Beleidsreactie advies ‘Digitalisering van de zorg op de BES-eilanden’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202427 529Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) inde ZorgNr. 318 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 mei 2024Hierbij bied ik uw Kamer het advies inzake de digitalisering van de zorg opde BES-eilanden aan.Ik begin deze brief met een korte situatieschets van de huidige mate vandigitalisering in de zorg op de eilanden. Vervolgens geef ik een samen-vatting van de belangrijkste bevindingen uit het rapport. Ten slottebeschrijf ik de stappen die ik ga ondernemen om de digitalisering in dezorg naar een hoger niveau te tillen. Hierbij ga ik ook in op de planning enfinanciering.Huidige situatieOp de Caribische eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba (BES) is deinformatievoorziening in de zorg momenteel beperkt gedigitaliseerd enversnipperd. De mate waarin verschilt per sector. In de ouderenzorg enhet sociaal domein werken de zorgverleners nog volledig op papier. Datgeldt ook voor een deel van de medisch specialistische zorg. Zorgver-leners in de huisartsenzorg en geestelijke gezondheidszorg (GGZ)registreren medische gegevens wel al digitaal in een elektronisch dossier.Gegevensuitwisseling tussen zorgverleners verloopt deels nog op papieren op ongestructureerde wijze. Dit geldt ook voor uitwisseling metomringende (autonome) landen Curaçao, Aruba en St. Maarten (CAS).In de praktijk betekent het dat zorgverleners veel tijd kwijt zijn aan hethandmatig overschrijven van medische gegevens en het achterhalen vande juiste gegevens. Het ontbreekt de zorgverleners aan een compleet enactueel beeld van de gezondheidssituatie van de patiënt. Dit leidt in eengroot deel van de gevallen tot onnodige dubbeldiagnostiek. Ook voorpatiënten is het op dit moment nog niet mogelijk om digitale inzage in hetdossier te verkrijgen. Indien gewenst kan een papieren kopie verkregenworden. kst-27529-318ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 529, nr. 3181 Op dit moment worden al diverse stappen gezet om de digitale samen-leving in Caribisch Nederland te versterken. Vanuit de WerkagendaWaardengedreven Digitaliseren1 werkt het Ministerie van BinnenlandseZaken (hierna: BZK) aan het verbeteren van de digitale dienstverlening, deICT-infrastructuur en het vergroten van kennis en kunde van burgers enbedrijven. Mijn ministerie werkt hierin nauw samen, omdat het randvoor-waarden betreffen om de digitalisering in de zorg verder te brengen. Eenconcrete stap is de invoering van het burgerservicenummer (BSN) enDigiD in Caribisch Nederland, welke wordt voorzien in medio 2025.Samenvatting rapportIn november 2023 heb ik opdracht gegeven aan D&A Medical Group omeen onderzoek te doen naar de digitalisering van de zorg op deBES-eilanden. Het onderzoek is in maart 2024 afgerond en het advies vooreen architectuurontwerp met bijbehorende roadmap is opgeleverd.2Om een goed beeld te kunnen schetsen van de huidige situatie op deBES-eilanden, heeft D&A Medical Group afgelopen januari eenwerkbezoek gebracht aan een aantal zorginstellingen op de eilanden.Aanvullend hebben zij vragenlijsten uitgestuurd, interviews afgenomen ensessies met werkgroepen (voor diverse zorgsectoren) gehouden. Op basisvan deze input is het volgende geconcludeerd:•De mate van digitalisering op de BES-eilanden is beperkt: eenaanzienlijk deel van de zorgaanbieders werkt nog volledig op papier ener zijn een aantal zorgaanbieders die (deels) digitaal werken. Voor dezorgaanbieders die (deels) digitaal werken, blijkt het in de praktijk vaaktoch nodig om terug te grijpen naar papier omdat niet alle zorgaanbie-ders digitaal werken. Belangrijke randvoorwaarden voor digitalisering,zoals hardware en stabiel internet, zijn voor veel zorgverleners nogniet beschikbaar.•Zorgverleners ervaren knelpunten om digitaal te werken: met name inde langdurige zorg en thuiszorg zijn medewerkers nog niet zo digitaalvaardig. Tevens heeft de lokale bevolking meestal geen Nederlands alsmoedertaal, waardoor het voor het personeel moeilijk kan zijn om metNederlandse applicaties en dossiers te werken.•Er vindt beperkt gegevensuitwisseling plaats tussen zorgaanbieders opde BES-eilanden. Dit zorgt ervoor dat zorgverleners relatief veel tijdkwijt zijn om een volledig beeld van de patiënt te krijgen. Dit geldt ookvoor de medische uitzendingen naar de CAS-landen. Patiënten wordenvanuit de BES-eilanden met papieren documenten uitgezonden eninformatie over de medische (vervolg)behandeling wordt slechtsbeperkt teruggekoppeld.Dit vraagt om een oplossing om de communicatie en informatieover-dracht tussen zorgverleners – zowel op de BES als tussen CAS-BES – teverbeteren. D&A Medical Group heeft hiervoor gekeken naar internati-onaal bewezen oplossingen en ontwikkelingen uit Europees Nederland diewerkbaar zouden kunnen zijn in Caribisch Nederland. Hierbij is zoveel alsmogelijk rekening gehouden met de ingezette beleidslijn vanuit mijnministerie met betrekking tot standaardisatie van elektronische gegevens-uitwisseling. Er is een informatiearchitectuur ontworpen, waarin wordtuitgegaan van gegevensdeling via een centraal platform, met de volgendeuitgangspunten:•Doordat het huidige niveau van digitalisering op de BES-eilandenrelatief laag is, is het van belang dat zorgaanbieders prioriteit geven1Kamerstukken II 2022/23, 26 643, nr. 9732Reitsma, B., E. Klop, T. Moll & L. Nuijen. 2024. Digitalisering van de zorg op de BES-eilanden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 529, nr. 3182 aan digitale toepassingen, zoals elektronische patiënten/cliëntendossiers (EPD/ECD’s), voor het verwerken van gegevens.•De complexiteit van het (te kiezen) systeem past bij het digitaliserings-niveau van de zorgmedewerkers.•De architectuur is afgestemd op de behoeften van de zorginstellingenen biedt een pragmatische oplossing én is daarnaast toekomstbesten-dig voor doorontwikkeling.•Tevens sluit de architectuur aan bij Europees Nederlandse beleidsont-wikkelingen voor databeschikbaarheid en het gebruik van dataplatfor-men, zoals het Cumuluz-concept.•Het systeem ondersteunt een internationale standaard (FHIR) en slaatgegevens op een gestructureerde manier op in dezelfde medische taal(SNOMED en LOINC).•Het dataplatform biedt opslag voor verschillende gezondheidsgege-vens, zoals patiënten-/cliëntendossiers, medische beelden en labresultaten, en maakt veilige en efficiënte uitwisseling mogelijk tussenzorgverleners, onderzoeksinstituten, overheidsinstanties en patiënten.Zowel binnen de BES-eilanden als daarbuiten (CAS, EuropeesNederland, Colombia, etc.).•Het dataplatform wordt stapsgewijs opgebouwd door te starten methet delen van gegevens die het meest belangrijk zijn om te delen en ditals volgt uit te breiden (use cases): medicatie, allergieën, diagnose envoorgeschiedenis, lab resultaten, behandelbeperkingen en tijdlijn.Voor het gehele advies, verwijs ik u graag naar het eindrapport van D&AMedical Group welke ik als bijlage heb toegevoegd.VervolgstappenIk omarm het advies van D&A Medical Group en ik zal mij de komendeperiode als volgt inzetten. Ten eerste zal ik onderzoeken wat de huidigetechnische staat is van de verschillende zorginstellingen op deBES-eilanden. Hiertoe krijgen zorginstellingen vanaf Q2 2024 demogelijkheid om een zogenaamde «internet quality scan» te latenuitvoeren, zodat zij een beeld krijgen van hun huidige internetverbindingen mogelijke technische problemen die worden ervaren. Daarnaast zaleen delegatie van mijn ministerie in juni 2024 een bezoek brengen aan deBES-eilanden waarbij ik enerzijds een zogenaamde «security en privacyscan» laat uitvoeren, om vast te stellen welke verantwoordelijkheden ophet gebied van security en privacy bij mijn ministerie liggen. Daarbij kijktmijn ministerie mede of acties ondernomen moeten worden om in tespelen op strategische ontwikkelingen en infrastructurele achterstandenop het gebied van security en privacy. Anderzijds zullen de zorginstel-lingen die eerder nog niet zijn bezocht, worden geïnformeerd over deresultaten van het onderzoek en het vervolgtraject. Tevens vindt op 19 en20 juni a.s. een conferentie plaats op Bonaire, georganiseerd door hetlokale ZJCN-kantoor, waarbij digitalisering van de zorg één van de driethema’s betreft. Het doel is om de zorginstellingen uit verschillendedomeinen bij elkaar te brengen en met elkaar in gesprek te gaan over dedigitaliseringsslag die eraan zit te komen.Ter versterking van gestructureerde elektronische uitwisseling vangegevens in Caribisch Nederland zijn bij voorjaarsnota 2024 financiëlemiddelen beschikbaar gesteld. De middelen worden in 2024 ingezet om detechnische basis van zorginstellingen verder te brengen. Tevens zal in2024 een begin worden gemaakt om voor zorgsectoren een programmavan eisen, inclusief roadmap, te maken om te komen tot een digitaalsysteem. Voor de zorgsectoren die verder zijn in het traject (namelijk hetziekenhuis op Bonaire en de huisartsen op de BES-eilanden), zullen in2024 voorbereidingen worden getroffen voor de invoer van een EPDTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 529, nr. 3183 respectievelijk doorontwikkeling van het digitale systeem. Voor hetzorgverzekeringskantoor op Bonaire, zal het systeem in 2024 wordendoorontwikkeld zodat het mogelijk wordt om in de nabije toekomstgebruik te maken van het nog in te voeren BSN.Uiteraard is het belangrijk dat ook de randvoorwaarden voor digitaliseringin de zorg worden uitgewerkt. Hiertoe dien(en) ook wettelijke kader(s)aangepast/opgesteld te worden, ik zal hiervoor juridische expertiseinschakelen. Tevens wordt er in 2024 een communicatieadviseur ingezetom zowel de bevolking als de zorgmedewerkers te informeren over deontwikkelingen.Met de oplevering van een toekomstbestendig architectuurontwerp en degeplande initiatieven, zetten we belangrijke stappen richting veilige enefficiënte gegevensuitwisseling op de BES-eilanden. Ik ben hoopvol envertrouw erop dat ook een nieuw kabinet deze vooruitgang zal omarmenen de nodige maatregelen zal nemen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. van OoijenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 529, nr. 3184