Voortgang Nederlandse AI-fabriek

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)33 009InnovatiebeleidNr. 1538 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENEN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juli 2026Met deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang van de Neder-landse AI-fabriek (NLAIF), zoals toegezegd op 2 maart jl. bij het Wetge-vingsoverleg commissie Digitale Zaken ter behandeling van de digitalise-ringsonderdelen in de ontwerpbegrotingen BZK, EZ en J&V. Sinds detoekenning van Europese financiering door EuroHPC in oktober 2025 zijnbelangrijke stappen gezet in de verdere inrichting en operationaliseringvan de Nederlandse AI-fabriek in Groningen.De Nederlandse AI-fabriek vormt een strategische investering in hetAI-ecosysteem en de digitale en technologische weerbaarheid vanNederland en Europa. De AI-fabriek zal bestaan uit een expertisecentrumen een AI-geoptimaliseerde supercomputer. Hiermee ontstaat een publiektoegankelijke infrastructuur die bedrijven, kennisinstellingen enoverheden ondersteunt bij de ontwikkeling van betrouwbare en verant-woorde AI-toepassingen.De Nederlandse AI-fabriek wordt ontwikkeld door een consortiumbestaande uit Stichting Nederlandse AI-fabriek, SURF, AIC4NL, TNO enSamenwerking Noord. De totale investering bedraagt rond € 200 miljoen,afkomstig uit Europese, nationale en regionale middelen.Het consortium werkt aan de voorbereidingen voor de ingebruikname vanhet expertisecentrum. Het expertisecentrum zal worden gevestigd in devoormalige Niemeyer-fabriek in Groningen en zal medio 2026 een startmaken. Op 21 september zal ik een bezoek brengen aan Niemeyer. Totdatde supercomputer operationeel is, richt het expertisecentrum zichvoornamelijk op het ondersteunen van bedrijven, kennisinstellingen enoverheden bij aanvragen voor toegang tot andere Europese AI-fabriekenbinnen het kader van de EuroHPC Joint Undertaking (EuroHPC JU).Inmiddels is een Raad van Toezicht van de Stichting NederlandseAI-fabriek ingesteld en is de werving gestart voor een tweekoppig kst-26643-1538ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15381 directieteam dat leiding zal geven aan de verdere ontwikkeling van deorganisatie.1Daarnaast zijn de voorbereidingen voor de AI-geoptimaliseerde super-computer in volle gang. De aanbesteding voor de AI-supercomputer isvan start gegaan en wordt uitgevoerd door de EuroHPC JU, in samen-werking met het consortium. Daarnaast loopt ook de aanbesteding voorde huisvesting van de AI-supercomputer. De verwachting blijft dat dezebegin 2028 volledig beschikbaar zal zijn voor gebruikers. DeAI-supercomputer moet onderzoekers, startups, mkb-bedrijven enpublieke organisaties toegang bieden tot hoogwaardige rekenkracht dienoodzakelijk is voor de ontwikkeling van geavanceerde AI-modellen entoepassingen.In de afgelopen periode is tevens gewerkt aan de verdere concretiseringvan toepassingsgebieden en de ontwikkeling van het ecosysteem. Zowordt onder andere in de regio Groningen en Noord-Drenthe met veelinzet gewerkt aan de ontwikkeling van concrete AI use cases voorsectoren als landbouw, energie, en zorg. In de precisielandbouw kunnenbijvoorbeeld drones en robots, ondersteund door AI, het gebruik vangewasbeschermingsmiddelen, water en kunstmest verminderen. Hierdoorwordt de landbouwproductie efficiënter en duurzamer.2 In de zorg biedtde AI-fabriek mogelijkheden om ziekenhuisdata te analyseren en om beterte voorspellen welke behandeling voor welke patiënt optimaal is.3De Nederlandse AI-fabriek sluit aan bij bredere Europese ambities op hetterrein van technologische soevereiniteit en strategische autonomie. Ineen geopolitieke context waarin de vraag naar AI-rekenkracht sterktoeneemt, acht het kabinet het van belang dat Nederland beschikt overeigen publieke basis AI-infrastructuur. Dit draagt niet alleen bij aaninnovatie en economische groei, maar ook aan het behoud van publiekewaarden en veilige toepassing van AI.Het kabinet blijft de voortgang van de Nederlandse AI-fabriek nauwgezetvolgen en zal uw Kamer bij belangrijke nieuwe ontwikkelingen informerenover onder andere de operationalisering van het expertisecentrum, derealisatie van de AI-supercomputer en de verdere uitwerking vanpubliek-private samenwerkingen.De Staatssecretaris Economische Zaken en Klimaat,W.J.M. Aerdts1Raad van Toezicht van de Stichting Nederlandse AI-fabriek bij elkaar - Nederlandse AI-fabriek2Kamerstuk 33 009, nr. 179.3UMCG opgetogen over komst AI-Factory naar GroningenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15382