Vernietiging Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 AVaststelling van de begrotingsstaat van hetMobiliteitsfonds voor het jaar 2026Nr. 40 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 maart 2026Bij uitspraak van 11 maart 2026 heeft de Raad van State het TracébesluitA27/A12 Ring Utrecht vernietigd. De gevolgen zijn verstrekkend. Er isjarenlang aan het project gewerkt en er is nu geen zicht op een oplossingvoor het bereikbaarheidsvraagstuk in de regio. De Tweede Kamer heeftverzocht voor het Commissiedebat «Staat van Infrastructuur» op 19 maarteen reactie te ontvangen1.Uitspraak Raad van StateIn april 2025 heeft de Raad van State in een tussenuitspraak het overgrotemerendeel van de beroepen ongegrond verklaard en geoordeeld dat dekeuze voor het tracé van het project voldoende is onderbouwd, deonderbouwing rond stikstof nog niet. De Raad van State verzocht nogbeter te motiveren dat de stikstofafname door mitigerende maatregelenvan het project niet nodig is om dreigende verslechtering van de natuur inNatura 2000 gebieden waar de mitigerende maatregelen werdentoegepast, te voorkomen («additionaliteitsvereiste»). Het ging daarbij omNatura 2000 gebieden zoals bijvoorbeeld de Veluwe. De Raad van Stategeeft in de uitspraak aan dat niet voldoende is gemotiveerd dat aan hetadditionaliteitsvereiste wordt voldaan. De uitspraak benadrukt het belangvan een pakket maatregelen waarmee op gebiedsniveau kan wordenonderbouwd dat (dreigende) verslechtering van de natuur in de Natura2000-gebieden wordt voorkomen. Het coalitieakkoord geeft aan dat hetkabinet hier -samen met de provincies- mee aan de slag gaat. Met dezeuitspraak van de Raad van State wordt het belang van een gebiedsge-richte aanpak inzake de stikstofproblematiek onderstreept.1Verzoek om kabinetsreactie op uitspraak RvS inzake Tracébesluit A27/A12, Brief TK 11 maart2026, Kenmerk 2026Z04906/2026D11200. kst-36800-A-40ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 401 Gevolgen voor de bereikbaarheid en verkeersveiligheidDe uitspraak van de Raad van State betekent dat het Tracébesluit voor deA27/A12 Ring Utrecht – een traject van ca 23 kilometer met een pakket aanmaatregelen gericht op doorstroming, veiligheid, leefbaarheid en natuurniet kan worden gerealiseerd. Dit is zeer problematisch voor de bereik-baarheid, woningbouw en economie. Niet alleen in Utrecht, maar in heelNederland. De Ring Utrecht is namelijk de «rotonde van Nederland». Destudie en besluitvorming van het project zijn in 2008 gestart. In 2016 isvoor het project initieel het Tracébesluit vastgesteld. Met de vernietigingzal het lang duren voor er een oplossing is. De Ring Utrecht is dedraaischijf voor de bereikbaarheid en logistiek van Nederland. Op zowelde A27 als de A12 passeren gemiddeld op een doordeweekse dag ca.220.000 voertuigen. Op de A27/A12 Ring Utrecht is structureel sprake vanernstige congestie. De Ring komt twee keer in de file top 50 voor2. Ook ishet verkeer gevoelig voor verstoringen. Met de vernietiging van hetTracébesluit kan hier geen oplossing voor worden geboden en neemt deproblematiek toe. Voor weggebruikers betekent de vernietiging van hetTracébesluit dat maatregelen gericht op het verminderen van files ensluipverkeer in de regio en de verkeersveiligheid niet kunnen wordenuitgevoerd. De hoeveelheid verkeer neemt ook op de langere termijnverder toe. De verwachting is dat de files zonder het project verdubbelentot verdrievoudigen en bij incidenten grotere delen van het netwerk, totaan de hele regio, sneller en vaker vast komen te staan3.Woningbouw en economieIn de regio Utrecht is er een grote woningbouwopgave van 165.000woningen4 voor een voorziene 300.000–350.000 (nieuwe) inwoners. Dit isde grootste woningbouwontwikkeling van Nederland. Deze opgave vraagtde juiste randvoorwaarden voor mobiliteit. Realisatie van het project RingUtrecht is steeds als uitgangspunt gehanteerd voor de (actuele) woning-bouwplannen5. Ook vormt dit project de basis voor een stap naar goedebereikbaarheid van de toekomstige woningbouwlocatie Rijnenburg en«A12 zone» (30.000–60.000 woningen). Naar verwachting zal de vernie-tiging van het Tracébesluit gevolgen hebben in relatie tot de woningbouw.De regio brengt de gevolgen van de vernietiging van het Tracébesluit voorde woningbouw de komende tijd in beeld. De Ring Utrecht is ook gelegenaan de belangrijke economische groeilocaties Utrecht Science Park,Lunetten- Koningsweg en de A12- zone. Ook voor de groei op dezelocaties heeft de uitspraak van de Raad van State consequenties die naderin kaart moeten worden gebracht.Geen basis voor realisatie het project, of onderdelen daarvanMet de vernietiging van het Tracébesluit ontbreekt de basis voor realisatievan alle delen van het project. Zoals hierboven aangegeven is hetTracébesluit vernietigd in relatie tot stikstof en Natura 2000 gebieden. Devernietiging heeft geen directe relatie met de verbreding van desnelwegbak bij Amelisweerd. Ook het door de regio gepresenteerdealternatief kan niet worden uitgevoerd. Mijn voorgangers hebben uwkamer eerder al geïnformeerd6 dat het alternatief van de regio niet kan2Mirt Overzicht 2026.3Verkeersonderzoek bij het Tracébesluit 2016 (A27/A12 Ring Utrecht – Oplegnotitie Verkeer 2020,Actualisatie verkeerskundige analyse ten behoeve van Tracébesluit A27/A12 Ring, Utrechtnovember 2020).4Waarvan twee derde in de regio Utrecht en een derde in de regio Amersfoort.5Adaptieve Ontwikkelstrategie U Ned, 18 oktober 2024.6TK24–25, 36 600 A, nr. 22.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 402 worden uitgevoerd, omdat dit ernstige gevolgen heeft voor de verkeers-veiligheid op dit stuk van het traject wat niet acceptabel is en ooknegatieve gevolgen heeft voor de doorstroming, terwijl dat juist eenprobleem is op de Ring Utrecht. Daarnaast zijn grote delen van hetalternatief gebaseerd op het vernietigde Tracébesluit en ook daarom nietuitvoerbaar. Het project bevatte ook maatregelen gericht op geluidsre-ductie en extra groen die niet kunnen worden gerealiseerd.Uitgesteld onderhoud en vernieuwing aanpakkenWe onderzoeken hoe we noodzakelijk uitgesteld onderhoud, de wettelijkegeluidssanering in het Meerjarenprogramma Geluid (MJPG) envernieuwing, dat uitgevoerd zou worden als onderdeel van dit project,toch kunnen uitvoeren. Gezien de urgentie is de renovatie van deGalecopperbrug, die als onderdeel van het project zou worden gereno-veerd, al naar voren gehaald. Uit het projectbudget van 1.802 mln zijnvoor ca. 200 mln verplichtingen aangegaan voor Galecopperbrug enplanfase. Ook andere objecten in het tracé zijn verouderd en aanvervanging toe. Immers de start van het project stond oorspronkelijkgepland voor 2020. In afwachting van het project is op het tracé sinds2015 alleen strikt noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. Als onderdeel vanhet project zouden grote kunstwerken nieuw worden gerealiseerd. Nu deaanleg is komen te vervallen, moet het uitgesteld beheer en onderhoud ende vernieuwing van objecten die in het project zouden worden vervangenworden beoordeeld en opnieuw geprogrammeerd. Per object moet inbeeld worden gebracht om welke kosten het gaat. Het gaat bijvoorbeeldom grote kunstwerken zoals de verdiepte ligging bij Amelisweerd («desnelwegbak») en de grote knooppunten zoals Lunetten en Rijnsweerd. Inde programmering wordt in beeld gebracht welke aanvullende kostenvoor instandhouding het betreft.Relatie met het MobiliteitsfondsDe verwachting is dat het beschikbaar budget voor het overgrote deelnoodzakelijk is voor instandhouding en al aangegane verplichtingen op deRing Utrecht. Daarbij is dan geen budget beschikbaar voor de bereikbaar-heidsopgave, of de aanleg van andere infrastructuur. De Kamer is op16 maart 2026 over de grote financiële opgaven op het Mobiliteitsfonds enDeltafonds geïnformeerd. Bij elkaar opgeteld gaat het om meer dan€ 80 miljard over de looptijd van de fondsen en dus vele miljardengemiddeld per jaar7. Door financiële schaarste kunnen noodzakelijkevernieuwingsprojecten niet worden gestart, hebben ontwikkelingspro-jecten grote tekorten en staan voor de gepauzeerde en structuurverster-kende projecten/investeringen nagenoeg geen middelen gereserveerd.Ondanks de in het coalitieakkoord beschikbaar gestelde middelen, moetendaarom scherpe keuzes worden gemaakt.VervolgprocesDe impact van de vernietiging van het Tracébesluit wordt de komende tijdnader in beeld gebracht. Over het vervolg vindt overleg plaats met deregio. Een Bestuurlijk Overleg wordt gepland.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. Karremans7Kamerstuk 36 800 A, nr. 39, 16 maart 2026.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 403