Kabinetsreactie commissie fundamentele herbezinning Wsw

29817SocialewerkvoorzieningNr.40BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANSOCIALEZAKENENWERKGELEGENHEIDAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,13februari2009Hierbijbiediku,medenamensdeministervanSocialeZakenenWerkge-legenheid,aandekabinetsreactieophetrapportvandecommissiefunda-menteleherbezinningWsw.Hetadviesvandecommissiegetiteld«Werkennaarvermogen»isbijgevoegd.1MetdezekabinetsreactiewordttevensgevolggegevenaandemotievanhetlidSpiesc.s.(TK,2008–2009,31700XV,nr.30)omnaaraanleidingvanhetadviesvandecommissievoor1april2009eenvoorsteltedoenvoorpilots.DestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.KlijnsmaTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1279060809tkkst29817-40ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.401 IedereendoetnaarvermogenmeeKabinetsreactieophetadviesvandeCommissiefundamenteleherbezinningWetsocialewerkvoorziening(Wsw)InleidingWerkisbelangrijk.Werkendraagtbijaanwelvaart,zowelvoorhetindi-vidualsvoordesamenlevingalsgeheel.Enwerkisbelangrijkomdathetmensenmetelkaarincontactbrengt,bijdraagtaansocialecohesie,gele-genheidbiedttotpersoonlijkeontplooiingeneenbronisvoorzingeving.Omdezeredenenishetbevorderenvandearbeidsparticipatieeenvandebelangrijkstedoelenvandezekabinetsperiode.Ditstrevenendebijbeho-rendelangetermijnmaatregelenblijvenwathetkabinetbetreftondanksallezorgoverderecentehuidigeeconomischeontwikkelingenonvermin-derdvanbelang.Voordearbeidsmarktblijftimmershetperspectiefdaterbinnenafzienbaretijdzowelkwantitatiefalskwalitatiefarbeidstekortzaloptreden.Bijalletijdelijkemaatregeleninhetkadervandefinanciëlecrisisblijfthetbeleidvanhetkabinetdanookonverminderdgerichtophetstructureelverhogenvandeparticipatieenhetfunctionerenvandearbeidsmarkt.Desamenlevingvergteennieuwevormvansolidariteit,waarinmensenmeteenuitkeringnietlangeraandezijlijnkunnenblijvenstaanmaarookparticipereninhetarbeidsproces.Sociaalismensentothunrechtlatenkomenenzeinstaattestellenzoveelmogelijkzelfstandigteparticiperen.Solidariteitwilzeggendatwiekánookmóetmeedoen,ditomtekunnenzorgenvoorwieechtniet(meer)kan.Alleendanishetmogelijkhethuidigeniveauvansocialevoorzieningenensocialezekerheidtehand-haven.Vanzelfsprekendiswerknietalleenvanbelangvoorgezonde,geestelijkenfysieksterkeburgers,maarookvoormensendietemakenhebbenmeteenlichamelijke,psychischeofgeestelijkebeperkingofhandicap.Neder-landneemtinternationaaleenbijzonderepositieinalshetgaatomdearbeidsparticipatievanmensenuitdeWsw-doelgroep;nergenswerkenzovelenvanhen.Hierdoorzijnzijinstaatzichteontwikkelen,contactenaantegaanmetandereneneeninkomenteverdienen.Degroepmensenmeteen(arbeids)beperkingisechterverrevanhomo-geen.Zozijnermensendie–aldannietpermanent–volledigzijnaange-wezenopintramuralezorg.Maarerzijnooklegiomensenmeteenhandicapofbeperkingdiegeheelzelfstandigvelemalenmodaalverdie-nen.Voorbeeldenvanmensendiemogelijknietzonderenigevormvanondersteuningkunnenparticiperenopdearbeidsmarkt(omzohetwette-lijkminimumloon(WML)tekunnenverdienen):1.Eenpersoonmetnormaleverstandelijkevermogensmaardievan-wegeeenernstigeburnoutnietonderdrukkanwerkenentekampenheeftmetconcentratieverlies.2.Eenhoogopgeleidepersoondieoplatereleeftijdeenhersenbloedingkrijgtwaardoorerzichondermeerbeperkingeninhettaalverwervings-entaalverwerkingsvermogenhebbenvoorgedaan.3.EenpersoonmethetsyndroomvanDown.4.Eenpersoondienaeenjarenlangedrugsverslavingtehebbenover-wonnenweliswaarcleanis,maardoorditverledeneengroteafstandtotdearbeidsmarktheeftenkamptmeteengrootgebrekaansocialevaardighedenensociaalinzicht.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.402 5.Eenpersoondievanwegeeenernstigenierziekteenbijbehorendedialyseveelvuldigafwezigis.6.EenpersoonmetprogressieveMS,waardooreronduidelijkheidbestaatoverhetberoepdatophemindetoekomstkanwordengedaan.7.Eenpersoonmeteenaandoeninguithetautistischspectrum.HetgrootstedeelvandemensenuitdebedoeldeheterogenegroepvaltvanwegeeenarbeidsverledendatdaarrechtopdoetgeldenonderhetregimevandeWIA/WGA(ofdeWAO).VoorhendiealvanjongsafaantekampenhebbenmeteenbeperkingofhandicapstaatdeWajongterbeschikking.Indezekabinetsreactiestaatderesterendegroepcentraalwaarvoorgeldtdatzijweliswaarmeer(arbeids)mogelijkhedenhebbendanbinnendekadersvanzorgkanwordengeboden,maarvoorwieevenzeergeldtdatzijzondersteungeenplaatsopdearbeidsmarktkunnenverwerven.DegemenedelervandezeevenzeerheterogenegroepisenkelhetfeitdatmenzowelopdekortealsopdelangeretermijnnaarverwachtingnietzelfstandigenstructureelhetWMLkanverdienen.Verdervallenindezegroepaandeenekantbijvoorbeeldmensenmeteenzeerernstigeziektediemaaktdathun«loonwaarde»nauwelijkshogerisdanhetniveauvandebovengrensvandedagopvangindeAWBZ.Aandeanderekantbehorentotdezegroepookmensen(dienuvaakeenuitkeringopgrondvandeWWBhebben)voorwieregulierwerknutehooggegrepenismaaruiteindelijkwellichtweltotdemogelijkhedenbehoort.Ookbestaanergroteverschilleninhetberoepdatmenmoetdoenopanderevoorzie-ningenzoalsthuiszorgofvervangendvervoer.Totslotvariërendetoe-komstperspectievenen-wensenvandeverschillendeindividuen;eenjongelichtverstandelijkgehandicapteheeftbijvoorbeeldgeheelandereontwikkelingsmogelijkhedendaneenpersoonmeteenernstigprogressiefziektebeeldofiemanddiewegenseenpsychischeaandoeningzowelgoedealsslechteperiodeskent.Aldezeverschillendepersoonlijkeomstan-dighedenmakendatnietiedereenterechtkanopderegulierearbeids-markt.Hetbredescalaaanmenseniedermeteigenparticipatiemogelijkheden,noopttothetleverenvanmaatwerk.Nualontvangenmensendiezichinspannenomhunpositieopdearbeidsmarktteversterkenhuninkomenuitverschillendebronnen.Zokunnenzijwerkzaamzijnopbasisvanloon-dispensatieindeWajong,werkenmetbehoudvanuitkeringoftegeneenvolledigloon,waarbijdewerkgeveralscompensatievoordeverminderdeverdiencapaciteiteenloonkostensubsidieontvangt.Doorrekeningtehoudenmetwatindividuelemensenwelennietkunnenendaaropdebeloningaantepassen,kaneenaanzienlijkebijdragewordengeleverdaanhetvergrotenvandeparticipatiemogelijkhedenvanállemensenmeteenarbeidsbeperking.BeschikbarevoorzieningenopgrondvandeAWBZendeWmobiedendaarbijdenoodzakelijkeverdereondersteuning.EendeelvandehiervooromschrevendoelgroepvoldoetaandecriteriaomeenWsw-indicatieteverkrijgen.Vooreenanderdeelgeldtechterdatzijweliswaarnietvoldoenaandezecriteriamaardesondanksóóknietinstaatzijnzonderstructureleondersteuningteparticiperen.Dezegroepisopditmomentvaakstructureelaangewezenopeenuitkering.Desocialewerkvoorzieningheefttekampenmetstructureellangewacht-lijstenendaarenbovenisdevoorzieningrelatiefkostbaar.NaastdewachtlijstproblematiekdoetzichhetprobleemvoordatdedoelstellingenvandeWswnietinvoldoendematewordengerealiseerd.DeWswisnamelijkgebaseerdophetstrevennaaremancipatievanmensenmeteenbeperking:zoveelmogelijkmeedoeninderegulieresamenleving.DatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.403 betekentenerzijdsdatmenseneenreëlekansoparbeidmoetenkrijgenendatzijgeennadeelmogenondervindenvanbijvoorbeeldvooroordelenbijwerkgeversofmede-werknemersalsgevolgvanhunhandicap.Deanderekantvandemedailleisdatzichemanciperendemensenmeteenbeper-kingooknietbevoordeeldwensentewordenloutervanwegehunhandi-cap(tenzijdaarvooreenobjectievegrondis).Aandeintegratieinderegulieresamenleving,hetzoveelmogelijkgewoonmeedoenalsgewoneburgerenwerknemer,schortechternoghetnodige.HetCWIconcludeerdeopbasisvandedoordezeinstantietotvoorkortuitgevoerdeindicatiestelling,dateensubstantieeldeel(onge-veer50procentvandenieuweinstroom)vandemensenmeteenWsw-indicatieinstaatzouzijnom–metaanpassingenopdewerkplek,extrabegeleidingen/ofloonkostensubsidie–bijeenregulierewerkgevertewerken(«begeleid-werken»).Indepraktijkwerktechterdeovergrotemeerderheid(75procent)ineenbeschutteomgeving,desocialewerk-plaatsen.Hierdoorwordtnietalleengeenoptimaalgebruikgemaaktvande(productieve)vermogensvandebetreffendepersonen,ookblijfteenmogelijkheidtotverdereontwikkelingopeenregulierewerkplekonbenut.Uithetperspectiefvanemancipatievalthiernogeenwereldtewinnen.Eenvandeoorzakenvoorhetgebrekaandoorstromingnaarbegeleid-werken-plaatsenbijregulierewerkgeversisgelegenindegunstigeprimaireensecundairearbeidsvoorwaardendiegeldenvoormensenopwiedeCAOSocialeWerkvoorzieningvantoepassingis,dieeendergelijkeoverstap(financieel)onaantrekkelijkmaken.Tevenshebbendesocialewerkplaatsennietaltijdbelangbijdiedoorstroming,omdatzijvanuitbedrijfsmatigoogpunthunmeestproductievekrachtenlievernietkwijtraken.Totisvoordedoorstromingookdebereidwilligheidvangemid-delderegulierewerkgeverommensenuitdeWsw-doelgroepeenarbeids-overeenkomstaantebiedenvangrootbelang.Mededoorvoornoemdgebrekaandoorstromingnaarzoreguliermoge-lijkwerkopindividueelniveau,doetzichookinhetkadervandeWswalslandelijkevoorzieningeensteedsnijpenderprobleemvoor.Ondankshet(zekerininternationaalperspectief)hogebudgetvoordeWsw,staatnamelijk,zoalsgezegd,eentoenemendaantalmensenmeteenWsw-indi-catieopeenwachtlijstvoorplaatsingopeenWsw-plek.EenvandeoorzakenvandesteedsgroterwordendegroepmensendieeenberoepdoetopdeWswisondermeergelegeninhetfeitdaterdelaatstejareneenaanscherpingvandeverschillendeuitkeringsregimesheeftplaatsgevonden.Ookisinhetalgemeensprakevaneentoenamevanhetaantaljongerendateenberoepdoetopondersteuningvanwegeeenhandicapofbeperking.DezeisnietalleenzichtbaarindeWsw,maarookindeWajong,hetspeciaalonderwijs,deleerling-gebondenfinancie-ring,dejeugdzorgendeAWBZ(persoonsgebondenbudgetten).Nietswijsteropdatdeoorzaakvandezegroeikomtdooreensignificantegroeivanhetaantalernstigeziektesofhandicaps.Erishooguitsprakevaneentoenamevanhetaantalmensenmetlichterebeperkingen.Deoorzaakvoordegrotereaanspraakopdeverschillenderegelingenisveeleergelegenindetoenemendecomplexiteitvandesamenleving(waareenlichtebeperkingalsnelwordtgezienalseengrotebelemmeringopdearbeidsmarkt),degroterebekendheidvanderegelingen,devroegeindicatiestellingindeWajongenhetschool-enzorgsysteemvoorafgaandaanhetachttiendejaar(datinveelgevallenisafgestemdopwateenjongerenietkanenteweinigophetstimulerenvanwateenjongerewelkan).11Eenuitgebreiderebeschrijvingvandeoor-zakenstaatinhetTNO-rapportParticipatie-mogelijkhedenvanWajongersuit2008.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.404 InhetverledenisgeblekendathetinzettenvanextrabudgetdeWsw-wachtlijstnietautomatischoplost;telkensalsextrageldwerduitge-trokkenvoorhetwegwerkenvandewachtlijst,werdenweliswaarextraplaatsengecreëerd,maargroeidedesondanksdewachtlijsttochsneller.Eenanderprobleemisdatdestructuur(enuitvoeringspraktijk)vandeWswleidttotrelatiefhogekosten.Ditroeptdevraagopofhetnietmoge-lijkisdealgemenemiddelenefficiënterintezetten.DeinhetvoorgaandegememoreerdeknelpuntentenaanzienvanhetfunctionerenvandehuidigeWswzijninhetoverlegtussendeTweedeKamerendestaatssecretarisvanSZWinhetafgelopenjaarregelmatigaandeordegeweest.Zijvormdendeaanleidingvoorhetkabinetombegin2008eencommissieteinstallerenmetalsopdrachteenadviesuittebrengenovermogelijkemaatregelenterverhogingvandeparticipatievanmensendienietzelfstandigeenregulierebaankunnenbemachtigenenbehoudenmaarweltotregelmatigezinvolleaangepastearbeidinstaatzijnondergelijkblijvendebudgettairemiddelen.Vanwegedesamenhangmetgroepenuitkeringsgerechtigdendieookstructureelnietzonderonder-steuningaanhetwerkkunnen(maargeenWsw-indicatiehebben),isdecommissiegevraagdalleregelingenvoormensenmetbeperkingentebezieninonderlingesamenhang.DeCommissiefundamenteleherbezin-ningWswheeftop9oktober2008haarrapportgepresenteerd.AdviesvandecommissieWerkennaarvermogenishetkernthemavanhetadvies.Daarbijsteltdecommissieeenuniformebenaderingvoorvanallemensendieondersteu-ningnodighebben;vooriedereenmoethetzelfdeinstrumentariumbeschikbaarzijnongeachtuitkeringsachtergrond,omvervolgensmaat-werkte(kunnen)biedenenhenzoveelmogelijktelatenparticiperenopderegulierearbeidsmarkt.Werkbovenuitkeringenwerkzoekendeenwerk-gevercentraalalsbasisomtoteensluitendenefficiëntstelselvanwerkeninkomenmetgelijkekansenopparticipatieenontwikkelingvooriedereentekomen.HierbijpastwatdecommissiebetreftgeenvrijwilligeregelingmeerzoalsdehuidigeWswwaarbijhetiedereen,ongeachteven-tueleuitkeringsachtergrond,vrijstaatomzichaantemeldenvooreenindicatieproceduremaareenregelingdiemensenactiveertomzoveelmogelijkteparticiperen.Devoornoemdesystematiekdientwatdecommissiebetrefttegeldenvoorállemensendienietzelfstandingeenplaatsopderegulierearbeids-marktkunnenverwerven(endusnietinstaatzijnhetWMLteverdienen).Dezegroepisdaardooraangewezenoplangdurigeondersteuningomtekunnenwerken.DusnietalleenvoormensenuitdehuidigeWsw-doel-groepmaarookvoorhendieopgrondvandehuidigeWsw-indicatie-criteriaweliswaargeentoeganghebbentotdeWswmaardesalnietteminnietzelfstandighetWMLkunnenverdienen.Hunarbeidspotentieelblijftnuonbenuthetgeennietalleenvergaandegevolgenheeftvoorhunindivi-duelemaatschappelijkepositieenontplooiingsmogelijkhedenmaarookvoordemaatschappijalsgeheel.Ophetmomentdatookdezegroep–naarvermogen–meedoet,zaldittoteengroterebetrokkenheidbijdesamenlevingleidenvanmensendieanderslangdurigopeenuitkeringzijnaangewezen.Hetbeloningssysteemdatdecommissieheeftontworpen,maaktgebruikvanhetmiddelloondispensatie.Hierdoorwordtdemogelijkheidgecre-ëerddateenregulierewerkgeverdebetreffendewerknemerbetaaltvoordedaadwerkelijkeproductiviteit(minderdanhetWML).Vervolgensvindtvanuitdeuitkeringvoorbetrokkeneeenaanvullingplaats.Hetsysteemdatdecommissievoorstaatiszoingerichtdathetbeoogteeniederfinan-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.405 cieeltestimulerenom,eenmaalaandeslag,zijnofhaarmogelijkhedenverderteontwikkelen.Ookdeinstantiesverantwoordelijkvoordeuitvoe-ringvandeverschillendeinkomensondersteunenderegelingenbeoogtdecommissieindedoorhaarontworpensystematiekfinancieelteprikkelenomuitkeringsgerechtigdenzoreguliermogelijkaandeslagtehelpenenzichverdertelatenontwikkelen.(Meer)werken,langerwerken,produc-tieverwordenengeheelregulieraandeslaggaan,wildecommissiemetdezesystematiekaltijdlatenlonen.Voordetechnischeuitwerkingvanhetbeloningssysteemwordtverwezennaarhetrapportvandecommissie.Hetbeoogdestelselkanvolgensdecommissieinbeginselbudgetneutraalfunctioneren,omdatdepubliekebaten(besparingopdeuitkering)endekostenverbondenaanhetstelsel(begeleidingskostenendedoordecommissievoorgesteldeparticipatievergoeding)elkaarinevenwichthouden.Decommissiesteltvooromdezenieuweaanpakzorgvuldigvoortebereiden(onderanderedoorhetstartenvanpilots)engeleidelijkintevoeren.ReactiekabinetAllereerstwilhetkabinetdecommissiedankenvooreengedegenengrondigeanalysevandeproblematiekenhetweldoordachtemodeldatzijheeftuitgewerkt.Ookwaardeerthetkabinethetzeerdatdecommissietijdheeftuitgetrokkenomdevelebetrokkenenendeskundigenteconsul-teren.Hetkabinetheeftookmetdeverschillendebetrokkenmaatschappe-lijkeorganisatiesgesprokenalsmedemeteenaantalWsw-werknemers.Tevensiseralvorensonderhavigkabinetsstandpuntdefinitieftemakeneenaantalwerkbezoekenafgelegdbijverschillendesw-bedrijven.Hetkabinetdeeltdedoordecommissiegehanteerdeuitgangspunten.Zosluithetadviesvandecommissieaanbijhetmottovanhetkabinet«Samenwerkensamenleven»,dathetkabinetalsleidraadvoorbeleids-ontwikkelinghanteert.Hetkabinetwilzoveelmogelijkmensenaanhetwerkhelpenenditiszekernietalleeningegevenuiteconomischemotieven(vergrijzing),maarookuitdebehoeftedesocialecohesieindesamenlevingtebevorderen.Dezedoelstellingenendevisievanhetkabinetstelleneisenaanallesystemenvanarbeidsondersteuningenaanhunonderlingeconsistentie.Devereenvoudigingvanhetstelselzoalsdoordecommissievoorgesteldspreekthetkabinettenzeersteaanomdathetkabinetstreeftnaarhetvergrotenvandeeffectiviteitvandeingezettepubliekemiddelen.Hetkabinetonderschrijftdenieuwebenaderingvanmensenmeteenbeperkingwaarinvrijblijvendheidinbeginselniet(meer)past.Daarmeekomtnietalleentotuitdrukkingdatmensenenhunmogelijkhedenserieuswordengenomendoorditkabinet,maarookdatvaniedereendieeenberoepdoetopeenvormvaninkomensondersteuninginbeginselverlangdmagwordenomzijncapaciteitenzoveelmogelijktebenutten.Hetisnietinhetbelangvandeemancipatievanmensenmeteenbeper-kingominditopzichtvoorheneenuitzonderingspositietehandhaven:gelijkerechtenenplichtenvooreenieder.DezeuitgangspuntenzijnookleidendgeweestbijhetontwikkelenvandewerkregelinginhetvoorstelvanwettotwijzigingvandeWetarbeidsongeschiktheidsvoorzieningjonggehandicapteninverbandmethetbevorderenvandeparticipatievanjonggehandicaptendoorwerkenarbeidsondersteuning(Wajong),datinnovemberjl.aandeTweedeKamerisaangeboden1.1KamerstukkenII,2008/09,31780.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.406 Voorjonggehandicaptenmetarbeidsperspectief1heefthetkabinetmetdenieuwevoorstellenvoordeWajongeenoplossinggebodenomhunparti-cipatietebevorderen.Totdeleeftijdvan27jaarwordtindepraktijkbijwerkgeversvastgesteldwatderesterendeverdiencapaciteitvandezejongerenis.Zijkunnendaarbijinkomensondersteuningkrijgenwaarbijmeerwerkenloont.Vanafdeleeftijdvan27jaarwordthetinkomenvandegenendiehunresterendeverdiencapaciteitvolledigbenutten,gegaran-deerddoordathuninkomensvoorzieningindatgevalwordtaangevuldtothetWML.HetkabinetisvanoordeeldathiermeevoordeWajongdoel-groepeensystematiekisontworpendierechtdoetaanhetstrevennaaremancipatieenparticipatie.EendergelijkestapwasmetdeintroductievandeWIAreedsgezetvoordegroeparbeidsongeschiktenmeteenarbeidsverleden.Hetgaathierbijenerzijdsomhetwegnemenvanbelem-meringenenhetcreërenvankansenenanderzijdsomwerknemersmeteenbeperkingookzoveelmogelijktebehandelenalsregulierewerkne-mers.Hetadviesvandecommissieiswathetkabinetbetreftbelangwekkendomdathetzichrichtopdekernvandeachterliggendeproblematiekendeoplossinggebaseerdisopdoorhetkabinetonderschrevenbeginselen.Deoplossingzoalsvoorgestelddoordecommissiebehelstechtereenfunda-mentelewijzigingvanhethuidigestelsel,dievergaandeimplicatieskanhebben.Alvorenshieroverbeslotenkanworden,moetduidelijkzijnofhetkanwerken.Daaromneemthetkabinethetadviesvandecommissieterharteomopexperimentelebasisdesystematiekdiedecommissievoor-staatindepraktijknaderteonderzoekenentebeproeven.Deonzeker-hedenhebbenmetnamebetrekkingopdeafbakening(ondermeerdoordewijzevanindiceren)endeomvangvandepotentiëledoelgroep(debeheersbaarheidvanhetstelsel),debudgettaireneutraliteit,hetvast-stellenvandeloonwaarde,deopnamecapaciteitvandearbeidsmarktenhetwerkenmetloondispensatie.Hetzijndezefactorendiebepalenofdevoorstellenvandecommissieindepraktijkdeuitwerkingzullenhebbendiedaarvanopvoorhandverwachtmagworden.Tertoelichtingvanhetvoorgaandenoghetvolgende.Vooropstaatdateenvormvanbeschuttearbeidindeogenvanhetkabinetaltijdnodigzalblijven.Echterinbeginselishetstrevenombijeenregulierewerkgeverteparticiperen.Hetvoorstelvandecommissiekanhieropeenantwoordvormenmaarmoetdanweleerstonderzochtwordenommeerduidelijk-heidtekrijgen.Decommissievertrouwter–kortgezegd–opdatergeengevaardreigtdatmensentenonrechteaanspraakzullenmakenophetinstrumentloon-dispensatieofdatmensenditlangerdanstriktnoodzakelijkzullendoen(«blijvenhangen»).Ditomdathetsysteemzoisingerichtdatiedereen(uitvoeringzowelalsbetrokkene)erbetervanwordtalsergeenofminderberoepopderegelingwordtgedaan.Dewerkelijkheidis,geziendevaakmeervoudigeproblematiekvandegenenmeteengroteafstandtotdearbeidsmarkt,vaakweerbarstig(er)gebleken.Zokunnenbijvoorbeeldmensendezekerheidvaneenbaanineenbekendeomgevingverkiezenboveneenfinanciële(prikkeltot)verbetering.Hetkabinetonderschrijftdeveronderstellingvandecommissie,gezienondermeerdezeervaringen,danooknietopvoorhand.Hetkabinetmaaktzichverderookzorgenomeenmogelijkaanzuigendewerkingdievanhetstelseluitzoukunnengaanenisvanoordeeldatomwillevandepraktischebeheersbaarheiddedoel-groepvoorafnaderdienttewordenafgebakendendetoegangtothetinstrumentalsookhetgebruikervannauwlettendmoetwordenbewaakt.Dematewaarinaanzuigendewerkingzichkanmaterialiserenisvanzelf-sprekendmedeafhankelijkvandekwaliteitvandemethodevoorloon-waardebepaling.Ditisnieteenvoudigenvergtdanooknadereuitwerking1Voordejonggehandicaptediealsgevolgvanzijnziektevolledigenduurzaamniet(meer)instaatisomtewerken,blijftdeinkomensbeschermingvooropstaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.407 indepraktijk.Ookzalnaderonderzoekduidelijkheidmoetenverschaffenoverdeomvangvandepotentiëledoelgroep.Indepilotszaldevraagcentraalstaaninhoeverreerdaadwerkelijksprakeisvaneenverhoogdeparticipatievandedoelgroepeninhoeverredezeparticipatieookalsduurzaamvalttekwalificeren.Daarnaastisernogeenaantalanderezakenwaaroverdepilotsduidelijkheidmoetengeven.Zozaldeeffectiviteitvandeprikkelsvoorwerknemersonderwerpvanonderzoekzijn.Verderisvoorhetwelslagenvandedoordecommissieontworpensystematiekvandoorslaggevendbelangofervoldoendewerkgeversbereidwordengevondenombanentebiedenaanmensendienietinstaatzijnopeigenkrachteenregulierefunctietevervullen.Aanditaspectzalzowelindepilotsmaarookalindeperiodedaaraanvoorafgaandaandachtwordengeschonken.Daarnaastzullendepilotsbijdragenaaneengroterinzichtindemacro-economischeeffectenvaneengrootscha-ligeimplementatievanhetinstrumentloondispensatie.Hetrisicoopverdringing(metbijbehorendenegatievegevolgenvoorhetberoepopdesocialezekerheid)maaktdateeneventueleinvoeringvandevoorstellenlangsdewegvangeleidelijkheidzalmoetenplaatsvinden.AfbakeningdoelgroepWaardecommissiehetinstrumentloondispensatieinbeginselbeschik-baarwilstellenaaniedereenwaarvanhetvermoedenbestaatdathijnietinstaatisomopeigenkracht100%WMLteverdienen(maarwelmeerdan20%WML),ongeachtachterliggendeoorzaak,wilhetkabinethetinstrumentloondispensatiepasnaeenzorgvuldigonderzoekstrajectinzetten.Nietenkeldeafstandtotdearbeidsmarktmoetwathetkabinetbetreftdoorslaggevendzijnvoorhetaldannietinzettenvanhetinstru-mentloondispensatie,ookdeachterliggendeoorzaakvoordieafstandisrelevant.Hetenkelefeitdatiemandeenaantaljarennietinstaatisgeblekenwerktevinden,isnietvoldoendeommetloondispensatieaandeslagtegaan.Ookhetfeitdatwerkgeversinsommigegevallenbepaaldemensenomuiteenlopenderedenen(bijvoorbeeldeencrimineelverledenofproblemengerelateerdaaneenverslaving)nietwillenaannemen,terwijldezemensenweldegelijkinstaatzijnom,eenmaalopeenwerkplek,100%WMLteverdienen,iswathetkabinetbetrefteenproblematiekvaneengeheelandereordewelkenietdoorhetinzettenvanloondispensatiedienttewordenopgelost.Viadeinzetvanspecifiekere-integratiemiddelenalsvoorlichtingaanwerkgevers,bemiddeling,scho-ling,participatieplaatsen,proefplaatsingenenhetverlenenvan–tijdelijke–loonkostensubsidiesdienendezebarrièresuitdewegtewordengeruimd.Hetinstrumentloondispensatiezouomonterechtgebruikervantevoor-komenwathetkabinetbetreftineersteinstantietoegankelijkmoetenzijnvoorpersonenvoorwieopbasisvanobjectiveerbare,meestalmedische,criteriasnelkanwordenvastgestelddatwerkenzonderstructureleonder-steuningnietmogelijkis(zoalsbijdehuidigeWsw-doelgroep).Voormensenvoorwieditnietrelatiefeenvoudigvasttestellenis,kanloon-dispensatiewathetkabinetbetreftpasinbeeldkomennadatalleanderere-integratiemiddelengerichtopreguliereuitstroom(bijvoorbeeldeenparticipatieplaats)zijnbezienen/ofbeproefdennadatduidelijkisdatregulierearbeidvoordiepersoonwerkelijknietmogelijkis.Ineennognadervormtegeventoegangstoetszalaanvoornoemdecriteriagetoetstmoetenwordenvooraleeraanloonwaardebepalingindepraktijkwordttoegekomen.Hetkabinetsluitzichaanbijhetoordeelvandecommissiedatdeloon-waardebepalinghetbesteindepraktijkkanwordenuitgevoerdentevensTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.408 datdezeperiodiekdienttewordengeëvalueerd.Daarnaastkiesthetkabineterdusvooromdesystematiekvanindicerenindepraktijkverderaantescherpendoorhetintroducerenvaneentoegangstoetswelke,bijwijzevanfilter,deafbakeningvandedoelgroepvoorafzalreguleren.Zoweldewijzewaaropdeloonwaardebepalingzouniformenobjectiefmogelijkkanwordenvastgesteldindepraktijkalshetnadervormgevenvanvoornoemdetoegangstoetszijnonderwerpenwaaruitgebreidaandachtvoorzalzijnindepilots.BudgetneutraliteitEersteglobalebecijferingenlijkeneroptewijzenuitdathetvolledigfunc-tionerendstelsel,zoalsdoordecommissiebeoogd,budgettairneutraalkanwordengefinancierd.Deuitkomstenvandebecijferingenzijnechterafhankelijkvandegehanteerdeaannamestenaanzienvandeterealiserenloonwaarde(baat)tegenoverdekostenvanbegeleiding,ondersteuningendehoogtevaneeneventueleparticipatievergoedingendeadditionelekostenvoordegroepdiealleenineenbeschermdewerkomgevingkanfunctioneren(lasten).CruciaalisverderdatindecommissievoorstellendemiddelendiethansvoordeWswenvoorre-integratievandedoelgroepbijhetUWVengemeentenbeschikbaarzijn,wordeningezetvoorhetnieuwestelsel.Ookdeuitkeringendiedezemensenontvangenzoudenvoordefinancieringvanhetstelselmoetenwordeningezet.Ditallesbetekentdatmetdezelfdeinzetvanoverheidsmiddelenveelmeermensenmeteenbeperkingaanhetwerkkunnenwordengeholpen.Tegelijkertijdsluitdecommissienietuitdateensluitendeaanpaknietgeheelmogelijkisendatertochopnieuwwachtlijstenzoudenkunnenontstaan.Decommissiesteltverderalsbovengrensvoordenettokostenvanonder-steuningdatdezetenhoogstegelijkmogenzijnaanhetmaximumbedragvan€17500.Ditbedragisafgeleidvandekostendiegemoeidzijnmetdedagbesteding(eenAWBZ-voorziening).Hetkabinetisvanoordeeldathetgewenstisomtenaanzienvandekostenvanondersteuningenbegelei-dinggrenzentestellenomdezebeheersbaartehouden.Wilhetsysteembudgettairneutraalzijn,danzullendeondersteunings-enuitvoerings-kostengemiddeldniethogermogenzijndandegemiddeldebesparingenopdeuitkeringenvanbetrokkenen.Ineenpilotprojectzaldanooknaderonderzoekmoetenplaatsvindennaarondermeerdegemiddeldepoten-tiëleloonwaardevandedoelgroepennaardegemiddeldenoodzakelijkekostenvanondersteuningenbegeleidingomtekunnenkomentoteengefundeerdoordeeloverdebudgettaireconsequentiesvaneenmogelijklandelijkeimplementatievanhetstelsel.Tevenszalwordenbezieninhoeverreinzetvandere-integratiemiddelenWWB,Wswenandereuitke-ringennodigis.VraagenopnamecapaciteitvandearbeidsmarktIndiendeopnamecapaciteitvanderegulierearbeidsmarktonvoldoendemochtblijkenomdepotentiëledoelgroepeenreëelalternatieftebieden,danzoudenbetrokkenenindepraktijkaangewezenblijvenophunuitke-ring(endaarmeedevraagnaarbeschuttewerkplekkentoenemen)enfunctioneerthetsysteemalszodanigniet.Debereidwilligheidvanwerkge-versomookmensenmeteenbeperkingaandeslagtehelpen,isdanookcruciaalvoorhetwelslagenvanhetsysteem.Zowelindepilotsalsvooraf-gaandaandepilotszalwordenbezienopwelkewijzewerkgevershetbestekunnenwordengeprikkeldommensenmeteenarbeidsbeperkingeenkanstebieden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.409 Deadviezenvandecommissiemetbetrekkingtothetstimulerenvanwerkgeverszijn,losvandeeventueleuitkomstenvandepilotprojecten,zekerdemoeitevanhetovernemenwaard,aangezienhetkabinetookgedurendedelooptijdvandepilotsdehuidigedoelgroepenhaarnodennietindekouwensttelatenstaan.Wathetkabinetbetreftmoetdanookflinkwordengeïnvesteerdinhetvergrotenvandebereidheidvanwerkge-versommenseneenkanstebieden.Nietalleennegatievebeeldvormingenkoudwatervreesspelenhierbijeenrol,maarookdevreesvooradminis-tratievelastenenfinanciëlerisico’salsgevolgvanhetindienstnemenvaneenpersoonmeteenbeperking.Metdestartvandecampagne«Ikkan»ishetkabinetdestrijdtegendeheersendevooroordelenaangegaan.Develepositieveervaringenvanwerkgeversdieopditmomentalwerkenmetmensenmeteenbeperkingzullenbrederonderdeaandachtwordengebracht.Nietalleenideëlemotieven(«iedereenverdienteenkans»of«mijnwerknemersbestandmoeteenafspiegelingzijnvandemaat-schappij»)blijkennamelijkvoordezewerkgeversvanbelang;inveelgevallenspelen(ook)zakelijkeargumenteneenrol.Zoblijkenklantenhetenormtekunnenwaarderenalsmensenmeteenarbeidsbeperkingeenkanswordtgeboden.Tevenskandeaanwezigheidvanmensenmeteenandereproductiviteitdezorgzaamheidtussenwerknemersonderlingstimulerenenisergemiddeldsprakevaneengroteloyaliteitenhogeremotivatieonderdezegroepwerknemers.Per1januari2010zaldegeïntegreerdedienstverleningbinnenalleLoca-tiesvoorWerkenInkomenvolledigzijningevoerd,waarmeededienstver-leningbinnendeketenvanwerkeninkomeneenstevigekwaliteitsimpulskrijgt.IederewerkgeverkrijgtééncontactpersoondiedecontactenlegtenonderhoudtmetdeoverigeprofessionalsophetWerkplein.Binnendeintegraledienstverleningzaldewerkgeverzominmogelijkwordenbelastmetregels,subsidieaanvragenenformulieren.Dezezullendooruitvoe-ringspartijenwordenafgehandeld.ErzalindepilotsaansluitingwordengezochtbijhetwerkgeverscentrumdatdoorhetUWVinhetkadervandeparticipatievanjonggehandicaptenisingerichtmetalsdoeldeadminis-tratievelastenvoorwerkgeverszoveelmogelijkwegtenemen.Bemoedigendinditkaderisdatdiverse,vaakgrote,werkgeversbijdecommissiealhebbenaangegevenwerkplekkentewillenaanbiedenaandedoelgroep.Hetkabinetzaldezecontactenbenuttenendetoezeggingenverzilverenomtijdensdepilotsenookalvooruitlopenddaaropmeerwerkenleerplekkenterealiserenvoorpersonenmeteenarbeidsbeper-king.Ookzullenuitzendorganisatieswordeningeschakeldvoorhetvindenvanwerk.HetkabinetzaltotslotdesuggestiesenadviezenvandecommissieomdebereidwilligheidvanwerkgeverstevergrotenommensenmeteenbeperkingeenkanstebiedenookonderdeaandachtbrengentijdenshetreguliereoverlegmetsocialepartnersentevensgemeentenenhetWerk-bedrijfvragenzichbijdehiertoealontplooideendenogteontplooieninitiatievenaantesluiten.ConclusieHetkabinetwilvoordathetzichdefinitiefkanuitsprekenoverdemeritesvanhetadviesvandecommissieenertotdefinitievebesluitvormingkanwordenovergegaandoorhetopzettenvanpilotprojectenduidelijkheidverkrijgentenaanzienvandevoornoemdezeerwezenlijkeaspecten(kriti-schesuccesfactoren)vandevoorstellen.VerderzaldeervaringdiewordtopgedaanmetondermeerdewerkgeversbenaderingenhetgrootschaligegebruikvanhetinstrumentloondispensatieindeWajonguiterstwaar-devolzijninditkader.Opbasisvandealdusverkregeninzichtenengege-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4010 venszaleengefundeerdebeslissingkunnenwordengenomenoverhetaldanniet(inaangepastevorm)invoerenvandeonderzochtewijzeomdeparticipatiegraadvanmensenmeteenarbeidsbeperkingteverhogen.TezijnertijdzalhieroverookeenSER-advieskunnenwordengevraagd.Ineenapartonderzoekprogrammazullenondermeervragenaanbodkomenwelkezich,gezienhunaarden/ofgeziendeopzetenomvangvandepilots,erniettoelenenindepilotstewordenonderzocht.Tedenkenvaltaanbelangrijkemacro-economischevragenoverdegevolgenvoorhetfunctionerenvandearbeidsmarktvanhetgrootschaliginzettenvanhetmiddelloondispensatie(zoalsverdringing).Ookzullenbijvoorbeelddealontwikkeldemethodenomloonwaardetebepalenalvoordaterpilotswordengestartnaderwordenonderzochtindepraktijk.Ditisnualmoge-lijkbijmensendieopeenbegeleid-werkenplekofgedetacheerdvanuiteensw-bedrijfbijeenregulierewerkgeverwerken.Verderzaleennadereanalyseplaatsvindenvandeverschillendeuitkeringsregelingenendewijzewaaropzijindetoekomsteventueelookopdesystematiekzoudenkunnenaansluiten.OokzullenvoorbereidendeonderzoekennaardewijzewaaropdefinancieringaangemeentenenhetUWVmoetwordeninge-richt,wordengestart.Devoorstellenvandecommissiehieroverzullenalsstartpuntfungeren.Inhetnavolgendezalglobaaldeopzetvandepilotswordengeschetstalsmedewelkeoverigevragenhetkabinetvoorogenstaanbijhetinrich-tenvandepilotprojecten.Voorhetzomerreceszal–naoverlegmetdeuitvoering–eenplanvanaanpakvoordepilotsaanuwKamerwordengepresenteerd.DaarbijzalgebruikwordengemaaktvandeervaringendiemetexperimenteninhetkadervandeWWBzijnopgedaan.Hetopzettenenuitvoerenvandepilotszalinnauwoverlegmetbetrokken,enophetterreinvandeWswdeskundige,organisatiesalsVNG,Divosa,hetWerk-bedrijfenCedrisplaatsvinden.Hierbijzullentevenswerkgeversenwerk-nemers(organisaties)wordenbetrokkenalsookhetCPB.PilotprojectenOpditmomentisalleenvoorWajongershetinzettenvanhetinstrumentloondispensatiewettelijkvoorzien.Alvorensmetexperimentenindevormvanintegralepilotskanwordengestartzaleersteenwettelijkemogelijk-heidmoetenwordengeschapenombeloningonderhetWMLindevormvanloondispensatiemogelijktemakenVoordeelnameaandepilotskomenwathetkabinetbetrefttweegroepeninaanmerking:1.PersonenmeteenWWB-uitkeringdiemomenteelopdeWsw-wacht-lijststaanendusalovereenWsw-indicatiebeschikken.2.PersonenmeteenWWB-uitkeringzonderWsw-indicatievoorwiedeinzetvanhetregulierere-integratie-instrumentariumgeenperspectiefbiedtenvoorwieenkelhetinstrumentloondispensatiezichtgeeftoparbeidsparticipatie.HetkabinethechteraanomnogmaalstebenadrukkendatderechtenvandemensendiemomenteelinhetkadervandeWswwerkzaamzijn,onge-moeidzullenblijven.Deelnameaandepilotzalechternietopbasisvanvrijwilligheidgeschieden.VoordegenenmeteenWsw-indicatiewordtechterwelgegarandeerddathunWsw-indicatieenhunplaatsopdewachtlijstnietkomentevervallendoordeelnameaaneenpilot(zoalsnuwelhetgevalisophetmomentdatiemandeenregulierdienstverbandaangaat).Hiertoezaldewetwordenaangepast.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4011 DevoorstellenvandecommissiesluitenzeergoedaanbijdesystematiekdieindewetswijzigingvandeWajong(voordejonggehandicaptendiena1januari2010zulleninstromen)wordtvoorgesteld.Henwordtopdezemaniereenreëelalternatiefgebodenopparticipatie.DekeuzevoordeWWB-ersalsdoelgroepomdeadditionelepilotsmeetebemensen,lagdaarmeeomverschillenderedenenvoordehand.Teneersteisvoorhetkabinetmetnamedeafbakeningvandedoelgroepvanbelangalsmedehetnadervormgevenvandehieropgerichtetoegangstoets.Tentweedebiedtditeenuitgelezenmogelijkheidomervaringoptedoenmetloon-waardebepaling.Alsdepilotszichalleenzoudenrichtenopmensendieopdewachtlijststaan,zouonderzoekhiernaarnietmogelijkzijn.Datgeldtookvoordeinvloeddiedemotivatievanbetrokkenenspeeltbijhetaldannietsuccesvolparticiperen(onderzoeknaardeeffectiviteitvandeprik-kels).AangeziendeWsweenvrijwilligevoorzieningis,zijndemensenopdewachtlijstimmersperdefinitiegemotiveerdomtewerken.VoortsishetuitonderzoektechnischoogpuntinteressantdathetenigeverschiltussenbeidegroepenwaarmeepilotszullenwordengestarthetaldannietbeschikkenovereenWsw-indicatieis.Voorgemeentenkanhetfeitdatze(juist)ookmetdemoeilijkstegroepenuitdeWWBaandeslagkunneneenoverwegingzijnomzichvoordepilotsaantemelden.OpgrondvandeWWBkunnengemeentenophunverzoekwordenaangewezenomdeeltenemenaanexperimenten/pilots.Bijdeselectievandeelnemendegemeentenzalrekeningwordengehou-denmetdeeisenvanrepresentativiteit(omvangdoelgroep,arbeidsmarkt-situatie,landelijkespreiding).Hetuiteindelijkedoelvandepilotsisomtebeoordelenofhetmogelijkiseenverhoogdeduurzamearbeidsparticipatieterealiserenvanmensen,diezonderondersteuningnietaanarbeidtoekomen,zonderdiemensen«optesluiten»inarbeidmetloondispensatiemochtenzijnaverloopvantijdtochgeschiktblijkenvoorregulierearbeid.Naasthetverkrijgenvanhelderheidoverdehaalbaarheidvanderand-voorwaardevanbudgettaireneutraliteit,hetwegnemenvanonzeker-hedenoverdeafbakeningendeomvangvandepotentiëledoelgroep,dekwaliteitvandemethodevoorloonwaardebepalingenonzekerhedentenaanzienvandekritischesuccesfactoraanbodvanwerk,beoogthetkabinetdanookoverdevolgendetweeelementenvandevoorstellenvandecommissiemeerinzichttekrijgenviahetopzettenvanpilots.1.BeloningssystematiekenprikkelsvoordewerknemersIndeintegralepilotszullendebeloningssystematiekendedaarinveran-kerdeprikkelsvoorwerknemersmoetenwordenbeoordeeldopeffectivi-teit;wordtookdeWWB-doelgroepinderdaadgestimuleerdomhetbesteuitzichzelftehalen?Iserdaadwerkelijksprakevanverminderdeuitke-ringsafhankelijkheidenisditeenduurzaameffect?Hetstelselmagnietuitnodigendwerkenvoorhendieergeenberoepophoeventedoenomdatzijwelinstaatzijnzelfstandigeenreguliersalaristeverdienen.Hetdientaandeanderekantdegenendienietinstaatzijnomzelfstandigeenregulierebaantebemachtigenentebehoudentestimulerenenverderteactiveren.IndepilotszaleenbeloningssysteemwordengehanteerddattechnischnauwaansluitbijhetsysteemdatindeWajongzalwordeningevoerd.Hierbijstaatvooropdatmeerwerkenmoetlonenendatvooriedereenuitdedoelgroephetperspectiefbestaatomnaar100%WMLtoetekunnengroeien.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4012 Vanverschillendezijdenisgesuggereerddatermogelijkeengrootposi-tiefpsychologischeffectuitzoukunnengaanalsbetrokkeneaanheteindvandemaandslechtséénloonstrookenéénovermakingzoukunnenontvangenvandewerkgevervoorwiehijofzijwerkzaamis.Hetkabinetwildaaromindepilotsdemogelijkheid(endewenselijkheid)onder-zoekenomuitkeringsinstantiesenwerkgeversteverplichtenom–opverzoekvandebetrokkenwerknemer/uitkeringsgerechtigde–meetewerkenaanbetalingvanhetuitkeringsdeelviadewerkgever.2.FinancieringssystematiekenprikkelsvoordeuitvoeringAnderbelangrijkelementvooreengoedewerkingvanhetsysteemisdatdegekozenfinancieringssystematiekookdeuitvoeringdaadwerkelijkindepraktijknietalleenaanzettothetzoreguliermogelijkaandeslaghelpenvanmensenmaarhenookstimuleertzichverderteontplooien.Voorde«meestkwetsbaregroep»waarvoorgeldtdatdekostenvanondersteuningenbegeleidingdebesparingenopdeuitkeringtebovengaan,bestaathetrisicodatdeuitvoeringvoorhen,vanwegefinanciëleoverwegingen,minderofzelfsgeeninspanningenzalplegen.Indepilotzalmeerkennistenaanzienvandeomvangendekenmerkenvandeze«meestkwetsbaregroep»moetenwordenvergaard,zodatereengefun-deerdoordeelkanwordengeveldoverdevraagofeenbaangarantievoordezegroepaldannietopzijnplaatsis.Ookzulleneventuelealternatievenomervoorzorgtedragendatdezegroepiniedergevalnietbuitendebootvalt,naderwordenbestudeerd.Hetkabinetisvanoordeeldatdemogelijkheidomtewerkenineenbeschutteomgevingvooreenbeperktegroepaltijdzalmoetenblijvenbestaan,omdatditvoorhendeenigemogelijkheidisomteparticiperen.ZozalerookaltijdeengroepzijndieaangewezenisenblijftopdeAWBZdagbesteding.DewachtlijstproblematiekWswOpbasisvandeuitkomstenvandepilotprojectenzaldedefinitievebesluitvormingover(ondermeer)detoekomstvandeWswplaatsvinden.Tothetmomentdatermeerduidelijkheidbestaatoverdevoortgangvandezeontwikkelingen,medegeletopdewetswijzigingendedaaraangekoppeldeontwikkelingvandepilots,zaldeWswinzijnhuidigevorminbeginselblijvenbestaanenzalerdusooknognieuweinstroom(opdewachtlijst)plaatskunnenvinden.TegelijkertijdbestaatechtereengrootdeelvandeinstroomopdeWsw-wachtlijstuitWajongers.VoorhenzaldenieuweregelingvoorWajongersmethetdaarbijhorendere-integratieinstrumentariummetingangvan1januari2010eenreëelalternatiefbiedenomteparticipereninplaatsvandeWsw.Erzalnaderwordenbezienopwelkewijzekanwordenvoorkomendatsprakezalzijnvancommunicerendevatentussenbeideregelingen.Alsdepilotssuccesvolblijken,zalopiedereendiena1maart2009eenWsw-indicatieheeftaangevraagdennogopdewachtlijststaattentijdevandeeventueleinvoeringvaneennieuwesystematiekhetnieuweregimevantoepassingwordenverklaard.Deruim20000mensendienuopdeWsw-wachtlijststaanmoetengemid-deld18maandenwachtenvoordatzijeenplaatsindeWswaangebodenkrijgen.MetdewetswijzigingWswvan1januari2008ishetmogelijkgemaaktvoorgemeentenenhetUWVomre-integratiegeldenintezettenomdemensenopdewachtlijstteactiveren.RuimdehelftvandegemeentenenookhetUWVmakenveelvuldigvandezemogelijkheidgebruik.Dekomendetijdzalhetkabinetiniedergevalstevigblijveninzettenopdebeweging«vanbinnennaarbuiten»(detacheringenmetnamebegeleidTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4013 werken)indeWswen–daarmeenauwsamenhangend–dewerkgevers-gerichtebenaderingverderontwikkeleneneenflinkeimpulsgeven.TotslotIedereenmoeteenkanskrijgen.Geziendeenormediversiteitbinnendegroepmensendiestructureelondersteuningbehoeft,vergtditmaatwerk.Indeogenvanhetkabinetzaldenoodzaaktotbeschuttearbeidiniedergevalaltijdaanwezigblijven.Tegelijkertijdbestaatdewensendenood-zaakomdearbeidsparticipatievanhendiebijeenregulierewerkgeveraandeslagkunnenmaardaarbijweleenruggesteun(tje)nodighebben,tebevorderen.DeCommissiefundamenteleherbezinningWswheeftvoorbeidecategorieënmethaarrapportWerkennaarvermogeneenwaarde-volledenkrichtingontwikkeld.Devoorstellenvandecommissiebiedenaanknopingspuntenomditgedachtegoedviapilotsindepraktijkverdertebeproeven.Alleendankanblijkenofdeaangereikteoplossingdaadwerke-lijkbijdraagtaandedoelstellingomdemensenmeteenarbeidsbeperkingopeenzinvollewijzeduurzaamaandeslagtehelpen.Denoodzaakomdediversestructureleproblemen–zoalsgenoemdindeinleidingvandezekabinetsreactie–aantepakkenstaatbijhetinrichtenvandepilotsvoorop.Inmiddelsiseenaantalaanbiedingenontvangenvangemeenten(ondermeervandeG4)envansw-bedrijvenomnietalleenmeetedenkenbijhetopzetteneninrichtenvandepilotsmaarookomdezetefaciliteren.ZoalsgemeldzalvoorhetzomerreceseninnauwoverlegmetdeuitvoeringaanuwKamereenplanvanaanpakvoorpilotswordengepresenteerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4014 BijlageToezeggingenaandeTweedeKamerDezebijlagegaatinopdrietoezeggingenwaarvanhetkabineteerderheeftaangegevendatdezeindekabinetsreactieophetrapportWerkennaarvermogenaandeordezullenkomen.Loonkostensubsidie,loondispensatieenparticipatieplaatsenInhetWetgevingsoverlegmetdevastecommissieSZWvandeTweedeKamerop19november2008overbegrotingsonderzoekSZW(Kamer-stukkenII,31700XV)istoegezegdomonderhavigekabinetsreactietebenuttenomhetverschiltussenloonkostensubsidieenloondispensatieuiteentezetten.DaarnaastisinhetnaderrapportbijhetwetsvoorstelWajong(KamerstukkenII,2008/09,31780,nr.4)aangegevendatinhetkadervandezekabinetsreactienaderzouwordeningegaanopdevraaghoeverschillendeinstrumentenvoordeonderkantvandearbeidsmarkt,zoalsloonkostensubsidie,participatieplaatsenendergelijke,ingepastdienentewordenineenadequaatre-integratiebeleid,datgerichtaansluitbijbehoeftenenmogelijkhedenvanmensenenzoveelmogelijkleidttotregulierwerk.Hierondervolgteenreactieopbeidepunten.Uitgangspuntvanhetkabinetsbeleidisdatdearbeidsparticipatiemoetwordenvergroot,ookwaarhetbetreftmensenmeteenarbeidshandicap.Ermoetmaatwerkkunnenwordengebodenindeondersteuningindienmensenmeteenarbeidshandicapdezenodighebben.Eenbreedpaletaaninstrumentenishiervoornoodzakelijk.Dezeinstrumentenwordeningezetopbasisvandeafstandtotdearbeidsmarkt.Loondispensatieenloonkostensubsidieszijntweevergelijkbareinstru-mentenmetbeidenalsdoelhetondersteunenvanparticipatieaandeonderkantvandearbeidsmarktbijpersonenwaarvanisvastgestelddatzijzonder(tijdelijkeoflangduriger)ondersteuninggeenregulierebaankunnenbezetten.BijloondispensatiekrijgteenwerkgeverhetrechtomeenwerknemereenloononderhetWMLtebetalen,indiendewerknemervanwegestructurelefunctionelebeperkingeneenlagereproductiviteitheeft.Deoverheidvulthetinkomenvandewerknemeraan,zodathettotaleinkomeneenmaat-schappelijkaanvaardbaarniveauheeft.BijeenloonkostensubsidiewerktdewerknemervoorhetWML(oflaagsteCAO-schaal).Dewerkgeverkrijgteensubsidie,zodatdetotaledaadwerkelijkeloonkostenvoordewerk-geveronderdeloonkostenvanhetWMLkomenteliggen.Voorbeideinstrumentengeldtdatderandvoorwaardenflexibelkunnenzijn:bijbeideinstrumentenkanbijvoorbeeldgevarieerdwordenmetafbakeningvandedoelgroepofdehoogtevandeaanvullingofsubsidie.Hetfundamenteleverschilisdatbijloondispensatiedewerknemereendirectebijdragekrijgtwaardoorzijninkomenophetbeoogdeniveaukomt,terwijlbijeenloonkostensubsidiedezebijdrageaandewerkgeverwordtverstrekt,waardoordewerkgeverwordtgecompenseerdvoorhethogereloondathijdewerknemerbetaalt.EenloonkostensubsidieisduseenindirectinstrumentenzaldewerknemerdusminderbewustmakenvanhetfeitdatzijnproductiviteitonderWMLligt.Bovendienzaldewerk-nemerweinigmerkenalszijnproductiviteitwijzigt.Voordewerkgeveriserweinigverschil:bijbeideregelingenliggendeloonkostenvoordewerkgeveronderdeloonkostenbijhetWML.VerderwordthetinstrumentloonkostensubsidiedoorhetkabinetingezetomwerkgeverstestimulerenuitkeringsgerechtigdenindiensttenemenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4015 dieweliswaareengroteafstandhebbentotdearbeidsmarktmaardieweldirectbemiddelbaarzijnnaareenregulierebaan.Hetgaathierbijdusomregulierwerk.Deuitkeringsgerechtigdewordtindienstgenomendoordewerkgeverenontvangthierbijhetreguliere(CAO-)loon,metalsbodemhetWML.Hetinstrumentloonkostensubsidieishierbijtijdelijkvanaard.Gemeentenhebbendemogelijkheidvanloonkostensubsidieal.MetdeWetstimuleringarbeidsparticipatie(STAP)beschikthetUWVvanaf1januari2009ookoverditinstrument,waarbijeenaantalrandvoor-waardengelden.Hetdoelisdatzoveelmogelijkpersoneningeschakeldblijveninregulierwerknaafloopvandetijdelijkesubsidie.Verderwordendebegeleid-werken-plaatseninhetkadervandehuidigeWswgereali-seerdmetbehulpvanhetinstrumentloonkostensubsidie.Hetinstrumentloondispensatiewordtdoorhetkabinetdaarentegenvooreenanderedoelgroepenmeteenanderkarakteringezet.LoondispensatieisnualleenmogelijkvoorWajongersopbasisvaneenzorgvuldigeindi-catie.Dezepersonenhebbennaarverwachtinginbeginsellangdurigenstructureelondersteuningnodigomtekunnenparticiperen.DaarnaastismethetaannemenvanhetwetsvoorstelSTAPdeinzetvanparticipatieplaatsenmogelijkgemaakt.Belangrijkverschilmetloonkosten-subsidieenloondispensatieisdathetbijparticipatieplaatsenwerkenmetbehoudvanuitkeringinadditionelearbeidbetreft.Integenstellingtotdeloonkostensubsidieswordenparticipatieplaatseningezetwanneercliëntennietdirectbemiddelbaarzijnnaareenregulierebaan.Participatieplaatsenzijnbedoeldvooruitkeringsgerechtigdenmeteenkleinekansopinschake-linginhetarbeidsprocestengevolgevanpersoonlijkewerkbelemme-ringenendiedaardoorvooralsnognietbemiddelbaarzijnopdearbeids-markt.Hetdoeldaarbijishunperspectiefopre-integratieoptermijntevergroten.ParticipatieplaatsenkunnenzowelvoorcliëntenvangemeentenalsookvoorUWV-cliënteneenzinvolinstrumentzijn.Hetmakenvaneenstapopdere-integratieladderisdandeaangewezenwegomcliënteninderichtingvanbetaaldwerkteleiden.Eenparticipatie-plaatsbiedtdemogelijkheidtewennenaandag-ofarbeidsritmeentege-lijkertijdkanwordengewerktaanhetverminderenvanproblematischeschulden,psychischeoflichamelijkeklachtene.d.Vandaaruitkaneenvolgendestapnaarregulierwerkwordengezet.ReactieTNOrapport«Europeseervaringmetsocialeeconomie»IndebriefvandevasteKamercommissieSZW(d.d.25april2008,SZW-08-B-42)isverzochteenreactietegevenophetTNOrapport«Euro-peseervaringmetsocialeeconomie»dateerderdatjaarisverschenen.GeziendeverwantschapmetdeproblematiekwaardeCommissiefunda-menteleherbezinningWswzichoverheeftgebogen,istoegezegddezereactietegevenophetmomentdathetkabinetophetadviesvandecommissiereageert.Hetrapportdoetverslagvaneenonderzoeknaarsociaalondernemer-schapinDuitsland,Vlaanderen,VerenigdKoninkrijk,ItaliëenZweden.Hetrapportconstateertdathetgegevende(somsgrote)verschillenincontext,typebedrijvenenoverheidsbeleidlastigisconcreteaanbeve-lingentedoenvoordeNederlandsesituatie.Debeleidskeuzedieaanhetoverheidsbeleidindebetrokkenlandentengrondslagligt,kangrossomodowordenonderverdeeldineengeneriekeeneensegmenterende.Inheteerstegevalstreeftdeoverheidnaareenvolwaardigepositievanmensenmeteenkwetsbarearbeidsmarktpositieinhetregulierebedrijfs-leven.Positiefhieraanisdatveelmenseneenregulierebaanvinden,maartegelijkertijdblijvenvelenlangduriglangsdekantstaan.Desegmente-rendebeleidskeuzehelptookmoeilijkerplaatsbareindividuenaanwerk,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4016 maarindezebenaderingiservaakweinigaansluitingbijderegulierearbeidsmarkt.IllustratiefvoordeNederlandsesituatieishetoverzichtoppagina79waaruitblijktdatinNederlandhetmeestegeldwordtuitge-gevenompersonenuitdedoelgroeptelatenwerkenentehelpenmetscholingenre-integratie.Tegelijkertijdisdedoorstroomnaarregulierwerkinonslandheelgering.DitonderstreeptdeaanleidingvoorhetvragenvaneenadviesoverdefundamenteleherbezinningvandeWsw,metbehoudvandegoedeelementeninhetstelseldieervoorzorgendatveelmensenwerkverrichten.InreactieophetTNO-rapportwilhetkabinetindeeersteplaatsopmerkendatzogenaamde«socialewerkgevers»(werkgeversvoorwiewinstmaxi-malisatieniethet(enige)oogmerkis)indeogenvanhetkabineteenbelangrijkevoorbeeldrolvervullen.Dezewerkgeverstonenimmersaandathetookmeteenwerknemersbestanddatvooreengrootdeeluitmensenmeteenbeperkingbestaatmogelijkiseenorganisatietelatenfunctioneren.Hetkabinetberaadtzichopdebestewijzeomdeze«socialeondernemers»testimulerenentefaciliteren.Hetkabinetonderkentdatdebeschikbaresubsidieregelingenvoorindividuelewerkplekaanpassingennietafdoendekunnenzijnomhetconcurrentienadeelwaarmeesocialeondernemingentemakenhebbentecompenseren.Hetadviesvandecommissieomeenvoorzieningtetreffenwaaruitdekostenvoordenood-zakelijkealgemeneaanpassingenineenbedrijfkunnenwordenbekostigd,zalhetkabinetinditkadernaderonderzoeken.Ookverkenthetkabinetopditmomentdemogelijkhedenominhetkadervanmaatschappelijkverantwoordondernementekomentoteenambassadeursnetwerkwaarbijwerkgeversnietalleendegelegenheidwordtgebodenomvanelkaarservaringenteleren(«bestpractices»),maarwaarbijookdiebedrijvendiealrelatiefveeldoeninditkadereenblijkvanwaarderingwordtgegeven.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29817,nr.4017