Beleidsreactie op de IGK-jaarrapportage 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2025Nr. 76 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANDEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 maart 2025De kracht van de Inspecteur-generaal der Krijgsmacht (IGK) is gelegen inhet feit dat hij vanuit een autonome positie gevraagd en ongevraagdadvies kan geven over alle vraagstukken die Defensie raken. Als terugblikop het voorgaande jaar stelt hij een rapportage op die wij hierbij met uwKamer delen, vergezeld van deze beleidsreactie.De IGK heeft in 2024 weer veel werkbezoeken afgelegd. Hij weet wat erleeft op de werkvloer en mede daarom hechten wij veel waarde aan zijnaanbevelingen en adviezen. De titel die de IGK dit jaar aan zijn rapportageheeft gegeven, luidt: «De tijd is nu, grijp die kans».Graag willen wij beginnen met het bedanken van luitenant-generaal dermariniers Frank van Sprang. Hij heeft de functie van IGK in de afgelopenjaren met volle overtuiging vervuld en is op 1 januari jl. metleeftijdsontslag gegaan. Wij zijn hem dankbaar voor zijn constructieveadviezen en grote betrokkenheid.De IGK heeft ervoor gekozen om zijn rapportage in drie delen vorm tegeven. In het eerste deel blikt hij persoonlijk terug op zijn periode als IGK.In het tweede deel beschrijft hij zijn verschillende rollen. In het derde deelgeeft hij een verdieping op zijn eerder behandelde thema’s en aanbeve-lingen. Evenals voorgaande jaren beperken we ons tot het geven van eenbeleidsreactie op de aanbevelingen. De aanbevelingen gaan in op zesverdiepende thema’s, te weten de uitvoering van de Defensienota, devereenvoudiging van processen, de infrastructuur, opleiden, deHR-vernieuwing en het thema veiligheid. Zoals de IGK zelf aangeeft zullendeze thema’s ook in de toekomst aandachtsgebieden blijven met in hetachterhoofd de focus op Hoofdtaak 1 «het beschermen van de eigenlandsgrenzen en het NAVO-verdragsgebied», die van grote invloed is opdeze thema’s. Wij onderschrijven de aanbevelingen van de IGK; de kst-36600-X-76ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 761 onderwerpen herkennen we en veel wordt al opgepakt. De rapportagehelpt ons echter om meer focus aan te brengen. Wij reageren hieronderop de verschillende aanbevelingen van de IGK met diezelfde focus opHoofdtaak 1 als uitgangspunt.Thema Defensienota en Maatregelennota 2022In zijn jaarverslag gaat de IGK opnieuw in op de Defensienota en deMaatregelennota. Hij refereert aan de maatregelen voor de overgang naareen moderne krijgsmacht en aan het streven dat de krijgsmacht gereedmoet zijn voor de taakstelling, gegeven de veiligheidssituatie. Om tijdiggereed te zijn is er, aldus de IGK, een goede balans nodig tussen centralesturing en decentrale uitvoering, met oog voor onderlinge afhankelijk-heden, zowel binnen Defensie als interdepartementaal.Wij constateren met de IGK dat de uitvoering van de Defensienota uit2022 een ommekeer betekent voor de organisatie. Met de extra ambitiesuit de Defensienota 2024 wordt er nu nog meer gevraagd van deorganisatie. De investeringen van het huidige kabinet maken het mogelijkom verder te bouwen aan een sterke en slimme krijgsmacht: eenkrijgsmacht die samen met bondgenoten de noodzakelijke afschrikking encollectieve verdediging kan bieden in het licht van toenemendedreigingen. De IGK stelt dan ook terecht dat de Defensienota 2024 nieuweenergie geeft en de stip van een grotere en beter uitgeruste krijgsmachtduidelijk op de horizon zet. Het realiseren daarvan is desalniettemin eengrote uitdaging, die vraagt om integrale, opdrachtgerichte sturing.Zoals de IGK constateert, wordt door de hele organisatie hard gewerkt aanconcrete plannen voor de uitvoering van Hoofdtaak 1. Een grote stap omhieraan invulling te geven, wordt gezet met de inrichting van hetNederlandse Joint Forces Command (NLD JFC) dat de integraleaansturing van de inzet van de krijgsmacht gaat verzorgen voor de driehoofdtaken. Het daarvoor randvoorwaardelijke integrale operationele planwordt op dit moment gezamenlijk met de defensieonderdelen uitgewerkt.Dit plan gaat over de gebalanceerde inzet van Nederlandse militairecapaciteiten met een focus op Hoofdtaak 1. Interdepartementale samen-werking is in dit verband uiteraard een vereiste. Daarom betrekt Defensieook andere ministeries en is de voltallige bestuursraad bij anderedepartementen op bezoek geweest om van gedachten te wisselen over deuitdagingen die samenhangen met Hoofdtaak 1.Thema ProcessenDe IGK onderstreept opnieuw het belang van vereenvoudiging vanprocessen om snelle versterking en opschaling van de krijgsmachtmogelijk te maken. Daarom zet Defensie in op het vereenvoudigen enversnellen van processen, met als doel medewerkers meer ruimte tegeven om hun werk effectief uit te voeren. De IGK heeft aangegeven dater nog te veel zelfbedachte en opgelegde regels zijn die dit procesbemoeilijken. Om hierin verbetering te brengen, heeft Defensie hetprogramma «vereenvoudigen regelgeving» geïntensiveerd, gericht op hetverminderen van interne regels.Ook stellen we ruimere kaders op om processen te versoepelen, zoals inhet inkoopdomein. Door deze aanpak volgen we de aanbevelingen van deIGK op om meer nadrukkelijk naar mogelijkheden voor vereenvoudigingte kijken, zeker in het geval van zelfbedachte en opgelegde regels. Hetversnellen van onze cruciale processen doen we nadrukkelijk met het oogop Hoofdtaak 1.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 762 Enkele voorbeelden van deze aanpak zijn:Het vereenvoudigen en versnellen van het proces voor het bestellen vanregulier beschikbare producten en diensten. Hiervoor zijn pilots opgestartvoor de categorieën gereedschappen, IT-hardware, inhuur IT, kleding voormilitaire vliegers en de inhuur van uitzendkrachten.Het versnellen van het inkoopproces om te kunnen voldoen aan de eisenvan de NAVO en het NATO New Force Model. Dit wordt bereikt door meergebruik te maken van de uitzonderingsbepalingen in de Aanbeste-dingswet 2012 en de Aanbestedingswet op Defensie en Veiligheidsgebied.In september is uw Kamer geïnformeerd over het versnellen van hetinkoopproces (Kamerstukken 36 600 X en 29 515, nr. 6 van 25 september2024).Door deze aanpak te volgen krijgen medewerkers meer ruimte om hunwerk effectief uit te voeren en Defensie bij het bereiken van haar doelen.Thema InfrastructuurHet thema infrastructuur is voor de IGK een belangrijk terugkerendaandachtspunt. Hij stelt dat op strategisch en operationeel niveau veelstappen zijn gezet om invulling te geven aan de aanbevelingen die hij in2023 deed. De IGK stelt dat de organisatieonderdelen in staat moetenworden gesteld om hun rol te spelen richting het Rijksvastgoedbedrijf(RVB) en de markt. Verder is de IGK van mening dat de versnippering vanverantwoordelijkheden moet worden gereduceerd en dat de mandatenvan de defensieonderdelen overeenkomen met hun rol.Ons inziens zijn infrastructuur en met name toereikend vastgoedessentieel voor het goed kunnen functioneren van de krijgsmacht. Het iswat ons betreft, ook in het licht van de voorbereiding op Hoofdtaak 1, vanbelang de komende jaren sneller tot realisatie te komen wat betreft hetconcentreren, het vernieuwen en het verduurzamen van het vastgoed.De vastgoedbehoefte van Defensie is inmiddels groter geworden danmomenteel kan worden gerealiseerd. Defensie en het RVB werken in ditkader samen aan verbeteringen in de vastgoedketen, onder meer door tewerken aan omgevings(on)zekerheid. Omgevingszekerheid is de bredevertaling van vergunbaarheid door bevoegd gezag en de invloeden zoalsruimtelijke impact (waaronder externe veiligheid), cultuurhistorie,archeologie, bodem, ecologie, stikstof, geluid, natuurwaarden energie-transitie en netcongestie. Deze invloeden kunnen er vanzelfsprekend voorzorgen dat projecten pas op een later moment gerealiseerd kunnenworden of vertraging oplopen.Defensie herkent de wens van medewerkers bij de defensieonderdelenom meer vastgoedverantwoordelijkheden bij hen te beleggen. De omvangen complexiteit van de opgave van de transformatie, in combinatie met degroei als gevolg van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie,vereist echter integrale afwegingen en centrale regie. Dit is ons inziensessentieel om weer tot een gestandaardiseerde en beheersbare vastgoed-portefeuille te komen.Thema OpleidenDe IGK stelt dat een investering in opleiden, een investering is in hetpersoneel van de toekomst. Het opleidingsapparaat moet dit, volgenshem, dan wel kunnen faciliteren, zowel in kwantiteit als kwaliteit. Datvraagt om centraal afgestemde selectie- en keuringseisen met ruimte voorTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 763 specifiek maatwerk per OPCO, een passende instructiecapaciteit en vooraloog voor de behoeften van de studenten door de generaties heen, aldusde IGK.De adviezen van de IGK zijn ook op dit punt onverminderd relevant. Metname het beschikken over voldoende opleidingscapaciteit blijft eenuitdaging. In het licht van de focus op Hoofdtaak 1 zal de behoefte aanextra opleidingscapaciteit alleen maar toenemen. Defensie streeft ernaarom onderwijs te verzorgen op basis van de uitgangspunten modern,helder en flexibel, en dit bij voorkeur op een manier die minder instructie-capaciteit behoeft terwijl de kwaliteit verzekerd blijft.Met het nieuwe opleidings- en ontwikkelbeleid zijn inmiddels stappengezet richting optimalisatie. Ook zijn nieuwe medewerkers aangenomenom de huidige populatie instructeurs te ondersteunen in hun ontwikkelingtot opleiders met een coachende en begeleidende rol. Daarnaast zorgende nieuwe medewerkers voor het beter en intensiever toepassen vandigitale leermiddelen.Ondanks de groeiende instroom van nieuwe medewerkers blijft de eigenbeschikbare opleidingscapaciteit achter. Naast de interne ontwikkelingenmaken we daarom ook gebruik van civiele opleidingen en inhuurkrachten.Een goede balans tussen vaste instructeurs en inhuurkrachten, evenalshet bieden van een passende financiële beloning, blijven hierbij uiteraardvan belang. Het uitgangspunt is mede vanwege de schaarse opleidingsca-paciteit: «civiel, tenzij». Voorbeelden van externe inhuurkrachten zijn deopleiders voor vliegtuig-onderhoudstechnici en die voor de medischeopleidingen binnen Defensie.Er worden dus al stappen gezet om de opleidingscapaciteit te vergrotenen versterken. De komende tijd zullen we echter nog verder moeten kijkennaar welke veranderingen verder nodig zijn om ook in de toekomst deopleidingen te kunnen blijven bieden die nodig zijn om gereed te zijn voorHoofdtaak 1. Dit onderwerp heeft dan ook onze volle aandacht.Thema HR-vernieuwingIn zijn jaarrapportage komt de IGK ook terug op het themaHR-vernieuwing. Hij adviseert de snelheid van de implementatie teverhogen, zodat er op korte termijn merkbare resultaten zijn. Dit is eentaak voor de defensieonderdelen die hierin een eigen verantwoorde-lijkheid hebben en moeten gaan doen wat al kan, aldus de IGK.Defensie onderschrijft de opvatting van de IGK dat de HR-vernieuwing eenessentiële bijdrage levert aan de instroom en het behoud vanmedewerkers en daarmee aan de uitvoering van Hoofdtaak 1. Er is sprakevan extra aandacht voor de elementen van de HR-vernieuwing die opkorte termijn maximaal bijdragen aan de grote opgaven in de HR-keten.Prioriteit wordt gegeven aan de introductie van hulpmiddelen terbevordering van instroom (zoals een app voor de introductie van nieuwemedewerkers), behoud (een app voor adequate inzet van ieders talent) enHR-sturing (op basis van data-gedreven HR zoals HR-analytics).Daarnaast wordt de strategische personeelsplanning geoptimaliseerd ende doorlopende dialoog tussen leidinggevenden en medewerkersbevorderd. Bovendien wordt de HR-dienstverlening bij de Defensieonder-delen gemoderniseerd door nieuwe HR-processen en HR-rollen teontwikkelen en te implementeren, waarbij in de uitwerking ook de focusligt op HR-processen die cruciaal zijn voor het uitvoeren van Hoofdtaak 1.Dit alles zorgt er voor dat medewerkers en leidinggevenden beter wordenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 764 ondersteund in de uitvoering van de HR-processen, wat een positief effectheeft op het dagelijks functioneren. Dit is cruciaal voor het uitvoeren vanHoofdtaak 1.De Defensieonderdelen krijgen hulp van HR-vernieuwingsteams bij hetinbedden van de nieuwe rollen en processen in de bedrijfsvoering. Ditverzekert ons ook van een eenduidige wijze van implementeren. AdequateIT-ondersteuning blijft vanzelfsprekend een randvoorwaarde voor succes.Thema VeiligheidDe IGK benadrukte dit jaar opnieuw het belang van het thema veiligheiden het zorgdragen van continue aandacht ervoor. Daarbij moeten (1)maatregelen die genomen worden na een incident in verhouding staan tothet doel en niet verlammend werken, (2) moeten middelen en faciliteitenbeschikbaar zijn om invulling te geven aan veiliger werken en (3) moet ermeer aandacht uitgaan naar de mogelijkheden voor een loopbaanpad inhet veiligheidsdomein, aldus de IGK.Ons inziens zijn fysieke en sociale veiligheid de randvoorwaarden voor heteffectief en efficiënt optreden van de krijgsmacht. Wij zijn gecommitteerdaan een veilige werkomgeving voor iedereen. Door onze focus opHoofdtaak 1: het verdedigen van het grondgebied van Nederland enbondgenoten, neemt het belang van veilig operationeel optreden alleenmaar toe.Defensie richt oefeningen standaard in vanuit het uitgangspunt «train asyou fight». De keuze om ons te focussen op Hoofdtaak 1 brengt daar geenverandering in. Wel kunnen meer en grootschaligere oefeningen leiden totmeer ongevallen en mogelijk grotere impact, omdat meer risicofactoreneen rol kunnen gaan spelen. Veiligheidsmaatregelen moeten daarbijaansluiten. Het nieuwe Veiligheidsmanagement Systeem (VMS) vanDefensie biedt straks meer ruimte voor maatwerk voor de eenheden.Ons personeel moet goede trainingsmogelijkheden hebben om klaar tezijn voor zijn taak. In 2025 wordt gewerkt aan mogelijkheden om hetoperationeel gebruik van het Infanterie Schietkamp (ISK) Harskamp teintensiveren, onder meer door het verlengen van meerdere schietbanenen heropenen van de gevechtsbaan. Het blijft een uitdaging om landelijkvoldoende schietbanen te hebben, mede omdat benodigde vergunningenen beperkingen rond stikstof en geluid het moeilijk maken om te bouwen,renoveren en onderhoud te plegen. Het niet kunnen gebruiken vanopleidingsschietbanen heeft vanzelfsprekend een direct negatief effect opde gereedstelling. Daarom geeft Defensie dit jaar prioriteit aan hetoplossen van knelpunten rond (interne) processen en vergunningen. Enwaar nodig zijn de resultaten van de ministeriële commissie Economie enNatuurherstel noodzakelijk om verbeteringen te bewerkstelligen.Ook de sociale veiligheid binnen onze organisatie wordt versterkt. DeGedragscode Defensie en de Gedragsregels Sociale Veiligheid &Integriteit staan centraal bij het creëren van bewustzijn en het maken vanafspraken over omgangsvormen binnen teams. Hier maakt het betertoepassen van de Gedragscode en -regels deel van uit. Het behandelenvan meldingen wordt eenvoudiger en leidinggevenden krijgen meerondersteuning. Het is van essentieel belang dat onze medewerkers zichvrij voelen om meldingen te doen en dat leidinggevenden hier correct enadequaat mee omgaan, zodat de organisatie hiervan kan leren.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 765 Tot slotDe ontwikkelingen in de wereld en de toenemende dreiging leiden ertoedat we kansen moeten pakken zolang we daarvoor de tijd krijgen. Daarzijn we dan ook in de volle breedte van de organisatie mee bezig, dag indag uit, zodat we kunnen blijven beschermen wat ons dierbaar is.De aanbevelingen van de IGK en zijn constructieve kritiek helpen onsdaarbij. Daar willen wij hem en zijn staf hartelijk voor danken. Op hetpersoonlijk vlak wensen wij de scheidend IGK een mooi pensioen en zijnopvolger veel succes toe.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansDe Staatssecretaris van Defensie,G.P. TuinmanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 766