Nederlandse bijdrage aan NAVO-luchtruimactiviteiten in Estland en verlenging bijdrage enhanced Forward Presence in Litouwen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 521Nederlandse deelname aan vredesmissiesNr. 481 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN DEFENSIE EN VAN BUITEN-LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 mei 2024Nederland gaat een bijdrage leveren aan NAVO-luchtruimactiviteitenlangs de NAVO-oostflank vanuit Estland en verlengt de bijdrage aanenhanced Forward Presence (eFP) in Litouwen.Beide activiteiten dragen bij aan de strategische doelstellingen van deNAVO: de afschrikking en verdediging van het bondgenootschap. In hetbijzonder dragen deze activiteiten bij aan de bewaking van de Baltischestaten, de afschrikking van Rusland en de geruststelling van de betref-fende gastlanden en (indirect) omliggende landen. In de context van deaanhoudende Russische agressie richting Oekraïne blijft dit van essentieelbelang voor de collectieve verdediging van Nederland en het NAVO-bondgenootschap.Met deze activiteiten draagt Nederland bij aan de betrouwbaarheid vanhet bondgenootschap, een versteviging van de relaties met landen in deregio, een verdieping van de veiligheidssamenwerking met belangrijkepartners door gezamenlijk op te treden en het verhogen van de interope-rabiliteit. In nationale context draagt de inzet bij aan de operationelegereedheid, situational awareness en de kennis en kunde van deNederlandse krijgsmacht. In het bijzonder wordt middels de eFP bijdragein Litouwen ervaring opgedaan met het opereren in een context van(hybride) dreiging, zoals de omgang met elektronische oorlogsvoering,desinformatie en het verhogen van de weerbaarheid tegen inlichtingen-operaties.Nederlandse bijdrage aan NAVO-luchtruimactiviteitenHet kabinet heeft besloten om een Nederlandse bijdrage te leveren aanNAVO-luchtruimactiviteiten in de periode december 2024–maart 2025. Hetbetreft een bijdrage aan NAVO-Air Policing (AP), NAVO-enhancedVigilance Activiteit en Air Shielding (eVA/AS) activiteiten met een flexibeleinzet van drie tot tien F-35-toestellen (circa 90 tot 150 militairen) en kst-29521-481ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 521, nr. 4811 Nationale Datalink Management Cel (NDMC) capaciteiten(circa 4 militairen) in Estland.1De AP-activiteiten hebben tot doel om de veiligheid en integriteit van hetNAVO-luchtruim te bewaken. De Quick Reaction Alert-activiteiten zijn hieronderdeel van, waarbij F-35 toestellen 24 uur per dag klaar staan om snelte kunnen reageren op mogelijke indringers in het luchtruim. Alsonderdeel van de NAVO eVA-activiteiten monitoren AS-operaties desituatie aan de grens van het verdragsgebied. Hiermee schrikken dezeoperaties potentiële agressie af. De F-35 toestellen dragen zo bij aan dedoorlopende voorbereiding op het verdedigen van het NAVO-grondgebied.De AP en eVA/AS activiteiten zijn doorlopende activiteiten van de NAVO,waarvoor de NAVO bijdragen aan de bondgenoten vraagt. Daarnaastheeft de NAVO een doorlopende behoefte aan tactische datalink (TDL)management capaciteiten ter ondersteuning van deze activiteiten. In hetbijzonder heeft Estland expliciet verzocht aan Nederland om een bijdragete leveren aan deze luchtruimactiviteiten vanuit het Estse grondgebied.De F-35 toestellen treden op onder directe aansturing van de NAVO. Ditbetekent dat het Nederlandse AP-detachement als geheel wordt overge-dragen aan NAVO middels een transfer of authority (TOA).FinancieringDe totale uitgaven van de Nederlandse bijdrage aan deze NAVO-lucht-ruimactiviteiten worden geraamd tussen € 7–15 miljoen. De AP-bijdragewordt bekostigd vanuit het Budget Internationale Veiligheid (BIV). DeeVA/AS bijdrage wordt bekostigd door Defensie.Over de inzet wordt gerapporteerd vanaf 2025 via de reguliere jaarlijksevoortgangsrapportage-cyclus, die jaarlijks aan uw Kamer wordt aange-boden op Verantwoordingsdag (15 mei).Nederlandse bijdrage aan eFP LitouwenSinds 2017 maakt Nederland in Litouwen (met circa 300 militairen)onderdeel uit van een Multinational Battle Group (MNBG) samen metDuitsland (560 militairen), België (200 militairen), Noorwegen(140 militairen) en Tsjechië (36 militairen). Nederland levert, met degrootste militaire bijdrage na Duitsland, de plaatsvervangendcommandant en levert de inzet die Litouwen in het kader van het LitouwseNational Defence Plan vraagt: een manoeuvre-element van compagnies-grootte. De inzet roteert veelal tussen de 13 Lichte Brigade en de43 Gemechaniseerde Brigade van het Commando Landstrijdkrachten.VerlengingHet kabinet besloot eind 2021 om het nationale kader voor eFP teverlengen tot en met 31 december 2024 met als doel om duidelijkheid aanbondgenoten te geven en de operationele continuïteit van de inzet tewaarborgen. De omvang van de bijdrage werd destijds verhoogd van 270naar 350 militairen (waarvan 50 flexibel). Tegen de achtergrond van deverslechterde veiligheidssituatie en de oorlog in Oekraïne heeft hetkabinet besloten het nationaal kader voor de bijdrage van 350 militairen1De flexibele bijdrage is geënt op het gegeven dat de benodigde force protection vanuitNederlandse bijdrage en shelter-capaciteiten op de vliegbasis ter plekke (Amari, Estland)ontbreken, waardoor deze bijdrage slechts op ad hoc basis kan worden ingezet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 521, nr. 4812 aan eFP in Litouwen opnieuw te verlengen, tot en met eind 2026. Hiermeezet Nederland de bijdrage aan de verdediging en afschrikking van hetbondgenootschap voort.De bijdrage in de afschrikkingsfase (in vredestijd) is een nationaleverantwoordelijkheid. Indien de bijdrage overgaat naar daadwerkelijkegevechtsactiviteiten vindt een Transfer of Authority (TOA) naar de NAVO(SACEUR) plaats.Dit besluit is genomen met rekenschap van de Duitse voornemens eenpermanente brigade in Litouwen te stationeren en de motie Tuinman enVan Dijk (Kamerstuk 36 410-X-52 van 7 februari 2024), die het kabinetverzoekt de wenselijkheid te verkennen van een permanente Nederlandsegevechtseenheid aan de oostflank. Nederland spreekt met Duitsland overeen mogelijke bijdrage aan deze permanente brigade en de invullingdaarvan. Indien dit consequenties blijkt te hebben voor de Nederlandsebijdrage aan eFP in Litouwen, informeert het kabinet uw Kamer daarover.FinancieringDe totale jaarlijkse uitgaven van de Nederlandse bijdrage aan eFP wordengeraamd tussen € 34–36 miljoen (prijspeil 2023). In 2025/2026 zal naarverwachting een lichte verhoging gaat plaatsvinden vanwege en hetandere type eenheid en de druk op de oefengebieden naar aanleiding vanhet groeiend aantal gebruikers. De bijdrage wordt bekostigd vanuit hetBudget Internationale Veiligheid (BIV).De afgelopen jaren heeft het kabinet uw Kamer periodiek geïnformeerdover de voortgang van deze inzet. Op Verantwoordingsdag (15 mei) zalhet kabinet uw Kamer opnieuw informeren over de voortgang en lessonslearned over de periode mei 2023–april 2024.De Minister van Defensie,K.H. OllongrenDe Minister van Buitenlandse Zaken,H.G.J. Bruins SlotTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 521, nr. 4813