattingvandeRekenkameronderbouwtzijdoorteverwijzennaardeontbrekendebeoordelingvanoffertesenrapportagesendegrondslagendaarvoorwaarnadeRekenkamertotdeslotsomkomtdatergeenduidelijkepres-tatieafsprakenzijnindeaansturing.Inhetverslagjaar2008isbeslotenomdebevoegdheidtotopdrachtverleningaanSenternovemvoortebehoudenaandecoordinerendopdrachtgever.Hierdoorkanoptermijneencontroleerbaarder,sturenderrolvandecoordinerendopdrachtgeverwordenbereikt.IndeaansturingwordternuopvoorcalculatiebasiseenopdrachtverstrektenwordtdeuitputtingvanSenternovemvaakalsgegevenbeschouwd.OverhettariefwordtjaarlijksmetdeeigenaarvanSenternovemEZgesproken.10DeRekenkamerheeftonderzochtinhoeverreinformatieisopgenomenoverdoelen,prestatiesenmiddelen.Bentubereidomvoortaanbehalveoverbeleidsinspanningen(hetmakenvannota’s,regelingenetc.),ookoverhetdoelbereikterapporteren?Waarhetmogelijkisbenikbereidomoverhetdoelbereikterapporteren.InhetrapportvandeAlgemeneRekenkameriszichtbaardatdeopge-nomendoelen,prestatiesenmiddelenindebegrotingookvoornagenoeg100%wordenverantwoord.EenenanderconformmijntoezegginginhetWetgevingsoverlegVROMjaarverslag2007van19juni2008.Inhetjaarverslag2008isditpercentageietsafgenomenalsgevolgvanhetexperiment.Tercompensatiewordtindebegrotingextraaandachtbesteedaanhettoelichtenvanhetdoelbereikmiddelsprestatie-eneffect-indicatoren.Hierdoorwordenhistorischeontwikkelingeninzichtelijkenkuntuzienofhetbeleidinhetgewensteeffectresulteert.Nietvooralleopgenomendoelenwordtinzichtgegeveninhetdoelbereik.Dezedoelenzijnopgenomenindeexplainparagraaf.Verdergebruikikdeinstru-mentenbeleidsdoorlichtingenbeleidsevaluatiesommeerzichtensturingtehebbenopbetreffendedoelen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.65